੨. ਮਹਾਰਾਹੁਲੋਵਾਦਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੧੧੩. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਨ੍ਤਿ ਮਹਾਰਾਹੁਲੋਵਾਦਸੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਪਿਟ੍ਠਿਤੋ ਪਿਟ੍ਠਿਤੋ ਅਨੁਬਨ੍ਧੀਤਿ ਦਸ੍ਸਨਂ ਅਵਿਜਹਿਤ੍ਵਾ ਗਮਨਂ ਅਬ੍ਬੋਚ੍ਛਿਨ੍ਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਤੋ ਪਚ੍ਛਤੋ ਇਰਿਯਾਪਥਾਨੁਬਨ੍ਧਨੇਨ ਅਨੁਬਨ੍ਧਿ. ਤਦਾ ਹਿ ਭਗਵਾ ਪਦੇ ਪਦਂ ਨਿਕ੍ਖਿਪਨ੍ਤੋ ਵਿਲਾਸਿਤਗਮਨੇਨ ਪੁਰਤੋ ਪੁਰਤੋ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਰਾਹੁਲਤ੍ਥੇਰੋ ਦਸਬਲਸ੍ਸ ਪਦਾਨੁਪਦਿਕੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਤੋ ਪਚ੍ਛਤੋ.
ਤਤ੍ਥ ਭਗਵਾ ਸੁਪੁਪ੍ਫਿਤਸਾਲਵਨਮਜ੍ਝਗਤੋ ਸੁਭੂਮਿਓਤਰਣਤ੍ਥਾਯ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਮਤ੍ਤਵਰਵਾਰਣੋ ਵਿਯ ਵਿਰੋਚਿਤ੍ਥ, ਰਾਹੁਲਭਦ੍ਦੋ ਚ ਵਰਵਾਰਣਸ੍ਸ ਪਚ੍ਛਤੋ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਗਜਪੋਤਕੋ ਵਿਯ. ਭਗਵਾ ਸਾਯਨ੍ਹਸਮਯੇ ਮਣਿਗੁਹਤੋ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਗੋਚਰਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਕੇਸਰਸੀਹੋ ਵਿਯ, ਰਾਹੁਲਭਦ੍ਦੋ ਚ ਸੀਹਮਿਗਰਾਜਾਨਂ ਅਨੁਬਨ੍ਧਨ੍ਤੋ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਸੀਹਪੋਤਕੋ ਵਿਯ. ਭਗਵਾ ਮਣਿਪਬ੍ਬਤਸਸ੍ਸਿਰਿਕਵਨਸਣ੍ਡਤੋ ਦਾਠਬਲੋ ਮਹਾਬ੍ਯਗ੍ਘੋ ਵਿਯ, ਰਾਹੁਲਭਦ੍ਦੋ ਚ ਬ੍ਯਗ੍ਘਰਾਜਾਨਂ ਅਨੁਬਨ੍ਧਬ੍ਯਗ੍ਘਪੋਤਕੋ ਵਿਯ. ਭਗਵਾ ਸਿਮ੍ਬਲਿਦਾਯਤੋ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਸੁਪਣ੍ਣਰਾਜਾ ਵਿਯ, ਰਾਹੁਲਭਦ੍ਦੋ ਚ ਸੁਪਣ੍ਣਰਾਜਸ੍ਸ ਪਚ੍ਛਤੋ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਸੁਪਣ੍ਣਪੋਤਕੋ ਵਿਯ. ਭਗਵਾ ਚਿਤ੍ਤਕੂਟਪਬ੍ਬਤਤੋ ਗਗਨਤਲਂ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਸੁਵਣ੍ਣਹਂਸਰਾਜਾ ਵਿਯ, ਰਾਹੁਲਭਦ੍ਦੋ ਚ ਹਂਸਾਧਿਪਤਿਂ ਅਨੁਪਕ੍ਖਨ੍ਦਹਂਸਪੋਤਕੋ ਵਿਯ. ਭਗਵਾ ਮਹਾਸਰਂ ਅਜ੍ਝੋਗਾਲ਼੍ਹਾ ਸੁਵਣ੍ਣਮਹਾਨਾਵਾ ਵਿਯ, ਰਾਹੁਲਭਦ੍ਦੋ ਚ ਸੁਵਣ੍ਣਨਾਵਂ ਪਚ੍ਛਾ ਅਨੁਬਨ੍ਧਨਾਵਾਪੋਤਕੋ ਵਿਯ. ਭਗਵਾ ਚਕ੍ਕਰਤਨਾਨੁਭਾਵੇਨ ਗਗਨਤਲੇ ਸਮ੍ਪਯਾਤਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਰਾਜਾ ਵਿਯ, ਰਾਹੁਲਭਦ੍ਦੋ ਚ ਰਾਜਾਨਂ ਅਨੁਸਮ੍ਪਯਾਤਪਰਿਣਾਯਕਰਤਨਂ ਵਿਯ. ਭਗਵਾ ਵਿਗਤਵਲਾਹਕਂ ਨਭਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨਤਾਰਕਰਾਜਾ ਵਿਯ, ਰਾਹੁਲਭਦ੍ਦੋ ਚ ਤਾਰਕਾਧਿਪਤਿਨੋ ਅਨੁਮਗ੍ਗਪਟਿਪਨ੍ਨਾ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਓਸਧਿਤਾਰਕਾ ਵਿਯ.
ਭਗਵਾਪਿ ਮਹਾਸਮ੍ਮਤਪਵੇਣਿਯਂ ਓਕ੍ਕਾਕਰਾਜਵਂਸੇ ਜਾਤੋ, ਰਾਹੁਲਭਦ੍ਦੋਪਿ. ਭਗਵਾਪਿ ਸਙ੍ਖੇ ਪਕ੍ਖਿਤ੍ਤਖੀਰਸਦਿਸੋ ਸੁਪਰਿਸੁਦ੍ਧਜਾਤਿਖਤ੍ਤਿਯਕੁਲੇ ਜਾਤੋ, ਰਾਹੁਲਭਦ੍ਦੋਪਿ. ਭਗਵਾਪਿ ਰਜ੍ਜਂ ਪਹਾਯ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ, ਰਾਹੁਲਭਦ੍ਦੋਪਿ. ਭਗਵਤੋਪਿ ਸਰੀਰਂ ਦ੍ਵਤ੍ਤਿਂਸਮਹਾਪੁਰਿਸਲਕ੍ਖਣਪਟਿਮਣ੍ਡਿਤਂ ਦੇਵਨਗਰੇਸੁ ਸਮੁਸ੍ਸਿਤਰਤਨਤੋਰਣਂ ਵਿਯ ਸਬ੍ਬਪਾਲਿਫੁਲ੍ਲੋ ਪਾਰਿਚ੍ਛਤ੍ਤਕੋ ਵਿਯ ਚ ਅਤਿਮਨੋਹਰਣਂ, ਰਾਹੁਲਭਦ੍ਦਸ੍ਸਾਪਿ. ਇਤਿ ਦ੍ਵੇਪਿ ਅਭਿਨੀਹਾਰਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਦ੍ਵੇਪਿ ਰਾਜਪਬ੍ਬਜਿਤਾ, ਦ੍ਵੇਪਿ ਖਤ੍ਤਿਯਸੁਖੁਮਾਲਾ, ਦ੍ਵੇਪਿ ਸੁਵਣ੍ਣਵਣ੍ਣਾ, ਦ੍ਵੇਪਿ ਲਕ੍ਖਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਏਕਮਗ੍ਗਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨਾ ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਾਨਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਚਨ੍ਦਮਣ੍ਡਲਾਨਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਸੂਰਿਯਮਣ੍ਡਲਾਨਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਸਕ੍ਕਸੁਯਾਮਸਨ੍ਤੁਸਿਤਸੁਨਿਮ੍ਮਿਤਵਸਵਤ੍ਤਿਮਹਾਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦੀਨਂ ਸਿਰਿਯਾ ਸਿਰਿਂ ਅਭਿਭਵਮਾਨਾ ਵਿਯ ਵਿਰੋਚਿਂਸੁ.
ਤਤ੍ਰਾਯਸ੍ਮਾ ਰਾਹੁਲੋ ਭਗਵਤੋ ਪਿਟ੍ਠਿਤੋ ਪਿਟ੍ਠਿਤੋ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋਵ ਪਾਦਤਲਤੋ ਯਾਵ ਉਪਰਿ ਕੇਸਨ੍ਤਾ ਤਥਾਗਤਂ ਆਲੋਕੇਸਿ. ਸੋ ਭਗਵਤੋ ਬੁਦ੍ਧਵੇਸਵਿਲਾਸਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਸੋਭਤਿ ਭਗਵਾ ਦ੍ਵਤ੍ਤਿਂਸਮਹਾਪੁਰਿਸਲਕ੍ਖਣਵਿਚਿਤ੍ਤਸਰੀਰੋ ਬ੍ਯਾਮਪ੍ਪਭਾਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਤਾਯ ਵਿਪ੍ਪਕਿਣ੍ਣਸੁਵਣ੍ਣਚੁਣ੍ਣਮਜ੍ਝਗਤੋ ਵਿਯ, ਵਿਜ੍ਜੁਲਤਾਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਕਨਕਪਬ੍ਬਤੋ ਵਿਯ, ਯਨ੍ਤਸੁਤ੍ਤਸਮਾਕਡ੍ਢਿਤਰਤਨਵਿਚਿਤ੍ਤਂ ਸੁਵਣ੍ਣਅਗ੍ਘਿਕਂ ਵਿਯ, ਰਤ੍ਤਪਂਸੁਕੂਲਚੀਵਰਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨੋਪਿ ਰਤ੍ਤਕਮ੍ਬਲਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਕਨਕਪਬ੍ਬਤੋ ਵਿਯ, ਪਵਾਲ਼ਲਤਾਪਟਿਮਣ੍ਡਿਤਂ ਸੁਵਣ੍ਣਅਗ੍ਘਿਕਂ ਵਿਯ, ਚੀਨਪਿਟ੍ਠਚੁਣ੍ਣਪੂਜਿਤਂ ਸੁਵਣ੍ਣਚੇਤਿਯਂ ਵਿਯ, ਲਾਖਾਰਸਾਨੁਲਿਤ੍ਤੋ ਕਨਕਯੂਪੋ ਵਿਯ, ਰਤ੍ਤਵਲਾਹਕਨ੍ਤਰਤੋ ਤਙ੍ਖਣਬ੍ਭੁਗ੍ਗਤਪੁਣ੍ਣਚਨ੍ਦੋ ਵਿਯ, ਅਹੋ ਸਮਤਿਂਸਪਾਰਮਿਤਾਨੁਭਾਵਸਜ੍ਜਿਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਭਾਵਸ੍ਸ ਸਿਰੀਸਮ੍ਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ. ਤਤੋ ਅਤ੍ਤਾਨਮ੍ਪਿ ਓਲੋਕੇਤ੍ਵਾ – ‘‘ਅਹਮ੍ਪਿ ਸੋਭਾਮਿ. ਸਚੇ ਭਗਵਾ ਚਤੂਸੁ ਮਹਾਦੀਪੇਸੁ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਰਜ੍ਜਂ ਅਕਰਿਸ੍ਸਾ, ਮਯ੍ਹਂ ਪਰਿਣਾਯਕਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਰਂ ਅਦਸ੍ਸਾ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਅਤਿਵਿਯ ਜਮ੍ਬੁਦੀਪਤਲਂ ਅਸੋਭਿਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਅਤ੍ਤਭਾਵਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਗੇਹਸ੍ਸਿਤਂ ਛਨ੍ਦਰਾਗਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਸਿ.
ਭਗਵਾਪਿ ਪੁਰਤੋ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋਵ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਚ੍ਛਵਿਮਂਸਲੋਹਿਤੋ ਦਾਨਿ ਰਾਹੁਲਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਭਾਵੋ. ਰਜਨੀਯੇਸੁ ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣਾਦੀਸੁ ਹਿ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਨਕਾਲੋ ਜਾਤੋ, ਕਿਂ ਬਹੁਲਤਾਯ ਨੁ ਖੋ ਰਾਹੁਲੋ ਵੀਤਿਨਾਮੇਤੀ’’ਤਿ. ਅਥ ਸਹਾਵਜ੍ਜਨੇਨੇਵ ਪਸਨ੍ਨਉਦਕੇ ਮਚ੍ਛਂ ਵਿਯ, ਪਰਿਸੁਦ੍ਧੇ ਆਦਾਸਮਣ੍ਡਲੇ ਮੁਖਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਵਿਯ ਚ ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਂ ਅਦ੍ਦਸ. ਦਿਸ੍ਵਾਵ – ‘‘ਅਯਂ ਰਾਹੁਲੋ ਮਯ੍ਹਂ ਅਤ੍ਰਜੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਮਮ ਪਚ੍ਛਤੋ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ‘ਅਹਂ ਸੋਭਾਮਿ, ਮਯ੍ਹਂ ਵਣ੍ਣਾਯਤਨਂ ਪਸਨ੍ਨ’ਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਭਾਵਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਗੇਹਸ੍ਸਿਤਛਨ੍ਦਰਾਗਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਿ, ਅਤਿਤ੍ਥੇ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦੋ ਉਪ੍ਪਥਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਅਗੋਚਰੇ ਚਰਤਿ, ਦਿਸਾਮੂਲ਼੍ਹਅਦ੍ਧਿਕੋ ਵਿਯ ਅਗਨ੍ਤਬ੍ਬਂ ਦਿਸਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਅਯਂ ਖੋ ਪਨਸ੍ਸ ਕਿਲੇਸੋ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ ਵਡ੍ਢਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਤ੍ਥਮ੍ਪਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਸ੍ਸਿਤੁਂ ਨ ਦਸ੍ਸਤਿ, ਪਰਤ੍ਥਮ੍ਪਿ, ਉਭਯਤ੍ਥਮ੍ਪਿ. ਤਤੋ ਨਿਰਯੇਪਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਂ ਗਣ੍ਹਾਪੇਸ੍ਸਤਿ, ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿਯਮ੍ਪਿ, ਪੇਤ੍ਤਿਵਿਸਯੇਪਿ, ਅਸੁਰਕਾਯੇਪਿ, ਸਮ੍ਬਾਧੇਪਿ ਮਾਤੁਕੁਚ੍ਛਿਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਅਨਮਤਗ੍ਗੇ ਸਂਸਾਰਵਟ੍ਟੇ ਪਰਿਪਾਤੇਸ੍ਸਤਿ. ਅਯਞ੍ਹਿ –
ਅਨਤ੍ਥਜਨਨੋ ਲੋਭੋ, ਲੋਭੋ ਚਿਤ੍ਤਪ੍ਪਕੋਪਨੋ;
ਭਯਮਨ੍ਤਰਤੋ ਜਾਤਂ, ਤਂ ਜਨੋ ਨਾਵਬੁਜ੍ਝਤਿ.
ਲੁਦ੍ਧੋ ਅਤ੍ਥਂ ਨ ਜਾਨਾਤਿ, ਲੁਦ੍ਧੋ ਧਮ੍ਮਂ ਨ ਪਸ੍ਸਤਿ;
ਅਨ੍ਧਤਮਂ ਤਦਾ ਹੋਤਿ, ਯਂ ਲੋਭੋ ਸਹਤੇ ਨਰਂ. (ਇਤਿਵੁ. ੮੮) –
ਯਥਾ ਖੋ ਪਨ ਅਨੇਕਰਤਨਪੂਰਾ ਮਹਾਨਾਵਾ ਭਿਨ੍ਨਫਲਕਨ੍ਤਰੇਨ ਉਦਕਂ ਆਦਿਯਮਾਨਾ ਮੁਹੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਨ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਾ ਹੋਤਿ, ਵੇਗੇਨਸ੍ਸਾ ਵਿਵਰਂ ਪਿਦਹਿਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਏਵਮੇਵਂ ਅਯਮ੍ਪਿ ਨ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬੋ. ਯਾਵਸ੍ਸ ਅਯਂ ਕਿਲੇਸੋ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ ਸੀਲਰਤਨਾਦੀਨਿ ਨ ਵਿਨਾਸੇਤਿ, ਤਾਵਦੇਵ ਨਂ ਨਿਗ੍ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਅਜ੍ਝਾਸਯਮਕਾਸਿ. ਏਵਰੂਪੇਸੁ ਪਨ ਠਾਨੇਸੁ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਨਾਗਵਿਲੋਕਨਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਯਨ੍ਤੇਨ ਪਰਿਵਤ੍ਤਿਤਸੁਵਣ੍ਣਪਟਿਮਾ ਵਿਯ ਸਕਲਕਾਯੇਨੇਵ ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਠਿਤੋ ਰਾਹੁਲਭਦ੍ਦਂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ. ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਅਪਲੋਕੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਤਤ੍ਥ ਯਂਕਿਞ੍ਚਿ ਰੂਪਨ੍ਤਿਆਦੀਨਿ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰੇਨ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੇ ਖਨ੍ਧਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤਾਨਿ. ਨੇਤਂ ਮਮਾਤਿਆਦੀਨਿ ਮਹਾਹਤ੍ਥਿਪਦੋਪਮੇ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਰੂਪਮੇਵ ਨੁ ਖੋ ਭਗਵਾਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਪੁਚ੍ਛਤਿ? ਤਸ੍ਸ ਕਿਰ – ‘‘ਸਬ੍ਬਂ ਰੂਪਂ ਨੇਤਂ ਮਮ, ਨੇਸੋਹਮਸ੍ਮਿ ਨ ਮੇਸੋ ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਸੁਤ੍ਵਾ – ‘‘ਭਗਵਾ ਸਬ੍ਬਂ ਰੂਪਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਞ੍ਞਾਯ ਏਵਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਵਦਤਿ, ਵੇਦਨਾਦੀਸੁ ਨੁ ਖੋ ਕਥਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਨਯੋ ਉਦਪਾਦਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਨਯੇ ਠਿਤੋ ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ਨਯਕੁਸਲੋ ਹੇਸ ਆਯਸ੍ਮਾ ਰਾਹੁਲੋ, ਇਦਂ ਨ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਇਦਮ੍ਪਿ ਨ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਇਦਮ੍ਪਿ ਨ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਮੇਵਾਤਿ ਨਯਸਤੇਨਪਿ ਨਯਸਹਸ੍ਸੇਨਪਿ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤਿ. ਇਦਂ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.
ਸਿਕ੍ਖਾਕਾਮੋ ਹਿ ਅਯਂ ਆਯਸ੍ਮਾ, ਪਾਤੋਵ ਗਨ੍ਧਕੁਟਿਪਰਿਵੇਣੇ ਪਤ੍ਥਮਤ੍ਤਂ ਵਾਲਿਕਂ ਓਕਿਰਤਿ – ‘‘ਅਜ੍ਜ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕਾ ਮਯ੍ਹਂ ਉਪਜ੍ਝਾਯਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕਾ ਏਤ੍ਤਕਂ ਓਵਾਦਂ ਏਤ੍ਤਕਂ ਪਰਿਭਾਸਂ ਲਭਾਮੀ’’ਤਿ. ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋਪਿ ਨਂ ਏਤਦਗ੍ਗੇ ਠਪੇਨ੍ਤੋ – ‘‘ਏਤਦਗ੍ਗਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਮ ਸਾਵਕਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਸਿਕ੍ਖਾਕਾਮਾਨਂ ਯਦਿਦਂ ਰਾਹੁਲੋ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੧.੨੦੯) ਸਿਕ੍ਖਾਯਮੇਵ ਅਗ੍ਗਂ ਕਤ੍ਵਾ ਠਪੇਸਿ. ਸੋਪਿ ਆਯਸ੍ਮਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਮਜ੍ਝੇ ਤਮੇਵ ਸੀਹਨਾਦਂ ਨਦਿ –
‘‘ਸਬ੍ਬਮੇਤਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯ, ਧਮ੍ਮਰਾਜਾ ਪਿਤਾ ਮਮ;
ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸ, ਏਤਦਗ੍ਗੇ ਠਪੇਸਿ ਮਂ.
ਸਿਕ੍ਖਾਕਾਮਾਨਹਂ ਅਗ੍ਗੋ, ਧਮ੍ਮਰਾਜੇਨ ਥੋਮਿਤੋ;
ਸਦ੍ਧਾਪਬ੍ਬਜਿਤਾਨਞ੍ਚ, ਸਹਾਯੋ ਪਵਰੋ ਮਮ.
ਧਮ੍ਮਰਾਜਾ ਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ, ਧਮ੍ਮਾਰਕ੍ਖੋ ਚ ਪੇਤ੍ਤਿਯੋ;
ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਉਪਜ੍ਝਾਯੋ, ਸਬ੍ਬਂ ਮੇ ਜਿਨਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.
ਅਥਸ੍ਸ ਭਗਵਾ ਯਸ੍ਮਾ ਨ ਕੇਵਲਂ ਰੂਪਮੇਵ, ਵੇਦਨਾਦਯੋਪਿ ਏਵਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਰੂਪਮ੍ਪਿ ਰਾਹੁਲਾਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਕੋ ਨਜ੍ਜਾਤਿ ਕੋ ਨੁ ਅਜ੍ਜ. ਥੇਰਸ੍ਸ ਕਿਰ ਏਤਦਹੋਸਿ ‘‘ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਮਯ੍ਹਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਛਨ੍ਦਰਾਗਂ ਞਤ੍ਵਾ ‘ਸਮਣੇਨ ਨਾਮ ਏਵਰੂਪੋ ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਨ ਵਿਤਕ੍ਕਿਤਬ੍ਬੋ’ਤਿ ਨੇਵ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਕਥਂ ਕਥੇਸਿ, ਗਚ੍ਛ ਭਿਕ੍ਖੁ ਰਾਹੁਲਂ ਵਦੇਹਿ ‘ਮਾ ਪੁਨ ਏਵਰੂਪਂ ਵਿਤਕ੍ਕਂ ਵਿਤਕ੍ਕੇਸੀ’ਤਿ ਨ ਦੂਤਂ ਪੇਸੇਸਿ. ਮਂ ਸਮ੍ਮੁਕ੍ਖੇ ਠਤ੍ਵਾਯੇਵ ਪਨ ਸਭਣ੍ਡਕਂ ਚੋਰਂ ਚੂਲ਼ਾਯ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਸੁਗਤੋਵਾਦਂ ਅਦਾਸਿ. ਸੁਗਤੋਵਾਦੋ ਚ ਨਾਮ ਅਸਙ੍ਖੇਯ੍ਯੇਹਿਪਿ ਕਪ੍ਪੇਹਿ ਦੁਲ੍ਲਭੋ. ਏਵਰੂਪਸ੍ਸ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਓਵਾਦਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਕੋ ਨੁ ਵਿਞ੍ਞੂ ਪਣ੍ਡਿਤਜਾਤਿਕੋ ਅਜ੍ਜ ਗਾਮਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਪਵਿਸਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ਅਥੇਸ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਹਾਰਕਿਚ੍ਚਂ ਪਹਾਯ ਯਸ੍ਮਿਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਟ੍ਠਾਨੇ ਠਿਤੇਨ ਓਵਾਦੋ ਲਦ੍ਧੋ, ਤਤੋਵ ਪਟਿਨਿਵਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲੇ ਨਿਸੀਦਿ. ਭਗਵਾਪਿ ਤਂ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਨਿਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਨ ਏਵਮਾਹ – ‘‘ਮਾ ਨਿਵਤ੍ਤ ਤਾਵ, ਰਾਹੁਲ, ਭਿਕ੍ਖਾਚਾਰਕਾਲੋ ਤੇ’’ਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ਏਵਂ ਕਿਰਸ੍ਸ ਅਹੋਸਿ – ‘‘ਅਜ੍ਜ ਤਾਵ ਕਾਯਗਤਾਸਤਿਅਮਤਭੋਜਨਂ ਭੁਞ੍ਜਤੂ’’ਤਿ.
ਅਦ੍ਦਸਾ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋਤਿ ਭਗਵਤਿ ਗਤੇ ਪਚ੍ਛਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਅਦ੍ਦਸ. ਏਤਸ੍ਸ ਕਿਰਾਯਸ੍ਮਤੋ ਏਕਕਸ੍ਸ ਵਿਹਰਤੋ ਅਞ੍ਞਂ ਵਤ੍ਤਂ, ਭਗਵਤਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਵਿਹਰਤੋ ਅਞ੍ਞਂ. ਯਦਾ ਹਿ ਦ੍ਵੇ ਅਗ੍ਗਸਾਵਕਾ ਏਕਾਕਿਨੋ ਵਸਨ੍ਤਿ, ਤਦਾ ਪਾਤੋਵ ਸੇਨਾਸਨਂ ਸਮ੍ਮਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਸਰੀਰਪਟਿਜਗ੍ਗਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਅਪ੍ਪੇਤ੍ਵਾ ਸਨ੍ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚਿਤ੍ਤਰੁਚਿਯਾ ਭਿਕ੍ਖਾਚਾਰਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਭਗਵਤਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤਾ ਪਨ ਥੇਰਾ ਏਵਂ ਨ ਕਰੋਨ੍ਤਿ. ਤਦਾ ਹਿ ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਪਰਿਵਾਰੋ ਪਠਮਂ ਭਿਕ੍ਖਾਚਾਰਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਗਤੇ ਥੇਰੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸੇਨਾਸਨਾ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ – ‘‘ਬਹੂਨਂ ਵਸਨਟ੍ਠਾਨੇ ਨਾਮ ਸਬ੍ਬੇਵ ਪਾਸਾਦਿਕਂ ਕਾਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਿ ਵਾ, ਨ ਵਾ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਅਸਮ੍ਮਟ੍ਠਂ ਠਾਨਂ ਸਮ੍ਮਜ੍ਜਤਿ. ਸਚੇ ਕਚਵਰੋ ਅਛਡ੍ਡਿਤੋ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਛਡ੍ਡੇਤਿ. ਪਾਨੀਯਟ੍ਠਪੇਤਬ੍ਬਟ੍ਠਾਨਮ੍ਹਿ ਪਾਨੀਯਕੂਟੇ ਅਸਤਿ ਪਾਨੀਯਘਟਂ ਠਪੇਤਿ. ਗਿਲਾਨਾਨਂ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ, ‘‘ਆਵੁਸੋ, ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਕਿਂ ਆਹਰਾਮਿ, ਕਿਂ ਵੋ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ? ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ਅਵਸ੍ਸਿਕਦਹਰਾਨਂ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ – ‘‘ਅਭਿਰਮਥ, ਆਵੁਸੋ, ਮਾ ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਿਤ੍ਥ, ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਸਾਰਕਂ ਬੁਦ੍ਧਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ ਓਵਦਤਿ. ਏਵਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਪਚ੍ਛਾ ਭਿਕ੍ਖਾਚਾਰਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਯਥਾ ਹਿ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿ ਕੁਹਿਞ੍ਚਿ ਗਨ੍ਤੁਕਾਮੋ ਸੇਨਾਯ ਪਰਿਵਾਰਿਤੋ ਪਠਮਂ ਨਿਕ੍ਖਮਤਿ, ਪਰਿਣਾਯਕਰਤਨਂ ਸੇਨਙ੍ਗਾਨਿ ਸਂਵਿਧਾਯ ਪਚ੍ਛਾ ਨਿਕ੍ਖਮਤਿ, ਏਵਂ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿ ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਪਰਿਵਾਰੋ ਪਠਮਂ ਨਿਕ੍ਖਮਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਪਰਿਣਾਯਕਰਤਨਭੂਤੋ ਧਮ੍ਮਸੇਨਾਪਤਿ ਇਮਂ ਕਿਚ੍ਚਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਪਚ੍ਛਾ ਨਿਕ੍ਖਮਤਿ. ਸੋ ਏਵਂ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਦਿਵਸੇ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਰਾਹੁਲਭਦ੍ਦਂ ਅਦ੍ਦਸ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪਚ੍ਛਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਅਦ੍ਦਸਾ’’ਤਿ.
ਅਥ ਕਸ੍ਮਾ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਯਂ ਨਿਯੋਜੇਸਿ? ਨਿਸਜ੍ਜਾਨੁਚ੍ਛਵਿਕਤ੍ਤਾ. ਥੇਰੋ ਕਿਰ ‘‘ਏਤਸ੍ਸ ਭਗਵਤਾ ਰੂਪਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਕਥਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਅਨਾਵਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾਵ ਯੇਨਾਕਾਰੇਨ ਅਯਂ ਅਚਲੋ ਅਨੋਬਦ੍ਧੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ, ਇਦਮਸ੍ਸ ਏਤਿਸ੍ਸਾ ਨਿਸਜ੍ਜਾਯ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਅਨੁਚ੍ਛਵਿਕਨ੍ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਏਵਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਨ੍ਤਿ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸੇ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਚਤੁਕ੍ਕਪਞ੍ਚਕਜ੍ਝਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਗਣ੍ਹਾਹੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.
ਮਹਪ੍ਫਲਾ ਹੋਤੀਤਿ ਕੀਵਮਹਪ੍ਫਲਾ ਹੋਤਿ? ਇਧ ਭਿਕ੍ਖੁ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤੋ ਏਕਾਸਨੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋਵ ਸਬ੍ਬਾਸਵੇ ਖੇਪੇਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ, ਤਥਾ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੋ ਮਰਣਕਾਲੇ ਸਮਸੀਸੀ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੋ ਦੇਵਲੋਕੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਕਥਿਕਦੇਵਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ, ਤਤੋ ਵਿਰਦ੍ਧੋ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਪਚ੍ਚੇਕਬੋਧਿਂ ਸਚ੍ਛਿਕਰੋਤਿ, ਤਂ ਅਸਚ੍ਛਿਕਰੋਨ੍ਤੋ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਸਮ੍ਮੁਖੀਭਾਵੇ ਬਾਹਿਯਤ੍ਥੇਰਾਦਯੋ ਵਿਯ ਖਿਪ੍ਪਾਭਿਞ੍ਞੋ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਮਹਪ੍ਫਲਾ. ਮਹਾਨਿਸਂਸਾਤਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਵੇਵਚਨਂ. ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਚੇਤਂ –
‘‘ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤੀ ਯਸ੍ਸ, ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾ ਸੁਭਾਵਿਤਾ;
ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਂ ਪਰਿਚਿਤਾ, ਯਥਾ ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਦੇਸਿਤਾ;
ਸੋਮਂ ਲੋਕਂ ਪਭਾਸੇਤਿ, ਅਬ੍ਭਾ ਮੁਤ੍ਤੋਵ ਚਨ੍ਦਿਮਾ’’ਤਿ. (ਥੇਰਗਾ. ੫੪੮; ਪਟਿ. ਮ. ੧.੧.੬੦) –
ਇਮਂ ਮਹਪ੍ਫਲਤਂ ਸਮ੍ਪਸ੍ਸਮਾਨੋ ਥੇਰੋ ਸਦ੍ਧਿਵਿਹਾਰਿਕਂ ਤਤ੍ਥ ਨਿਯੋਜੇਤਿ.
ਇਤਿ ਭਗਵਾ ਰੂਪਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ, ਥੇਰੋ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਨ੍ਤਿ ਉਭੋਪਿ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਆਚਿਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਗਤਾ, ਰਾਹੁਲਭਦ੍ਦੋ ਵਿਹਾਰੇਯੇਵ ਓਹੀਨੋ. ਭਗਵਾ ਤਸ੍ਸ ਓਹੀਨਭਾਵਂ ਜਾਨਨ੍ਤੋਪਿ ਨੇਵ ਅਤ੍ਤਨਾ ਖਾਦਨੀਯਂ ਭੋਜਨੀਯਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਗਮਾਸਿ, ਨ ਆਨਨ੍ਦਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਹਤ੍ਥੇ ਪੇਸੇਸਿ, ਨ ਪਸੇਨਦਿਮਹਾਰਾਜਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਾਦੀਨਂ ਸਞ੍ਞਂ ਅਦਾਸਿ. ਸਞ੍ਞਾਮਤ੍ਤਕਞ੍ਹਿ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਤੇ ਕਾਜਭਤ੍ਤਂ ਅਭਿਹਰੇਯ੍ਯੁਂ. ਯਥਾ ਚ ਭਗਵਾ, ਏਵਂ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰੋਪਿ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਕਾਸਿ. ਰਾਹੁਲਤ੍ਥੇਰੋ ਨਿਰਾਹਾਰੋ ਛਿਨ੍ਨਭਤ੍ਤੋ ਅਹੋਸਿ. ਤਸ੍ਸ ਪਨਾਯਸ੍ਮਤੋ – ‘‘ਭਗਵਾ ਮਂ ਵਿਹਾਰੇ ਓਹੀਨਂ ਜਾਨਨ੍ਤੋਪਿ ਅਤ੍ਤਨਾ ਲਦ੍ਧਪਿਣ੍ਡਪਾਤਂ ਨਾਪਿ ਸਯਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਆਗਤੋ, ਨ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਹਤ੍ਥੇ ਪਹਿਣਿ, ਨ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਸਞ੍ਞਂ ਅਦਾਸਿ, ਉਪਜ੍ਝਾਯੋਪਿ ਮੇ ਓਹੀਨਭਾਵਂ ਜਾਨਨ੍ਤੋ ਤਥੇਵ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਕਾਸੀ’’ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ, ਕੁਤੋ ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ ਓਮਾਨਂ ਵਾ ਅਤਿਮਾਨਂ ਵਾ ਜਨੇਸ੍ਸਤਿ. ਭਗਵਤਾ ਪਨ ਆਚਿਕ੍ਖਿਤਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਮੇਵ ਪੁਰੇਭਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਮ੍ਪਿ – ‘‘ਇਤਿਪਿ ਰੂਪਂ ਅਨਿਚ੍ਚਂ, ਇਤਿਪਿ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਇਤਿਪਿ ਅਸੁਭਂ, ਇਤਿਪਿ ਅਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਅਗ੍ਗਿਂ ਅਭਿਮਤ੍ਥੇਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਨਿਰਨ੍ਤਰਂ ਮਨਸਿਕਤ੍ਵਾ ਸਾਯਨ੍ਹਸਮਯੇ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਅਹਂ ਉਪਜ੍ਝਾਯੇਨ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਂ ਭਾਵੇਹੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤਸ੍ਸ ਵਚਨਂ ਨ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਿ. ਆਚਰਿਯੁਪਜ੍ਝਾਯਾਨਞ੍ਹਿ ਵਚਨਂ ਅਕਰੋਨ੍ਤੋ ਦੁਬ੍ਬਚੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ‘ਦੁਬ੍ਬਚੋ ਰਾਹੁਲੋ, ਉਪਜ੍ਝਾਯਸ੍ਸਪਿ ਵਚਨਂ ਨ ਕਰੋਤੀ’ਤਿ ਚ ਗਰਹੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ ਕਕ੍ਖਲ਼ਤਰਾ ਪੀਲ਼ਾ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਭਾਵਨਾਵਿਧਾਨਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤੁਕਾਮੋ ਭਗਵਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਅਗਮਾਸਿ. ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਰਾਹੁਲੋਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
੧੧੪. ਤਤ੍ਥ ਪਟਿਸਲ੍ਲਾਨਾਤਿ ਏਕੀਭਾਵਤੋ. ਯਂਕਿਞ੍ਚਿ ਰਾਹੁਲਾਤਿ ਕਸ੍ਮਾ? ਭਗਵਾ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਂ ਪੁਟ੍ਠੋ ਰੂਪਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਕਥੇਤੀਤਿ. ਰੂਪੇ ਛਨ੍ਦਰਾਗਪ੍ਪਹਾਨਤ੍ਥਂ. ਏਵਂ ਕਿਰਸ੍ਸ ਅਹੋਸਿ – ‘‘ਰਾਹੁਲਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਭਾਵਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਛਨ੍ਦਰਾਗੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਹੇਟ੍ਠਾ ਚਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖੇਪੇਨ ਰੂਪਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਕਥਿਤਂ. ਇਦਾਨਿਸ੍ਸਾਪਿ ਦ੍ਵਿਚਤ੍ਤਾਲੀਸਾਯ ਆਕਾਰੇਹਿ ਅਤ੍ਤਭਾਵਂ ਵਿਰਾਜੇਤ੍ਵਾ ਵਿਸਙ੍ਖਰਿਤ੍ਵਾ ਤਂਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਛਨ੍ਦਰਾਗਂ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਤਂ ਆਪਾਦੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ਅਥ ਆਕਾਸਧਾਤੁਂ ਕਸ੍ਮਾ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਸੀਤਿ? ਉਪਾਦਾਰੂਪਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ. ਹੇਟ੍ਠਾ ਹਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਮਹਾਭੂਤਾਨੇਵ ਕਥਿਤਾਨਿ, ਨ ਉਪਾਦਾਰੂਪਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਇਮਿਨਾ ਮੁਖੇਨ ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਆਕਾਸਧਾਤੁਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਸਿ. ਅਪਿਚ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕੇਨ ਆਕਾਸੇਨ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਰੂਪਮ੍ਪਿ ਪਾਕਟਂ ਹੋਤਿ.
ਆਕਾਸੇਨ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਂ, ਰੂਪਂ ਯਾਤਿ ਵਿਭੂਤਤਂ;
ਤਸ੍ਸੇਵਂ ਆਵਿਭਾਵਤ੍ਥਂ, ਤਂ ਪਕਾਸੇਸਿ ਨਾਯਕੋ.
ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਪੁਰਿਮਾਸੁ ਤਾਵ ਚਤੂਸੁ ਧਾਤੂਸੁ ਯਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਮਹਾਹਤ੍ਥਿਪਦੋਪਮੇ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ.
੧੧੮. ਆਕਾਸਧਾਤੁਯਂ ਆਕਾਸਗਤਨ੍ਤਿ ਆਕਾਸਭਾਵਂ ਗਤਂ. ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਨ੍ਤਿਆਦਿਨ੍ਨਂ ਗਹਿਤਂ ਪਰਾਮਟ੍ਠਂ, ਸਰੀਰਟ੍ਠਕਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਣ੍ਣਚ੍ਛਿਦ੍ਦਨ੍ਤਿ ਮਂਸਲੋਹਿਤਾਦੀਹਿ ਅਸਮ੍ਫੁਟ੍ਠਕਣ੍ਣਵਿਵਰਂ. ਨਾਸਚ੍ਛਿਦ੍ਦਾਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਯੇਨ ਚਾਤਿ ਯੇਨ ਛਿਦ੍ਦੇਨ. ਅਜ੍ਝੋਹਰਤੀਤਿ ਅਨ੍ਤੋ ਪਵੇਸੇਤਿ, ਜਿਵ੍ਹਾਬਨ੍ਧਨਤੋ ਹਿ ਯਾਵ ਉਦਰਪਟਲਾ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਵਿਦਤ੍ਥਿਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲਂ ਛਿਦ੍ਦਟ੍ਠਾਨਂ ਹੋਤਿ. ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਤ੍ਥ ਚਾਤਿ ਯਸ੍ਮਿਂ ਓਕਾਸੇ. ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਤੀਤਿ ਪਤਿਟ੍ਠਾਤਿ. ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਞ੍ਹਿ ਮਹਨ੍ਤਂ ਪਟਪਰਿਸ੍ਸਾਵਨਮਤ੍ਤਞ੍ਚ ਉਦਰਪਟਲਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਧੋਭਾਗਂ ਨਿਕ੍ਖਮਤੀਤਿ ਯੇਨ ਹੇਟ੍ਠਾ ਨਿਕ੍ਖਮਤਿ. ਦ੍ਵਤ੍ਤਿਂਸਹਤ੍ਥਮਤ੍ਤਂ ਏਕਵੀਸਤਿਯਾ ਠਾਨੇਸੁ ਵਙ੍ਕਂ ਅਨ੍ਤਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਂ ਵਾ ਪਨਞ੍ਞਮ੍ਪੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸੁਖੁਮਸੁਖੁਮਂ ਚਮ੍ਮਮਂਸਾਦਿਅਨ੍ਤਰਗਤਞ੍ਚੇਵ ਲੋਮਕੂਪਭਾਵੇਨ ਚ ਠਿਤਂ ਆਕਾਸਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸੇਸਮੇਤ੍ਥਾਪਿ ਪਥਵੀਧਾਤੁਆਦੀਸੁ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
੧੧੯. ਇਦਾਨਿਸ੍ਸ ਤਾਦਿਭਾਵਲਕ੍ਖਣਂ ਆਚਿਕ੍ਖਨ੍ਤੋ ਪਥਵੀਸਮਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠੇਸੁ ਹਿ ਅਰਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਅਦੁਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਤਾਦੀ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਮਨਾਪਾਮਨਾਪਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਟ੍ਠ ਲੋਭਸਹਗਤਚਿਤ੍ਤਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਮਨਾਪਾ ਨਾਮ, ਦ੍ਵੇ ਦੋਮਨਸ੍ਸਚਿਤ੍ਤਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਅਮਨਾਪਾ ਨਾਮ. ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਠਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਏਤੇ ਫਸ੍ਸਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਤਵ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਨ੍ਤੋਮੁਟ੍ਠਿਗਤਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਠਾਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਖਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ‘‘ਅਹਂ ਸੋਭਾਮਿ, ਮਯ੍ਹਂ ਵਣ੍ਣਾਯਤਨਂ ਪਸਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿ ਪੁਨ ਅਤ੍ਤਭਾਵਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਛਨ੍ਦਰਾਗੋ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤਿ. ਗੂਥਗਤਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਗੂਥਮੇਵ ਗੂਥਗਤਂ. ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ.
ਨ ਕਤ੍ਥਚਿ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੋਤਿ ਪਥਵੀਪਬ੍ਬਤਰੁਕ੍ਖਾਦੀਸੁ ਏਕਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਨ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੋ, ਯਦਿ ਹਿ ਪਥਵਿਯਂ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੋ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਪਥਵਿਯਾ ਭਿਜ੍ਜਮਾਨਾਯ ਸਹੇਵ ਭਿਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਪਬ੍ਬਤੇ ਪਤਮਾਨੇ ਸਹੇਵ ਪਤੇਯ੍ਯ, ਰੁਕ੍ਖੇ ਛਿਜ੍ਜਮਾਨੇ ਸਹੇਵ ਛਿਜ੍ਜੇਯ੍ਯ.
੧੨੦. ਮੇਤ੍ਤਂ ਰਾਹੁਲਾਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਆਰਭਿ? ਤਾਦਿਭਾਵਸ੍ਸ ਕਾਰਣਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ. ਹੇਟ੍ਠਾ ਹਿ ਤਾਦਿਭਾਵਲਕ੍ਖਣਂ ਦਸ੍ਸਿਤਂ, ਨ ਚ ਸਕ੍ਕਾ ਅਹਂ ਤਾਦੀ ਹੋਮੀਤਿ ਅਕਾਰਣਾ ਭਵਿਤੁਂ, ਨਪਿ ‘‘ਅਹਂ ਉਚ੍ਚਾਕੁਲਪ੍ਪਸੁਤੋ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ ਲਾਭੀ, ਮਂ ਰਾਜਰਾਜਮਹਾਮਤ੍ਤਾਦਯੋ ਭਜਨ੍ਤਿ, ਅਹਂ ਤਾਦੀ ਹੋਮੀ’’ਤਿ ਇਮੇਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ ਕੋਚਿ ਤਾਦੀ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਮੇਤ੍ਤਾਦਿਭਾਵਨਾਯ ਪਨ ਹੋਤੀਤਿ ਤਾਦਿਭਾਵਸ੍ਸ ਕਾਰਣਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਇਮਂ ਦੇਸਨਂ ਆਰਭਿ.
ਤਤ੍ਥ ਭਾਵਯਤੋਤਿ ਉਪਚਾਰਂ ਵਾ ਅਪ੍ਪਨਂ ਵਾ ਪਾਪੇਨ੍ਤਸ੍ਸ. ਯੋ ਬ੍ਯਾਪਾਦੋਤਿ ਯੋ ਸਤ੍ਤੇ ਕੋਪੋ, ਸੋ ਪਹੀਯਿਸ੍ਸਤਿ. ਵਿਹੇਸਾਤਿ ਪਾਣਿਆਦੀਹਿ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਵਿਹਿਂਸਨਂ. ਅਰਤੀਤਿ ਪਨ੍ਤਸੇਨਾਸਨੇਸੁ ਚੇਵ ਅਧਿਕੁਸਲਧਮ੍ਮੇਸੁ ਚ ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਿਤਤਾ. ਪਟਿਘੋਤਿ ਯਤ੍ਥ ਕਤ੍ਥਚਿ ਸਤ੍ਤੇਸੁ ਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਚ ਪਟਿਹਞ੍ਞਨਕਿਲੇਸੋ. ਅਸੁਭਨ੍ਤਿ ਉਦ੍ਧੁਮਾਤਕਾਦੀਸੁ ਉਪਚਾਰਪ੍ਪਨਂ. ਉਦ੍ਧੁਮਾਤਕਾਦੀਸੁ ਅਸੁਭਭਾਵਨਾ ਚ ਨਾਮੇਸਾ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੇ ਕਥਿਤਾਵ. ਰਾਗੋਤਿ ਪਞ੍ਚਕਾਮਗੁਣਿਕਰਾਗੋ. ਅਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਸਹਜਾਤਸਞ੍ਞਂ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਏਵ ਵਾ ਏਸਾ ਅਸਞ੍ਞਾਪਿ ਸਞ੍ਞਾਸੀਸੇਨ ਸਞ੍ਞਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਅਸ੍ਮਿਮਾਨੋਤਿ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਅਸ੍ਮੀਤਿ ਮਾਨੋ.
੧੨੧. ਇਦਾਨਿ ਥੇਰੇਨ ਪੁਚ੍ਛਿਤਂ ਪਞ੍ਹਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ੍ਤੋ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਇਦਂ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਭਾਵਨਾ ਚ ਪਾਲ਼ਿਅਤ੍ਥੋ ਚ ਸਦ੍ਧਿਂ ਆਨਿਸਂਸਕਥਾਯ ਸਬ੍ਬੋ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰੇਨ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੇ ਅਨੁਸ੍ਸਤਿਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤੋਯੇਵ. ਇਮਂ ਦੇਸਨਂ ਭਗਵਾ ਨੇਯ੍ਯਪੁਗ੍ਗਲਵਸੇਨੇਵ ਪਰਿਨਿਟ੍ਠਾਪੇਸੀਤਿ.
ਪਪਞ੍ਚਸੂਦਨਿਯਾ ਮਜ੍ਝਿਮਨਿਕਾਯਟ੍ਠਕਥਾਯ
ਮਾਹਾਰਾਹੁਲੋਵਾਦਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.