੧. ਦੇਵਤਾਸਂਯੁਤ੍ਤਂ

੧. ਨਲ਼ਵਗ੍ਗੋ

੧. ਓਘਤਰਣਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

ਤਤ੍ਥ ਸਂਯੁਤ੍ਤਾਗਮੋ ਨਾਮ ਸਗਾਥਾਵਗ੍ਗੋ, ਨਿਦਾਨਵਗ੍ਗੋ, ਖਨ੍ਧਕਵਗ੍ਗੋ, ਸਲ਼ਾਯਤਨਵਗ੍ਗੋ, ਮਹਾਵਗ੍ਗੋਤਿ ਪਞ੍ਚਵਗ੍ਗੋ ਹੋਤਿ. ਸੁਤ੍ਤਤੋ –

‘‘ਸਤ੍ਤ ਸੁਤ੍ਤਸਹਸ੍ਸਾਨਿ, ਸਤ੍ਤ ਸੁਤ੍ਤਸਤਾਨਿ ਚ;

ਦ੍ਵਾਸਟ੍ਠਿ ਚੇਵ ਸੁਤ੍ਤਾਨਿ, ਏਸੋ ਸਂਯੁਤ੍ਤਸਙ੍ਗਹੋ’’.

ਭਾਣਵਾਰਤੋ ਭਾਣਵਾਰਸਤਂ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਵਗ੍ਗੇਸੁ ਸਗਾਥਾਵਗ੍ਗੋ ਆਦਿ, ਸੁਤ੍ਤੇਸੁ ਓਘਤਰਣਸੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਸਾਪਿ ‘‘ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਕਂ ਆਯਸ੍ਮਤਾ ਆਨਨ੍ਦੇਨ ਪਠਮਮਹਾਸਙ੍ਗੀਤਿਕਾਲੇ ਵੁਤ੍ਤਂ ਨਿਦਾਨਮਾਦਿ. ਸਾ ਪਨੇਸਾ ਪਠਮਮਹਾਸਙ੍ਗੀਤਿ ਸੁਮਙ੍ਗਲਵਿਲਾਸਿਨਿਯਾ ਦੀਘਨਿਕਾਯਟ੍ਠਕਥਾਯ ਆਦਿਮ੍ਹਿ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਾ ਤਤ੍ਥ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

੧. ਯਂ ਪਨੇਤਂ ‘‘ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਕਂ ਨਿਦਾਨਂ, ਤਤ੍ਥ ਏਵਨ੍ਤਿ ਨਿਪਾਤਪਦਂ. ਮੇਤਿਆਦੀਨਿ ਨਾਮਪਦਾਨਿ. ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵੀਤਿ ਉਪਸਗ੍ਗਪਦਂ, ਹਰਤੀਤਿ ਆਖ੍ਯਾਤਪਦਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਤਾਵ ਨਯੇਨ ਪਦਵਿਭਾਗੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਅਤ੍ਥਤੋ ਪਨ ਏਵਂਸਦ੍ਦੋ ਤਾਵ ਉਪਮੂਪਦੇਸ-ਸਮ੍ਪਹਂਸਨ-ਗਰਹਣ-ਵਚਨਸਮ੍ਪਟਿਗ੍ਗਹਾਕਾਰਨਿਦਸ੍ਸਨਾਵਧਾਰਣਾਦਿ-ਅਨੇਕਤ੍ਥਪ੍ਪਭੇਦੋ. ਤਥਾ ਹੇਸ – ‘‘ਏਵਂ ਜਾਤੇਨ ਮਚ੍ਚੇਨ, ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਕੁਸਲਂ ਬਹੁ’’ਨ੍ਤਿ (ਧ. ਪ. ੫੩) ਏਵਮਾਦੀਸੁ ਉਪਮਾਯਂ ਆਗਤੋ. ‘‘ਏਵਂ ਤੇ ਅਭਿਕ੍ਕਮਿਤਬ੍ਬਂ, ਏਵਂ ਤੇ ਪਟਿਕ੍ਕਮਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਅ. ਨਿ. ੪.੧੨੨) ਉਪਦੇਸੇ. ‘‘ਏਵਮੇਤਂ ਭਗਵਾ, ਏਵਮੇਤਂ ਸੁਗਤਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਅ. ਨਿ. ੩.੬੬) ਸਮ੍ਪਹਂਸਨੇ. ‘‘ਏਵਮੇਵਂ ਪਨਾਯਂ ਵਸਲੀ ਯਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਮੁਣ੍ਡਕਸ੍ਸ ਸਮਣਕਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣਂ ਭਾਸਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੮੭) ਗਰਹਣੇ. ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇਤਿ ਖੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤੋ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸੁ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੧.੧) ਵਚਨਸਮ੍ਪਟਿਗ੍ਗਹੇ. ‘‘ਏਵਂ ਬ੍ਯਾ ਖੋ ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸਿਤਂ ਆਜਾਨਾਮੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੧.੩੯੮) ਆਕਾਰੇ. ‘‘ਏਹਿ ਤ੍ਵਂ ਮਾਣਵਕ, ਯੇਨ ਸਮਣੋ ਆਨਨ੍ਦੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਮਮ ਵਚਨੇਨ ਸਮਣਂ ਆਨਨ੍ਦਂ ਅਪ੍ਪਾਬਾਧਂ ਅਪ੍ਪਾਤਙ੍ਕਂ ਲਹੁਟ੍ਠਾਨਂ ਬਲਂ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰਂ ਪੁਚ੍ਛ – ‘ਸੁਭੋ ਮਾਣਵੋ ਤੋਦੇਯ੍ਯਪੁਤ੍ਤੋ ਭਵਨ੍ਤਂ ਆਨਨ੍ਦਂ ਅਪ੍ਪਾਬਾਧਂ ਅਪ੍ਪਾਤਙ੍ਕਂ ਲਹੁਟ੍ਠਾਨਂ ਬਲਂ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰਂ ਪੁਚ੍ਛਤੀ’ਤਿ. ਏਵਞ੍ਚ ਵਦੇਹਿ – ‘ਸਾਧੁ ਕਿਰ ਭਵਂ ਆਨਨ੍ਦੋ ਯੇਨ ਸੁਭਸ੍ਸ ਮਾਣਵਸ੍ਸ ਤੋਦੇਯ੍ਯਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਨਿਵੇਸਨਂ, ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਤੁ ਅਨੁਕਮ੍ਪਂ ਉਪਾਦਾਯਾ’ਤਿ’’ਆਦੀਸੁ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੪੪੫) ਨਿਦਸ੍ਸਨੇ. ‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਥ ਕਾਲਾਮਾ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਕੁਸਲਾ ਵਾ ਅਕੁਸਲਾ ਵਾਤਿ? ਅਕੁਸਲਾ, ਭਨ੍ਤੇ. ਸਾਵਜ੍ਜਾ ਵਾ ਅਨਵਜ੍ਜਾ ਵਾਤਿ? ਸਾਵਜ੍ਜਾ, ਭਨ੍ਤੇ. ਵਿਞ੍ਞੁਗਰਹਿਤਾ ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਪ੍ਪਸਤ੍ਥਾ ਵਾਤਿ? ਵਿਞ੍ਞੁਗਰਹਿਤਾ, ਭਨ੍ਤੇ. ਸਮਤ੍ਤਾ ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਾ ਅਹਿਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵਾ ਨੋ ਵਾ, ਕਥਂ ਵੋ ਏਤ੍ਥ ਹੋਤੀਤਿ? ਸਮਤ੍ਤਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਾ ਅਹਿਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਨੋ ਏਤ੍ਥ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਅ. ਨਿ. ੩.੬੬) ਅਵਧਾਰਣੇ. ਸ੍ਵਾਯਮਿਧ ਆਕਾਰਨਿਦਸ੍ਸਨਾਵਧਾਰਣੇਸੁ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ.

ਤਤ੍ਥ ਆਕਾਰਤ੍ਥੇਨ ਏਵਂਸਦ੍ਦੇਨ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਦੀਪੇਤਿ – ਨਾਨਾਨਯਨਿਪੁਣਂ ਅਨੇਕਜ੍ਝਾਸਯਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਅਤ੍ਥਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਵਿਵਿਧਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ ਧਮ੍ਮਤ੍ਥਦੇਸਨਾ ਪਟਿਵੇਧਗਮ੍ਭੀਰਂ ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤਾਨਂ ਸਕਸਕਭਾਸਾਨੁਰੂਪਤੋ ਸੋਤਪਥਮਾਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਤਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਵਚਨਂ ਸਬ੍ਬਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਕੋ ਸਮਤ੍ਥੋ ਵਿਞ੍ਞਾਤੁਂ? ਸਬ੍ਬਥਾਮੇਨ ਪਨ ਸੋਤੁਕਾਮਤਂ ਜਨੇਤ੍ਵਾਪਿ ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ, ਮਯਾਪਿ ਏਕੇਨਾਕਾਰੇਨ ਸੁਤਨ੍ਤਿ.

ਨਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥੇਨ – ‘‘ਨਾਹਂ ਸਯਮ੍ਭੂ, ਨ ਮਯਾ ਇਦਂ ਸਚ੍ਛਿਕਤ’’ਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰਿਮੋਚੇਨ੍ਤੋ – ‘‘ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ, ਮਯਾਪਿ ਏਵਂ ਸੁਤ’’ਨ੍ਤਿ ਇਦਾਨਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਕਲਸੁਤ੍ਤਂ ਨਿਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਅਵਧਾਰਣਤ੍ਥੇਨ – ‘‘ਏਤਦਗ੍ਗਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਮ ਸਾਵਕਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਾਨਂ ਯਦਿਦਂ ਆਨਨ੍ਦੋ, ਗਤਿਮਨ੍ਤਾਨਂ, ਸਤਿਮਨ੍ਤਾਨਂ, ਧਿਤਿਮਨ੍ਤਾਨਂ, ਉਪਟ੍ਠਾਕਾਨਂ ਯਦਿਦਂ ਆਨਨ੍ਦੋ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੧.੨੨੦-੨੨੩) ਏਵਂ ਭਗਵਤਾ – ‘‘ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਅਤ੍ਥਕੁਸਲੋ ਧਮ੍ਮਕੁਸਲੋ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਕੁਸਲੋ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਕੁਸਲੋ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਕੁਸਲੋ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੫.੧੬੯) ਏਵਂ ਧਮ੍ਮਸੇਨਾਪਤਿਨਾ ਚ ਪਸਤ੍ਥਭਾਵਾਨੁਰੂਪਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਧਾਰਣਬਲਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਸੋਤੁਕਾਮਤਂ ਜਨੇਤਿ – ‘‘ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ, ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਅਤ੍ਥਤੋ ਵਾ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤੋ ਵਾ ਅਨੂਨਮਨਧਿਕਂ, ਏਵਮੇਵ ਨ ਅਞ੍ਞਥਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ.

ਮੇਸਦ੍ਦੋ ਤੀਸੁ ਅਤ੍ਥੇਸੁ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ਤਥਾ ਹਿਸ੍ਸ – ‘‘ਗਾਥਾਭਿਗੀਤਂ ਮੇ ਅਭੋਜਨੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਸੁ. ਨਿ. ੮੧) ਮਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਸਾਧੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਸਂਖਿਤ੍ਤੇਨ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤੂ ’’ ਤਿਆਦੀਸੁ (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੮੮) ਮਯ੍ਹਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਧਮ੍ਮਦਾਯਾਦਾ ਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਵਥਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੯) ਮਮਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਧ ਪਨ ‘‘ਮਯਾ ਸੁਤ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ‘‘ਮਮ ਸੁਤ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਅਤ੍ਥਦ੍ਵਯੇ ਯੁਜ੍ਜਤਿ.

ਸੁਤਨ੍ਤਿ ਅਯਂ ਸੁਤਸਦ੍ਦੋ ਸਉਪਸਗ੍ਗੋ ਅਨੁਪਸਗ੍ਗੋ ਚ ਗਮਨ-ਵਿਸ੍ਸੁਤ-ਕਿਲਿਨ੍ਨਉਪਚਿਤਾਨੁਯੋਗ-ਸੋਤਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯ-ਸੋਤਦ੍ਵਾਰਾਨੁਸਾਰਵਿਞ੍ਞਾਤਾਦਿਅਨੇਕਤ੍ਥਪ੍ਪਭੇਦੋ. ਤਥਾ ਹਿਸ੍ਸ – ‘‘ਸੇਨਾਯ ਪਸੁਤੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਸੁਤਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਪਸ੍ਸਤੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਉਦਾ. ੧੧) ਵਿਸ੍ਸੁਤਧਮ੍ਮਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਅਵਸ੍ਸੁਤਾ ਅਵਸ੍ਸੁਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਪਾਚਿ. ੬੫੭) ਕਿਲਿਨ੍ਨਾਕਿਲਿਨ੍ਨਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਪੁਞ੍ਞਂ ਪਸੁਤਂ ਅਨਪ੍ਪਕ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਖੁ. ਪਾ. ੭.੧੨) ਉਪਚਿਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਯੇ ਝਾਨਪਸੁਤਾ ਧੀਰਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਧ. ਪ. ੧੮੧) ਝਾਨਾਨੁਯੁਤ੍ਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਦਿਟ੍ਠਂ ਸੁਤਂ ਮੁਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੪੧) ਸੋਤਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਸੁਤਧਰੋ ਸੁਤਸਨ੍ਨਿਚਯੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੧.੩੩੯) ਸੋਤਦ੍ਵਾਰਾਨੁਸਾਰਵਿਞ੍ਞਾਤਧਰੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਧ ਪਨਸ੍ਸ ਸੋਤਦ੍ਵਾਰਾਨੁਸਾਰੇਨ ਉਪਧਾਰਿਤਨ੍ਤਿ ਵਾ ਉਪਧਾਰਣਨ੍ਤਿ ਵਾ ਅਤ੍ਥੋ. ਮੇ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਹਿ ਮਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੇ ਸਤਿ – ‘‘ਏਵਂ ਮਯਾ ਸੁਤਂ, ਸੋਤਦ੍ਵਾਰਾਨੁਸਾਰੇਨ ਉਪਧਾਰਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਮਮਾਤਿ ਅਤ੍ਥੇ ਸਤਿ – ‘‘ਏਵਂ ਮਮ ਸੁਤਂ, ਸੋਤਦ੍ਵਾਰਾਨੁਸਾਰੇਨ ਉਪਧਾਰਣ’’ਨ੍ਤਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿ.

ਏਵਮੇਤੇਸੁ ਤੀਸੁ ਪਦੇਸੁ ਏਵਨ੍ਤਿ ਸੋਤਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦਿਵਿਞ੍ਞਾਣਕਿਚ੍ਚਨਿਦਸ੍ਸਨਂ. ਮੇਤਿ ਵੁਤ੍ਤਵਿਞ੍ਞਾਣਸਮਙ੍ਗਿਪੁਗ੍ਗਲਨਿਦਸ੍ਸਨਂ. ਸੁਤਨ੍ਤਿ ਅਸ੍ਸਵਨਭਾਵਪਟਿਕ੍ਖੇਪਤੋ ਅਨੂਨਾਨਧਿਕਾਵਿਪਰੀਤਗ੍ਗਹਣਨਿਦਸ੍ਸਨਂ. ਤਥਾ ਏਵਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਸੋਤਦ੍ਵਾਰਾਨੁਸਾਰੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾਯ ਵਿਞ੍ਞਾਣਵੀਥਿਯਾ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਪਵਤ੍ਤਿਭਾਵਪ੍ਪਕਾਸਨਂ. ਮੇਤਿ ਅਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਸਨਂ. ਸੁਤਨ੍ਤਿ ਧਮ੍ਮਪ੍ਪਕਾਸਨਂ. ਅਯਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪੋ – ‘‘ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਪਵਤ੍ਤਾਯ ਵਿਞ੍ਞਾਣਵੀਥਿਯਾ ਮਯਾ ਨ ਅਞ੍ਞਂ ਕਤਂ, ਇਦਂ ਪਨ ਕਤਂ, ਅਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਸੁਤੋ’’ਤਿ.

ਤਥਾ ਏਵਨ੍ਤਿ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਪ੍ਪਕਾਸਨਂ. ਮੇਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲਪ੍ਪਕਾਸਨਂ. ਸੁਤਨ੍ਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲਕਿਚ੍ਚਪ੍ਪਕਾਸਨਂ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ‘‘ਯਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਤਂ ਮਯਾ ਏਵਂ ਸੁਤ’’ਨ੍ਤਿ.

ਤਥਾ ਏਵਨ੍ਤਿ ਯਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨਸ੍ਸ ਨਾਨਾਕਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਨਾਨਤ੍ਥਬ੍ਯਞ੍ਜਨਗਹਣਂ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਨਾਨਾਕਾਰਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ਏਵਨ੍ਤਿ ਹਿ ਅਯਂ ਆਕਾਰਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ. ਮੇਤਿ ਕਤ੍ਤੁਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ਸੁਤਨ੍ਤਿ ਵਿਸਯਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਨਾਨਾਕਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨੇਨ ਤਂਸਮਙ੍ਗਿਨੋ ਕਤ੍ਤੁਵਿਸਯੇ ਗਹਣਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਂ ਕਤਂ ਹੋਤਿ.

ਅਥ ਵਾ ਏਵਨ੍ਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲਕਿਚ੍ਚਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ਸੁਤਨ੍ਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਕਿਚ੍ਚਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ਮੇਤਿ ਉਭਯਕਿਚ੍ਚਯੁਤ੍ਤਪੁਗ੍ਗਲਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ਅਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪੋ – ‘‘ਮਯਾ ਸਵਨਕਿਚ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣਸਮਙ੍ਗਿਨਾ ਪੁਗ੍ਗਲੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਵਸੇਨ ਲਦ੍ਧਸਵਨਕਿਚ੍ਚਵੋਹਾਰੇਨ ਸੁਤ’’ਨ੍ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਏਵਨ੍ਤਿ ਚ ਮੇਤਿ ਚ ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠਪਰਮਤ੍ਥਵਸੇਨ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ. ਕਿਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਤਂ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਯਂ ਏਵਨ੍ਤਿ ਵਾ ਮੇਤਿ ਵਾ ਨਿਦ੍ਦੇਸਂ ਲਭੇਥ. ਸੁਤਨ੍ਤਿ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ. ਯਞ੍ਹਿ ਤਂ ਏਤ੍ਥ ਸੋਤੇਨ ਉਪਲਦ੍ਧਂ, ਤਂ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਨ੍ਤਿ. ਤਥਾ ਏਵਨ੍ਤਿ ਚ ਮੇਤਿ ਚ ਤਂ ਤਂ ਉਪਾਦਾਯ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤੋ ਉਪਾਦਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ. ਸੁਤਨ੍ਤਿ ਦਿਟ੍ਠਾਦੀਨਿ ਉਪਨਿਧਾਯ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤੋ ਉਪਨਿਧਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ.

ਏਤ੍ਥ ਚ ਏਵਨ੍ਤਿ ਵਚਨੇਨ ਅਸਮ੍ਮੋਹਂ ਦੀਪੇਤਿ. ਨ ਹਿ ਸਮ੍ਮੂਲ਼੍ਹੋ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਪਟਿਵੇਧਸਮਤ੍ਥੋ ਹੋਤਿ. ਸੁਤਨ੍ਤਿ ਵਚਨੇਨ ਸੁਤਸ੍ਸ ਅਸਮ੍ਮੋਸਂ ਦੀਪੇਤਿ. ਯਸ੍ਸ ਹਿ ਸੁਤਂ ਸਮ੍ਮੁਟ੍ਠਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਸੋ ਕਾਲਨ੍ਤਰੇਨ ਮਯਾ ਸੁਤਨ੍ਤਿ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ. ਇਚ੍ਚਸ੍ਸ ਅਸਮ੍ਮੋਹੇਨ ਪਞ੍ਞਾਸਿਦ੍ਧਿ, ਅਸਮ੍ਮੋਸੇਨ ਪਨ ਸਤਿਸਿਦ੍ਧਿ. ਤਤ੍ਥ ਪਞ੍ਞਾਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾਯ ਸਤਿਯਾ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾਵਧਾਰਣਸਮਤ੍ਥਤਾ, ਸਤਿਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਅਤ੍ਥਪਟਿਵੇਧਸਮਤ੍ਥਤਾ. ਤਦੁਭਯਸਮਤ੍ਥਤਾਯੋਗੇਨ ਅਤ੍ਥਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਕੋਸਸ੍ਸ ਅਨੁਪਾਲਨਸਮਤ੍ਥਤੋ ਧਮ੍ਮਭਣ੍ਡਾਗਾਰਿਕਤ੍ਤਸਿਦ੍ਧਿ.

ਅਪਰੋ ਨਯੋ – ਏਵਨ੍ਤਿ ਵਚਨੇਨ ਯੋਨਿਸੋ ਮਨਸਿਕਾਰਂ ਦੀਪੇਤਿ, ਅਯੋਨਿਸੋ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋ ਹਿ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਪਟਿਵੇਧਾਭਾਵਤੋ. ਸੁਤਨ੍ਤਿ ਵਚਨੇਨ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਦੀਪੇਤਿ ਵਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਵਨਾਭਾਵਤੋ. ਤਥਾ ਹਿ ਵਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਸਬ੍ਬਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੋਪਿ ‘‘ਨ ਮਯਾ ਸੁਤਂ, ਪੁਨ ਭਣਥਾ’’ਤਿ ਭਣਤਿ. ਯੋਨਿਸੋ ਮਨਸਿਕਾਰੇਨ ਚੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਤਸਮ੍ਮਾਪਣਿਧਿਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ਚ ਕਤਪੁਞ੍ਞਤਂ ਸਾਧੇਤਿ, ਸਮ੍ਮਾ ਅਪ੍ਪਣਿਹਿਤਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਕਤਪੁਞ੍ਞਸ੍ਸ ਵਾ ਤਦਭਾਵਤੋ. ਅਵਿਕ੍ਖੇਪੇਨ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਂ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੂਪਨਿਸ੍ਸਯਞ੍ਚ ਸਾਧੇਤਿ. ਨ ਹਿ ਵਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੋ ਸੋਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਨ ਚ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੇ ਅਨੁਪਨਿਸ੍ਸਯਮਾਨਸ੍ਸ ਸਵਨਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ.

ਅਪਰੋ ਨਯੋ – ਯਸ੍ਮਾ ‘‘ਏਵਨ੍ਤਿ ਯਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨਸ੍ਸ ਨਾਨਾਕਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਨਾਨਤ੍ਥਬ੍ਯਞ੍ਜਨਗ੍ਗਹਣਂ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਨਾਨਾਕਾਰਨਿਦ੍ਦੇਸੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਸੋ ਚ ਏਵਂ ਭਦ੍ਦਕੋ ਆਕਾਰੋ ਨ ਸਮ੍ਮਾ ਅਪ੍ਪਣਿਹਿਤਤ੍ਤਨੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਕਤਪੁਞ੍ਞਸ੍ਸ ਵਾ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਵਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਭਦ੍ਦਕੇਨ ਆਕਾਰੇਨ ਪਚ੍ਛਿਮਚਕ੍ਕਦ੍ਵਯਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਮਤ੍ਤਨੋ ਦੀਪੇਤਿ. ਸੁਤਨ੍ਤਿ ਸਵਨਯੋਗੇਨ ਪੁਰਿਮਚਕ੍ਕਦ੍ਵਯਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ. ਨ ਹਿ ਅਪ੍ਪਤਿਰੂਪਦੇਸੇ ਵਸਤੋ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੂਪਨਿਸ੍ਸਯਵਿਰਹਿਤਸ੍ਸ ਵਾ ਸਵਨਂ ਅਤ੍ਥਿ. ਇਚ੍ਚਸ੍ਸ ਪਚ੍ਛਿਮਚਕ੍ਕਦ੍ਵਯਸਿਦ੍ਧਿਯਾ ਆਸਯਸੁਦ੍ਧਿ ਸਿਦ੍ਧਾ ਹੋਤਿ, ਪੁਰਿਮਚਕ੍ਕਦ੍ਵਯਸਿਦ੍ਧਿਯਾ ਪਯੋਗਸੁਦ੍ਧਿ, ਤਾਯ ਚ ਆਸਯਸੁਦ੍ਧਿਯਾ ਅਧਿਗਮਬ੍ਯਤ੍ਤਿਸਿਦ੍ਧਿ, ਪਯੋਗਸੁਦ੍ਧਿਯਾ ਆਗਮਬ੍ਯਤ੍ਤਿਸਿਦ੍ਧਿ. ਇਤਿ ਪਯੋਗਾਸਯਸੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਆਗਮਾਧਿਗਮਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਵਚਨਂ ਅਰੁਣੁਗ੍ਗਂ ਵਿਯ ਸੂਰਿਯਸ੍ਸ ਉਦਯਤੋ, ਯੋਨਿਸੋ ਮਨਸਿਕਾਰੋ ਵਿਯ ਚ ਕੁਸਲਕਮ੍ਮਸ੍ਸ, ਅਰਹਤਿ ਭਗਵਤੋ ਵਚਨਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਂ ਭਵਿਤੁਨ੍ਤਿ ਠਾਨੇ ਨਿਦਾਨਂ ਠਪੇਨ੍ਤੋ ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ.

ਅਪਰੋ ਨਯੋ – ਏਵਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਪਟਿਵੇਧਦੀਪਕੇਨ ਵਚਨੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਥਪਟਿਭਾਨਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਸਬ੍ਭਾਵਂ ਦੀਪੇਤਿ. ਸੁਤਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸੋਤਬ੍ਬਭੇਦਪਟਿਵੇਧਦੀਪਕੇਨ ਧਮ੍ਮਨਿਰੁਤ੍ਤਿਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਸਬ੍ਭਾਵਂ. ਏਵਨ੍ਤਿ ਚ ਇਦਂ ਯੋਨਿਸੋ ਮਨਸਿਕਾਰਦੀਪਕਵਚਨਂ ਭਾਸਮਾਨੋ – ‘‘ਏਤੇ ਮਯਾ ਧਮ੍ਮਾ ਮਨਸਾਨੁਪੇਕ੍ਖਿਤਾ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸੁਪ੍ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਾ’’ਤਿ ਦੀਪੇਤਿ. ਸੁਤਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਸਵਨਯੋਗਦੀਪਕਵਚਨਂ ਭਾਸਮਾਨੋ – ‘‘ਬਹੂ ਮਯਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸੁਤਾ ਧਾਤਾ ਵਚਸਾ ਪਰਿਚਿਤਾ’’ਤਿ ਦੀਪੇਤਿ. ਤਦੁਭਯੇਨਪਿ ਅਤ੍ਥਬ੍ਯਞ੍ਜਨਪਾਰਿਪੂਰਿਂ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਸਵਨੇ ਆਦਰਂ ਜਨੇਤਿ. ਅਤ੍ਥਬ੍ਯਞ੍ਜਨਪਰਿਪੁਣ੍ਣਞ੍ਹਿ ਧਮ੍ਮਂ ਆਦਰੇਨ ਅਸ੍ਸੁਣਨ੍ਤੋ ਮਹਤਾ ਹਿਤਾ ਪਰਿਬਾਹਿਰੋ ਹੋਤੀਤਿ ਆਦਰਂ ਜਨੇਤ੍ਵਾ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਧਮ੍ਮੋ ਸੋਤਬ੍ਬੋਤਿ.

ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਨ ਸਕਲੇਨ ਵਚਨੇਨ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਤਥਾਗਤਪ੍ਪਵੇਦਿਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਦਹਨ੍ਤੋ ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸਭੂਮਿਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਤਿ, ਸਾਵਕਤ੍ਤਂ ਪਟਿਜਾਨਨ੍ਤੋ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਭੂਮਿਂ ਓਕ੍ਕਮਤਿ. ਤਥਾ ਅਸਦ੍ਧਮ੍ਮਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵੁਟ੍ਠਾਪੇਤਿ, ਸਦ੍ਧਮ੍ਮੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਤਿ. ‘‘ਕੇਵਲਂ ਸੁਤਮੇਵੇਤਂ ਮਯਾ, ਤਸ੍ਸੇਵ ਪਨ ਭਗਵਤੋ ਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰਿਮੋਚੇਤਿ, ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਅਪਦਿਸਤਿ, ਜਿਨਵਚਨਂ ਅਪ੍ਪੇਤਿ, ਧਮ੍ਮਨੇਤ੍ਤਿਂ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਤਿ.

ਅਪਿਚ ‘‘ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤ’’ਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਨਾ ਉਪ੍ਪਾਦਿਤਭਾਵਂ ਅਪ੍ਪਟਿਜਾਨਨ੍ਤੋ ਪੁਰਿਮਵਚਨਂ ਵਿਵਰਨ੍ਤੋ – ‘‘ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਮਿਦਂ ਮਯਾ ਤਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਚਤੁਵੇਸਾਰਜ੍ਜਵਿਸਾਰਦਸ੍ਸ ਦਸਬਲਧਰਸ੍ਸ ਆਸਭਟ੍ਠਾਨਟ੍ਠਾਯਿਨੋ ਸੀਹਨਾਦਨਾਦਿਨੋ ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤੁਤ੍ਤਮਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਿਸ੍ਸਰਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਰਾਜਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਾਧਿਪਤਿਨੋ ਧਮ੍ਮਦੀਪਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸਰਣਸ੍ਸ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਵਰਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਨੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਵਚਨਂ, ਨ ਏਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੇ ਵਾ ਧਮ੍ਮੇ ਵਾ ਪਦੇ ਵਾ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇ ਵਾ ਕਙ੍ਖਾ ਵਾ ਵਿਮਤਿ ਵਾ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਸਬ੍ਬਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮੇ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯਂ ਵਿਨਾਸੇਤਿ, ਸਦ੍ਧਾਸਮ੍ਪਦਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤੀਤਿ. ਤੇਨੇਤਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ –

‘‘ਵਿਨਾਸਯਤਿ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਂ, ਸਦ੍ਧਂ ਵਡ੍ਢੇਤਿ ਸਾਸਨੇ;

ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਮਿਚ੍ਚੇਵਂ, ਵਦਂ ਗੋਤਮਸਾਵਕੋ’’ਤਿ.

ਏਕਨ੍ਤਿ ਗਣਨਪਰਿਚ੍ਛੇਦਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ਸਮਯਨ੍ਤਿ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ਏਕਂ ਸਮਯਨ੍ਤਿ ਅਨਿਯਮਿਤਪਰਿਦੀਪਨਂ. ਤਤ੍ਥ ਸਮਯਸਦ੍ਦੋ –

‘‘ਸਮਵਾਯੇ ਖਣੇ ਕਾਲੇ, ਸਮੂਹੇ ਹੇਤੁਦਿਟ੍ਠਿਸੁ;

ਪਟਿਲਾਭੇ ਪਹਾਨੇ ਚ, ਪਟਿਵੇਧੇ ਚ ਦਿਸ੍ਸਤਿ’’.

ਤਥਾ ਹਿਸ੍ਸ ‘‘ਅਪ੍ਪੇਵ ਨਾਮ ਸ੍ਵੇਪਿ ਉਪਸਙ੍ਕਮੇਯ੍ਯਾਮ ਕਾਲਞ੍ਚ ਸਮਯਞ੍ਚ ਉਪਾਦਾਯਾ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੪੪੭) ਸਮਵਾਯੋ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਏਕੋਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਖਣੋ ਚ ਸਮਯੋ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਵਾਸਾਯਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਅ. ਨਿ. ੮.੨੯) ਖਣੋ. ‘‘ਉਣ੍ਹਸਮਯੋ ਪਰਿਲ਼ਾਹਸਮਯੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਪਾਚਿ. ੩੫੮) ਕਾਲੋ. ‘‘ਮਹਾਸਮਯੋ ਪਵਨਸ੍ਮਿ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੩੩੨) ਸਮੂਹੋ. ‘‘ਸਮਯੋਪਿ ਖੋ ਤੇ, ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਅਪ੍ਪਟਿਵਿਦ੍ਧੋ ਅਹੋਸਿ, ਭਗਵਾ ਖੋ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ, ਭਗਵਾਪਿ ਮਂ ਜਾਨਿਸ੍ਸਤਿ – ‘ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਨਾਮ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨੇ ਸਿਕ੍ਖਾਯ ਅਪਰਿਪੂਰਕਾਰੀ’ਤਿ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਤੇ, ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਸਮਯੋ ਅਪ੍ਪਟਿਵਿਦ੍ਧੋ ਅਹੋਸੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੨.੧੩੫) ਹੇਤੁ. ‘‘ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਉਗ੍ਗਾਹਮਾਨੋ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋ ਸਮਣਮੁਣ੍ਡਿਕਾਪੁਤ੍ਤੋ ਸਮਯਪ੍ਪਵਾਦਕੇ ਤਿਨ੍ਦੁਕਾਚੀਰੇ ਏਕਸਾਲਕੇ ਮਲ੍ਲਿਕਾਯ ਆਰਾਮੇ ਪਟਿਵਸਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੨.੨੬੦) ਦਿਟ੍ਠਿ.

‘‘ਦਿਟ੍ਠੇ ਧਮ੍ਮੇ ਚ ਯੋ ਅਤ੍ਥੋ, ਯੋ ਚਤ੍ਥੋ ਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕੋ;

ਅਤ੍ਥਾਭਿਸਮਯਾ ਧੀਰੋ, ਪਣ੍ਡਿਤੋਤਿ ਪਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ. –

ਆਦੀਸੁ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੨੯) ਪਟਿਲਾਭੋ. ‘‘ਸਮ੍ਮਾ ਮਾਨਾਭਿਸਮਯਾ ਅਨ੍ਤਮਕਾਸਿ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੮) ਪਹਾਨਂ. ‘‘ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਪੀਲ਼ਨਟ੍ਠੋ ਸਙ੍ਖਤਟ੍ਠੋ ਸਨ੍ਤਾਪਟ੍ਠੋ ਵਿਪਰਿਣਾਮਟ੍ਠੋ ਅਭਿਸਮਯਟ੍ਠੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਪਟਿ. ਮ. ੨.੮) ਪਟਿਵੇਧੋ. ਇਧ ਪਨਸ੍ਸ ਕਾਲੋ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨ ਸਂਵਚ੍ਛਰ-ਉਤੁ-ਮਾਸਡ੍ਢਮਾਸ-ਰਤ੍ਤਿ-ਦਿਵ-ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹ-ਮਜ੍ਝਨ੍ਹਿਕ-ਸਾਯਨ੍ਹ-ਪਠਮਮਜ੍ਝਿਮਪਚ੍ਛਿਮਯਾਮ-ਮੁਹੁਤ੍ਤਾਦੀਸੁ ਕਾਲਪ੍ਪਭੇਦਭੂਤੇਸੁ ਸਮਯੇਸੁ ਏਕਂ ਸਮਯਨ੍ਤਿ ਦੀਪੇਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਏਤੇਸੁ ਸਂਵਚ੍ਛਰਾਦੀਸੁ ਸਮਯੇਸੁ ਯਂ ਯਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਯਸ੍ਮਿਂ ਯਸ੍ਮਿਂ ਸਂਵਚ੍ਛਰੇ ਉਤੁਮ੍ਹਿ ਮਾਸੇ ਪਕ੍ਖੇ ਰਤ੍ਤਿਭਾਗੇ ਦਿਵਸਭਾਗੇ ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਥੇਰਸ੍ਸ ਸੁਵਿਦਿਤਂ ਸੁਵਵਤ੍ਥਾਪਿਤਂ ਪਞ੍ਞਾਯ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ‘‘ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ ਅਸੁਕਸਂਵਚ੍ਛਰੇ ਅਸੁਕਉਤੁਮ੍ਹਿ ਅਸੁਕਮਾਸੇ ਅਸੁਕਪਕ੍ਖੇ ਅਸੁਕਰਤ੍ਤਿਭਾਗੇ ਅਸੁਕਦਿਵਸਭਾਗੇ ਵਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਸੁਖੇਨ ਧਾਰੇਤੁਂ ਵਾ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤੁਂ ਵਾ ਉਦ੍ਦਿਸਾਪੇਤੁਂ ਵਾ, ਬਹੁ ਚ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਕੇਨੇਵ ਪਦੇਨ ਤਮਤ੍ਥਂ ਸਮੋਧਾਨੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਏਕਂ ਸਮਯ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ.

ਯੇ ਵਾ ਇਮੇ ਗਬ੍ਭੋਕ੍ਕਨ੍ਤਿਸਮਯੋ ਜਾਤਿਸਮਯੋ ਸਂਵੇਗਸਮਯੋ ਅਭਿਨਿਕ੍ਖਮਨਸਮਯੋ ਦੁਕ੍ਕਰਕਾਰਿਕਸਮਯੋ ਮਾਰਵਿਜਯਸਮਯੋ ਅਭਿਸਮ੍ਬੋਧਿਸਮਯੋ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਵਿਹਾਰਸਮਯੋ ਦੇਸਨਾਸਮਯੋ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਸਮਯੋਤਿ ਏਵਮਾਦਯੋ ਭਗਵਤੋ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਅਤਿਵਿਯ ਸੁਪ੍ਪਕਾਸਾ ਅਨੇਕਕਾਲਪ੍ਪਭੇਦਾ ਏਵ ਸਮਯਾ. ਤੇਸੁ ਸਮਯੇਸੁ ਦੇਸਨਾਸਮਯਸਙ੍ਖਾਤਂ ਏਕਂ ਸਮਯਨ੍ਤਿ ਦੀਪੇਤਿ. ਯੋ ਚਾਯਂ ਞਾਣਕਰੁਣਾਕਿਚ੍ਚਸਮਯੇਸੁ ਕਰੁਣਾਕਿਚ੍ਚਸਮਯੋ, ਅਤ੍ਤਹਿਤਪਰਹਿਤਪਟਿਪਤ੍ਤਿਸਮਯੇਸੁ ਪਰਹਿਤਪਟਿਪਤ੍ਤਿਸਮਯੋ, ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤਾਨਂ ਕਰਣੀਯਦ੍ਵਯਸਮਯੇਸੁ ਧਮ੍ਮਿਕਥਾਸਮਯੋ, ਦੇਸਨਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿਸਮਯੇਸੁ ਦੇਸਨਾਸਮਯੋ, ਤੇਸੁਪਿ ਸਮਯੇਸੁ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਏਕਂ ਸਮਯ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ.

ਕਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਯਥਾ ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ ‘‘ਯਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਕਾਮਾਵਚਰ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਇਤੋ ਅਞ੍ਞੇਸੁ ਸੁਤ੍ਤਪਦੇਸੁ ‘‘ਯਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਵਿਵਿਚ੍ਚੇਵ ਕਾਮੇਹੀ’’ਤਿ ਚ ਭੁਮ੍ਮਵਚਨੇਨ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਕਤੋ, ਵਿਨਯੇ ਚ ‘‘ਤੇਨ ਸਮਯੇਨ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ’’ਤਿ ਕਰਣਵਚਨੇਨ, ਤਥਾ ਅਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਏਕਂ ਸਮਯ’’ਨ੍ਤਿ ਉਪਯੋਗਵਚਨੇਨ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਕਤੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਤਥਾ, ਇਧ ਚ ਅਞ੍ਞਥਾ ਅਤ੍ਥਸਮ੍ਭਵਤੋ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ ਇਤੋ ਅਞ੍ਞੇਸੁ ਸੁਤ੍ਤਪਦੇਸੁ ਚ ਅਧਿਕਰਣਤ੍ਥੋ ਭਾਵੇਨਭਾਵਲਕ੍ਖਣਤ੍ਥੋ ਚ ਸਮ੍ਭਵਤਿ. ਅਧਿਕਰਣਞ੍ਹਿ ਕਾਲਤ੍ਥੋ ਸਮੂਹਤ੍ਥੋ ਚ ਸਮਯੋ, ਤਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਫਸ੍ਸਾਦਿਧਮ੍ਮਾਨਂ ਖਣਸਮਵਾਯਹੇਤੁਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਚ ਸਮਯਸ੍ਸ ਭਾਵੇਨ ਤੇਸਂ ਭਾਵੋ ਲਕ੍ਖੀਯਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਦਤ੍ਥਜੋਤਨਤ੍ਥਂ ਤਤ੍ਥ ਭੁਮ੍ਮਵਚਨਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਕਤੋ.

ਵਿਨਯੇ ਚ ਹੇਤੁਅਤ੍ਥੋ ਕਰਣਤ੍ਥੋ ਚ ਸਮ੍ਭਵਤਿ. ਯੋ ਹਿ ਸੋ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਸਮਯੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਾਦੀਹਿਪਿ ਦੁਬ੍ਬਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੋ, ਤੇਨ ਸਮਯੇਨ ਹੇਤੁਭੂਤੇਨ ਕਰਣਭੂਤੇਨ ਚ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਿ ਪਞ੍ਞਾਪਯਨ੍ਤੋ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਹੇਤੁਞ੍ਚ ਅਪੇਕ੍ਖਮਾਨੋ ਭਗਵਾ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਵਿਹਾਸਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਦਤ੍ਥਜੋਤਨਤ੍ਥਂ ਤਤ੍ਥ ਕਰਣਵਚਨੇਨ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਕਤੋ.

ਇਧ ਪਨ ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਚ ਏਵਂਜਾਤਿਕੇ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਸਂਯੋਗਤ੍ਥੋ ਸਮ੍ਭਵਤਿ. ਯਞ੍ਹਿ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਇਮਂ ਅਞ੍ਞਂ ਵਾ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਂ ਦੇਸੇਸਿ, ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਮੇਵ ਤਂ ਸਮਯਂ ਕਰੁਣਾਵਿਹਾਰੇਨ ਵਿਹਾਸਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਦਤ੍ਥਜੋਤਨਤ੍ਥਂ ਇਧ ਉਪਯੋਗਵਚਨਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਕਤੋਤਿ.

ਤੇਨੇਤਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ –

‘‘ਤਂ ਤਂ ਅਤ੍ਥਮਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ, ਭੁਮ੍ਮੇਨ ਕਰਣੇਨ ਚ;

ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਸਮਯੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਉਪਯੋਗੇਨ ਸੋ ਇਧਾ’’ਤਿ.

ਪੋਰਾਣਾ ਪਨ ਵਣ੍ਣਯਨ੍ਤਿ – ‘‘ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਤੇਨ ਸਮਯੇਨਾ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਏਕਂ ਸਮਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ਅਭਿਲਾਪਮਤ੍ਤਭੇਦੋ ਏਸ, ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਭੁਮ੍ਮਮੇਵ ਅਤ੍ਥੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਏਕਂ ਸਮਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇਪਿ ‘‘ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ’’ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਭਗਵਾਤਿ ਗਰੁ. ਗਰੁਂ ਹਿ ਲੋਕੇ ‘‘ਭਗਵਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਅਯਞ੍ਚ ਸਬ੍ਬਗੁਣਵਿਸਿਟ੍ਠਤਾਯ ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤਾਨਂ ਗਰੁ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਭਗਵਾ’’ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਪੋਰਾਣੇਹਿਪਿ ਵੁਤ੍ਤਂ –

‘‘ਭਗਵਾਤਿ ਵਚਨਂ ਸੇਟ੍ਠਂ, ਭਗਵਾਤਿ ਵਚਨਮੁਤ੍ਤਮਂ;

ਗਰੁ ਗਾਰਵਯੁਤ੍ਤੋ ਸੋ, ਭਗਵਾ ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ. (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੧.੧੪੨);

ਅਪਿਚ –

‘‘ਭਗ੍ਯਵਾ ਭਗ੍ਗਵਾ ਯੁਤ੍ਤੋ, ਭਗੇਹਿ ਚ ਵਿਭਤ੍ਤਵਾ;

ਭਤ੍ਤਵਾ ਵਨ੍ਤਗਮਨੋ, ਭਵੇਸੁ ਭਗਵਾ ਤਤੋ’’ਤਿ. –

ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਗਾਥਾਯ ਵਸੇਨਸ੍ਸ ਪਦਸ੍ਸ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਸੋ ਚ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੇ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੧.੧੪੪) ਬੁਦ੍ਧਾਨੁਸ੍ਸਤਿਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਵੁਤ੍ਤੋਯੇਵ.

ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਚੇਤ੍ਥ ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਨ੍ਤਿ ਵਚਨੇਨ ਯਥਾਸੁਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਭਗਵਤੋ ਧਮ੍ਮਸਰੀਰਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਂ ਕਰੋਤਿ. ਤੇਨ ‘‘ਨਯਿਦਂ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਸਤ੍ਥੁਕਂ ਪਾਵਚਨਂ, ਅਯਂ ਵੋ ਸਤ੍ਥਾ’’ਤਿ ਸਤ੍ਥੁ ਅਦਸ੍ਸਨੇਨ ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਿਤਂ ਜਨਂ ਸਮਸ੍ਸਾਸੇਤਿ. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾਤਿ ਵਚਨੇਨ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਭਗਵਤੋ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਰੂਪਕਾਯਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਸਾਧੇਤਿ. ਤੇਨ ‘‘ਏਵਂਵਿਧਸ੍ਸ ਨਾਮ ਅਰਿਯਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਦੇਸਕੋ ਦਸਬਲਧਰੋ ਵਜਿਰਸਙ੍ਘਾਤਸਮਾਨਕਾਯੋ ਸੋਪਿ ਭਗਵਾ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੋ, ਕੇਨ ਅਞ੍ਞੇਨ ਜੀਵਿਤੇ ਆਸਾ ਜਨੇਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਜੀਵਿਤਮਦਮਤ੍ਤਂ ਜਨਂ ਸਂਵੇਜੇਤਿ, ਸਦ੍ਧਮ੍ਮੇ ਚਸ੍ਸ ਉਸ੍ਸਾਹਂ ਜਨੇਤਿ. ਏਵਨ੍ਤਿ ਚ ਭਣਨ੍ਤੋ ਦੇਸਨਾਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਨਿਦ੍ਦਿਸਤਿ. ਮੇ ਸੁਤਨ੍ਤਿ ਸਾਵਕਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ. ਏਕਂ ਸਮਯਨ੍ਤਿ ਕਾਲਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ. ਭਗਵਾਤਿ ਦੇਸਕਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ.

ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਨ੍ਤਿ ਏਵਂਨਾਮਕੇ ਨਗਰੇ. ਸਮੀਪਤ੍ਥੇ ਚੇਤਂ ਭੁਮ੍ਮਵਚਨਂ. ਵਿਹਰਤੀਤਿ ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਇਰਿਯਾਪਥਦਿਬ੍ਬਬ੍ਰਹ੍ਮਅਰਿਯਵਿਹਾਰੇਸੁ ਅਞ੍ਞਤਰਵਿਹਾਰਸਮਙ੍ਗੀਪਰਿਦੀਪਨਮੇਤਂ. ਇਧ ਪਨ ਠਾਨਗਮਨਨਿਸਜ੍ਜਾਸਯਨਪ੍ਪਭੇਦੇਸੁ ਇਰਿਯਾਪਥੇਸੁ ਅਞ੍ਞਤਰਇਰਿਯਾਪਥਸਮਾਯੋਗਪਰਿਦੀਪਨਂ, ਤੇਨ ਠਿਤੋਪਿ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋਪਿ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋਪਿ ਸਯਾਨੋਪਿ ਭਗਵਾ ਵਿਹਰਤਿਚ੍ਚੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਸੋ ਹਿ ਏਕਂ ਇਰਿਯਾਪਥਬਾਧਨਂ ਅਞ੍ਞੇਨ ਇਰਿਯਾਪਥੇਨ ਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਅਪਰਿਪਤਨ੍ਤਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵਂ ਹਰਤਿ ਪਵਤ੍ਤੇਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਵਿਹਰਤੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.

ਜੇਤਵਨੇਤਿ ਜੇਤਸ੍ਸ ਰਾਜਕੁਮਾਰਸ੍ਸ ਵਨੇ. ਤਞ੍ਹਿ ਤੇਨ ਰੋਪਿਤਂ ਸਂਵਡ੍ਢਿਤਂ ਪਰਿਪਾਲਿਤਂ ਅਹੋਸਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਜੇਤਵਨ’’ਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਖਂ ਗਤਂ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਜੇਤਵਨੇ. ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ ਆਰਾਮੇਤਿ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕੇਨ ਗਹਪਤਿਨਾ ਚਤੁਪਞ੍ਞਾਸਹਿਰਞ੍ਞਕੋਟਿਪਰਿਚ੍ਚਾਗੇਨ ਬੁਦ੍ਧਪ੍ਪਮੁਖਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਨਿਯ੍ਯਾਤਿਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ ਆਰਾਮੋ’’ਤਿ ਸਙ੍ਖਂ ਗਤੇ ਆਰਾਮੇ. ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪੋ, ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ ਪਨ ਪਪਞ੍ਚਸੂਦਨਿਯਾ ਮਜ੍ਝਿਮਟ੍ਠਕਥਾਯ ਸਬ੍ਬਾਸਵਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾਯਂ (ਮ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੧੪) ਵੁਤ੍ਤੋ.

ਤਤ੍ਥ ਸਿਯਾ – ਯਦਿ ਤਾਵ ਭਗਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ, ‘‘ਜੇਤਵਨੇ’’ਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਅਥ ਤਤ੍ਥ ਵਿਹਰਤਿ, ‘‘ਸਾਵਤ੍ਥਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਨ ਹਿ ਸਕ੍ਕਾ ਉਭਯਤ੍ਥ ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਵਿਹਰਿਤੁਨ੍ਤਿ. ਨ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਏਵਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਨਨੁ ਅਵੋਚੁਮ੍ਹ ‘‘ਸਮੀਪਤ੍ਥੇ ਭੁਮ੍ਮਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਯਥਾ ਗਙ੍ਗਾਯਮੁਨਾਦੀਨਂ ਸਮੀਪੇ ਗੋਯੂਥਾਨਿ ਚਰਨ੍ਤਾਨਿ ‘‘ਗਙ੍ਗਾਯਂ ਚਰਨ੍ਤਿ, ਯਮੁਨਾਯਂ ਚਰਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਏਵਮਿਧਾਪਿ ਯਦਿਦਂ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਾ ਸਮੀਪੇ ਜੇਤਵਨਂ, ਤਤ੍ਥ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ‘‘ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਜੇਤਵਨੇ’’ਤਿ. ਗੋਚਰਗਾਮਨਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਹਿਸ੍ਸ ਸਾਵਤ੍ਥਿਵਚਨਂ, ਪਬ੍ਬਜਿਤਾਨੁਰੂਪਨਿਵਾਸਟ੍ਠਾਨਨਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਸੇਸਵਚਨਂ.

ਅਞ੍ਞਤਰਾ ਦੇਵਤਾਤਿ ਨਾਮਗੋਤ੍ਤਵਸੇਨ ਅਪਾਕਟਾ ਏਕਾ ਦੇਵਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਅਭਿਜਾਨਾਤਿ ਨੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਅਹੁ ਞਾਤਞ੍ਞਤਰਸ੍ਸ ਮਹੇਸਕ੍ਖਸ੍ਸ ਯਕ੍ਖਸ੍ਸ ਸਂਖਿਤ੍ਤੇਨ ਤਣ੍ਹਾਸਙ੍ਖਯਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਭਾਸਿਤਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਅਭਿਞ੍ਞਾਤੋ ਸਕ੍ਕੋਪਿ ਦੇਵਰਾਜਾ ‘‘ਅਞ੍ਞਤਰੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ‘‘ਦੇਵਤਾ’’ਤਿ ਚ ਇਦਂ ਦੇਵਾਨਮ੍ਪਿ ਦੇਵਧੀਤਾਨਮ੍ਪਿ ਸਾਧਾਰਣਵਚਨਂ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਨਤ੍ਥੇ ਦੇਵੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ, ਸੋ ਚ ਖੋ ਰੂਪਾਵਚਰਾਨਂ ਦੇਵਾਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰੋ.

ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾਯ ਰਤ੍ਤਿਯਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤ-ਸਦ੍ਦੋ ਖਯਸੁਨ੍ਦਰਾਭਿਰੂਪਅਬ੍ਭਾਨੁਮੋਦਨਾਦੀਸੁ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਰਤ੍ਤਿ, ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤੋ ਪਠਮੋ ਯਾਮੋ, ਚਿਰਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ, ਉਦ੍ਦਿਸਤੁ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ (ਅ. ਨਿ. ੮.੨੦; ਚੂਲ਼ਵ. ੩੮੩) ਖਯੇ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ‘‘ਅਯਂ ਇਮੇਸਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਤਰੋ ਚ ਪਣੀਤਤਰੋ ਚਾ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ (ਅ. ਨਿ. ੪.੧੦੦) ਸੁਨ੍ਦਰੇ.

‘‘ਕੋ ਮੇ ਵਨ੍ਦਤਿ ਪਾਦਾਨਿ, ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਯਸਸਾ ਜਲਂ;

ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤੇਨ ਵਣ੍ਣੇਨ, ਸਬ੍ਬਾ ਓਭਾਸਯਂ ਦਿਸਾ’’ਤਿ. –

ਏਵਮਾਦੀਸੁ (ਵਿ. ਵ. ੮੫੭) ਅਭਿਰੂਪੇ. ‘‘ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ ਭੋ ਗੋਤਮ, ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ ਭੋ ਗੋਤਮਾ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ (ਪਾਰਾ. ੧੫) ਅਬ੍ਭਾਨੁਮੋਦਨੇ. ਇਧ ਪਨ ਖਯੇ. ਤੇਨ ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾਯ ਰਤ੍ਤਿਯਾ, ਪਰਿਕ੍ਖੀਣਾਯ ਰਤ੍ਤਿਯਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥਾਯਂ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤੋ ਮਜ੍ਝਿਮਯਾਮਸਮਨਨ੍ਤਰੇ ਆਗਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਨਿਯਾਮੋ ਹਿ ਕਿਰੇਸ ਦੇਵਤਾਨਂ ਯਦਿਦਂ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਵਾ ਬੁਦ੍ਧਸਾਵਕਾਨਂ ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਾ ਮਜ੍ਝਿਮਯਾਮਸਮਨਨ੍ਤਰੇਯੇਵ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ.

ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਵਣ੍ਣਾਤਿ ਇਧ ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤ-ਸਦ੍ਦੋ ਅਭਿਰੂਪੇ, ਵਣ੍ਣ-ਸਦ੍ਦੋ ਪਨ ਛਵਿਥੁਤਿ-ਕੁਲਵਗ੍ਗ-ਕਾਰਣ-ਸਣ੍ਠਾਨਪ੍ਪਮਾਣ-ਰੂਪਾਯਤਨਾਦੀਸੁ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਸੁਵਣ੍ਣਵਣ੍ਣੋਸਿ ਭਗਵਾ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ (ਸੁ. ਨਿ. ੫੫੩) ਛਵਿਯਾ. ‘‘ਕਦਾ ਸਞ੍ਞੂਲ਼੍ਹਾ ਪਨ ਤੇ, ਗਹਪਤਿ, ਇਮੇ ਸਮਣਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣਾ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੨.੭੭) ਥੁਤਿਯਂ. ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋਮੇ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਵਣ੍ਣਾ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੧੧੫) ਕੁਲਵਗ੍ਗੇ. ‘‘ਅਥ ਕੇਨ ਨੁ ਵਣ੍ਣੇਨ, ਗਨ੍ਧਥੇਨੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੨੩੪) ਕਾਰਣੇ. ‘‘ਮਹਨ੍ਤਂ ਹਤ੍ਥਿਰਾਜਵਣ੍ਣਂ ਅਭਿਨਿਮ੍ਮਿਨਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੩੮) ਸਣ੍ਠਾਨੇ. ‘‘ਤਯੋ ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣਾ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ (ਪਾਰਾ. ੬੦੨) ਪਮਾਣੇ. ‘‘ਵਣ੍ਣੋ ਗਨ੍ਧੋ ਰਸੋ ਓਜਾ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ ਰੂਪਾਯਤਨੇ. ਸੋ ਇਧ ਛਵਿਯਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਤੇਨ ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਵਣ੍ਣਾ ਅਭਿਰੂਪਚ੍ਛਵਿ, ਇਟ੍ਠਵਣ੍ਣਾ ਮਨਾਪਵਣ੍ਣਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਦੇਵਤਾ ਹਿ ਮਨੁਸ੍ਸਲੋਕਂ ਆਗਚ੍ਛਮਾਨਾ ਪਕਤਿਵਣ੍ਣਂ ਪਕਤਿਇਦ੍ਧਿਂ ਜਹਿਤ੍ਵਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਤਿਰੇਕਵਣ੍ਣਂ ਅਤਿਰੇਕਇਦ੍ਧਿਂ ਮਾਪੇਤ੍ਵਾ ਨਟਸਮਜ੍ਜਾਦੀਨਿ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਾ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਵਿਯ ਅਭਿਸਙ੍ਖਤੇਨ ਕਾਯੇਨ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਕਾਮਾਵਚਰਾ ਅਨਭਿਸਙ੍ਖਤੇਨਪਿ ਆਗਨ੍ਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਿ, ਰੂਪਾਵਚਰਾ ਪਨ ਨ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਿ. ਤੇਸਞ੍ਹਿ ਅਤਿਸੁਖੁਮੋ ਅਤ੍ਤਭਾਵੋ, ਨ ਤੇਨ ਇਰਿਯਾਪਥਕਪ੍ਪਨਂ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਯਂ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤੋ ਅਭਿਸਙ੍ਖਤੇਨੇਵ ਆਗਤੋ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਵਣ੍ਣਾ’’ਤਿ.

ਕੇਵਲਕਪ੍ਪਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕੇਵਲ-ਸਦ੍ਦੋ ਅਨਵਸੇਸ-ਯੇਭੁਯ੍ਯਾਬ੍ਯਾਮਿਸ੍ਸਾਨਤਿਰੇਕਦਲ਼੍ਹਤ੍ਥਵਿਸਂਯੋਗਾਦਿਅਨੇਕਤ੍ਥੋ. ਤਥਾ ਹਿਸ੍ਸ ‘‘ਕੇਵਲਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ (ਪਾਰਾ. ੧) ਅਨਵਸੇਸਤ੍ਥਮਤ੍ਥੋ. ‘‘ਕੇਵਲਕਪ੍ਪਾ ਚ ਅਙ੍ਗਮਗਧਾ ਪਹੂਤਂ ਖਾਦਨੀਯਭੋਜਨੀਯਂ ਆਦਾਯ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ (ਮਹਾਵ. ੪੩) ਯੇਭੁਯ੍ਯਤਾ. ‘‘ਕੇਵਲਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਸਮੁਦਯੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ (ਵਿਭ. ੨੨੫) ਅਬ੍ਯਾਮਿਸ੍ਸਤਾ. ‘‘ਕੇਵਲਂ ਸਦ੍ਧਾਮਤ੍ਤਕਂ ਨੂਨ ਅਯਮਾਯਸ੍ਮਾ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ (ਮਹਾਵ. ੨੪੪) ਅਨਤਿਰੇਕਤਾ. ‘‘ਆਯਸ੍ਮਤੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਬਾਹਿਯੋ ਨਾਮ ਸਦ੍ਧਿਵਿਹਾਰਿਕੋ ਕੇਵਲਕਪ੍ਪਂ ਸਙ੍ਘਭੇਦਾਯ ਠਿਤੋ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ (ਅ. ਨਿ. ੪.੨੪੩) ਦਲ਼੍ਹਤ੍ਥਤਾ. ‘‘ਕੇਵਲੀ ਵੁਸਿਤਵਾ ਉਤ੍ਤਮਪੁਰਿਸੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੫੭) ਵਿਸਂਯੋਗੋ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਧ ਪਨਸ੍ਸ ਅਨਵਸੇਸਤ੍ਥੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ.

ਕਪ੍ਪ-ਸਦ੍ਦੋ ਪਨਾਯਂ ਅਭਿਸਦ੍ਦਹਨ-ਵੋਹਾਰ-ਕਾਲ-ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ-ਛੇਦਨ-ਵਿਕਪ੍ਪ-ਲੇਸਸਮਨ੍ਤਭਾਵਾਦਿਅਨੇਕਤ੍ਥੋ. ਤਥਾ ਹਿਸ੍ਸ ‘‘ਓਕਪ੍ਪਨਿਯਮੇਤਂ ਭੋਤੋ ਗੋਤਮਸ੍ਸ, ਯਥਾ ਤਂ ਅਰਹਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੧.੩੮੭) ਅਭਿਸਦ੍ਦਹਨਮਤ੍ਥੋ. ‘‘ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚਹਿ ਸਮਣਕਪ੍ਪੇਹਿ ਫਲਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ (ਚੂਲ਼ਵ. ੨੫੦) ਵੋਹਾਰੋ. ‘‘ਯੇਨ ਸੁਦਂ ਨਿਚ੍ਚਕਪ੍ਪਂ ਵਿਹਰਾਮੀ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੧.੩੮੭) ਕਾਲੋ. ‘‘ਇਚ੍ਚਾਯਸ੍ਮਾ ਕਪ੍ਪੋ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ. ‘‘ਅਲਙ੍ਕਤੋ ਕਪ੍ਪਿਤਕੇਸਮਸ੍ਸੂ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ (ਵਿ. ਵ. ੧੦੯੪, ੧੧੦੧) ਛੇਦਨਂ. ‘‘ਕਪ੍ਪਤਿ ਦ੍ਵਙ੍ਗੁਲਕਪ੍ਪੋ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ (ਚੂਲ਼ਵ. ੪੪੬) ਵਿਕਪ੍ਪੋ. ‘‘ਆਤ੍ਥਿ ਕਪ੍ਪੋ ਨਿਪਜ੍ਜਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ (ਅ. ਨਿ. ੮.੮੦) ਲੇਸੋ. ‘‘ਕੇਵਲਕਪ੍ਪਂ ਵੇਲ਼ੁਵਨਂ ਓਭਾਸੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੯੪) ਸਮਨ੍ਤਭਾਵੋ. ਇਧ ਪਨਸ੍ਸ ਸਮਨ੍ਤਭਾਵਤ੍ਥੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਕੇਵਲਕਪ੍ਪਂ ਜੇਤਵਨਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਅਨਵਸੇਸਂ ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਜੇਤਵਨ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਮਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ.

ਓਭਾਸੇਤ੍ਵਾਤਿ ਵਤ੍ਥਾਲਙ੍ਕਾਰਸਰੀਰਸਮੁਟ੍ਠਿਤਾਯ ਆਭਾਯ ਫਰਿਤ੍ਵਾ, ਚਨ੍ਦਿਮਾ ਵਿਯ ਸੂਰਿਯੋ ਵਿਯ ਚ ਏਕੋਭਾਸਂ ਏਕਪਜ੍ਜੋਤਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਯੇਨਾਤਿ ਭੁਮ੍ਮਤ੍ਥੇ ਕਰਣਵਚਨਂ. ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮੀਤਿ ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਯਤ੍ਥ ਭਗਵਾ, ਤਤ੍ਥ ਉਪਸਙ੍ਕਮੀ’’ਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਯੇਨ ਵਾ ਕਾਰਣੇਨ ਭਗਵਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਹਿ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤਬ੍ਬੋ, ਤੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਉਪਸਙ੍ਕਮੀਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਕੇਨ ਚ ਕਾਰਣੇਨ ਭਗਵਾ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤਬ੍ਬੋ? ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਗੁਣਵਿਸੇਸਾਧਿਗਮਾਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ, ਸਾਦੁਫਲੂਪਭੋਗਾਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਦਿਜਗਣੇਹਿ ਨਿਚ੍ਚਫਲਿਤਮਹਾਰੁਕ੍ਖੋ ਵਿਯ. ਉਪਸਙ੍ਕਮੀਤਿ ਚ ਗਤਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾਤਿ ਉਪਸਙ੍ਕਮਨਪਰਿਯੋਸਾਨਦੀਪਨਂ. ਅਥ ਵਾ ਏਵਂ ਗਤਾ ਤਤੋ ਆਸਨ੍ਨਤਰਂ ਠਾਨਂ ਭਗਵਤੋ ਸਮੀਪਸਙ੍ਖਾਤਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾਤਿਪਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.

ਇਦਾਨਿ ਯੇਨਤ੍ਥੇਨ ਲੋਕੇ ਅਗ੍ਗਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਆਗਤਾ, ਤਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤੁਕਾਮਾ ਦਸਨਖਸਮੋਧਾਨਸਮੁਜ੍ਜਲਂ ਅਞ੍ਜੁਲਿਂ ਸਿਰਸਿ ਪਤਿਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਭਾਵਨਪੁਂਸਕਨਿਦ੍ਦੇਸੋ – ‘‘ਵਿਸਮਂ ਚਨ੍ਦਿਮਸੂਰਿਯਾ ਪਰਿਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਅ. ਨਿ. ੪.੭੦) ਵਿਯ. ਤਸ੍ਮਾ ਯਥਾ ਠਿਤਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਠਿਤਾ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ ਅਟ੍ਠਾਸੀਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਭੁਮ੍ਮਤ੍ਥੇ ਵਾ ਏਤਂ ਉਪਯੋਗਵਚਨਂ. ਅਟ੍ਠਾਸੀਤਿ ਠਾਨਂ ਕਪ੍ਪੇਸਿ. ਪਣ੍ਡਿਤਾ ਹਿ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾ ਗਰੁਟ੍ਠਾਨਿਯਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਸਨਕੁਸਲਤਾਯ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ, ਅਯਞ੍ਚ ਦੇਵੋ ਤੇਸਂ ਅਞ੍ਞਤਰੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਾਸਿ.

ਕਥਂ ਠਿਤੋ ਪਨ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਠਿਤੋ ਹੋਤੀਤਿ? ਛ ਠਾਨਦੋਸੇ ਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ. ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਅਤਿਦੂਰਂ, ਅਚ੍ਚਾਸਨ੍ਨਂ, ਉਪਰਿਵਾਤਂ, ਉਨ੍ਨਤਪ੍ਪਦੇਸਂ, ਅਤਿਸਮ੍ਮੁਖਂ, ਅਤਿਪਚ੍ਛਾਤਿ. ਅਤਿਦੂਰੇ ਠਿਤੋ ਹਿ ਸਚੇ ਕਥੇਤੁਕਾਮੋ ਹੋਤਿ, ਉਚ੍ਚਾਸਦ੍ਦੇਨ ਕਥੇਤਬ੍ਬਂ ਹੋਤਿ. ਅਚ੍ਚਾਸਨ੍ਨੇ ਠਿਤੋ ਸਙ੍ਘਟ੍ਟਨਂ ਕਰੋਤਿ. ਉਪਰਿਵਾਤੇ ਠਿਤੋ ਸਰੀਰਗਨ੍ਧੇਨ ਬਾਧਤਿ. ਉਨ੍ਨਤਪ੍ਪਦੇਸੇ ਠਿਤੋ ਅਗਾਰਵਂ ਪਕਾਸੇਤਿ. ਅਤਿਸਮ੍ਮੁਖਾ ਠਿਤੋ ਸਚੇ ਦਟ੍ਠੁਕਾਮੋ ਹੋਤਿ, ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਚਕ੍ਖੁਂ ਆਹਚ੍ਚ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਹੋਤਿ. ਅਤਿਪਚ੍ਛਾ ਠਿਤੋ ਸਚੇ ਦਟ੍ਠੁਕਾਮੋ ਹੋਤਿ, ਗੀਵਂ ਪਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਯਮ੍ਪਿ ਏਤੇ ਛ ਠਾਨਦੋਸੇ ਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਾਸੀ’’ਤਿ.

ਏਤਦਵੋਚਾਤਿ ਏਤਂ ਅਵੋਚ. ਕਥਂ ਨੂਤਿ ਕਾਰਣਪੁਚ੍ਛਾ. ਭਗਵਤੋ ਹਿ ਤਿਣ੍ਣੋਘਭਾਵੋ ਦਸਸਹਸ੍ਸਿਲੋਕਧਾਤੁਯਾ ਪਾਕਟੋ, ਤੇਨਿਮਿਸ੍ਸਾ ਦੇਵਤਾਯ ਤਤ੍ਥ ਕਙ੍ਖਾ ਨਤ੍ਥਿ, ਇਮਿਨਾ ਪਨ ਕਾਰਣੇਨ ‘‘ਤਿਣ੍ਣੋ’’ਤਿ ਨ ਜਾਨਾਤਿ, ਤੇਨ ਸਾ ਤਂ ਕਾਰਣਂ ਪੁਚ੍ਛਮਾਨਾ ਏਵਮਾਹ.

ਮਾਰਿਸਾਤਿ ਦੇਵਤਾਨਂ ਪਿਯਸਮੁਦਾਚਾਰਵਚਨਮੇਤਂ. ਨਿਦ੍ਦੁਕ੍ਖਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਯਦਿ ਏਵਂ ‘‘ਯਦਾ ਖੋ ਤੇ, ਮਾਰਿਸ, ਸਙ੍ਕੁਨਾ ਸਙ੍ਕੁ ਹਦਯੇ ਸਮਾਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਅਥ ਨਂ ਤ੍ਵਂ ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਸਿ ‘ਵਸ੍ਸਸਹਸ੍ਸਂ ਮੇ ਨਿਰਯੇ ਪਚ੍ਚਮਾਨਸ੍ਸਾ’’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੫੧੨) ਇਦਂ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਨ ਹਿ ਨੇਰਯਿਕਸਤ੍ਤੋ ਨਿਦ੍ਦੁਕ੍ਖੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਨ ਨਿਦ੍ਦੁਕ੍ਖੋ, ਰੁਲ਼੍ਹੀਸਦ੍ਦੇਨ ਪਨ ਏਵਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਪੁਬ੍ਬੇ ਕਿਰ ਪਠਮਕਪ੍ਪਿਕਾਨਂ ਨਿਦ੍ਦੁਕ੍ਖਾਨਂ ਸੁਖਸਮਪ੍ਪਿਤਾਨਂ ਏਸ ਵੋਹਾਰੋ, ਅਪਰਭਾਗੇ ਦੁਕ੍ਖਂ ਹੋਤੁ ਵਾ ਮਾ ਵਾ, ਰੁਲ਼੍ਹੀਸਦ੍ਦੇਨ ਅਯਂ ਵੋਹਾਰੋ ਵੁਚ੍ਚਤੇਵ ਨਿਪ੍ਪਦੁਮਾਪਿ ਨਿਰੁਦਕਾਪਿ ਵਾ ਪੋਕ੍ਖਰਣੀ ਪੋਕ੍ਖਰਣੀ ਵਿਯ.

ਓਘਮਤਰੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਓਘਾ, ਕਾਮੋਘੋ ਭਵੋਘੋ ਦਿਟ੍ਠੋਘੋ ਅਵਿਜ੍ਜੋਘੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਪਞ੍ਚਸੁ ਕਾਮਗੁਣੇਸੁ ਛਨ੍ਦਰਾਗੋ ਕਾਮੋਘੋ ਨਾਮ. ਰੂਪਾਰੂਪਭਵੇਸੁ ਛਨ੍ਦਰਾਗੋ ਝਾਨਨਿਕਨ੍ਤਿ ਚ ਭਵੋਘੋ ਨਾਮ. ਦ੍ਵਾਸਟ੍ਠਿ ਦਿਟ੍ਠਿਯੋ ਦਿਟ੍ਠੋਘੋ ਨਾਮ. ਚਤੂਸੁ ਸਚ੍ਚੇਸੁ ਅਞ੍ਞਾਣਂ ਅਵਿਜ੍ਜੋਘੋ ਨਾਮ. ਤਤ੍ਥ ਕਾਮੋਘੋ ਅਟ੍ਠਸੁ ਲੋਭਸਹਗਤੇਸੁ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇਸੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਭਵੋਘੋ ਚਤੂਸੁ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਲੋਭਸਹਗਤੇਸੁ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇਸੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਦਿਟ੍ਠੋਘੋ ਚਤੂਸੁ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਸੁ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇਸੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਅਵਿਜ੍ਜੋਘੋ ਸਬ੍ਬਾਕੁਸਲੇਸੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ.

ਸਬ੍ਬੋਪਿ ਚੇਸ ਅਵਹਨਨਟ੍ਠੇਨ ਰਾਸਟ੍ਠੇਨ ਚ ਓਘੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਵਹਨਨਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਅਧੋਗਮਨਟ੍ਠੇਨ. ਅਯਞ੍ਹਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਸਂ ਗਤੇ ਸਤ੍ਤੇ ਅਧੋ ਗਮੇਤਿ, ਨਿਰਯਾਦਿਭੇਦਾਯ ਦੁਗ੍ਗਤਿਯਂਯੇਵ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤਿ, ਉਪਰਿਭਾਵਂ ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਗਨ੍ਤੁਂ ਅਦੇਨ੍ਤੋ ਅਧੋ ਤੀਸੁ ਭਵੇਸੁ ਚਤੂਸੁ ਯੋਨੀਸੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਗਤੀਸੁ ਸਤ੍ਤਸੁ ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤੀਸੁ ਨਵਸੁ ਸਤ੍ਤਾਵਾਸੇਸੁ ਚ ਗਮੇਤੀਤਿਪਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਰਾਸਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਮਹਨ੍ਤਟ੍ਠੇਨ. ਮਹਾ ਹੇਸੋ ਕਿਲੇਸਰਾਸਿ ਅਵੀਚਿਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯਾਵ ਭਵਗ੍ਗਾ ਪਤ੍ਥਟੋ, ਯਦਿਦਂ ਪਞ੍ਚਸੁ ਕਾਮਗੁਣੇਸੁ ਛਨ੍ਦਰਾਗੋ ਨਾਮ. ਸੇਸੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਏਵਮਯਂ ਰਾਸਟ੍ਠੇਨਾਪਿ ਓਘੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਤਰੀਤਿ ਇਮਂ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਮ੍ਪਿ ਓਘਂ ਕੇਨ ਨੁ ਤ੍ਵਂ, ਮਾਰਿਸ, ਕਾਰਣੇਨ ਤਿਣ੍ਣੋਤਿ ਪੁਚ੍ਛਤਿ.

ਅਥਸ੍ਸਾ ਭਗਵਾ ਪਞ੍ਹਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਨ੍ਤੋ ਅਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਂ ਖ੍ਵਾਹਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਅਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਅਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਹਨ੍ਤੋ. ਅਨਾਯੂਹਨ੍ਤਿ ਅਨਾਯੂਹਨ੍ਤੋ, ਅਵਾਯਮਨ੍ਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਤਿ ਭਗਵਾ ਗੂਲ਼੍ਹਂ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਹਂ ਕਥੇਸਿ. ਦੇਵਤਾਪਿ ਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ‘‘ਬਾਹਿਰਕਂ ਤਾਵ ਓਘਂ ਤਰਨ੍ਤਾ ਨਾਮ ਠਾਤਬ੍ਬਟ੍ਠਾਨੇ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਾ ਤਰਿਤਬ੍ਬਟ੍ਠਾਨੇ ਆਯੂਹਨ੍ਤਾ ਤਰਨ੍ਤਿ, ਅਯਂ ਪਨ ਅਵੀਚਿਤੋ ਯਾਵ ਭਵਗ੍ਗਾ ਪਤ੍ਥਟਂ ਕਿਲੇਸੋਘਂ ਕਿਲੇਸਰਾਸਿਂ ਅਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਹਨ੍ਤੋ ਅਨਾਯੂਹਨ੍ਤੋ ਅਤਰਿਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਏਤਂ? ਕਥਂ ਨੁ ਖੋ ਏਤ’’ਨ੍ਤਿ? ਵਿਮਤਿਂ ਪਕ੍ਖਨ੍ਤਾ ਪਞ੍ਹਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਨ ਅਞ੍ਞਾਸਿ.

ਕਿਂ ਪਨ ਭਗਵਤਾ ਯਥਾ ਸਤ੍ਤਾ ਨ ਜਾਨਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਕਥਨਤ੍ਥਾਯ ਪਾਰਮਿਯੋ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਾ ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਾਤਿ? ਨ ਏਤਦਤ੍ਥਾਯ ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਾ. ਦ੍ਵੇ ਪਨ ਭਗਵਤੋ ਦੇਸਨਾ ਨਿਗ੍ਗਹਮੁਖੇਨ ਚ ਅਨੁਗ੍ਗਹਮੁਖੇਨ ਚ. ਤਤ੍ਥ ਯੇ ਪਣ੍ਡਿਤਮਾਨਿਨੋ ਹੋਨ੍ਤਿ ਅਞ੍ਞਾਤੇਪਿ ਞਾਤਸਞ੍ਞਿਨੋ ਪਞ੍ਚਸਤਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਪਬ੍ਬਜਿਤਾ ਵਿਯ, ਤੇਸਂ ਮਾਨਨਿਗ੍ਗਹਤ੍ਥਂ ਯਥਾ ਨ ਜਾਨਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਮੂਲਪਰਿਯਾਯਾਦਿਸਦਿਸਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ. ਅਯਂ ਨਿਗ੍ਗਹਮੁਖੇਨ ਦੇਸਨਾ. ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਚੇਤਂ ‘‘ਨਿਗ੍ਗਯ੍ਹ ਨਿਗ੍ਗਯ੍ਹਾਹਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਵਕ੍ਖਾਮਿ, ਪਵਯ੍ਹ ਪਵਯ੍ਹ, ਆਨਨ੍ਦ, ਵਕ੍ਖਾਮਿ, ਯੋ ਸਾਰੋ, ਸੋ ਠਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੩.੧੯੬). ਯੇ ਪਨ ਉਜੁਕਾ ਸਿਕ੍ਖਾਕਾਮਾ, ਤੇਸਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਂ ਕਤ੍ਵਾ ਆਕਙ੍ਖੇਯ੍ਯਸੁਤ੍ਤਾਦਿਸਦਿਸਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ, ‘‘ਅਭਿਰਮ, ਤਿਸ੍ਸ, ਅਭਿਰਮ, ਤਿਸ੍ਸ, ਅਹਮੋਵਾਦੇਨ ਅਹਮਨੁਗ੍ਗਹੇਨ ਅਹਮਨੁਸਾਸਨਿਯਾ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੮੪) ਚ ਨੇ ਸਮਸ੍ਸਾਸੇਤਿ. ਅਯਂ ਅਨੁਗ੍ਗਹਮੁਖੇਨ ਦੇਸਨਾ.

ਅਯਂ ਪਨ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤੋ ਮਾਨਤ੍ਥਦ੍ਧੋ ਪਣ੍ਡਿਤਮਾਨੀ, ਏਵਂ ਕਿਰਸ੍ਸ ਅਹੋਸਿ – ਅਹਂ ਓਘਂ ਜਾਨਾਮਿ, ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਓਘਤਿਣ੍ਣਭਾਵਂ ਜਾਨਾਮਿ, ‘‘ਇਮਿਨਾ ਪਨ ਕਾਰਣੇਨ ਤਿਣ੍ਣੋ’’ਤਿ ਏਤ੍ਤਕਮਤ੍ਤਂ ਨ ਜਾਨਾਮਿ. ਇਤਿ ਮਯ੍ਹਂ ਞਾਤਮੇਵ ਬਹੁ, ਅਪ੍ਪਂ ਅਞ੍ਞਾਤਂ, ਤਮਹਂ ਕਥਿਤਮਤ੍ਤਮੇਵ ਜਾਨਿਸ੍ਸਾਮਿ. ਕਿਞ੍ਹਿ ਨਾਮ ਤਂ ਭਗਵਾ ਵਦੇਯ੍ਯ, ਯਸ੍ਸਾਹਂ ਅਤ੍ਥਂ ਨ ਜਾਨੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਅਯਂ ਕਿਲਿਟ੍ਠਵਤ੍ਥਂ ਵਿਯ ਰਙ੍ਗਜਾਤਂ ਅਭਬ੍ਬੋ ਇਮਂ ਮਾਨਂ ਅਪ੍ਪਹਾਯ ਦੇਸਨਂ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤੁਂ, ਮਾਨਨਿਗ੍ਗਹਂ ਤਾਵਸ੍ਸ ਕਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਨੀਚਚਿਤ੍ਤੇਨ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਕਾਸੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਹਂ ਕਥੇਸਿ. ਸੋਪਿ ਨਿਹਤਮਾਨੋ ਅਹੋਸਿ, ਸਾ ਚਸ੍ਸ ਨਿਹਤਮਾਨਤਾ ਉਤ੍ਤਰਿਪਞ੍ਹਪੁਚ੍ਛਨੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਪਞ੍ਹਪੁਚ੍ਛਨਸ੍ਸ ਅਯਮਤ੍ਥੋ – ਕਥਂ ਪਨ ਤ੍ਵਂ, ਮਾਰਿਸ, ਅਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਂ ਅਨਾਯੂਹਂ ਓਘਮਤਰਿ, ਯਥਾਹਂ ਜਾਨਾਮਿ, ਏਵਂ ਮੇ ਕਥੇਹੀਤਿ.

ਅਥਸ੍ਸ ਭਗਵਾ ਕਥੇਨ੍ਤੋ ਯਦਾਸ੍ਵਾਹਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਯਦਾ ਸ੍ਵਾਹਨ੍ਤਿ ਯਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇ ਅਹਂ. ਸੁਕਾਰੋ ਨਿਪਾਤਮਤ੍ਤਂ. ਯਥਾ ਚ ਏਤ੍ਥ, ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਪਦੇਸੁ. ਸਂਸੀਦਾਮੀਤਿ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਤਰਨ੍ਤੋ ਤਤ੍ਥੇਵ ਓਸੀਦਾਮਿ. ਨਿਬ੍ਬੁਯ੍ਹਾਮੀਤਿ ਠਾਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੋ ਅਤਿਵਤ੍ਤਾਮਿ. ਇਤਿ ਠਾਨੇ ਚ ਵਾਯਾਮੇ ਚ ਦੋਸਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤੋ ਅਵਾਯਮਨ੍ਤੋ ਓਘਮਤਰਿਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਭਗਵਤਾ ਪਞ੍ਹੋ ਕਥਿਤੋ. ਦੇਵਤਾਯਪਿ ਪਟਿਵਿਦ੍ਧੋ, ਨ ਪਨ ਪਾਕਟੋ, ਤਸ੍ਸ ਪਾਕਟੀਕਰਣਤ੍ਥਂ ਸਤ੍ਤ ਦੁਕਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾ. ਕਿਲੇਸਵਸੇਨ ਹਿ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤੋ ਸਂਸੀਦਤਿ ਨਾਮ, ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰਵਸੇਨ ਆਯੂਹਨ੍ਤੋ ਨਿਬ੍ਬੁਯ੍ਹਤਿ ਨਾਮ. ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠੀਹਿ ਵਾ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤੋ ਸਂਸੀਦਤਿ ਨਾਮ, ਅਵਸੇਸਕਿਲੇਸਾਨਞ੍ਚੇਵ ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰਾਨਞ੍ਚ ਵਸੇਨ ਆਯੂਹਨ੍ਤੋ ਨਿਬ੍ਬੁਯ੍ਹਤਿ ਨਾਮ. ਤਣ੍ਹਾਵਸੇਨ ਵਾ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤੋ ਸਂਸੀਦਤਿ ਨਾਮ, ਦਿਟ੍ਠਿਵਸੇਨ ਆਯੂਹਨ੍ਤੋ ਨਿਬ੍ਬੁਯ੍ਹਤਿ ਨਾਮ. ਸਸ੍ਸਤਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਵਾ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤੋ ਸਂਸੀਦਤਿ ਨਾਮ, ਉਚ੍ਛੇਦਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਆਯੂਹਨ੍ਤੋ ਨਿਬ੍ਬੁਯ੍ਹਤਿ ਨਾਮ. ਓਲੀਯਨਾਭਿਨਿਵੇਸਾ ਹਿ ਭਵਦਿਟ੍ਠਿ, ਅਤਿਧਾਵਨਾਭਿਨਿਵੇਸਾ ਵਿਭਵਦਿਟ੍ਠਿ. ਲੀਨਵਸੇਨ ਵਾ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤੋ ਸਂਸੀਦਤਿ ਨਾਮ, ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਵਸੇਨ ਆਯੂਹਨ੍ਤੋ ਨਿਬ੍ਬੁਯ੍ਹਤਿ ਨਾਮ. ਤਥਾ ਕਾਮਸੁਖਲ੍ਲਿਕਾਨੁਯੋਗਵਸੇਨ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤੋ ਸਂਸੀਦਤਿ ਨਾਮ, ਅਤ੍ਤਕਿਲਮਥਾਨੁਯੋਗਵਸੇਨ ਆਯੂਹਨ੍ਤੋ ਨਿਬ੍ਬੁਯ੍ਹਤਿ ਨਾਮ. ਸਬ੍ਬਾਕੁਸਲਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਵਸੇਨ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤੋ ਸਂਸੀਦਤਿ ਨਾਮ, ਸਬ੍ਬਲੋਕਿਯਕੁਸਲਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਵਸੇਨ ਆਯੂਹਨ੍ਤੋ ਨਿਬ੍ਬੁਯ੍ਹਤਿ ਨਾਮ. ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਚੇਤਂ – ‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਚੁਨ੍ਦ, ਯੇ ਕੇਚਿ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਅਧੋਭਾਗਙ੍ਗਮਨੀਯਾ, ਯੇ ਕੇਚਿ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਉਪਰਿਭਾਗਙ੍ਗਮਨੀਯਾ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੮੬).

ਇਮਂ ਪਞ੍ਹਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾਵ ਦੇਵਤਾ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਤੁਟ੍ਠਾ ਪਸਨ੍ਨਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਤੁਟ੍ਠਿਞ੍ਚ ਪਸਾਦਞ੍ਚ ਪਕਾਸਯਨ੍ਤੀ ਚਿਰਸ੍ਸਂ ਵਤਾਤਿ ਗਾਥਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਚਿਰਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਚਿਰਸ੍ਸ ਕਾਲਸ੍ਸ ਅਚ੍ਚਯੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਯਂ ਕਿਰ ਦੇਵਤਾ ਕਸ੍ਸਪਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਅਨ੍ਤਰਾ ਅਞ੍ਞਂ ਬੁਦ੍ਧਂ ਨ ਦਿਟ੍ਠਪੁਬ੍ਬਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਜ੍ਜ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਏਵਮਾਹ. ਕਿਂ ਪਨਿਮਾਯ ਦੇਵਤਾਯ ਇਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਸਤ੍ਥਾ ਨ ਦਿਟ੍ਠਪੁਬ੍ਬੋਤਿ. ਦਿਟ੍ਠਪੁਬ੍ਬੋ ਵਾ ਹੋਤੁ ਅਦਿਟ੍ਠਪੁਬ੍ਬੋ ਵਾ, ਦਸ੍ਸਨਂ ਉਪਾਦਾਯ ਏਵਂ ਵਤ੍ਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਨ੍ਤਿ ਬਾਹਿਤਪਾਪਂ ਖੀਣਾਸਵਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ. ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤਨ੍ਤਿ ਕਿਲੇਸਨਿਬ੍ਬਾਨੇਨ ਨਿਬ੍ਬੁਤਂ. ਲੋਕੇਤਿ ਸਤ੍ਤਲੋਕੇ. ਵਿਸਤ੍ਤਿਕਨ੍ਤਿ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਆਰਮ੍ਮਣੇਸੁ ਆਸਤ੍ਤਵਿਸਤ੍ਤਤਾਦੀਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ ਵਿਸਤ੍ਤਿਕਾ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਤਣ੍ਹਾ, ਤਂ ਵਿਸਤ੍ਤਿਕਂ ਅਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਮਾਨਂ ਅਨਾਯੂਹਮਾਨਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਨਿਤ੍ਤਿਣ੍ਣਂ ਉਤ੍ਤਿਣ੍ਣਂ ਚਿਰਸ੍ਸਂ ਵਤ ਖੀਣਾਸਵਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਪਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਸਮਨੁਞ੍ਞੋ ਸਤ੍ਥਾ ਅਹੋਸੀਤਿ ਤਸ੍ਸਾ ਦੇਵਤਾਯ ਵਚਨਂ ਚਿਤ੍ਤੇਨੇਵ ਸਮਨੁਮੋਦਿ, ਏਕਜ੍ਝਾਸਯੋ ਅਹੋਸਿ. ਅਨ੍ਤਰਧਾਯੀਤਿ ਅਭਿਸਙ੍ਖਤਕਾਯਂ ਜਹਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਕਤਿਉਪਾਦਿਣ੍ਣਕਕਾਯਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਠਤ੍ਵਾ ਲਦ੍ਧਾਸਾ ਲਦ੍ਧਪਤਿਟ੍ਠਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਦਸਬਲਂ ਗਨ੍ਧੇਹਿ ਚ ਮਾਲੇਹਿ ਚ ਪੂਜੇਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਭਵਨਂਯੇਵ ਅਗਮਾਸੀਤਿ.

ਓਘਤਰਣਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੨. ਨਿਮੋਕ੍ਖਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੨. ਇਦਾਨਿ ਦੁਤਿਯਸੁਤ੍ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਪਠਮਮਾਗਤਞ੍ਚ ਉਤ੍ਤਾਨਤ੍ਥਞ੍ਚ ਪਹਾਯ ਯਂ ਯਂ ਅਨੁਤ੍ਤਾਨਂ, ਤਂ ਤਦੇਵ ਵਣ੍ਣਯਿਸ੍ਸਾਮ. ਜਾਨਾਸਿ ਨੋਤਿ ਜਾਨਾਸਿ ਨੁ. ਨਿਮੋਕ੍ਖਨ੍ਤਿਆਦੀਨਿ ਮਗ੍ਗਾਦੀਨਂ ਨਾਮਾਨਿ. ਮਗ੍ਗੇਨ ਹਿ ਸਤ੍ਤਾ ਕਿਲੇਸਬਨ੍ਧਨਤੋ ਨਿਮੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਮਗ੍ਗੋ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਨਿਮੋਕ੍ਖੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਫਲਕ੍ਖਣੇ ਪਨ ਤੇ ਕਿਲੇਸਬਨ੍ਧਨਤੋ ਪਮੁਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਫਲਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਪਮੋਕ੍ਖੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਸਬ੍ਬਦੁਕ੍ਖਂ ਵਿਵਿਚ੍ਚਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਵਿਵੇਕੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਵਾ ਏਤਾਨਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸੇਵ ਨਾਮਾਨਿ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਞ੍ਹਿ ਪਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬਦੁਕ੍ਖਤੋ ਨਿਮੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਪਮੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਵਿਵਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਦੇਵ ‘‘ਨਿਮੋਕ੍ਖੋ ਪਮੋਕ੍ਖੋ ਵਿਵੇਕੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਜਾਨਾਮਿ ਖ੍ਵਾਹਨ੍ਤਿ ਜਾਨਾਮਿ ਖੋ ਅਹਂ. ਅਵਧਾਰਣਤ੍ਥੋ ਖੋਕਾਰੋ. ਅਹਂ ਜਾਨਾਮਿਯੇਵ. ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਨਿਮੋਕ੍ਖਾਦਿਜਾਨਨਤ੍ਥਮੇਵ ਹਿ ਮਯਾ ਸਮਤਿਂਸ ਪਾਰਮਿਯੋ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਂ ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਸੀਹਨਾਦਂ ਨਦਤਿ. ਬੁਦ੍ਧਸੀਹਨਾਦਂ ਨਾਮ ਕਿਰ ਏਤਂ ਸੁਤ੍ਤਂ.

ਨਨ੍ਦੀਭਵਪਰਿਕ੍ਖਯਾਤਿ ਨਨ੍ਦੀਮੂਲਕਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਭਵਸ੍ਸ ਪਰਿਕ੍ਖਯੇਨ. ਨਨ੍ਦਿਯਾ ਚ ਭਵਸ੍ਸ ਚਾਤਿਪਿ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਪੁਰਿਮਨਯੇ ਨਨ੍ਦੀਭਵੇਨ ਤਿਵਿਧਕਮ੍ਮਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਵਸੇਨ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਗਹਿਤੋ, ਸਞ੍ਞਾਵਿਞ੍ਞਾਣੇਹਿ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਚ ਦ੍ਵੇ ਖਨ੍ਧਾ. ਤੇਹਿ ਪਨ ਤੀਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਵੇਦਨਾ ਤੇਸਂ ਗਹਣੇਨ ਗਹਿਤਾਵਾਤਿ ਅਨੁਪਾਦਿਣ੍ਣਕਾਨਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਅਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਸਉਪਾਦਿਸੇਸਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਕਥਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਵੇਦਨਾਨਂ ਨਿਰੋਧਾ ਉਪਸਮਾਤਿ ਉਪਾਦਿਣ੍ਣਕਵੇਦਨਾਨਂ ਨਿਰੋਧੇਨ ਚ ਉਪਸਮੇਨ ਚ. ਤਤ੍ਥ ਵੇਦਨਾਗਹਣੇਨ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਤਯੋ ਖਨ੍ਧਾ ਗਹਿਤਾਵ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਵਤ੍ਥਾਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋਪਿ. ਏਵਂ ਇਮੇਸਂ ਉਪਾਦਿਣ੍ਣਕਾਨਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਕਥਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਦੁਤਿਯਨਯੇ ਪਨ ਨਨ੍ਦਿਗ੍ਗਹਣੇਨ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਗਹਿਤੋ, ਭਵਗ੍ਗਹਣੇਨ ਉਪਪਤ੍ਤਿਭਵਸਙ੍ਖਾਤੋ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ, ਸਞ੍ਞਾਦੀਹਿ ਸਰੂਪੇਨੇਵ ਤਯੋ ਖਨ੍ਧਾ. ਏਵਂ ਇਮੇਸਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਕਥਿਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਇਮਮੇਵ ਚ ਨਯਂ ਚਤੁਨਿਕਾਯਿਕਭਣ੍ਡਿਕਤ੍ਥੇਰੋ ਰੋਚੇਤਿ. ਇਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਵਸੇਨੇਵ ਭਗਵਾ ਦੇਸਨਂ ਨਿਟ੍ਠਾਪੇਸੀਤਿ.

ਨਿਮੋਕ੍ਖਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੩. ਉਪਨੀਯਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੩. ਤਤਿਯੇ ਉਪਨੀਯਤੀਤਿ ਪਰਿਕ੍ਖੀਯਤਿ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਉਪਗਚ੍ਛਤਿ ਵਾ, ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਮਰਣਂ ਉਪੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਥਾ ਵਾ ਗੋਪਾਲੇਨ ਗੋਗਣੋ ਨੀਯਤਿ, ਏਵਂ ਜਰਾਯ ਮਰਣਸਨ੍ਤਿਕਂ ਉਪਨੀਯਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਜੀਵਿਤਨ੍ਤਿ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ. ਅਪ੍ਪਨ੍ਤਿ ਪਰਿਤ੍ਤਂ ਥੋਕਂ. ਤਸ੍ਸ ਦ੍ਵੀਹਾਕਾਰੇਹਿ ਪਰਿਤ੍ਤਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ ਸਰਸਪਰਿਤ੍ਤਤਾਯ ਚ ਖਣਪਰਿਤ੍ਤਤਾਯ ਚ. ਸਰਸਪਰਿਤ੍ਤਤਾਯਪਿ ਹਿ ‘‘ਯੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਿਰਂ ਜੀਵਤਿ, ਸੋ ਵਸ੍ਸਸਤਂ ਅਪ੍ਪਂ ਵਾ ਭਿਯ੍ਯੋ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੭; ਸਂ. ਨਿ. ੨.੧੪੩) ਵਚਨਤੋ ਪਰਿਤ੍ਤਂ. ਖਣਪਰਿਤ੍ਤਤਾਯਪਿ. ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਹਿ ਅਤਿਪਰਿਤ੍ਤੋ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਜੀਵਿਤਕ੍ਖਣੋ ਏਕਚਿਤ੍ਤਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਮਤ੍ਤੋਯੇਵ. ਯਥਾ ਨਾਮ ਰਥਚਕ੍ਕਂ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਮ੍ਪਿ ਏਕੇਨੇਵ ਨੇਮਿਪ੍ਪਦੇਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਤਿਟ੍ਠਮਾਨਮ੍ਪਿ ਏਕੇਨੇਵ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਏਵਮੇਵਂ ਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਿਕਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਜੀਵਿਤਂ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਚਿਤ੍ਤੇ ਨਿਰੁਦ੍ਧਮਤ੍ਤੇ ਸਤ੍ਤੋ ਨਿਰੁਦ੍ਧੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਯਥਾਹ – ਅਤੀਤੇ ਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣੇ ਜੀਵਿਤ੍ਥ ਨ ਜੀਵਤਿ ਨ ਜੀਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਅਨਾਗਤੇ ਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣੇ ਜੀਵਿਸ੍ਸਤਿ ਨ ਜੀਵਤਿ ਨ ਜੀਵਿਤ੍ਥ, ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣੇ ਜੀਵਤਿ ਨ ਜੀਵਿਤ੍ਥ ਨ ਜੀਵਿਸ੍ਸਤਿ.

‘‘ਜੀਵਿਤਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵੋ ਚ, ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਾ ਚ ਕੇਵਲਾ;

ਏਕਚਿਤ੍ਤਸਮਾਯੁਤ੍ਤਾ, ਲਹੁਸੋ ਵਤ੍ਤਤੇ ਖਣੋ.

‘‘ਯੇ ਨਿਰੁਦ੍ਧਾ ਮਰਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਤਿਟ੍ਠਮਾਨਸ੍ਸ ਵਾ ਇਧ;

ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਸਦਿਸਾ ਖਨ੍ਧਾ, ਗਤਾ ਅਪ੍ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕਾ.

‘‘ਅਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਨ ਨ ਜਾਤੋ, ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇਨ ਜੀਵਤਿ;

ਚਿਤ੍ਤਭਙ੍ਗਾ ਮਤੋ ਲੋਕੋ, ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਪਰਮਤ੍ਥਿਯਾ’’ਤਿ. (ਮਹਾਨਿ. ੧੦);

ਜਰੂਪਨੀਤਸ੍ਸਾਤਿ ਜਰਂ ਉਪਗਤਸ੍ਸ, ਜਰਾਯ ਵਾ ਮਰਣਸਨ੍ਤਿਕਂ ਉਪਨੀਤਸ੍ਸ. ਨ ਸਨ੍ਤਿ ਤਾਣਾਤਿ ਤਾਣਂ ਲੇਣਂ ਸਰਣਂ ਭਵਿਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥਾ ਨਾਮ ਕੇਚਿ ਨਤ੍ਥਿ. ਏਤਂ ਭਯਨ੍ਤਿ ਏਤਂ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਮਰਣੂਪਗਮਨਂ, ਆਯੁਪਰਿਤ੍ਤਤਾ, ਜਰੂਪਨੀਤਸ੍ਸ ਤਾਣਾਭਾਵੋਤਿ ਤਿਵਿਧਂ ਭਯਂ ਭਯਵਤ੍ਥੁ ਭਯਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਕਯਿਰਾਥ ਸੁਖਾਵਹਾਨੀਤਿ ਵਿਞ੍ਞੂ ਪੁਰਿਸੋ ਸੁਖਾਵਹਾਨਿ ਸੁਖਦਾਯਕਾਨਿ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਕਰੇਯ੍ਯ. ਇਤਿ ਦੇਵਤਾ ਰੂਪਾਵਚਰਜ੍ਝਾਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਪੁਬ੍ਬਚੇਤਨਂ ਅਪਰਚੇਤਨਂ ਮੁਞ੍ਚਚੇਤਨਞ੍ਚ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਬਹੁਵਚਨਵਸੇਨ ‘‘ਪੁਞ੍ਞਾਨੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਝਾਨਸ੍ਸਾਦਂ ਝਾਨਨਿਕਨ੍ਤਿਂ ਝਾਨਸੁਖਞ੍ਚ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਸੁਖਾਵਹਾਨੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਤਸ੍ਸਾ ਕਿਰ ਦੇਵਤਾਯ ਸਯਂ ਦੀਘਾਯੁਕਟ੍ਠਾਨੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਹੇਟ੍ਠਾ ਕਾਮਾਵਚਰਦੇਵੇਸੁ ਪਰਿਤ੍ਤਾਯੁਕਟ੍ਠਾਨੇ ਚਵਮਾਨੇ ਉਪਪਜ੍ਜਮਾਨੇ ਚ ਥੁਲ੍ਲਫੁਸਿਤਕੇ ਵੁਟ੍ਠਿਪਾਤਸਦਿਸੇ ਸਤ੍ਤੇ ਦਿਸ੍ਵਾ ਏਤਦਹੋਸਿ ‘‘ਅਹੋਵਤਿਮੇ ਸਤ੍ਤਾ ਝਾਨਂ ਭਾਵੇਤ੍ਵਾ ਅਪਰਿਹੀਨਜ੍ਝਾਨਾ ਕਾਲਂ ਕਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੇ ਏਕਕਪ੍ਪ-ਦ੍ਵੇਕਪ੍ਪ-ਚਤੁਕਪ੍ਪ-ਅਟ੍ਠਕਪ੍ਪ-ਸੋਲ਼ਸਕਪ੍ਪ-ਦ੍ਵਤ੍ਤਿਂਸਕਪ੍ਪ-ਚਤੁਸਟ੍ਠਿਕਪ੍ਪਪ੍ਪਮਾਣਂ ਅਦ੍ਧਾਨਂ ਤਿਟ੍ਠੇਯ੍ਯੁ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਏਵਮਾਹ.

ਅਥ ਭਗਵਾ – ‘‘ਅਯਂ ਦੇਵਤਾ ਅਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਂ ਵਟ੍ਟਕਥਂ ਕਥੇਤੀ’’ਤਿ ਵਿਵਟ੍ਟਮਸ੍ਸਾ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਦੁਤਿਯਂ ਗਾਥਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਲੋਕਾਮਿਸਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵੇ ਲੋਕਾਮਿਸਾ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਚ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਚ. ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਤੇਭੂਮਕਵਟ੍ਟਂ ਲੋਕਾਮਿਸਂ, ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪਚ੍ਚਯਾ. ਇਧ ਪਰਿਯਾਯਲੋਕਾਮਿਸਂ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ. ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਲੋਕਾਮਿਸਮ੍ਪਿ ਵਟ੍ਟਤਿਯੇਵ. ਸਨ੍ਤਿਪੇਕ੍ਖੋਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸਙ੍ਖਾਤਂ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਸਨ੍ਤਿਂ ਪੇਕ੍ਖਨ੍ਤੋ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਪਤ੍ਥਯਨ੍ਤੋਤਿ.

ਉਪਨੀਯਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੪. ਅਚ੍ਚੇਨ੍ਤਿਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੪. ਚਤੁਤ੍ਥੇ ਅਚ੍ਚੇਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤਿ. ਕਾਲਾਤਿ ਪੁਰੇਭਤ੍ਤਾਦਯੋ ਕਾਲਾ. ਤਰਯਨ੍ਤਿ ਰਤ੍ਤਿਯੋਤਿ ਰਤ੍ਤਿਯੋ ਅਤਿਕ੍ਕਮਮਾਨਾ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਮਰਣੂਪਗਮਨਾਯ ਤਰਯਨ੍ਤਿ ਸੀਘਂ ਸੀਘਂ ਗਮਯਨ੍ਤਿ. ਵਯੋਗੁਣਾਤਿ ਪਠਮਮਜ੍ਝਿਮਪਚ੍ਛਿਮਵਯਾਨਂ ਗੁਣਾ, ਰਾਸਯੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਹਤਾਨਂ ਵਤ੍ਥਾਨਂ ਦਿਗੁਣਂ ਸਙ੍ਘਾਟਿ’’ਨ੍ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੩੪੮) ਏਤ੍ਥ ਹਿ ਪਟਲਟ੍ਠੋ ਗੁਣਟ੍ਠੋ. ‘‘ਸਤਗੁਣਾ ਦਕ੍ਖਿਣਾ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਿਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੩.੩੭੯) ਏਤ੍ਥ ਆਨਿਸਂਸਟ੍ਠੋ. ‘‘ਅਨ੍ਤਂ ਅਨ੍ਤਗੁਣ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕੋਟ੍ਠਾਸਟ੍ਠੋ. ‘‘ਕਯਿਰਾ ਮਾਲਾਗੁਣੇ ਬਹੂ’’ਤਿ (ਧ. ਪ. ੫੩) ਏਤ੍ਥ ਰਾਸਟ੍ਠੋ. ‘‘ਪਞ੍ਚ ਕਾਮਗੁਣਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਬਨ੍ਧਨਟ੍ਠੋ. ਇਧ ਪਨ ਰਾਸਟ੍ਠੋ ਗੁਣਟ੍ਠੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਵਯੋਗੁਣਾਤਿ ਵਯੋਰਾਸਯੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਂ ਜਹਨ੍ਤੀਤਿ ਅਨੁਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਜਹਨ੍ਤਿ. ਮਜ੍ਝਿਮਵਯੇ ਠਿਤਂ ਹਿ ਪਠਮਵਯੋ ਜਹਤਿ, ਪਚ੍ਛਿਮਵਯੇ ਠਿਤਂ ਦ੍ਵੇ ਪਠਮਮਜ੍ਝਿਮਾ ਜਹਨ੍ਤਿ, ਮਰਣਕ੍ਖਣੇ ਪਨ ਤਯੋਪਿ ਵਯਾ ਜਹਨ੍ਤੇਵ. ਏਤਂ ਭਯਨ੍ਤਿ ਏਤਂ ਕਾਲਾਨਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਨਂ, ਰਤ੍ਤਿਦਿਵਾਨਂ ਤਰਿਤਭਾਵੋ, ਵਯੋਗੁਣਾਨਂ ਜਹਨਭਾਵੋਤਿ ਤਿਵਿਧਂ ਭਯਂ. ਸੇਸਂ ਪੁਰਿਮਸਦਿਸਮੇਵਾਤਿ.

ਅਚ੍ਚੇਨ੍ਤਿਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੫. ਕਤਿਛਿਨ੍ਦਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੫. ਪਞ੍ਚਮੇ ਕਤਿ ਛਿਨ੍ਦੇਤਿ ਛਿਨ੍ਦਨ੍ਤੋ ਕਤਿ ਛਿਨ੍ਦੇਯ੍ਯ. ਸੇਸਪਦੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ‘‘ਛਿਨ੍ਦੇ ਜਹੇ’’ਤਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਏਕਂ. ਗਾਥਾਬਨ੍ਧਸ੍ਸ ਪਨ ਮਟ੍ਠਭਾਵਤ੍ਥਂ ਅਯਂ ਦੇਵਤਾ ਸਦ੍ਦਪੁਨਰੁਤ੍ਤਿਂ ਵਜ੍ਜਯਨ੍ਤੀ ਏਵਮਾਹ. ਕਤਿ ਸਙ੍ਗਾਤਿਗੋਤਿ ਕਤਿ ਸਙ੍ਗੇ ਅਤਿਗਤੋ, ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਙ੍ਗਾਤਿਕੋਤਿਪਿ ਪਾਠੋ, ਅਯਮੇਵ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਞ੍ਚ ਛਿਨ੍ਦੇਤਿ ਛਿਨ੍ਦਨ੍ਤੋ ਪਞ੍ਚ ਓਰਮ੍ਭਾਗਿਯਸਂਯੋਜਨਾਨਿ ਛਿਨ੍ਦੇਯ੍ਯ. ਪਞ੍ਚ ਜਹੇਤਿ ਜਹਨ੍ਤੋ ਪਞ੍ਚੁਦ੍ਧਮ੍ਭਾਗਿਯਸਂਯੋਜਨਾਨਿ ਜਹੇਯ੍ਯ. ਇਧਾਪਿ ਛਿਨ੍ਦਨਞ੍ਚ ਜਹਨਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਤੋ ਏਕਮੇਵ, ਭਗਵਾ ਪਨ ਦੇਵਤਾਯ ਆਰੋਪਿਤਵਚਨਾਨੁਰੂਪੇਨੇਵ ਏਵਮਾਹ. ਅਥ ਵਾ ਪਾਦੇਸੁ ਬਦ੍ਧਪਾਸਸਕੁਣੋ ਵਿਯ ਪਞ੍ਚੋਰਮ੍ਭਾਗਿਯਸਂਯੋਜਨਾਨਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਆਕਡ੍ਢਮਾਨਾਕਾਰਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਾਨਿ ਅਨਾਗਾਮਿਮਗ੍ਗੇਨ ਛਿਨ੍ਦੇਯ੍ਯਾਤਿ ਵਦਤਿ. ਹਤ੍ਥੇਹਿ ਗਹਿਤਰੁਕ੍ਖਸਾਖਾ ਵਿਯ ਪਞ੍ਚੁਦ੍ਧਮ੍ਭਾਗਿਯਸਂਯੋਜਨਾਨਿ ਉਪਰਿ ਆਕਡ੍ਢਮਾਨਾਕਾਰਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਾਨਿ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗੇਨ ਜਹੇਯ੍ਯਾਤਿ ਵਦਤਿ. ਪਞ੍ਚ ਚੁਤ੍ਤਰਿ ਭਾਵਯੇਤਿ ਏਤੇਸਂ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਛਿਨ੍ਦਨਤ੍ਥਾਯ ਚੇਵ ਪਹਾਨਤ੍ਥਾਯ ਚ ਉਤ੍ਤਰਿ ਅਤਿਰੇਕਂ ਵਿਸੇਸਂ ਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਸਦ੍ਧਾਪਞ੍ਚਮਾਨਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਭਾਵੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਞ੍ਚ ਸਙ੍ਗਾਤਿਗੋਤਿ ਰਾਗਸਙ੍ਗੋ ਦੋਸਸਙ੍ਗੋ ਮੋਹਸਙ੍ਗੋ ਮਾਨਸਙ੍ਗੋ ਦਿਟ੍ਠਿਸਙ੍ਗੋਤਿ ਇਮੇ ਪਞ੍ਚ ਸਙ੍ਗੇ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋ. ਓਘਤਿਣ੍ਣੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਚਤੁਰੋਘਤਿਣ੍ਣੋਤਿ ਕਥੀਯਤਿ. ਇਮਾਯ ਪਨ ਗਾਥਾਯ ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾਨਿ ਕਥਿਤਾਨੀਤਿ.

ਕਤਿਛਿਨ੍ਦਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੬. ਜਾਗਰਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੬. ਛਟ੍ਠੇ ਜਾਗਰਤਨ੍ਤਿ ਜਾਗਰਨ੍ਤਾਨਂ. ਪਞ੍ਚ ਜਾਗਰਤਨ੍ਤਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਗਾਥਾਯਂ ਪਨ ਸਦ੍ਧਾਦੀਸੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ ਜਾਗਰਨ੍ਤੇਸੁ ਪਞ੍ਚ ਨੀਵਰਣਾ ਸੁਤ੍ਤਾ ਨਾਮ. ਕਸ੍ਮਾ? ਯਸ੍ਮਾ ਤਂਸਮਙ੍ਗੀਪੁਗ੍ਗਲੋ ਯਤ੍ਥ ਕਤ੍ਥਚਿ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਵਾ ਠਿਤੋ ਵਾ ਅਰੁਣਂ ਉਟ੍ਠਪੇਨ੍ਤੋਪਿ ਪਮਾਦਤਾਯ ਅਕੁਸਲਸਮਙ੍ਗਿਤਾਯ ਸੁਤ੍ਤੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਸੁਤ੍ਤੇਸੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਨੀਵਰਣੇਸੁ ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਜਾਗਰਾਨਿ ਨਾਮ. ਕਸ੍ਮਾ? ਯਸ੍ਮਾ ਤਂਸਮਙ੍ਗੀਪੁਗ੍ਗਲੋ ਯਤ੍ਥ ਕਤ੍ਥਚਿ ਨਿਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਨਿਦ੍ਦਾਯਨ੍ਤੋਪਿ ਅਪ੍ਪਮਾਦਤਾਯ ਕੁਸਲਸਮਙ੍ਗਿਤਾਯ ਜਾਗਰੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਪਞ੍ਚਹਿ ਪਨ ਨੀਵਰਣੇਹੇਵ ਕਿਲੇਸਰਜਂ ਆਦਿਯਤਿ ਗਣ੍ਹਾਤਿ ਪਰਾਮਸਤਿ. ਪੁਰਿਮਾ ਹਿ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਾਦਯੋ ਪਚ੍ਛਿਮਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਹਿ ਪਰਿਸੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਇਧਾਪਿ ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾਨੇਵ ਕਥਿਤਾਨੀਤਿ.

ਜਾਗਰਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੭. ਅਪ੍ਪਟਿਵਿਦਿਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੭. ਸਤ੍ਤਮੇ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਚਤੁਸਚ੍ਚਧਮ੍ਮਾ. ਅਪ੍ਪਟਿਵਿਦਿਤਾਤਿ ਞਾਣੇਨ ਅਪ੍ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਾ. ਪਰਵਾਦੇਸੂਤਿ ਦ੍ਵਾਸਟ੍ਠਿਦਿਟ੍ਠਿਗਤਵਾਦੇਸੁ. ਤੇ ਹਿ ਇਤੋ ਪਰੇਸਂ ਤਿਤ੍ਥਿਯਾਨਂ ਵਾਦਤ੍ਤਾ ਪਰਵਾਦਾ ਨਾਮ. ਨੀਯਰੇਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਧਮ੍ਮਤਾਯਪਿ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਪਰੇਨਪਿ ਨੀਯਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਸਯਮੇਵ ਸਸ੍ਸਤਾਦੀਨਿ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਨਾਮ, ਪਰਸ੍ਸ ਵਚਨੇਨ ਤਾਨਿ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਾ ਨੀਯਨ੍ਤਿ ਨਾਮ. ਕਾਲੋ ਤੇਸਂ ਪਬੁਜ੍ਝਿਤੁਨ੍ਤਿ ਤੇਸਂ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਪਬੁਜ੍ਝਿਤੁਂ ਅਯਂ ਕਾਲੋ. ਲੋਕਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਬੁਦ੍ਧੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਧਮ੍ਮੋ ਦੇਸਿਯਤਿ, ਸਙ੍ਘੋ ਸੁਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ, ਪਟਿਪਦਾ ਭਦ੍ਦਿਕਾ, ਇਮੇ ਚ ਪਨ ਮਹਾਜਨਾ ਵਟ੍ਟੇ ਸੁਤ੍ਤਾ ਨਪ੍ਪਬੁਜ੍ਝਨ੍ਤੀਤਿ ਦੇਵਤਾ ਆਹ. ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਾਤਿ ਸਮ੍ਮਾ ਹੇਤੁਨਾ ਕਾਰਣੇਨ ਬੁਦ੍ਧਾ. ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਹਿ ਬੁਦ੍ਧਾ – ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਬੁਦ੍ਧੋ, ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧੋ, ਚਤੁਸਚ੍ਚਬੁਦ੍ਧੋ, ਸੁਤਬੁਦ੍ਧੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਸਮਤਿਂਸਪਾਰਮਿਯੋ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੋਧਿਂ ਪਤ੍ਤੋ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਬੁਦ੍ਧੋ ਨਾਮ. ਕਪ੍ਪਸਤਸਹਸ੍ਸਾਧਿਕਾਨਿ ਦ੍ਵੇ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯਾਨਿ ਪਾਰਮਿਯੋ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ਸਯਮ੍ਭੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧੋ ਨਾਮ. ਅਵਸੇਸਾ ਖੀਣਾਸਵਾ ਚਤੁਸਚ੍ਚਬੁਦ੍ਧਾ ਨਾਮ. ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ ਸੁਤਬੁਦ੍ਧੋ ਨਾਮ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਤਯੋਪਿ ਪੁਰਿਮਾ ਵਟ੍ਟਨ੍ਤਿ. ਸਮ੍ਮਦਞ੍ਞਾਤਿ ਸਮ੍ਮਾ ਹੇਤੁਨਾ ਕਾਰਣੇਨ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ. ਚਰਨ੍ਤਿ ਵਿਸਮੇ ਸਮਨ੍ਤਿ ਵਿਸਮੇ ਵਾ ਲੋਕਸਨ੍ਨਿਵਾਸੇ ਵਿਸਮੇ ਵਾ ਸਤ੍ਤਨਿਕਾਯੇ ਵਿਸਮੇ ਵਾ ਕਿਲੇਸਜਾਤੇ ਸਮਂ ਚਰਨ੍ਤੀਤਿ.

ਅਪ੍ਪਟਿਵਿਦਿਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੮. ਸੁਸਮ੍ਮੁਟ੍ਠਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੮. ਅਟ੍ਠਮੇ ਸੁਸਮ੍ਮੁਟ੍ਠਾਤਿ ਪਞ੍ਞਾਯ ਅਪ੍ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਭਾਵੇਨੇਵ ਸੁਨਟ੍ਠਾ. ਯਥਾ ਹਿ ਦ੍ਵੇ ਖੇਤ੍ਤਾਨਿ ਕਸਿਤ੍ਵਾ, ਏਕਂ ਵਪਿਤ੍ਵਾ, ਬਹੁਧਞ੍ਞਂ ਅਧਿਗਤਸ੍ਸ ਅਵਾਪਿਤਖੇਤ੍ਤਤੋ ਅਲਦ੍ਧਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਬਹੁਂ ਮੇ ਧਞ੍ਞਂ ਨਟ੍ਠ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤੋ ਅਲਦ੍ਧਮੇਵ ‘‘ਨਟ੍ਠ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਤਿ, ਏਵਮਿਧਾਪਿ ਅਪ੍ਪਟਿਵਿਦਿਤਾਵ ਸੁਸਮ੍ਮੁਟ੍ਠਾ ਨਾਮ. ਅਸਮ੍ਮੁਟ੍ਠਾਤਿ ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਭਾਵੇਨੇਵ ਅਨਟ੍ਠਾ. ਸੇਸਂ ਪੁਰਿਮਸਦਿਸਮੇਵਾਤਿ.

ਸੁਸਮ੍ਮੁਟ੍ਠਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੯. ਮਾਨਕਾਮਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੯. ਨਵਮੇ ਮਾਨਕਾਮਸ੍ਸਾਤਿ ਮਾਨਂ ਕਾਮੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤਸ੍ਸ. ਦਮੋਤਿ ਏਵਰੂਪਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਸਮਾਧਿਪਕ੍ਖਿਕੋ ਦਮੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਵਦਤਿ. ‘‘ਸਚ੍ਚੇਨ ਦਨ੍ਤੋ ਦਮਸਾ ਉਪੇਤੋ, ਵੇਦਨ੍ਤਗੂ ਵੁਸਿਤਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੋ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੯੫) ਏਤ੍ਥ ਹਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਂਵਰੋ ਦਮੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ‘‘ਯਦਿ ਸਚ੍ਚਾ ਦਮਾ ਚਾਗਾ, ਖਨ੍ਤ੍ਯਾ ਭਿਯ੍ਯੋਧ ਵਿਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੨੪੬; ਸੁ. ਨਿ. ੧੯੧) ਏਤ੍ਥ ਪਞ੍ਞਾ. ‘‘ਦਾਨੇਨ ਦਮੇਨ ਸਂਯਮੇਨ ਸਚ੍ਚਵਜ੍ਜੇਨ ਅਤ੍ਥਿ ਪੁਞ੍ਞਂ, ਅਤ੍ਥਿ ਪੁਞ੍ਞਸ੍ਸ ਆਗਮੋ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੩੬੫) ਏਤ੍ਥ ਉਪੋਸਥਕਮ੍ਮਂ. ‘‘ਸਕ੍ਖਿਸ੍ਸਸਿ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਪੁਣ੍ਣ, ਇਮਿਨਾ ਦਮੂਪਸਮੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਸੁਨਾਪਰਨ੍ਤਸ੍ਮਿਂ ਜਨਪਦੇ ਵਿਹਰਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੮੮; ਮ. ਨਿ. ੩.੩੯੬) ਏਤ੍ਥ ਅਧਿਵਾਸਨਖਨ੍ਤਿ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਸੁਤ੍ਤੇ ਦਮੋਤਿ ਸਮਾਧਿਪਕ੍ਖਿਕਧਮ੍ਮਾਨਂ ਏਤਂ ਨਾਮਂ. ਤੇਨੇਵਾਹ – ‘‘ਨ ਮੋਨਮਤ੍ਥਿ ਅਸਮਾਹਿਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਮੋਨਨ੍ਤਿ ਚਤੁਮਗ੍ਗਞਾਣਂ, ਤਞ੍ਹਿ ਮੁਨਾਤੀਤਿ ਮੋਨਂ, ਚਤੁਸਚ੍ਚਧਮ੍ਮੇ ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਮਚ੍ਚੁਧੇਯ੍ਯਸ੍ਸਾਤਿ ਤੇਭੂਮਕਵਟ੍ਟਸ੍ਸ. ਤਞ੍ਹਿ ਮਚ੍ਚੁਨੋ ਪਤਿਟ੍ਠਾਨਟ੍ਠੇਨ ਮਚ੍ਚੁਧੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਪਾਰਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਪਾਰਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ. ਤਰੇਯ੍ਯਾਤਿ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝੇਯ੍ਯ ਪਾਪੁਣੇਯ੍ਯ ਵਾ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਏਕੋ ਅਰਞ੍ਞੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਪਮਤ੍ਤੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਮਚ੍ਚੁਧੇਯ੍ਯਸ੍ਸ ਪਾਰਂ ਨ ਤਰੇਯ੍ਯ ਨ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝੇਯ੍ਯ ਨ ਪਾਪੁਣੇਯ੍ਯਾਤਿ.

ਮਾਨਂ ਪਹਾਯਾਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗੇਨ ਨਵਵਿਧਮਾਨਂ ਪਜਹਿਤ੍ਵਾ. ਸੁਸਮਾਹਿਤਤ੍ਤੋਤਿ ਉਪਚਾਰਪ੍ਪਨਾਸਮਾਧੀਹਿ ਸੁਟ੍ਠੁ ਸਮਾਹਿਤਤ੍ਤੋ. ਸੁਚੇਤਸੋਤਿ ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਤਾਯ ਸੁਨ੍ਦਰਚਿਤ੍ਤੋ. ਞਾਣਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੇਨ ਹਿ ਸੁਚੇਤਸੋਤਿ ਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਨ ਸੁਚੇਤਸੋ ਹੁਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਬ੍ਬਧਿ ਵਿਪ੍ਪਮੁਤ੍ਤੋਤਿ ਸਬ੍ਬੇਸੁ ਖਨ੍ਧਾਯਤਨਾਦੀਸੁ ਵਿਪ੍ਪਮੁਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ. ਤਰੇਯ੍ਯਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਤੇਭੂਮਕਵਟ੍ਟਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨ੍ਤੋ ਤਰਤੀਤਿ ਪਟਿਵੇਧਤਰਣਂ ਨਾਮ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਤਿ ਇਮਾਯ ਗਾਥਾਯ ਤਿਸ੍ਸੋ ਸਿਕ੍ਖਾ ਕਥਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਕਥਂ – ਮਾਨੋ ਨਾਮਾਯਂ ਸੀਲਭੇਦਨੋ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਮਾਨਂ ਪਹਾਯਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਧਿਸੀਲਸਿਕ੍ਖਾ ਕਥਿਤਾ ਹੋਤਿ. ‘‘ਸੁਸਮਾਹਿਤਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਧਿਚਿਤ੍ਤਸਿਕ੍ਖਾ. ‘‘ਸੁਚੇਤਸੋ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਪਞ੍ਞਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਇਮਿਨਾ ਅਧਿਪਞ੍ਞਾਸਿਕ੍ਖਾ ਕਥਿਤਾ. ਅਧਿਸੀਲਞ੍ਚ ਨਾਮ ਸੀਲੇ ਸਤਿ ਹੋਤਿ, ਅਧਿਚਿਤ੍ਤਂ ਚਿਤ੍ਤੇ ਸਤਿ, ਅਧਿਪਞ੍ਞਾ ਪਞ੍ਞਾਯ ਸਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਸੀਲਂ ਨਾਮ ਪਞ੍ਚਪਿ ਦਸਪਿ ਸੀਲਾਨਿ, ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰੋ ਅਧਿਸੀਲਂ ਨਾਮਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਟ੍ਠ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਾਦਕਜ੍ਝਾਨਂ ਅਧਿਚਿਤ੍ਤਂ. ਕਮ੍ਮਸ੍ਸਕਤਞਾਣਂ ਪਞ੍ਞਾ, ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਅਧਿਪਞ੍ਞਾ. ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇਪਿ ਹਿ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਪਞ੍ਚਸੀਲਂ ਦਸਸੀਲਂ ਸੀਲਮੇਵ, ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰਸੀਲਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇਯੇਵ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਅਧਿਸੀਲਂ. ਚਿਤ੍ਤਪਞ੍ਞਾਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਅਪਿਚ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਤ੍ਥਯਨ੍ਤੇਨ ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਂ ਪਞ੍ਚਸੀਲਮ੍ਪਿ ਦਸਸੀਲਮ੍ਪਿ ਅਧਿਸੀਲਮੇਵ. ਸਮਾਪਨ੍ਨਾ ਅਟ੍ਠ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋਪਿ ਅਧਿਚਿਤ੍ਤਮੇਵ. ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਵਾ ਲੋਕਿਯਸੀਲਂ ਸੀਲਮੇਵ, ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਂ ਅਧਿਸੀਲਂ. ਚਿਤ੍ਤਪਞ੍ਞਾਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋਤਿ. ਇਤਿ ਇਮਾਯ ਗਾਥਾਯ ਸਮੋਧਾਨੇਤ੍ਵਾ ਤਿਸ੍ਸੋ ਸਿਕ੍ਖਾ ਸਕਲਸਾਸਨਂ ਕਥਿਤਂ ਹੋਤੀਤਿ.

ਮਾਨਕਾਮਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੧੦. ਅਰਞ੍ਞਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੧੦. ਦਸਮੇ ਸਨ੍ਤਾਨਨ੍ਤਿ ਸਨ੍ਤਕਿਲੇਸਾਨਂ, ਪਣ੍ਡਿਤਾਨਂ ਵਾ. ‘‘ਸਨ੍ਤੋ ਹਵੇ ਸਬ੍ਭਿ ਪਵੇਦਯਨ੍ਤਿ (ਜਾ. ੨.੨੧.੪੧੩), ਦੂਰੇ ਸਨ੍ਤੋ ਪਕਾਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਧ. ਪ. ੩੦੪) ਹਿ ਪਣ੍ਡਿਤਾਪਿ ਸਨ੍ਤੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਨਨ੍ਤਿ ਸੇਟ੍ਠਚਾਰੀਨਂ ਮਗ੍ਗਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਵਾਸਂ ਵਸਨ੍ਤਾਨਂ. ਕੇਨ ਵਣ੍ਣੋ ਪਸੀਦਤੀਤਿ ਕੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਛਵਿਵਣ੍ਣੋ ਪਸੀਦਤੀਤਿ ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ ਪਨੇਸਾ ਏਵਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ? ਏਸਾ ਕਿਰ ਵਨਸਣ੍ਡਵਾਸਿਕਾ ਭੁਮ੍ਮਦੇਵਤਾ ਆਰਞ੍ਞਕੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਂ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਪਟਿਕ੍ਕਨ੍ਤੇ ਅਰਞ੍ਞਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਰਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਦਿਵਾਟ੍ਠਾਨੇਸੁ ਮੂਲਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨੇ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਤੇਸਞ੍ਚ ਏਵਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾਨਂ ਬਲਵਚਿਤ੍ਤੇਕਗ੍ਗਤਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਤਤੋ ਵਿਸਭਾਗਸਨ੍ਤਤਿ ਵੂਪਸਮ੍ਮਤਿ, ਸਭਾਗਸਨ੍ਤਤਿ ਓਕ੍ਕਮਤਿ, ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਸੀਦਤਿ. ਚਿਤ੍ਤੇ ਪਸਨ੍ਨੇ ਲੋਹਿਤਂ ਪਸੀਦਤਿ, ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨਿ ਉਪਾਦਾਰੂਪਾਨਿ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਵਣ੍ਟਾ ਪਮੁਤ੍ਤਤਾਲਫਲਸ੍ਸ ਵਿਯ ਮੁਖਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣੋ ਹੋਤਿ. ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਦੇਵਤਾ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਸਰੀਰਵਣ੍ਣੋ ਨਾਮਾਯਂ ਪਣੀਤਾਨਿ ਰਸਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਨਿ ਭੋਜਨਾਨਿ ਸੁਖਸਮ੍ਫਸ੍ਸਾਨਿ ਨਿਵਾਸਨਪਾਪੁਰਣਸਯਨਾਨਿ ਉਤੁਸੁਖੇ ਤੇਭੂਮਿਕਾਦਿਭੇਦੇ ਚ ਪਾਸਾਦੇ ਮਾਲਾਗਨ੍ਧਵਿਲੇਪਨਾਦੀਨਿ ਚ ਲਭਨ੍ਤਾਨਂ ਪਸੀਦਤਿ, ਇਮੇ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਮਿਸ੍ਸਕਭਤ੍ਤਂ ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਵਿਰਲ਼ਮਞ੍ਚਕੇ ਵਾ ਫਲਕੇ ਵਾ ਸਿਲਾਯ ਵਾ ਸਯਨਾਨਿ ਕਪ੍ਪੇਨ੍ਤਿ, ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਾਦੀਸੁ ਵਾ ਅਬ੍ਭੋਕਾਸੇ ਵਾ ਵਸਨ੍ਤਿ, ਕੇਨ ਨੁ ਖੋ ਕਾਰਣੇਨ ਏਤੇਸਂ ਵਣ੍ਣੋ ਪਸੀਦਤੀ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਪੁਚ੍ਛਿ.

ਅਥਸ੍ਸਾ ਭਗਵਾ ਕਾਰਣਂ ਕਥੇਨ੍ਤੋ ਦੁਤਿਯਂ ਗਾਥਂ ਆਹ. ਤਤ੍ਥ ਅਤੀਤਨ੍ਤਿ ਅਤੀਤੇ ਅਸੁਕੋ ਨਾਮ ਰਾਜਾ ਧਮ੍ਮਿਕੋ ਅਹੋਸਿ, ਸੋ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਪਣੀਤੇ ਪਚ੍ਚਯੇ ਅਦਾਸਿ. ਆਚਰਿਯੁਪਜ੍ਝਾਯਾ ਲਾਭਿਨੋ ਅਹੇਸੁਂ. ਅਥ ਮਯਂ ਏਵਰੂਪਾਨਿ ਭੋਜਨਾਨਿ ਭੁਞ੍ਜਿਮ੍ਹਾ, ਚੀਵਰਾਨਿ ਪਾਰੁਪਿਮ੍ਹਾਤਿ ਏਵਂ ਏਕਚ੍ਚੇ ਪਚ੍ਚਯਬਾਹੁਲ੍ਲਿਕਾ ਵਿਯ ਇਮੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਤੀਤਂ ਨਾਨੁਸੋਚਨ੍ਤਿ. ਨਪ੍ਪਜਪ੍ਪਨ੍ਤਿ ਨਾਗਤਨ੍ਤਿ ਅਨਾਗਤੇ ਧਮ੍ਮਿਕੋ ਰਾਜਾ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਫੀਤਾ ਜਨਪਦਾ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਬਹੂਨਿ ਸਪ੍ਪਿਨਵਨੀਤਾਦੀਨਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ‘‘ਖਾਦਥ ਭੁਞ੍ਜਥਾ’’ਤਿ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਵਤ੍ਤਾਰੋ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਤਦਾ ਮਯਂ ਏਵਰੂਪਾਨਿ ਭੋਜਨਾਨਿ ਭੁਞ੍ਜਿਸ੍ਸਾਮ, ਚੀਵਰਾਨਿ ਪਾਰੁਪਿਸ੍ਸਾਮਾਤਿ ਏਵਂ ਅਨਾਗਤਂ ਨ ਪਤ੍ਥੇਨ੍ਤਿ. ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇਨਾਤਿ ਯੇਨ ਕੇਨਚਿ ਤਙ੍ਖਣੇ ਲਦ੍ਧੇਨ ਯਾਪੇਨ੍ਤਿ. ਤੇਨਾਤਿ ਤੇਨ ਤਿਵਿਧੇਨਾਪਿ ਕਾਰਣੇਨ.

ਏਵਂ ਵਣ੍ਣਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਵਣ੍ਣਸ੍ਸ ਵਿਨਾਸਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਗਾਥਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਅਨਾਗਤਪ੍ਪਜਪ੍ਪਾਯਾਤਿ ਅਨਾਗਤਸ੍ਸ ਪਤ੍ਥਨਾਯ. ਏਤੇਨਾਤਿ ਏਤੇਨ ਕਾਰਣਦ੍ਵਯੇਨ. ਨਲ਼ੋਵ ਹਰਿਤੋ ਲੁਤੋਤਿ ਯਥਾ ਹਰਿਤੋ ਨਲ਼ੋ ਲਾਯਿਤ੍ਵਾ ਉਣ੍ਹਪਾਸਾਣੇ ਪਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਸੁਸ੍ਸਤਿ, ਏਵਂ ਸੁਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ.

ਅਰਞ੍ਞਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ. ਨਲ਼ਵਗ੍ਗੋ ਪਠਮੋ.

੨. ਨਨ੍ਦਨਵਗ੍ਗੋ

੧. ਨਨ੍ਦਨਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੧੧. ਨਨ੍ਦਨਵਗ੍ਗਸ੍ਸ ਪਠਮੇ ਤਤ੍ਰਾਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਆਰਾਮੇ. ਖੋਤਿ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸਿਲਿਟ੍ਠਤਾਵਸੇਨ ਨਿਪਾਤਮਤ੍ਤਂ. ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸੀਤਿ ਪਰਿਸਜੇਟ੍ਠਕੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਜਾਨਾਪੇਸਿ. ਭਿਕ੍ਖਵੋਤਿ ਤੇਸਂ ਆਮਨ੍ਤਨਾਕਾਰਦੀਪਨਂ. ਭਦਨ੍ਤੇਤਿ ਪਤਿਵਚਨਦਾਨਂ. ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂਤਿ ਯੇ ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਮੁਖੀਭੂਤਾ ਧਮ੍ਮਪਟਿਗ੍ਗਾਹਕਾ ਭਿਕ੍ਖੂ. ਭਗਵਤੋ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸੁਨ੍ਤਿ ਭਗਵਤੋ ਵਚਨਂ ਪਤਿਅਸ੍ਸੋਸੁਂ, ਅਭਿਮੁਖਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸੁਣਿਂਸੁ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਂਸੂਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਤਦਵੋਚਾਤਿ ਏਤਂ ਇਦਾਨਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ‘‘ਭੂਤਪੁਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਵਚਨਂ ਅਵੋਚ. ਤਤ੍ਥ ਤਾਵਤਿਂਸਕਾਯਿਕਾਤਿ ਤਾਵਤਿਂਸਕਾਯੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ. ਤਾਵਤਿਂਸਕਾਯੋ ਨਾਮ ਦੁਤਿਯਦੇਵਲੋਕੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਮਘੇਨ ਮਾਣਵੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਮਚਲਗਾਮੇ ਕਾਲਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਤੇਤ੍ਤਿਂਸ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤੇ ਉਪਾਦਾਯ ਕਿਰ ਤਸ੍ਸ ਦੇਵਲੋਕਸ੍ਸ ਅਯਂ ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿ ਜਾਤਾਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਸੇਸਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ੇਸੁਪਿ ਛ ਕਾਮਾਵਚਰਦੇਵਲੋਕਾ ਅਤ੍ਥਿ. ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਚੇਤਂ ‘‘ਸਹਸ੍ਸਂ ਚਾਤੁਮਹਾਰਾਜਿਕਾਨਂ ਸਹਸ੍ਸਂ ਤਾਵਤਿਂਸਾਨ’’ਨ੍ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੧੦.੨੯), ਤਸ੍ਮਾ ਨਾਮਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਯੇਵੇਸਾ ਤਸ੍ਸ ਦੇਵਲੋਕਸ੍ਸਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਨਿਦ੍ਦੋਸਂ ਪਦਂ ਹੋਤਿ.

ਨਨ੍ਦਨੇ ਵਨੇਤਿ ਏਤ੍ਥ ਤਂ ਵਨਂ ਪਵਿਟ੍ਠੇ ਪਵਿਟ੍ਠੇ ਨਨ੍ਦਯਤਿ ਤੋਸੇਤੀਤਿ ਨਨ੍ਦਨਂ. ਪਞ੍ਚਸੁ ਹਿ ਮਰਣਨਿਮਿਤ੍ਤੇਸੁ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੁ ‘‘ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਪਹਾਯ ਚਵਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਪਰਿਦੇਵਮਾਨਾ ਦੇਵਤਾ ਸਕ੍ਕੋ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦੋ ‘‘ਮਾ ਪਰਿਦੇਵਿਤ੍ਥ, ਅਭਿਜ੍ਜਨਧਮ੍ਮਾ ਨਾਮ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਓਵਦਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਪਵੇਸਾਪੇਤਿ. ਤਾਸਂ ਅਞ੍ਞਾਹਿ ਦੇਵਤਾਹਿ ਬਾਹਾਸੁ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਵੇਸਿਤਾਨਮ੍ਪਿ ਤਸ੍ਸ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਦਿਸ੍ਵਾਵ ਮਰਣਸੋਕੋ ਵੂਪਸਮ੍ਮਤਿ, ਪੀਤਿਪਾਮੋਜ੍ਜਮੇਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਅਥ ਤਸ੍ਮਿਂ ਕੀਲ਼ਮਾਨਾ ਏਵ ਉਣ੍ਹਸਨ੍ਤਤ੍ਤੋ ਹਿਮਪਿਣ੍ਡੋ ਵਿਯ ਵਿਲੀਯਨ੍ਤਿ, ਵਾਤਾਪਹਤਦੀਪਸਿਖਾ ਵਿਯ ਵਿਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤੀਤਿ ਏਵਂ ਯਂਕਿਞ੍ਚਿ ਅਨ੍ਤੋ ਪਵਿਟ੍ਠਂ ਨਨ੍ਦਯਤਿ ਤੋਸੇਤਿਯੇਵਾਤਿ ਨਨ੍ਦਨਂ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਨਨ੍ਦਨੇ. ਅਚ੍ਛਰਾਸਙ੍ਘਪਰਿਵੁਤਾਤਿ ਅਚ੍ਛਰਾਤਿ ਦੇਵਧੀਤਾਨਂ ਨਾਮਂ, ਤਾਸਂ ਸਮੂਹੇਨ ਪਰਿਵੁਤਾ.

ਦਿਬ੍ਬੇਹੀਤਿ ਦੇਵਲੋਕੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਹਿ. ਪਞ੍ਚਹਿ ਕਾਮਗੁਣੇਹੀਤਿ ਮਨਾਪਿਯਰੂਪਸਦ੍ਦਗਨ੍ਧਰਸਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਤੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਕਾਮਬਨ੍ਧਨੇਹਿ ਕਾਮਕੋਟ੍ਠਾਸੇਹਿ ਵਾ. ਸਮਪ੍ਪਿਤਾਤਿ ਉਪੇਤਾ. ਇਤਰਂ ਤਸ੍ਸੇਵ ਵੇਵਚਨਂ. ਪਰਿਚਾਰਯਮਾਨਾਤਿ ਰਮਮਾਨਾ, ਤੇਸੁ ਤੇਸੁ ਵਾ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਸਞ੍ਚਾਰਯਮਾਨਾ. ਤਾਯਂ ਵੇਲਾਯਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਰਿਚਾਰਣਕਾਲੇ. ਸੋ ਪਨਸ੍ਸ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਧੁਨਾ ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕਾਲੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਸ੍ਸ ਹਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇਯੇਵ ਰਤ੍ਤਸੁਵਣ੍ਣਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਵਿਯ ਵਿਰੋਚਯਮਾਨੋ ਤਿਗਾਵੁਤਪ੍ਪਮਾਣੋ ਅਤ੍ਤਭਾਵੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ. ਸੋ ਦਿਬ੍ਬਵਤ੍ਥਨਿਵਤ੍ਥੋ ਦਿਬ੍ਬਾਲਙ੍ਕਾਰਪਟਿਮਣ੍ਡਿਤੋ ਦਿਬ੍ਬਮਾਲਾਵਿਲੇਪਨਧਰੋ ਦਿਬ੍ਬੇਹਿ ਚਨ੍ਦਨਚੁਣ੍ਣੇਹਿ ਸਮਂ ਵਿਕਿਰਿਯਮਾਨੋ ਦਿਬ੍ਬੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਕਾਮਗੁਣੇਹਿ ਓਵੁਤੋ ਨਿਵੁਤੋ ਪਰਿਯੋਨਦ੍ਧੋ ਲੋਭਾਭਿਭੂਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਲੋਭਨਿਸ੍ਸਰਣਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਅਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਆਸਭਿਂ ਵਾਚਂ ਭਾਸਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਮਹਾਸਦ੍ਦੇਨ ‘‘ਨ ਤੇ ਸੁਖਂ ਪਜਾਨਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਇਮਂ ਗਾਥਂ ਗਾਯਮਾਨੋ ਨਨ੍ਦਨਵਨੇ ਵਿਚਰਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਤਾਯਂ ਵੇਲਾਯਂ ਇਮਂ ਗਾਥਂ ਅਭਾਸੀ’’ਤਿ.

ਯੇ ਨ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਨਨ੍ਦਨਨ੍ਤਿ ਯੇ ਤਤ੍ਰ ਪਞ੍ਚਕਾਮਗੁਣਾਨੁਭਵਨਵਸੇਨ ਨਨ੍ਦਨਵਨਂ ਨ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਨਰਦੇਵਾਨਨ੍ਤਿ ਦੇਵਨਰਾਨਂ, ਦੇਵਪੁਰਿਸਾਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਿਦਸਾਨਨ੍ਤਿ ਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਦਸਨ੍ਨਂ. ਯਸਸ੍ਸਿਨਨ੍ਤਿ ਪਰਿਵਾਰਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਯਸੇਨ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ.

ਅਞ੍ਞਤਰਾ ਦੇਵਤਾਤਿ ਏਕਾ ਅਰਿਯਸਾਵਿਕਾ ਦੇਵਤਾ. ਪਚ੍ਚਭਾਸੀਤਿ ‘‘ਅਯਂ ਬਾਲਦੇਵਤਾ ਇਮਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਨਿਚ੍ਚਂ ਅਚਲਂ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਨਾਸ੍ਸਾ ਛੇਦਨਭੇਦਨਵਿਦ੍ਧਂਸਨਧਮ੍ਮਤਂ ਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਂ ਵਿਵਟ੍ਟੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੀ ‘‘ਨ ਤ੍ਵਂ ਬਾਲੇ’’ਤਿ ਇਮਾਯ ਗਾਥਾਯ ਪਤਿਅਭਾਸਿ. ਯਥਾ ਅਰਹਤਂ ਵਚੋਤਿ ਯਥਾ ਅਰਹਨ੍ਤਾਨਂ ਵਚਨਂ, ਤਥਾ ਤ੍ਵਂ ਨ ਜਾਨਾਸੀਤਿ. ਏਵਂ ਤਸ੍ਸਾ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਅਰਹਨ੍ਤਾਨਂ ਵਚਨਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੀ ਅਨਿਚ੍ਚਾਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਅਨਿਚ੍ਚਾ ਵਤ ਸਙ੍ਖਾਰਾਤਿ ਸਬ੍ਬੇ ਤੇਭੂਮਕਸਙ੍ਖਾਰਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਭਾਵਤ੍ਥੇਨ ਅਨਿਚ੍ਚਾ. ਉਪ੍ਪਾਦਵਯਧਮ੍ਮਿਨੋਤਿ ਉਪ੍ਪਾਦਵਯਸਭਾਵਾ. ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤੀਤਿ ਇਦਂ ਪੁਰਿਮਸ੍ਸੇਵ ਵੇਵਚਨਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਵਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਉਪ੍ਪਾਦਵਯਧਮ੍ਮਿਨੋਤਿ. ਉਪ੍ਪਾਦਵਯਗ੍ਗਹਣੇਨ ਚੇਤ੍ਥ ਤਦਨਨ੍ਤਰਾ ਵੇਮਜ੍ਝਟ੍ਠਾਨਂ ਗਹਿਤਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਤੇਸਂ ਵੂਪਸਮੋ ਸੁਖੋਤਿ ਤੇਸਂ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਵੂਪਸਮਸਙ੍ਖਾਤਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਮੇਵ ਸੁਖਂ. ਇਦਂ ਅਰਹਤਂ ਵਚੋਤਿ.

ਨਨ੍ਦਨਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੨. ਨਨ੍ਦਤਿਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੧੨. ਦੁਤਿਯੇ ਨਨ੍ਦਤੀਤਿ ਤੁਸ੍ਸਤਿ ਅਤ੍ਤਮਨੋ ਹੋਤਿ. ਪੁਤ੍ਤਿਮਾਤਿ ਬਹੁਪੁਤ੍ਤੋ. ਤਸ੍ਸ ਹਿ ਏਕਚ੍ਚੇ ਪੁਤ੍ਤਾ ਕਸਿਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਧਞ੍ਞਸ੍ਸ ਕੋਟ੍ਠੇ ਪੂਰੇਨ੍ਤਿ, ਏਕਚ੍ਚੇ ਵਣਿਜ੍ਜਂ ਕਤ੍ਵਾ ਹਿਰਞ੍ਞਸੁਵਣ੍ਣਂ ਆਹਰਨ੍ਤਿ, ਏਕਚ੍ਚੇ ਰਾਜਾਨਂ ਉਪਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਯਾਨਵਾਹਨਗਾਮਨਿਗਮਾਦੀਨਿ ਲਭਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਤੇਸਂ ਆਨੁਭਾਵਸਙ੍ਖਾਤਂ ਸਿਰਿਂ ਅਨੁਭਵਮਾਨਾ ਮਾਤਾ ਵਾ ਪਿਤਾ ਵਾ ਨਨ੍ਦਤਿ. ਛਣਦਿਵਸਾਦੀਸੁ ਵਾ ਮਣ੍ਡਿਤਪਸਾਧਿਤੇ ਪੁਤ੍ਤੇ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਅਨੁਭਵਮਾਨੇ ਦਿਸ੍ਵਾ ਨਨ੍ਦਤੀਤਿ, ‘‘ਨਨ੍ਦਤਿ ਪੁਤ੍ਤੇਹਿ ਪੁਤ੍ਤਿਮਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਗੋਹਿ ਤਥੇਵਾਤਿ ਯਥਾ ਪੁਤ੍ਤਿਮਾ ਪੁਤ੍ਤੇਹਿ, ਤਥਾ ਗੋਸਾਮਿਕੋਪਿ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਗੋਮਣ੍ਡਲਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਗਾਵੋ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਗੋਰਸਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਅਨੁਭਵਮਾਨੋ ਗੋਹਿ ਨਨ੍ਦਤਿ. ਉਪਧੀ ਹਿ ਨਰਸ੍ਸ ਨਨ੍ਦਨਾਤਿ, ਏਤ੍ਥ ਉਪਧੀਤਿ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਉਪਧੀ – ਕਾਮੂਪਧਿ, ਖਨ੍ਧੂਪਧਿ, ਕਿਲੇਸੂਪਧਿ, ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰੂਪਧੀਤਿ. ਕਾਮਾਪਿ ਹਿ ‘‘ਯਂ ਪਞ੍ਚ ਕਾਮਗੁਣੇ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਸੁਖਂ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ, ਅਯਂ ਕਾਮਾਨਂ ਅਸ੍ਸਾਦੋ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੧੬੬) ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸੁਖਸ੍ਸ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਭਾਵਤੋ ‘‘ਉਪਧਿਯਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸੁਖ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਵਚਨਤ੍ਥੇਨ ਉਪਧੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਖਨ੍ਧਾਪਿ ਖਨ੍ਧਮੂਲਕਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਭਾਵਤੋ, ਕਿਲੇਸਾਪਿ ਅਪਾਯਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਭਾਵਤੋ, ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰਾਪਿ ਭਵਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਭਾਵਤੋਤਿ. ਇਧ ਪਨ ਕਾਮੂਪਧਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਪਞ੍ਚ ਹਿ ਕਾਮਗੁਣਾ ਤੇਭੂਮਿਕਾਦਿਪਾਸਾਦ-ਉਲ਼ਾਰਸਯਨ-ਵਤ੍ਥਾਲਙ੍ਕਾਰ-ਨਾਟਕਪਰਿਵਾਰਾਦਿਵਸੇਨ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤਾ ਪੀਤਿਸੋਮਨਸ੍ਸਂ ਉਪਸਂਹਰਮਾਨਾ ਨਰਂ ਨਨ੍ਦਯਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਯਥਾ ਪੁਤ੍ਤਾ ਚ ਗਾਵੋ ਚ, ਏਵਂ ਇਮੇਪਿ ਉਪਧੀ ਹਿ ਨਰਸ੍ਸ ਨਨ੍ਦਨਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਨ ਹਿ ਸੋ ਨਨ੍ਦਤਿ ਯੋ ਨਿਰੂਪਧੀਤਿ ਯੋ ਕਾਮਗੁਣਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਰਹਿਤੋ ਦਲਿਦ੍ਦੋ ਦੁਲ੍ਲਭਘਾਸਚ੍ਛਾਦਨੋ, ਨ ਹਿ ਸੋ ਨਨ੍ਦਤਿ. ਏਵਰੂਪੋ ਮਨੁਸ੍ਸਪੇਤੋ ਚ ਮਨੁਸ੍ਸਨੇਰਯਿਕੋ ਚ ਕਿਂ ਨਨ੍ਦਿਸ੍ਸਤਿ ਭਗਵਾਤਿ ਆਹ.

ਇਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥਾ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਅਯਂ ਦੇਵਤਾ ਸੋਕਵਤ੍ਥੁਮੇਵ ਨਨ੍ਦਵਤ੍ਥੁਂ ਕਰੋਤਿ, ਸੋਕਵਤ੍ਥੁਭਾਵਮਸ੍ਸਾ ਦੀਪੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਫਲੇਨ ਫਲਂ ਪਾਤੇਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਤਾਯੇਵ ਉਪਮਾਯ ਤਸ੍ਸਾ ਵਾਦਂ ਭਿਨ੍ਦਨ੍ਤੋ ਤਮੇਵ ਗਾਥਂ ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਸੋਚਤੀਤਿ ਆਹ. ਤਤ੍ਥ ਸੋਚਤਿ ਪੁਤ੍ਤੇਹੀਤਿ ਵਿਦੇਸਗਮਨਾਦਿਵਸੇਨ ਪੁਤ੍ਤੇਸੁ ਨਟ੍ਠੇਸੁਪਿ ਨਸ੍ਸਨ੍ਤੇਸੁਪਿ ਇਦਾਨਿ ਨਸ੍ਸਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਨਾਸਸਙ੍ਕੀਪਿ ਸੋਚਤਿ, ਤਥਾ ਮਤੇਸੁਪਿ ਮਰਨ੍ਤੇਸੁਪਿ ਚੋਰੇਹਿ ਰਾਜਪੁਰਿਸੇਹਿ ਗਹਿਤੇਸੁ ਵਾ ਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕਾਨਂ ਹਤ੍ਥਂ ਉਪਗਤੇਸੁ ਵਾ ਮਰਣਸਙ੍ਕੀਪਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸੋਚਤਿ. ਰੁਕ੍ਖਪਬ੍ਬਤਾਦੀਹਿ ਪਤਿਤ੍ਵਾ ਹਤ੍ਥਪਾਦਾਦੀਨਂ ਭੇਦਵਸੇਨ ਭਿਨ੍ਨੇਸੁਪਿ ਭਿਜ੍ਜਨ੍ਤੇਸੁਪਿ ਭੇਦਸਙ੍ਕੀਪਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸੋਚਤਿ. ਯਥਾ ਚ ਪੁਤ੍ਤੇਹਿ ਪੁਤ੍ਤਿਮਾ, ਗੋਸਾਮਿਕੋਪਿ ਤਥੇਵ ਨਵਹਾਕਾਰੇਹਿ ਗੋਹਿ ਸੋਚਤਿ. ਉਪਧੀ ਹਿ ਨਰਸ੍ਸ ਸੋਚਨਾਤਿ ਯਥਾ ਚ ਪੁਤ੍ਤਗਾਵੋ, ਏਵਂ ਪਞ੍ਚ ਕਾਮਗੁਣੋਪਧੀਪਿ –

‘‘ਤਸ੍ਸ ਚੇ ਕਾਮਯਾਨਸ੍ਸ, ਛਨ੍ਦਜਾਤਸ੍ਸ ਜਨ੍ਤੁਨੋ;

ਤੇ ਕਾਮਾ ਪਰਿਹਾਯਨ੍ਤਿ, ਸਲ੍ਲਵਿਦ੍ਧੋਵ ਰੁਪ੍ਪਤੀ’’ਤਿ. (ਸੁ. ਨਿ. ੭੭੩) –

ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਨਰਂ ਸੋਚਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਨਰਸ੍ਸ ਸੋਚਨਾ ਸੋਕਵਤ੍ਥੁਕਮੇਵਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਨ ਹਿ ਸੋ ਸੋਚਤਿ, ਯੋ ਨਿਰੂਪਧੀਤਿ ਯਸ੍ਸ ਪਨ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਾਪੇਤੇ ਉਪਧਿਯੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਸੋ ਨਿਰੁਪਧਿ ਮਹਾਖੀਣਾਸਵੋ ਕਿਂ ਸੋਚਿਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਸੋਚਤਿ ਦੇਵਤੇਤਿ.

ਨਨ੍ਦਤਿਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੩. ਨਤ੍ਥਿਪੁਤ੍ਤਸਮਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੧੩. ਤਤਿਯੇ ਨਤ੍ਥਿ ਪੁਤ੍ਤਸਮਂ ਪੇਮਨ੍ਤਿ ਵਿਰੂਪੇਪਿ ਹਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪੁਤ੍ਤਕੇ ਸੁਵਣ੍ਣਬਿਮ੍ਬਕਂ ਵਿਯ ਮਞ੍ਞਨ੍ਤਿ, ਮਾਲਾਗੁਲ਼ੇ ਵਿਯ ਸੀਸਾਦੀਸੁ ਕਤ੍ਵਾ ਪਰਿਹਰਮਾਨਾ ਤੇਹਿ ਓਹਦਿਤਾਪਿ ਓਮੁਤ੍ਤਿਕਾਪਿ ਗਨ੍ਧਵਿਲੇਪਨਪਤਿਤਾ ਵਿਯ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ ਆਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਪੁਤ੍ਤਸਮਂ ਪੇਮ’’ਨ੍ਤਿ. ਪੁਤ੍ਤਪੇਮਸਮਂ ਪੇਮਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਗੋਸਮਿਤਂ ਧਨਨ੍ਤਿ ਗੋਹਿ ਸਮਂ ਗੋਧਨਸਮਂ ਗੋਧਨਸਦਿਸਂ ਅਞ੍ਞਂ ਧਨਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ ਭਗਵਾਤਿ ਆਹ. ਸੂਰਿਯਸਮਾ ਆਭਾਤਿ ਸੂਰਿਯਾਭਾਯ ਸਮਾ ਅਞ੍ਞਾ ਆਭਾ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸਮੁਦ੍ਦਪਰਮਾਤਿ ਯੇ ਕੇਚਿ ਅਞ੍ਞੇ ਸਰਾ ਨਾਮ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਸਮੁਦ੍ਦਪਰਮਾ, ਸਮੁਦ੍ਦੋ ਤੇਸਂ ਉਤ੍ਤਮੋ, ਸਮੁਦ੍ਦਸਦਿਸਂ ਅਞ੍ਞਂ ਉਦਕਨਿਧਾਨਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਭਗਵਾਤਿ.

ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਅਤ੍ਤਪੇਮੇਨ ਸਮਂ ਪੇਮਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਮਾਤਾਪਿਤਾਦਯੋ ਹਿ ਛਡ੍ਡੇਤ੍ਵਾਪਿ ਪੁਤ੍ਤਧੀਤਾਦਯੋ ਚ ਅਪੋਸੇਤ੍ਵਾਪਿ ਸਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਤਾਨਮੇਵ ਪੋਸੇਨ੍ਤਿ. ਧਞ੍ਞੇਨ ਚ ਸਮਂ ਧਨਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. (ਯਦਾ ਹਿ ਸਤ੍ਤਾ ਦੁਬ੍ਭਿਕ੍ਖਾ ਹੋਨ੍ਤਿ), ਤਥਾਰੂਪੇ ਹਿ ਕਾਲੇ ਹਿਰਞ੍ਞਸੁਵਣ੍ਣਾਦੀਨਿ ਗੋਮਹਿਂਸਾਦੀਨਿਪਿ ਧਞ੍ਞਗ੍ਗਹਣਤ੍ਥਂ ਧਞ੍ਞਸਾਮਿਕਾਨਮੇਵ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਪਞ੍ਞਾਯ ਚ ਸਮਾ ਆਭਾ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਸੂਰਿਯਾਦਯੋ ਹਿ ਏਕਦੇਸਂਯੇਵ ਓਭਾਸਨ੍ਤਿ, ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਮੇਵ ਚ ਤਮਂ ਵਿਨੋਦੇਨ੍ਤਿ. ਪਞ੍ਞਾ ਪਨ ਦਸਸਹਸ੍ਸਿਮ੍ਪਿ ਲੋਕਧਾਤੁਂ ਏਕਪ੍ਪਜ੍ਜੋਤਂ ਕਾਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਅਤੀਤਂਸਾਦਿਪਟਿਚ੍ਛਾਦਕਞ੍ਚ ਤਮਂ ਵਿਧਮਤਿ. ਮੇਘਵੁਟ੍ਠਿਯਾ ਚ ਸਮੋ ਸਰੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਨਦੀਵਾਪਿ ਹੋਤੁ ਤਲਾਕਾਦੀਨਿ ਵਾ, ਵੁਟ੍ਠਿਸਮੋ ਸਰੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਮੇਘਵੁਟ੍ਠਿਯਾ ਹਿ ਪਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾਯ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੋ ਅਙ੍ਗੁਲਿਪਬ੍ਬਤੇਮਨਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਉਦਕਂ ਨ ਹੋਤਿ, ਵੁਟ੍ਠਿਯਾ ਪਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾਯ ਯਾਵ ਆਭਸ੍ਸਰਭਵਨਾਪਿ ਏਕੋਦਕਂ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਭਗਵਾ ਦੇਵਤਾਯ ਪਟਿਗਾਥਂ ਵਦਨ੍ਤੋ ਨਤ੍ਥਿ ਅਤ੍ਤਸਮਂ ਪੇਮਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹਾਤਿ.

ਨਤ੍ਥਿਪੁਤ੍ਤਸਮਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੪. ਖਤ੍ਤਿਯਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੧੪. ਚਤੁਤ੍ਥੇ ਖਤ੍ਤਿਯੋ ਦ੍ਵਿਪਦਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵਿਪਦਾਨਂ ਰਾਜਾ ਸੇਟ੍ਠੋ. ਕੋਮਾਰੀਤਿ ਕੁਮਾਰਿਕਾਲੇ ਗਹਿਤਾ. ਅਯਂ ਸੇਸਭਰਿਯਾਨਂ ਸੇਟ੍ਠਾਤਿ ਵਦਤਿ. ਪੁਬ੍ਬਜੋਤਿ ਪਠਮਂ ਜਾਤੋ ਕਾਣੋ ਵਾਪਿ ਹੋਤੁ ਕੁਣਿਆਦੀਨਂ ਵਾ ਅਞ੍ਞਤਰੋ, ਯੋ ਪਠਮਂ ਜਾਤੋ, ਅਯਮੇਵ ਪੁਤ੍ਤੋ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਦੇਵਤਾਯ ਵਾਦੇ ਸੇਟ੍ਠੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਦ੍ਵਿਪਦਾਦੀਨਂ ਬੁਦ੍ਧਾਦਯੋ ਸੇਟ੍ਠਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਭਗਵਾ ਪਟਿਗਾਥਂ ਆਹ. ਤਤ੍ਥ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਭਗਵਾ ਸਬ੍ਬੇਸਂਯੇਵ ਅਪਦਾਦਿਭੇਦਾਨਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਸੇਟ੍ਠੋ, ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਪਨੇਸ ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤਸੇਟ੍ਠੋ ਦ੍ਵਿਪਦੇਸੁਯੇਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਦ੍ਵਿਪਦਂ ਸੇਟ੍ਠੋਤਿ ਆਹ. ਦ੍ਵਿਪਦੇਸੁ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਚਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤਸੇਟ੍ਠਭਾਵੋ ਅਪ੍ਪਟਿਹਤੋਵ ਹੋਤਿ. ਆਜਾਨੀਯੋਤਿ ਹਤ੍ਥੀ ਵਾ ਹੋਤੁ ਅਸ੍ਸਾਦੀਸੁ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਵਾ, ਯੋ ਕਾਰਣਂ ਜਾਨਾਤਿ, ਅਯਂ ਆਜਾਨੀਯੋਵ ਚਤੁਪ੍ਪਦਾਨਂ ਸੇਟ੍ਠੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕੂਟਕਣ੍ਣਰਞ੍ਞੋ ਗੁਲ਼ਵਣ੍ਣਅਸ੍ਸੋ ਵਿਯ. ਰਾਜਾ ਕਿਰ ਪਾਚੀਨਦ੍ਵਾਰੇਨ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਚੇਤਿਯਪਬ੍ਬਤਂ ਗਮਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਕਲਮ੍ਬਨਦੀਤੀਰਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤੋ, ਅਸ੍ਸੋ ਤੀਰੇ ਠਤ੍ਵਾ ਉਦਕਂ ਓਤਰਿਤੁਂ ਨ ਇਚ੍ਛਤਿ, ਰਾਜਾ ਅਸ੍ਸਾਚਰਿਯਂ ਆਮਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ, ‘‘ਅਹੋ ਵਤ ਤਯਾ ਅਸ੍ਸੋ ਸਿਕ੍ਖਾਪਿਤੋ ਉਦਕਂ ਓਤਰਿਤੁਂ ਨ ਇਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਆਚਰਿਯੋ ‘‘ਸੁਸਿਕ੍ਖਾਪਿਤੋ ਦੇਵ ਅਸ੍ਸੋ, ਏਤਸ੍ਸ ਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ – ‘ਸਚਾਹਂ ਉਦਕਂ ਓਤਰਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਵਾਲਂ ਤੇਮਿਸ੍ਸਤਿ, ਵਾਲੇ ਤਿਨ੍ਤੇ ਰਞ੍ਞੋ ਅਙ੍ਗੇ ਉਦਕਂ ਪਾਤੇਯ੍ਯਾ’ਤਿ, ਏਵਂ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਸਰੀਰੇ ਉਦਕਪਾਤਨਭਯੇਨ ਨ ਓਤਰਤਿ, ਵਾਲਂ ਗਣ੍ਹਾਪੇਥਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਰਾਜਾ ਤਥਾ ਕਾਰੇਸਿ. ਅਸ੍ਸੋ ਵੇਗੇਨ ਓਤਰਿਤ੍ਵਾ ਪਾਰਂ ਗਤੋ. ਸੁਸ੍ਸੂਸਾਤਿ ਸੁਸ੍ਸੂਸਮਾਨਾ. ਕੁਮਾਰਿਕਾਲੇ ਵਾ ਗਹਿਤਾ ਹੋਤੁ ਪਚ੍ਛਾ ਵਾ, ਸੁਰੂਪਾ ਵਾ ਵਿਰੂਪਾ ਵਾ, ਯਾ ਸਾਮਿਕਂ ਸੁਸ੍ਸੂਸਤਿ ਪਰਿਚਰਤਿ ਤੋਸੇਤਿ, ਸਾ ਭਰਿਯਾਨਂ ਸੇਟ੍ਠਾ. ਅਸ੍ਸਵੋਤਿ ਆਸੁਣਮਾਨੋ. ਜੇਟ੍ਠੋ ਵਾ ਹਿ ਹੋਤੁ ਕਨਿਟ੍ਠੋ ਵਾ, ਯੋ ਮਾਤਾਪਿਤੂਨਂ ਵਚਨਂ ਸੁਣਾਤਿ, ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਤਿ, ਓਵਾਦਪਟਿਕਰੋ ਹੋਤਿ, ਅਯਂ ਪੁਤ੍ਤਾਨਂ ਸੇਟ੍ਠੋ, ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਸਨ੍ਧਿਚ੍ਛੇਦਕਾਦਿਚੋਰੇਹਿ ਪੁਤ੍ਤੇਹਿ ਕੋ ਅਤ੍ਥੋ ਦੇਵਤੇਤਿ.

ਖਤ੍ਤਿਯਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੫. ਸਣਮਾਨਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੧੫. ਪਞ੍ਚਮੇ ਠਿਤੇ ਮਜ੍ਝਨ੍ਹਿਕੇਤਿ ਠਿਤਮਜ੍ਝਨ੍ਹਿਕੇ. ਸਨ੍ਨਿਸੀਵੇਸੂਤਿ ਯਥਾ ਫਾਸੁਕਟ੍ਠਾਨਂ ਉਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਨ੍ਨਿਸਿਨ੍ਨੇਸੁ ਵਿਸ੍ਸਮਮਾਨੇਸੁ. ਠਿਤਮਜ੍ਝਨ੍ਹਿਕਕਾਲੋ ਨਾਮੇਸ ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤਾਨਂ ਇਰਿਯਾਪਥਦੁਬ੍ਬਲ੍ਯਕਾਲੋ. ਇਧ ਪਨ ਪਕ੍ਖੀਨਂਯੇਵ ਵਸੇਨ ਦਸ੍ਸਿਤੋ. ਸਣਤੇਵਾਤਿ ਸਣਤਿ ਵਿਯ ਮਹਾਵਿਰਵਂ ਵਿਯ ਮੁਚ੍ਚਤਿ. ਸਣਮਾਨਮੇਵ ਚੇਤ੍ਥ ‘‘ਸਣਤੇਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਪ੍ਪਟਿਭਾਗਂ ਨਾਮੇਤਂ. ਨਿਦਾਘਸਮਯਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਠਿਤਮਜ੍ਝਨ੍ਹਿਕਕਾਲੇ ਚਤੁਪ੍ਪਦਗਣੇਸੁ ਚੇਵ ਪਕ੍ਖੀਗਣੇਸੁ ਚ ਸਨ੍ਨਿਸਿਨ੍ਨੇਸੁ ਵਾਤਪੂਰਿਤਾਨਂ ਸੁਸਿਰਰੁਕ੍ਖਾਨਞ੍ਚੇਵ ਛਿਦ੍ਦਵੇਣੁਪਬ੍ਬਾਨਞ੍ਚ ਖਨ੍ਧੇਨ ਖਨ੍ਧਂ ਸਾਖਾਯ ਸਾਖਂ ਸਙ੍ਘਟ੍ਟਯਨ੍ਤਾਨਂ ਪਾਦਪਾਨਞ੍ਚ ਅਰਞ੍ਞਮਜ੍ਝੇ ਮਹਾਸਦ੍ਦੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਂ ਭਯਂ ਪਟਿਭਾਤਿ ਮਨ੍ਤਿ ਤਂ ਏਵਰੂਪੇ ਕਾਲੇ ਮਹਾਅਰਞ੍ਞਸ੍ਸ ਸਣਮਾਨਂ ਮਯ੍ਹਂ ਭਯਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ. ਦਨ੍ਧਪਞ੍ਞਾ ਕਿਰੇਸਾ ਦੇਵਤਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਨਿਸਜ੍ਜਫਾਸੁਕਂ ਕਥਾਫਾਸੁਕਂ ਦੁਤਿਯਕਂ ਅਲਭਨ੍ਤੀ ਏਵਮਾਹ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਤਾਦਿਸੇ ਕਾਲੇ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਪਟਿਕ੍ਕਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਵਿਤ੍ਤੇ ਅਰਞ੍ਞਾਯਤਨੇ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਅਨਪ੍ਪਕਂ ਸੁਖਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਯਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ –

‘‘ਸੁਞ੍ਞਾਗਾਰਂ ਪਵਿਟ੍ਠਸ੍ਸ, ਸਨ੍ਤਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ;

ਅਮਾਨੁਸੀ ਰਤੀ ਹੋਤਿ, ਸਮ੍ਮਾ ਧਮ੍ਮਂ ਵਿਪਸ੍ਸਤੋ’’ਤਿ. (ਧ. ਪ. ੩੭੩) ਚ,

‘‘ਪੁਰਤੋ ਪਚ੍ਛਤੋ ਵਾਪਿ, ਅਪਰੋ ਚੇ ਨ ਵਿਜ੍ਜਤਿ;

ਅਤੀਵ ਫਾਸੁ ਭਵਤਿ, ਏਕਸ੍ਸ ਵਸਤੋ ਵਨੇ’’ਤਿ. (ਥੇਰਗਾ. ੫੩੭) ਚ;

ਤਸ੍ਮਾ ਭਗਵਾ ਦੁਤਿਯਂ ਗਾਥਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਸਾ ਰਤਿ ਪਟਿਭਾਤਿ ਮਨ੍ਤਿ ਯਾ ਏਵਰੂਪੇ ਕਾਲੇ ਏਕਕਸ੍ਸ ਨਿਸਜ੍ਜਾ ਨਾਮ, ਸਾ ਰਤਿ ਮਯ੍ਹਂ ਉਪਟ੍ਠਾਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੇਸਂ ਤਾਦਿਸਮੇਵਾਤਿ.

ਸਣਮਾਨਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੬. ਨਿਦ੍ਦਾਤਨ੍ਦੀਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੧੬. ਛਟ੍ਠੇ ਨਿਦ੍ਦਾਤਿ, ‘‘ਅਭਿਜਾਨਾਮਹਂ, ਅਗ੍ਗਿਵੇਸ੍ਸਨ, ਗਿਮ੍ਹਾਨਂ ਪਚ੍ਛਿਮੇ ਮਾਸੇ ਨਿਦ੍ਦਂ ਓਕ੍ਕਮਿਤਾ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੩੮੭) ਏਵਰੂਪਾਯ ਅਬ੍ਯਾਕਤਨਿਦ੍ਦਾਯ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਾਪਰਭਾਗੇਸੁ ਸੇਖਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾਨਂ ਸਸਙ੍ਖਾਰਿਕਅਕੁਸਲੇ ਚਿਤ੍ਤੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਂ. ਤਨ੍ਦੀਤਿ ਅਤਿਚ੍ਛਾਤਾਤਿਸੀਤਾਦਿਕਾਲੇਸੁ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਆਗਨ੍ਤੁਕਂ ਆਲਸਿਯਂ. ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਚੇਤਂ – ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ ਤਨ੍ਦੀ? ਯਾ ਤਨ੍ਦੀ ਤਨ੍ਦਿਯਨਾ ਤਨ੍ਦਿਮਨਤਾ ਆਲਸ੍ਯਂ ਆਲਸ੍ਯਾਯਨਾ ਆਲਸ੍ਯਾਯਿਤਤ੍ਤਂ, ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਤਨ੍ਦੀ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੮੫੭). ਵਿਜਮ੍ਭਿਤਾਤਿ ਕਾਯਵਿਜਮ੍ਭਨਾ. ਅਰਤੀਤਿ ਅਕੁਸਲਪਕ੍ਖਾ ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਿਤਤਾ. ਭਤ੍ਤਸਮ੍ਮਦੋਤਿ ਭਤ੍ਤਮੁਚ੍ਛਾ ਭਤ੍ਤਕਿਲਮਥੋ. ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ ਪਨ ਤੇਸਂ – ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ ਵਿਜਮ੍ਭਿਤਾ? ਯਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਜਮ੍ਭਨਾ ਵਿਜਮ੍ਭਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ ਆਗਤੋਵ. ਏਤੇਨਾਤਿ ਏਤੇਨ ਨਿਦ੍ਦਾਦਿਨਾ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸੇਨ ਉਪਕ੍ਕਿਲਿਟ੍ਠੋ ਨਿਵਾਰਿਤਪਾਤੁਭਾਵੋ. ਨਪ੍ਪਕਾਸਤੀਤਿ ਨ ਜੋਤਤਿ, ਨ ਪਾਤੁਭਵਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋਤਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਗ੍ਗੋ. ਇਧਾਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਲੋਕੇ. ਪਾਣਿਨਨ੍ਤਿ ਸਤ੍ਤਾਨਂ. ਵੀਰਿਯੇਨਾਤਿ ਮਗ੍ਗਸਹਜਾਤਵੀਰਿਯੇਨ. ਨਂ ਪਣਾਮੇਤ੍ਵਾਤਿ ਏਤਂ ਕਿਲੇਸਜਾਤਂ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ. ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋਤਿ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਗ੍ਗੋ. ਇਤਿ ਮਗ੍ਗੇਨੇਵ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸੇ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ.

ਨਿਦ੍ਦਾਤਨ੍ਦੀਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.