੨. ਮਹਾਸੀਹਨਾਦਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

ਵੇਸਾਲਿਨਗਰਵਣ੍ਣਨਾ

੧੪੬. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਨ੍ਤਿ ਮਹਾਸੀਹਨਾਦਸੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਵੇਸਾਲਿਯਨ੍ਤਿ ਏਵਂਨਾਮਕੇ ਨਗਰੇ. ਤਂ ਕਿਰ ਅਪਰਾਪਰਂ ਵਿਸਾਲੀਭੂਤਤਾਯ ‘‘ਵੇਸਾਲੀ’’ਤਿ ਸਙ੍ਖਂ ਗਤਂ. ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਕਥਾ – ਬਾਰਾਣਸਿਰਞ੍ਞੋ ਕਿਰ ਅਗ੍ਗਮਹੇਸਿਯਾ ਕੁਚ੍ਛਿਮ੍ਹਿ ਗਬ੍ਭੋ ਸਣ੍ਠਾਸਿ. ਸਾ ਞਤ੍ਵਾ ਰਞ੍ਞੋ ਨਿਵੇਦੇਸਿ. ਰਾਜਾ ਗਬ੍ਭਪਰਿਹਾਰਂ ਅਦਾਸਿ. ਸਾ ਸਮ੍ਮਾ ਪਰਿਹਰੀਯਮਾਨਾ ਗਬ੍ਭਪਰਿਪਾਕਕਾਲੇ ਵਿਜਾਯਨਘਰਂ ਪਾਵਿਸਿ. ਪੁਞ੍ਞਵਨ੍ਤੀਨਂ ਪਚ੍ਚੂਸਸਮਯੇ ਗਬ੍ਭਵੁਟ੍ਠਾਨਂ ਹੋਤਿ, ਸਾ ਚ ਤਾਸਂ ਅਞ੍ਞਤਰਾ, ਤੇਨ ਪਚ੍ਚੂਸਸਮਯੇ ਅਲਤ੍ਤਕਪਟਲਬਨ੍ਧੁਜੀਵਕਪੁਪ੍ਫਸਦਿਸਂ ਮਂਸਪੇਸਿਂ ਵਿਜਾਯਿ. ਤਤੋ ‘‘ਅਞ੍ਞਾ ਦੇਵਿਯੋ ਸੁਵਣ੍ਣਬਿਮ੍ਬਸਦਿਸੇ ਪੁਤ੍ਤੇ ਵਿਜਾਯਨ੍ਤਿ, ਅਗ੍ਗਮਹੇਸੀ ਮਂਸਪੇਸਿਨ੍ਤਿ ਰਞ੍ਞੋ ਪੁਰਤੋ ਮਮ ਅਵਣ੍ਣੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਤੇਨ ਅਵਣ੍ਣਭਯੇਨ ਤਂ ਮਂਸਪੇਸਿਂ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਭਾਜਨੇ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਪਟਿਕੁਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਰਾਜਮੁਦ੍ਦਿਕਾਯ ਲਞ੍ਛੇਤ੍ਵਾ ਗਙ੍ਗਾਯ ਸੋਤੇ ਪਕ੍ਖਿਪਾਪੇਸਿ. ਮਨੁਸ੍ਸੇਹਿ ਛਡ੍ਡਿਤਮਤ੍ਤੇ ਦੇਵਤਾ ਆਰਕ੍ਖਂ ਸਂਵਿਦਹਿਂਸੁ. ਸੁਵਣ੍ਣਪਟ੍ਟਕਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਜਾਤਿਹਿਙ੍ਗੁਲਕੇਨ ‘‘ਬਾਰਾਣਸਿਰਞ੍ਞੋ ਅਗ੍ਗਮਹੇਸਿਯਾ ਪਜਾ’’ਤਿ ਲਿਖਿਤ੍ਵਾ ਬਨ੍ਧਿਂਸੁ. ਤਤੋ ਤਂ ਭਾਜਨਂ ਊਮਿਭਯਾਦੀਹਿ ਅਨੁਪਦ੍ਦੁਤਂ ਗਙ੍ਗਾਸੋਤੇਨ ਪਾਯਾਸਿ.

ਤੇਨ ਚ ਸਮਯੇਨ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਤਾਪਸੋ ਗੋਪਾਲਕਕੁਲਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਗਙ੍ਗਾਤੀਰੇ ਵਿਹਰਤਿ. ਸੋ ਪਾਤੋਵ ਗਙ੍ਗਂ ਓਤਿਣ੍ਣੋ ਤਂ ਭਾਜਨਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਂਸੁਕੂਲਸਞ੍ਞਾਯ ਅਗ੍ਗਹੇਸਿ. ਅਥੇਤ੍ਥ ਤਂ ਅਕ੍ਖਰਪਟ੍ਟਿਕਂ ਰਾਜਮੁਦ੍ਦਿਕਾਲਞ੍ਛਨਂ ਚ ਦਿਸ੍ਵਾ ਮੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਮਂਸਪੇਸਿਂ ਅਦ੍ਦਸ, ਦਿਸ੍ਵਾਨਸ੍ਸ ਏਤਦਹੋਸਿ ‘‘ਸਿਯਾ ਗਬ੍ਭੋ, ਤਥਾ ਹਿਸ੍ਸ ਦੁਗ੍ਗਨ੍ਧਪੂਤਿਕਭਾਵੋ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ. ਅਸ੍ਸਮਂ ਨੇਤ੍ਵਾ ਸੁਦ੍ਧੇ ਓਕਾਸੇ ਠਪੇਸਿ. ਅਥ ਅਡ੍ਢਮਾਸਚ੍ਚਯੇਨ ਦ੍ਵੇ ਮਂਸਪੇਸਿਯੋ ਅਹੇਸੁਂ. ਤਾਪਸੋ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸਾਧੁਤਰਂ ਠਪੇਸਿ. ਤਤੋ ਪੁਨ ਅਡ੍ਢਮਾਸਚ੍ਚਯੇਨ ਏਕਮੇਕਿਸ੍ਸਾ ਮਂਸਪੇਸਿਯਾ ਹਤ੍ਥਪਾਦਸੀਸਾਨਮਤ੍ਥਾਯ ਪਞ੍ਚ ਪਞ੍ਚ ਪਿਲ਼ਕਾ ਉਟ੍ਠਹਿਂਸੁ. ਅਥ ਤਤੋ ਅਡ੍ਢਮਾਸਚ੍ਚਯੇਨ ਏਕਾ ਮਂਸਪੇਸਿ ਸੁਵਣ੍ਣਬਿਮ੍ਬਸਦਿਸੋ ਦਾਰਕੋ, ਏਕਾ ਦਾਰਿਕਾ ਅਹੋਸਿ.

ਤੇਸੁ ਤਾਪਸਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤਸਿਨੇਹੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿ, ਅਙ੍ਗੁਟ੍ਠਕਤੋ ਚਸ੍ਸ ਖੀਰਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ. ਤਤੋ ਪਭੁਤਿ ਚ ਖੀਰਭਤ੍ਤਂ ਅਲਭਿਤ੍ਥ, ਸੋ ਭਤ੍ਤਂ ਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਖੀਰਂ ਦਾਰਕਾਨਂ ਮੁਖੇ ਆਸਿਞ੍ਚਤਿ. ਤੇਸਂ ਉਦਰਂ ਯਂ ਯਂ ਪਵਿਸਤਿ, ਤਂ ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਮਣਿਭਾਜਨਗਤਂ ਵਿਯ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਏਵਂ ਨਿਚ੍ਛਵੀ ਅਹੇਸੁਂ. ਅਪਰੇ ਆਹੁ ‘‘ਸਿਬ੍ਬੇਤ੍ਵਾ ਠਪਿਤਾ ਵਿਯ ਨੇਸਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਲੀਨਾ ਛਵਿ ਅਹੋਸੀ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਤੇ ਨਿਚ੍ਛਵਿਤਾਯ ਵਾ ਲੀਨਚ੍ਛਵਿਤਾਯ ਵਾ ਲਿਚ੍ਛਵੀਤਿ ਪਞ੍ਞਾਯਿਂਸੁ.

ਤਾਪਸੋ ਦਾਰਕੇ ਪੋਸੇਨ੍ਤੋ ਉਸ੍ਸੂਰੇ ਗਾਮਂ ਸਿਕ੍ਖਾਯ ਪਵਿਸਤਿ, ਅਤਿਦਿਵਾ ਪਟਿਕ੍ਕਮਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਬ੍ਯਾਪਾਰਂ ਞਤ੍ਵਾ ਗੋਪਾਲਕਾ ਆਹਂਸੁ – ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਪਬ੍ਬਜਿਤਾਨਂ ਦਾਰਕਪੋਸਨਂ ਪਲਿਬੋਧੋ, ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਦਾਰਕੇ ਦੇਥ, ਮਯਂ ਪੋਸੇਸ੍ਸਾਮ, ਤੁਮ੍ਹੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਥਾ’’ਤਿ. ਤਾਪਸੋ ਸਾਧੂਤਿ ਪਟਿਸ੍ਸੁਣਿ. ਗੋਪਾਲਕਾ ਦੁਤਿਯਦਿਵਸੇ ਮਗ੍ਗਂ ਸਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪੁਪ੍ਫੇਹਿ ਓਕਿਰਿਤ੍ਵਾ ਧਜਪਟਾਕਾ ਉਸ੍ਸਾਪੇਤ੍ਵਾ ਤੂਰਿਯੇਹਿ ਵਜ੍ਜਮਾਨੇਹਿ ਅਸ੍ਸਮਂ ਆਗਤਾ. ਤਾਪਸੋ – ‘‘ਮਹਾਪੁਞ੍ਞਾ ਦਾਰਕਾ ਅਪ੍ਪਮਾਦੇਨ ਵਡ੍ਢੇਥ, ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਚ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਆਵਾਹਵਿਵਾਹਂ ਕਰੋਥ, ਪਞ੍ਚਗੋਰਸੇਨ ਰਾਜਾਨਂ ਤੋਸੇਤ੍ਵਾ ਭੂਮਿਭਾਗਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਨਗਰਂ ਮਾਪੇਥ, ਤਤ੍ਥ ਕੁਮਾਰਂ ਅਭਿਸਿਞ੍ਚਥਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਦਾਰਕੇ ਅਦਾਸਿ. ਤੇ ਸਾਧੂਤਿ ਪਟਿਸ੍ਸੁਣਿਤ੍ਵਾ ਦਾਰਕੇ ਨੇਤ੍ਵਾ ਪੋਸੇਸੁਂ.

ਦਾਰਕਾ ਵੁਦ੍ਧਿਮਨ੍ਵਾਯ ਕੀਲ਼ਨ੍ਤਾ ਵਿਵਾਦਟ੍ਠਾਨੇਸੁ ਅਞ੍ਞੇ ਗੋਪਾਲਕਦਾਰਕੇ ਹਤ੍ਥੇਨਪਿ ਪਾਦੇਨਪਿ ਪਹਰਨ੍ਤਿ. ਤੇ ਰੋਦਨ੍ਤਿ. ‘‘ਕਿਸ੍ਸ ਰੋਦਥਾ’’ਤਿ ਚ ਮਾਤਾਪਿਤੂਹਿ ਵੁਤ੍ਤਾ ‘‘ਇਮੇ ਨਿਮ੍ਮਾਤਾਪਿਤਿਕਾ ਤਾਪਸਪੋਸਿਤਾ ਅਮ੍ਹੇ ਅਤਿਪਹਰਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਤਤੋ ਤੇਸਂ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ‘‘ਇਮੇ ਦਾਰਕਾ ਅਞ੍ਞੇ ਦਾਰਕੇ ਵਿਨਾਸੇਨ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਖਾਪੇਨ੍ਤਿ, ਨ ਇਮੇ ਸਙ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਾ, ਵਜ੍ਜੇਤਬ੍ਬਾ ਇਮੇ’’ਤਿ ਆਹਂਸੁ. ਤਤੋ ਪਭੁਤਿ ਕਿਰ ਸੋ ਪਦੇਸੋ ਵਜ੍ਜੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਯੋਜਨਸਤਿਕੋ ਪਰਿਮਾਣੇਨ. ਅਥ ਤਂ ਪਦੇਸਂ ਗੋਪਾਲਕਾ ਰਾਜਾਨਂ ਤੋਸੇਤ੍ਵਾ ਅਗ੍ਗਹੇਸੁਂ. ਤਤ੍ਥ ਚ ਨਗਰਂ ਮਾਪੇਤ੍ਵਾ ਸੋਲ਼ਸਵਸ੍ਸੁਦ੍ਦੇਸਿਕਂ ਕੁਮਾਰਂ ਅਭਿਸਿਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਰਾਜਾਨਂ ਅਕਂਸੁ. ਤਾਯ ਚਸ੍ਸ ਦਾਰਿਕਾਯ ਸਦ੍ਧਿਂ ਵਿਵਾਹਂ ਕਤ੍ਵਾ ਕਤਿਕਂ ਅਕਂਸੁ ‘‘ਬਾਹਿਰਕਦਾਰਿਕਾ ਨ ਆਨੇਤਬ੍ਬਾ, ਇਤੋ ਦਾਰਿਕਾ ਨ ਕਸ੍ਸਚਿ ਦਾਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ. ਤੇਸਂ ਪਠਮਸਂਵਾਸੇਨ ਦ੍ਵੇ ਦਾਰਕਾ ਜਾਤਾ ਧੀਤਾ ਚ ਪੁਤ੍ਤੋ ਚ. ਏਵਂ ਸੋਲ਼ਸਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਦ੍ਵੇ ਦ੍ਵੇ ਜਾਤਾ. ਤਤੋ ਤੇਸਂ ਦਾਰਕਾਨਂ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਵਡ੍ਢਨ੍ਤਾਨਂ ਆਰਾਮੁਯ੍ਯਾਨਨਿਵਾਸਟ੍ਠਾਨਪਰਿਵਾਰਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਗਹੇਤੁਂ ਅਪ੍ਪਹੋਨ੍ਤਾ ਨਗਰਂ ਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਗਾਵੁਤਨ੍ਤਰੇਨ ਗਾਵੁਤਨ੍ਤਰੇਨ ਪਰਿਕ੍ਖਿਪਿਂਸੁ. ਤਸ੍ਸ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਵਿਸਾਲੀਕਤਤ੍ਤਾ ਵੇਸਾਲੀਤ੍ਵੇਵ ਨਾਮਂ ਜਾਤਂ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਵੇਸਾਲਿਯਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਨਾਮਕੇ ਨਗਰੇ’’ਤਿ.

੦੧. ਬਹਿਨਗਰੇਤਿ ਨਗਰਸ੍ਸ ਬਹਿ, ਨ ਅਮ੍ਬਪਾਲਿਵਨਂ ਵਿਯ ਅਨ੍ਤੋਨਗਰਸ੍ਮਿਂ. ਅਯਂ ਪਨ ਜੀਵਕਮ੍ਬਵਨਂ ਵਿਯ ਨਗਰਸ੍ਸ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਵਨਸਣ੍ਡੋ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਬਹਿਨਗਰੇ’’ਤਿ. ਅਪਰਪੁਰੇਤਿ ਪੁਰਸ੍ਸ ਅਪਰੇ, ਪਚ੍ਛਿਮਦਿਸਾਯਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਨਸਣ੍ਡੇਤਿ ਸੋ ਕਿਰ ਵਨਸਣ੍ਡੋ ਨਗਰਸ੍ਸ ਪਚ੍ਛਿਮਦਿਸਾਯਂ ਗਾਵੁਤਮਤ੍ਤੇ ਠਾਨੇ. ਤਤ੍ਥ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਭਗਵਤੋ ਗਨ੍ਧਕੁਟਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਂ ਪਰਿਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਰਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਦਿਵਾਟ੍ਠਾਨਚਙ੍ਕਮਲੇਣਕੁਟਿਮਣ੍ਡਪਾਦੀਨਿ ਪਤਿਟ੍ਠਪੇਸੁਂ, ਭਗਵਾ ਤਤ੍ਥ ਵਿਹਰਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਪਰਪੁਰੇ ਵਨਸਣ੍ਡੇ’’ਤਿ. ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤੋਤਿ ਤਸ੍ਸ ਨਾਮਂ. ਲਿਚ੍ਛਵੀਨਂ ਪਨ ਪੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਲਿਚ੍ਛਵਿਪੁਤ੍ਤੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਅਚਿਰਪਕ੍ਕਨ੍ਤੋਤਿ ਵਿਬ੍ਭਮਿਤ੍ਵਾ ਗਿਹਿਭਾਵੂਪਗਮਨੇਨ ਅਧੁਨਾਪਕ੍ਕਨ੍ਤੋ. ਪਰਿਸਤੀਤਿ ਪਰਿਸਮਜ੍ਝੇ. ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਾ ਨਾਮ ਦਸਕੁਸਲਕਮ੍ਮਪਥਾ. ਤੇ ਪਟਿਸੇਧੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ਉਪਾਰਮ੍ਭਭਯਾ. ਵੇਸਾਲਿਯਞ੍ਹਿ ਬਹੂ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਰਤਨਤ੍ਤਯੇ ਪਸਨ੍ਨਾ ਬੁਦ੍ਧਮਾਮਕਾ ਧਮ੍ਮਮਾਮਕਾ ਸਙ੍ਘਮਾਮਕਾ. ਤੇ ਦਸਕੁਸਲਕਮ੍ਮਪਥਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਨਤ੍ਥਿ ਸਮਣਸ੍ਸ ਗੋਤਮਸ੍ਸਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਤ੍ਵਂ ਕਤ੍ਥ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਪਾਣਂ ਹਨਨ੍ਤਂ ਅਦ੍ਦਸ, ਕਤ੍ਥ ਅਦਿਨ੍ਨਂ ਆਦਿਯਨ੍ਤਨ੍ਤਿਆਦੀਨਿ ਵਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਮਾਣਂ ਨ ਜਾਨਾਸਿ? ਕਿਂ ਦਨ੍ਤਾ ਮੇ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਪਾਸਾਣਸਕ੍ਖਰਾ ਖਾਦਸਿ, ਅਹਿਨਙ੍ਗੁਟ੍ਠੇ ਗਣ੍ਹਿਤੁਂ ਵਾਯਮਸਿ, ਕਕਚਦਨ੍ਤੇਸੁ ਪੁਪ੍ਫਾਵਲ਼ਿਕਂ ਕੀਲ਼ਿਤੁਂ ਇਚ੍ਛਸਿ? ਮੁਖਤੋ ਤੇ ਦਨ੍ਤੇ ਪਾਤੇਸ੍ਸਾਮਾਤਿ ਵਦੇਯ੍ਯੁਂ. ਸੋ ਤੇਸਂ ਉਪਾਰਮ੍ਭਭਯਾ ਏਵਂ ਵਤ੍ਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ.

ਵੇਸਾਲਿਨਗਰਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ

ਤਤੋ ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਪਨ ਵਿਸੇਸਾਧਿਗਮਂ ਪਟਿਸੇਧੇਨ੍ਤੋ ਉਤ੍ਤਰਿ ਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਾ ਅਲਮਰਿਯਞਾਣਦਸ੍ਸਨਵਿਸੇਸੋਤਿ ਆਹ.

ਤਤ੍ਥ ਅਲਮਰਿਯਂ ਞਾਤੁਨ੍ਤਿ ਅਲਮਰਿਯੋ, ਅਰਿਯਭਾਵਾਯ ਸਮਤ੍ਥੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਮੇਵ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਵਿਸੇਸੋ. ਅਲਮਰਿਯੋ ਚ ਸੋ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਵਿਸੇਸੋ ਚਾਤਿ ਅਲਮਰਿਯਞਾਣਦਸ੍ਸਨਵਿਸੇਸੋ. ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਪਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਿ ਮਗ੍ਗੋਪਿ ਫਲਮ੍ਪਿ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਞਾਣਮ੍ਪਿ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਮ੍ਪਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ‘‘ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤੋ ਸਮਾਨੋ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ ਆਰਾਧੇਤੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੩੧੧) ਹਿ ਏਤ੍ਥ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ ਨਾਮ. ‘‘ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਭਿਨੀਹਰਤਿ ਅਭਿਨਿਨ੍ਨਾਮੇਤੀ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੨੩੫) ਏਤ੍ਥ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਂ. ‘‘ਅਭਬ੍ਬਾ ਤੇ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਾਯ ਅਨੁਤ੍ਤਰਾਯ ਸਮ੍ਬੋਧਾਯਾ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੪.੧੯੬) ਏਤ੍ਥ ਮਗ੍ਗੋ. ‘‘ਅਯਮਞ੍ਞੋ ਉਤ੍ਤਰਿ ਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਾ ਅਲਮਰਿਯਞਾਣਦਸ੍ਸਨਵਿਸੇਸੋ ਅਧਿਗਤੋ ਫਾਸੁ ਵਿਹਾਰੋ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੩੨੮) ਏਤ੍ਥ ਫਲਂ. ‘‘ਞਾਣਞ੍ਚ ਪਨ ਮੇ ਦਸ੍ਸਨਂ ਉਦਪਾਦਿ, ਅਕੁਪ੍ਪਾ ਮੇ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ, ਅਯਮਨ੍ਤਿਮਾ ਜਾਤਿ, ਨਤ੍ਥਿ ਦਾਨਿ ਪੁਨਬ੍ਭਵੋ’’ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੧੬) ਏਤ੍ਥ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਞਾਣਂ. ‘‘ਞਾਣਞ੍ਚ ਪਨ ਮੇ ਦਸ੍ਸਨਂ ਉਦਪਾਦਿ ਸਤ੍ਤਾਹਕਾਲਙ੍ਕਤੋ ਆਲ਼ਾਰੋ ਕਾਲ਼ਾਮੋ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੨.੩੪੦) ਏਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਂ. ਇਧ ਪਨ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਗ੍ਗੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਤਞ੍ਹਿ ਸੋ ਭਗਵਤੋ ਪਟਿਸੇਧੇਤਿ.

ਤਕ੍ਕਪਰਿਯਾਹਤਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਆਚਰਿਯਂ ਪਟਿਬਾਹਤਿ. ਏਵਂ ਕਿਰਸ੍ਸ ਅਹੋਸਿ – ਸਮਣੇਨ ਗੋਤਮੇਨ ਆਚਰਿਯੇ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਸੁਖੁਮਂ ਧਮ੍ਮਨ੍ਤਰਂ ਗਹਿਤਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਕ੍ਕਪਰਿਯਾਹਤਂ ਪਨ ਤਕ੍ਕੇਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਏਵਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਤਕ੍ਕਪਰਿਯਾਹਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤੀਤਿ. ਵੀਮਂਸਾਨੁਚਰਿਤਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਚਸ੍ਸ ਲੋਕਿਯਪਞ੍ਞਂ ਅਨੁਜਾਨਾਤਿ. ਸਮਣੋ ਗੋਤਮੋ ਪਞ੍ਞਵਾ, ਸੋ ਤਂ ਪਞ੍ਞਾਸਙ੍ਖਾਤਂ ਇਨ੍ਦਵਜਿਰੂਪਮਂ ਵੀਮਂਸਂ ਏਵਂ ਵਟ੍ਟਿਸ੍ਸਤਿ, ਏਵਂ ਵਟ੍ਟਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਇਤੋ ਚਿਤੋ ਚ ਅਨੁਚਰਾਪੇਤ੍ਵਾ ਵੀਮਂਸਾਯ ਅਨੁਚਰਿਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ. ਸਯਂਪਟਿਭਾਨਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਭਾਵਂ ਪਟਿਬਾਹਤਿ. ਏਵਂ ਹਿਸ੍ਸ ਅਹੋਸਿ – ਸਮਣਸ੍ਸ ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਸੁਖੁਮਂ ਧਮ੍ਮਨ੍ਤਰਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਵਾ ਮਗ੍ਗੋ ਵਾ ਫਲਂ ਵਾ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾ ਵਾ ਨਤ੍ਥਿ, ਅਯਂ ਪਨ ਲਦ੍ਧਪਰਿਸੋ, ਰਾਜਾਨਂ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਂ ਵਿਯ ਨਂ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਵਣ੍ਣਾ ਪਰਿਵਾਰੇਨ੍ਤਿ, ਸੁਫੁਸਿਤਂ ਪਨਸ੍ਸ ਦਨ੍ਤਾਵਰਣਂ, ਮੁਦੁਕਾ ਜਿਵ੍ਹਾ, ਮਧੁਰੋ ਸਰੋ, ਅਨੇਲਗਲ਼ਾ ਵਾਚਾ, ਸੋ ਯਂ ਯਦੇਵਸ੍ਸ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ, ਤਂ ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸਯਂਪਟਿਭਾਨਂ ਕਥੇਨ੍ਤੋ ਮਹਾਜਨਂ ਰਞ੍ਜੇਤੀਤਿ.

ਯਸ੍ਸ ਚ ਖ੍ਵਾਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਾਯ ਧਮ੍ਮੋ ਦੇਸਿਤੋਤਿ ਯਸ੍ਸ ਚ ਖੋ ਅਤ੍ਥਾਯ ਅਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮੋ ਦੇਸਿਤੋ. ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ, ਰਾਗਪਟਿਘਾਤਤ੍ਥਾਯ ਅਸੁਭਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ, ਦੋਸਪ੍ਪਟਿਘਾਤਤ੍ਥਾਯ ਮੇਤ੍ਤਾਭਾਵਨਾ, ਮੋਹਪਟਿਘਾਤਤ੍ਥਾਯ ਪਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਾ, ਵਿਤਕ੍ਕੂਪਚ੍ਛੇਦਾਯ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿ.

ਸੋ ਨਿਯ੍ਯਾਤਿ ਤਕ੍ਕਰਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਾ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯਾਯਾਤਿ ਸੋ ਧਮ੍ਮੋ ਯੋ ਤਂ ਯਥਾਦੇਸਿਤਂ ਕਰੋਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਤਕ੍ਕਰਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਾ ਹੇਤੁਨਾ ਨਯੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯਾਯ ਨਿਯ੍ਯਾਤਿ ਗਚ੍ਛਤਿ ਤਮਤ੍ਥਂ ਸਾਧੇਤੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ. ਇਦਂ ਪਨੇਸ ਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਜ੍ਝਾਸਯੇਨ ਵਦਤਿ. ਬੁਦ੍ਧਾਨਞ੍ਹਿ ਧਮ੍ਮੋ ਅਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕੋਤਿ ਏਵਮੇਵਂ ਪਵੇਦੇਯ੍ਯ, ਨ ਪਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ. ਕਸ੍ਮਾ? ਉਪਾਰਮ੍ਭਭਯਾ. ਵੇਸਾਲਿਯਞ੍ਹਿ ਬਹੂ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨ-ਸਕਦਾਗਾਮਿ-ਅਨਾਗਾਮਿਉਪਾਸਕਾ. ਤੇ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯੁਂ ‘‘ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ ਤ੍ਵਂ ਭਗਵਤਾ ਦੇਸਿਤਧਮ੍ਮੋ ਅਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕੋਤਿ ਵਦਸਿ, ਯਦਿ ਅਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਅਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕੋ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਨਗਰੇ ਇਮੇ ਕਸ੍ਮਾ ਏਤ੍ਤਕਾ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾ ਜਾਤਾ, ਏਤ੍ਤਕਾ ਸਕਦਾਗਾਮੀ, ਏਤ੍ਤਕਾ ਅਨਾਗਾਮੀਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਉਪਾਰਮ੍ਭਂ ਕਰੇਯ੍ਯੁ’’ਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਇਮਿਨਾ ਉਪਾਰਮ੍ਭਭਯੇਨ ਅਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕੋਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੋ ਅਜ੍ਜੁਨੇਨ ਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਕਣ੍ਡਂ ਵਿਯ ਅਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮੋ ਅਮੋਘੋ ਨਿਯ੍ਯਾਤਿ, ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ ਪਨਸ੍ਸ ਕਿਞ੍ਚਿ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਵਦਤਿ.

ਅਸ੍ਸੋਸਿ ਖੋਤਿ ਵੇਸਾਲਿਯਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕੁਲਸੇਟ੍ਠਿਕੁਲਾਦੀਸੁ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਪਰਿਸਮਜ੍ਝੇ ਏਵਂ ਭਾਸਮਾਨਸ੍ਸ ਤਂ ਵਚਨਂ ਸੁਣਿ, ਨ ਪਨ ਪਟਿਸੇਧੇਸਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ਕਾਰੁਞ੍ਞਤਾਯ. ਏਵਂ ਕਿਰਸ੍ਸ ਅਹੋਸਿ ਅਯਂ ਕੁਦ੍ਧੋ ਝਾਯਮਾਨਂ ਵੇਲ਼ੁਵਨਂ ਵਿਯ ਪਕ੍ਖਿਤ੍ਤਲੋਣਂ ਉਦ੍ਧਨਂ ਵਿਯ ਚ ਕੋਧਵਸੇਨ ਪਟਪਟਾਯਤਿ, ਮਯਾ ਪਟਿਬਾਹਿਤੋ ਪਨ ਮਯਿਪਿ ਆਘਾਤਂ ਬਨ੍ਧਿਸ੍ਸਤਿ, ਏਵਮਸ੍ਸ ਤਥਾਗਤੇ ਚ ਮਯਿ ਚਾਤਿ ਦ੍ਵੀਸੁ ਜਨੇਸੁ ਆਘਾਤੋ ਅਤਿਭਾਰਿਯੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਕਾਰੁਞ੍ਞਤਾਯ ਨ ਪਟਿਸੇਧੇਸਿ. ਅਪਿ ਚਸ੍ਸ ਏਵਂ ਅਹੋਸਿ, ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਅਵਣ੍ਣਕਥਨਂ ਨਾਮ ਪੁਣ੍ਣਚਨ੍ਦੇ ਦੋਸਾਰੋਪਨਸਦਿਸਂ, ਕੋ ਇਮਸ੍ਸ ਕਥਂ ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਤਿ? ਸਯਮੇਵ ਖੇਲ਼ੇ ਪਚ੍ਛਿਨ੍ਨੇ ਮੁਖੇ ਸੁਕ੍ਖੇ ਓਰਮਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਕਾਰਣੇਨ ਨ ਪਟਿਸੇਧੇਸਿ. ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਪਟਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋਤਿ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਪਰਿਯੇਸਨਤੋ ਅਪਗਤੋ.

੧੪੭. ਕੋਧਨੋਤਿ ਚਣ੍ਡੋ ਫਰੁਸੋ. ਮੋਘਪੁਰਿਸੋਤਿ ਤੁਚ੍ਛਪੁਰਿਸੋ. ਯਸ੍ਸ ਹਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਮਗ੍ਗਫਲਾਨਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਂ ਬੁਦ੍ਧਾ ‘‘ਮੋਘਪੁਰਿਸੋ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੇ ਸਤਿਪਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਮਗ੍ਗੇ ਵਾ ਫਲੇ ਵਾ ਅਸਤਿ ‘‘ਮੋਘਪੁਰਿਸੋ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿਯੇਵ. ਇਮਸ੍ਸ ਪਨ ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਮਗ੍ਗਫਲਾਨਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੋ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨੋਯੇਵ, ਤੇਨ ਤਂ ‘‘ਮੋਘਪੁਰਿਸੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਕੋਧਾ ਚ ਪਨਸ੍ਸ ਏਸਾ ਵਾਚਾ ਭਾਸਿਤਾਤਿ ਏਸਾ ਚ ਪਨਸ੍ਸ ਵਾਚਾ ਕੋਧੇਨ ਭਾਸਿਤਾ.

ਕਸ੍ਮਾ ਪਨੇਸ ਭਗਵਤੋ ਕੁਦ੍ਧੋਤਿ? ਅਯਞ੍ਹਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਪੁਚ੍ਛਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਭਗਵਾ ਕਥੇਸਿ. ਸੋ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਆਲੋਕਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਦੇਵਲੋਕੇ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤੋ ਨਨ੍ਦਨਵਨਚਿਤ੍ਤਲਤਾਵਨਫਾਰੁਸਕਵਨਮਿਸ੍ਸਕਵਨੇਸੁ ਦਿਬ੍ਬਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਅਨੁਭਵਮਾਨੇ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤੇ ਚ ਦੇਵਧੀਤਰੋ ਚ ਦਿਸ੍ਵਾ ਏਤੇਸਂ ਏਵਰੂਪਾਯ ਅਤ੍ਤਭਾਵਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਠਿਤਾਨਂ ਕੀਵਮਧੁਰੋ ਨੁ ਖੋ ਸਦ੍ਦੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਸਦ੍ਦਂ ਸੋਤੁਕਾਮੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਦਸਬਲਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਦਿਬ੍ਬਸੋਤਧਾਤੁਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਪੁਚ੍ਛਿ. ਭਗਵਾ ਪਨਸ੍ਸ ਦਿਬ੍ਬਸੋਤਧਾਤੁਯਾ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਞਤ੍ਵਾ ਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਨ ਕਥੇਸਿ. ਨ ਹਿ ਬੁਦ੍ਧਾ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਵਿਰਹਿਤ ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਕਥੇਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਭਗਵਤਿ ਆਘਾਤਂ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ ‘‘ਅਹਂ ਸਮਣਂ ਗੋਤਮਂ ਪਠਮਂ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਪੁਚ੍ਛਿਂ, ਸੋ ‘ਮਯ੍ਹਂ ਤਂ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਤੁ ਵਾ ਮਾ ਵਾ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਤੂ’ਤਿ ਕਥੇਸਿ. ਅਹਂ ਪਨ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਪੁਰਿਸਕਾਰੇਨ ਤਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਦਿਬ੍ਬਸੋਤਧਾਤੁਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਪੁਚ੍ਛਿਂ, ਤਂ ਮੇ ਨ ਕਥੇਸਿ. ਅਦ੍ਧਾਸ੍ਸ ਏਵਂ ਹੋਤਿ ‘ਅਯਂ ਰਾਜਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਞਾਣਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਦਿਬ੍ਬਸੋਤਧਾਤੁਞਾਣਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਞਾਣਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਮਯਾ ਸਮਸਮੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ ਇਸ੍ਸਾਮਚ੍ਛਰਿਯਵਸੇਨ ਮਯ੍ਹਂ ਨ ਕਥੇਤੀ’’ਤਿ. ਭਿਯ੍ਯੋਸੋ ਆਘਾਤਂ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਕਾਸਾਯਾਨਿ ਛਡ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਗਿਹਿਭਾਵਂ ਪਤ੍ਵਾਪਿ ਨ ਤੁਣ੍ਹੀਭੂਤੋ ਵਿਚਰਤਿ. ਦਸਬਲਂ ਪਨ ਅਸਤਾ ਤੁਚ੍ਛੇਨ ਅਬ੍ਭਾਚਿਕ੍ਖਨ੍ਤੋ ਵਿਚਰਤਿ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ ‘‘ਕੋਧਾ ਚ ਪਨਸ੍ਸ ਏਸਾ ਵਾਚਾ ਭਾਸਿਤਾ’’ਤਿ.

ਵਣ੍ਣੋ ਹੇਸੋ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਾਤਿ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਤਥਾਗਤੇਨ ਸਤਸਹਸ੍ਸਕਪ੍ਪਾਧਿਕਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯਾਨਿ ਪਾਰਮਿਯੋ ਪੂਰੇਨ੍ਤੇਨ ਏਤਦਤ੍ਥਮੇਵ ਵਾਯਾਮੋ ਕਤੋ ‘‘ਦੇਸਨਾਧਮ੍ਮੋ ਮੇ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਯੋ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ, ਸੋ ਵਣ੍ਣਂਯੇਵ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਭਾਸਤਿ. ਵਣ੍ਣੋ ਹੇਸੋ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਗੁਣੋ ਏਸੋ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ, ਨ ਅਗੁਣੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਅਯਮ੍ਪਿ ਹਿ ਨਾਮ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਾਤਿਆਦਿਨਾ ਕਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ? ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤੇਨ ਪਟਿਸਿਦ੍ਧਸ੍ਸ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨਿ ਅਤ੍ਥਿਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਭਗਵਾ ਕਿਰ ਅਯਂ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤੋ ਮੋਘਪੁਰਿਸੋ ਨਤ੍ਥਿ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮੋਤਿ ਵਦਤਿ. ਮਯ੍ਹਞ੍ਚ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਂ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਿ, ਇਦ੍ਧਿਵਿਧਞਾਣਂ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਿ, ਦਿਬ੍ਬਸੋਤਧਾਤੁਞਾਣਂ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਿ, ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣਂ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਿ, ਦਸਬਲਞਾਣਂ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਿ, ਚਤੁਵੇਸਾਰਜ੍ਜਞਾਣਂ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਿ, ਅਟ੍ਠਸੁ ਪਰਿਸਾਸੁ ਅਕਮ੍ਪਨਞਾਣਂ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਿ, ਚਤੁਯੋਨਿਪਰਿਚ੍ਛੇਦਕਞਾਣਂ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਿ, ਪਞ੍ਚਗਤਿਪਰਿਚ੍ਛੇਦਕਞਾਣਂ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਿ, ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਚੇਤੇ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਾਯੇਵ. ਏਵਰੂਪੇਸੁ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮੇਸੁ ਏਕਸ੍ਸਾਪਿ ਵਿਜਾਨਨਸਮਤ੍ਥਂ ਧਮ੍ਮਨ੍ਵਯਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਨਾਮ ਏਤਸ੍ਸ ਮੋਘਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਅਯਮ੍ਪਿ ਹਿ ਨਾਮ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਾਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਇਮਂ ਦੇਸਨਂ ਆਰਭਿ. ਤਤ੍ਥ ਅਨ੍ਵੇਤੀਤਿ ਅਨ੍ਵਯੋ, ਜਾਨਾਤਿ, ਅਨੁਬੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਨ੍ਵਯੋ ਧਮ੍ਮਨ੍ਵਯੋ, ਤਂ ਤਂ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਾਦਿਧਮ੍ਮਂ ਜਾਨਨਪਞ੍ਞਾਯੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ‘‘ਇਤਿਪਿ ਸੋ ਭਗਵਾ’’ਤਿਆਦੀਹਿ ਏਵਰੂਪਮ੍ਪਿ ਨਾਮ ਮਯ੍ਹਂ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਸਙ੍ਖਾਤਂ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਂ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਮੇਵ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਜਾਨਿਤੁਂ ਤਸ੍ਸ ਮੋਘਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਨ੍ਵਯੋਪਿ ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਇਦ੍ਧਿਵਿਧਞਾਣਾਦੀਸੁਪਿ ਏਵਂ ਯੋਜਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਦਸਬਲਞਾਣਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ

੧੪੮. ਏਤ੍ਥ ਚ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣਾਨਨ੍ਤਰਂ ਤਿਸ੍ਸੋ ਵਿਜ੍ਜਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ ਸਿਯੁਂ, ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਤਾਸੁ ਵੁਤ੍ਤਾਸੁ ਉਪਰਿ ਦਸਬਲਞਾਣਂ ਨ ਪਰਿਪੂਰਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਾ ਅਵਤ੍ਵਾ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਦਸਬਲਞਾਣਂ ਪਰਿਪੂਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਦਸ ਖੋ ਪਨਿਮਾਨਿ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਾਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਤਥਾਗਤਬਲਾਨੀਤਿ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਅਸਾਧਾਰਣਾਨਿ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸੇਵ ਬਲਾਨਿ. ਯਥਾ ਵਾ ਪੁਬ੍ਬਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਬਲਾਨਿ ਪੁਞ੍ਞੁਸ੍ਸਯਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਆਗਤਾਨਿ, ਤਥਾ ਆਗਤਬਲਾਨੀਤਿਪਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਤ੍ਥ ਦੁਵਿਧਂ ਤਥਾਗਤਬਲਂ ਕਾਯਬਲਞ੍ਚ ਞਾਣਬਲਞ੍ਚ. ਤੇਸੁ ਕਾਯਬਲਂ ਹਤ੍ਥਿਕੁਲਾਨੁਸਾਰੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਪੋਰਾਣੇਹਿ –

‘‘ਕਾਲਾਵਕਞ੍ਚ ਗਙ੍ਗੇਯ੍ਯਂ, ਪਣ੍ਡਰਂ ਤਮ੍ਬਪਿਙ੍ਗਲਂ;

ਗਨ੍ਧਮਙ੍ਗਲਹੇਮਞ੍ਚ, ਉਪੋਸਥਛਦ੍ਦਨ੍ਤਿਮੇ ਦਸਾ’’ਤਿ.

ਇਮਾਨਿ ਹਿ ਦਸ ਹਤ੍ਥਿਕੁਲਾਨਿ. ਤਤ੍ਥ ਕਾਲਾਵਕਨ੍ਤਿ ਪਕਤਿਹਤ੍ਥਿਕੁਲਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਯਂ ਦਸਨ੍ਨਂ ਪੁਰਿਸਾਨਂ ਕਾਯਬਲਂ, ਤਂ ਏਕਸ੍ਸ ਕਾਲਾਵਕਹਤ੍ਥਿਨੋ. ਯਂ ਦਸਨ੍ਨਂ ਕਾਲਾਵਕਾਨਂ ਬਲਂ, ਤਂ ਏਕਸ੍ਸ ਗਙ੍ਗੇਯ੍ਯਸ੍ਸ. ਯਂ ਦਸਨ੍ਨਂ ਗਙ੍ਗੇਯ੍ਯਾਨਂ, ਤਂ ਏਕਸ੍ਸ ਪਣ੍ਡਰਸ੍ਸ. ਯਂ ਦਸਨ੍ਨਂ ਪਣ੍ਡਰਾਨਂ, ਤਂ ਏਕਸ੍ਸ ਤਮ੍ਬਸ੍ਸ. ਯਂ ਦਸਨ੍ਨਂ ਤਮ੍ਬਾਨਂ, ਤਂ ਏਕਸ੍ਸ ਪਿਙ੍ਗਲਸ੍ਸ. ਯਂ ਦਸਨ੍ਨਂ ਪਿਙ੍ਗਲਾਨਂ, ਤਂ ਏਕਸ੍ਸ ਗਨ੍ਧਹਤ੍ਥਿਨੋ. ਯਂ ਦਸਨ੍ਨਂ ਗਨ੍ਧਹਤ੍ਥੀਨਂ, ਤਂ ਏਕਸ੍ਸ ਮਙ੍ਗਲਸ੍ਸ. ਯਂ ਦਸਨ੍ਨਂ ਮਙ੍ਗਲਾਨਂ, ਤਂ ਏਕਸ੍ਸ ਹੇਮਵਤਸ੍ਸ. ਯਂ ਦਸਨ੍ਨਂ ਹੇਮਵਤਾਨਂ, ਤਂ ਏਕਸ੍ਸ ਉਪੋਸਥਸ੍ਸ. ਯਂ ਦਸਨ੍ਨਂ ਉਪੋਸਥਾਨਂ, ਤਂ ਏਕਸ੍ਸ ਛਦ੍ਦਨ੍ਤਸ੍ਸ. ਯਂ ਦਸਨ੍ਨਂ ਛਦ੍ਦਨ੍ਤਾਨਂ ਤਂ ਏਕਸ੍ਸ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ. ਨਾਰਾਯਨਸਙ੍ਘਾਤਬਲਨ੍ਤਿਪਿ ਇਦਮੇਵ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਦੇਤਂ ਪਕਤਿਹਤ੍ਥਿਗਣਨਾਯ ਹਤ੍ਥੀਨਂ ਕੋਟਿਸਹਸ੍ਸਾਨਂ ਪੁਰਿਸਗਣਨਾਯ ਦਸਨ੍ਨਂ ਪੁਰਿਸਕੋਟਿਸਹਸ੍ਸਾਨਂ ਬਲਂ ਹੋਤਿ. ਇਦਂ ਤਾਵ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਕਾਯਬਲਂ.

ਞਾਣਬਲਂ ਪਨ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਤਾਵ ਆਗਤਮੇਵ. ਦਸਬਲਞਾਣਂ, ਚਤੁਵੇਸਾਰਜ੍ਜਞਾਣਂ, ਅਟ੍ਠਸੁ ਪਰਿਸਾਸੁ ਅਕਮ੍ਪਨਞਾਣਂ, ਚਤੁਯੋਨਿਪਰਿਚ੍ਛੇਦਕਞਾਣਂ, ਪਞ੍ਚਗਤਿਪਰਿਚ੍ਛੇਦਕਞਾਣਂ. ਸਂਯੁਤ੍ਤਕੇ (ਸਂ. ਨਿ. ੨.੩੪) ਆਗਤਾਨਿ ਤੇਸਤ੍ਤਤਿ ਞਾਣਾਨਿ ਸਤ੍ਤਸਤ੍ਤਤਿ ਞਾਣਾਨੀਤਿ ਏਵਂ ਅਞ੍ਞਾਨਿਪਿ ਅਨੇਕਾਨਿ ਞਾਣਸਹਸ੍ਸਾਨਿ, ਏਤਂ ਞਾਣਬਲਂ ਨਾਮ. ਇਧਾਪਿ ਞਾਣਬਲਮੇਵ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ. ਞਾਣਞ੍ਹਿ ਅਕਮ੍ਪਿਯਟ੍ਠੇਨ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਨਟ੍ਠੇਨ ਚ ਬਲਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਯੇਹਿ ਬਲੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋਤਿ ਯੇਹਿ ਦਸਹਿ ਞਾਣਬਲੇਹਿ ਉਪੇਤੋ ਸਮੁਪੇਤੋ. ਆਸਭਂ ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਸੇਟ੍ਠਟ੍ਠਾਨਂ ਉਤ੍ਤਮਟ੍ਠਾਨਂ. ਆਸਭਾ ਵਾ ਪੁਬ੍ਬਬੁਦ੍ਧਾ, ਤੇਸਂ ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਪਿਚ ਗਵਸਤਜੇਟ੍ਠਕੋ ਉਸਭੋ, ਗਵਸਹਸ੍ਸਜੇਟ੍ਠਕੋ ਵਸਭੋ. ਵਜਸਤਜੇਟ੍ਠਕੋ ਵਾ ਉਸਭੋ, ਵਜਸਹਸ੍ਸਜੇਟ੍ਠਕੋ ਵਸਭੋ. ਸਬ੍ਬਗਵਸੇਟ੍ਠੋ ਸਬ੍ਬਪਰਿਸ੍ਸਯਸਹੋ ਸੇਤੋ ਪਾਸਾਦਿਕੋ ਮਹਾਭਾਰਵਹੋ ਅਸਨਿਸਤਸਦ੍ਦੇਹਿਪਿ ਅਕਮ੍ਪਨਿਯੋ ਨਿਸਭੋ, ਸੋ ਇਧ ਉਸਭੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਇਦਮ੍ਪਿ ਹਿ ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਯਾਯਵਚਨਂ. ਉਸਭਸ੍ਸ ਇਦਨ੍ਤਿ ਆਸਭਂ. ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਚਤੂਹਿ ਪਾਦੇਹਿ ਪਥਵਿਂ ਉਪ੍ਪੀਲ਼ੇਤ੍ਵਾ ਅਚਲਟ੍ਠਾਨਂ. ਇਦਂ ਪਨ ਆਸਭਂ ਵਿਯਾਤਿ ਆਸਭਂ. ਯਥੇਵ ਹਿ ਨਿਸਭਸਙ੍ਖਾਤੋ ਉਸਭੋ ਉਸਭਬਲੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਚਤੂਹਿ ਪਾਦੇਹਿ ਪਥਵਿਂ ਉਪ੍ਪੀਲ਼ੇਤ੍ਵਾ ਅਚਲਟ੍ਠਾਨੇਨ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਏਵਂ ਤਥਾਗਤੋਪਿ ਦਸਹਿ ਤਥਾਗਤਬਲੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਚਤੂਹਿ ਵੇਸਾਰਜ੍ਜਪਾਦੇਹਿ ਅਟ੍ਠਪਰਿਸਪਥਵਿਂ ਉਪ੍ਪੀਲ਼ੇਤ੍ਵਾ ਸਦੇਵਕੇ ਲੋਕੇ ਕੇਨਚਿ ਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕੇਨ ਪਚ੍ਚਾਮਿਤ੍ਤੇਨ ਅਕਮ੍ਪਿਯੋ ਅਚਲਟ੍ਠਾਨੇਨ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਏਵਂ ਤਿਟ੍ਠਮਾਨੋਵ ਤਂ ਆਸਭਂ ਠਾਨਂ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ, ਉਪਗਚ੍ਛਤਿ ਨ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਤਿ ਅਤ੍ਤਨਿ ਆਰੋਪੇਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਆਸਭਂ ਠਾਨਂ ਪਟਿਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ.

ਪਰਿਸਾਸੂਤਿ ਅਟ੍ਠਸੁ ਪਰਿਸਾਸੁ. ਸੀਹਨਾਦਂ ਨਦਤੀਤਿ ਸੇਟ੍ਠਨਾਦਂ ਅਭੀਤਨਾਦਂ ਨਦਤਿ, ਸੀਹਨਾਦਸਦਿਸਂ ਵਾ ਨਾਦਂ ਨਦਤਿ. ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਸੀਹਨਾਦਸੁਤ੍ਤੇਨ ਦੀਪੇਤਬ੍ਬੋ. ਯਥਾ ਵਾ ਸੀਹੋ ਸਹਨਤੋ ਹਨਨਤੋ ਚ ਸੀਹੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਏਵਂ ਤਥਾਗਤੋ ਲੋਕਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਹਨਤੋ ਪਰਪ੍ਪਵਾਦਾਨਞ੍ਚ ਹਨਨਤੋ ਸੀਹੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸੀਹਸ੍ਸ ਨਾਦਂ ਸੀਹਨਾਦਂ. ਤਤ੍ਥ ਯਥਾ ਸੀਹੋ ਸੀਹਬਲੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਵਿਸਾਰਦੋ ਵਿਗਤਲੋਮਹਂਸੋ ਸੀਹਨਾਦਂ ਨਦਤਿ, ਏਵਂ ਤਥਾਗਤਸੀਹੋਪਿ ਤਥਾਗਤਬਲੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਅਟ੍ਠਸੁ ਪਰਿਸਾਸੁ ਵਿਸਾਰਦੋ ਵਿਗਤਲੋਮਹਂਸੋ ਇਤਿ ਰੂਪਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਨਾਨਾਵਿਧਦੇਸਨਾਵਿਲਾਸਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਸੀਹਨਾਦਂ ਨਦਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪਰਿਸਾਸੁ ਸੀਹਨਾਦਂ ਨਦਤੀ’’ਤਿ. ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਕ੍ਕਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਤਿ ਸੇਟ੍ਠਂ ਉਤ੍ਤਮਂ ਵਿਸਿਟ੍ਠਂ. ਚਕ੍ਕ-ਸਦ੍ਦੋ ਪਨਾਯਂ –

ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਂ ਲਕ੍ਖਣੇ ਚ, ਰਥਙ੍ਗੇ ਇਰਿਯਾਪਥੇ;

ਦਾਨੇ ਰਤਨਧਮ੍ਮੂਰ-ਚਕ੍ਕਾਦੀਸੁ ਚ ਦਿਸ੍ਸਤਿ;

ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕੇ ਇਧ ਮਤੋ, ਤਞ੍ਚ ਦ੍ਵੇਧਾ ਵਿਭਾਵਯੇ.

‘‘ਚਤ੍ਤਾਰਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਕ੍ਕਾਨਿ, ਯੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾਨਂ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਅ. ਨਿ. ੪.੩੧) ਹਿ ਅਯਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਂ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ‘‘ਪਾਦਤਲੇਸੁ ਚਕ੍ਕਾਨਿ ਜਾਤਾਨੀ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੩੫) ਏਤ੍ਥ ਲਕ੍ਖਣੇ. ‘‘ਚਕ੍ਕਂਵ ਵਹਤੋ ਪਦ’’ਨ੍ਤਿ (ਧ. ਪ. ੧) ਏਤ੍ਥ ਰਥਙ੍ਗੇ. ‘‘ਚਤੁਚਕ੍ਕਂ ਨਵਦ੍ਵਾਰ’’ਨ੍ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੨੯) ਏਤ੍ਥ ਇਰਿਯਾਪਥੇ. ‘‘ਦਦਂ ਭੁਞ੍ਜ ਮਾ ਚ ਪਮਾਦੋ, ਚਕ੍ਕਂ ਪਵਤ੍ਤਯ ਸਬ੍ਬਪਾਣਿਨ’’ਨ੍ਤਿ (ਜਾ. ੧.੭.੧੪੯) ਏਤ੍ਥ ਦਾਨੇ. ‘‘ਦਿਬ੍ਬਂ ਚਕ੍ਕਰਤਨਂ ਪਾਤੁਰਹੋਸੀ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੨੪੩) ਏਤ੍ਥ ਰਤਨਚਕ੍ਕੇ. ‘‘ਮਯਾ ਪਵਤ੍ਤਿਤਂ ਚਕ੍ਕ’’ਨ੍ਤਿ (ਸੁ. ਨਿ. ੫੬੨) ਏਤ੍ਥ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕੇ. ‘‘ਇਚ੍ਛਾਹਤਸ੍ਸ ਪੋਸਸ੍ਸ, ਚਕ੍ਕਂ ਭਮਤਿ ਮਤ੍ਥਕੇ’’ਤਿ (ਜਾ. ੧.੧.੧੦੪; ੧.੫.੧੦੩) ਏਤ੍ਥ ਉਰਚਕ੍ਕੇ. ‘‘ਖੁਰਪਰਿਯਨ੍ਤੇਨ ਚੇਪਿ ਚਕ੍ਕੇਨਾ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੧੬੬) ਏਤ੍ਥ ਪਹਰਣਚਕ੍ਕੇ. ‘‘ਅਸਨਿਵਿਚਕ੍ਕ’’ਨ੍ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੬੧; ਸਂ. ਨਿ. ੨.੧੬੨) ਏਤ੍ਥ ਅਸਨਿਮਣ੍ਡਲੇ. ਇਧ ਪਨਾਯਂ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕੇ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ.

ਤਂ ਪਨ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਂ ਦੁਵਿਧਂ ਹੋਤਿ ਪਟਿਵੇਧਞਾਣਞ੍ਚੇਵ ਦੇਸਨਾਞਾਣਞ੍ਚ. ਤਤ੍ਥ ਪਞ੍ਞਾਪਭਾਵਿਤਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਰਿਯਬਲਾਵਹਂ ਪਟਿਵੇਧਞਾਣਂ. ਕਰੁਣਾਪਭਾਵਿਤਂ ਸਾਵਕਾਨਂ ਅਰਿਯਬਲਾਵਹਂ ਦੇਸਨਾਞਾਣਂ. ਤਤ੍ਥ ਪਟਿਵੇਧਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਦੁਵਿਧਂ. ਤਞ੍ਹਿ ਅਭਿਨਿਕ੍ਖਮਨਤੋ ਯਾਵ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਂ, ਫਲਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਨਾਮ. ਤੁਸਿਤਭਵਨਤੋ ਵਾ ਯਾਵ ਮਹਾਬੋਧਿਪਲ੍ਲਙ੍ਕੇ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਂ, ਫਲਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਨਾਮ. ਦੀਪਙ੍ਕਰਦਸਬਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਵਾ ਯਾਵ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਂ, ਫਲਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਨਾਮ. ਦੇਸਨਾਞਾਣਮ੍ਪਿ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦੁਵਿਧਂ. ਤਞ੍ਹਿ ਯਾਵ ਅਞ੍ਞਾਤਕੋਣ੍ਡਞ੍ਞਸ੍ਸ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗਾ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ, ਫਲਕ੍ਖਣੇ ਪਵਤ੍ਤਂ ਨਾਮ. ਤੇਸੁ ਪਟਿਵੇਧਞਾਣਂ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਂ, ਦੇਸਨਾਞਾਣਂ ਲੋਕਿਯਂ. ਉਭਯਮ੍ਪਿ ਪਨੇਤਂ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਅਸਾਧਾਰਣਂ, ਬੁਦ੍ਧਾਨਂਯੇਵ ਓਰਸਞਾਣਂ.

ਇਦਾਨਿ ਯੇਹਿ ਬਲੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਤਥਾਗਤੋ ਆਸਭਂ ਠਾਨਂ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ, ਯਾਨਿ ਆਦਿਤੋਵ ‘‘ਦਸ ਖੋ ਪਨਿਮਾਨਿ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਤਥਾਗਤਬਲਾਨੀ’’ਤਿ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾਨਿ, ਤਾਨਿ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਕਤਮਾਨਿ ਦਸ? ਇਧ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਤਥਾਗਤੋ ਠਾਨਞ੍ਚ ਠਾਨਤੋਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਠਾਨਞ੍ਚ ਠਾਨਤੋਤਿ ਕਾਰਣਞ੍ਚ ਕਾਰਣਤੋ. ਕਾਰਣਞ੍ਹਿ ਯਸ੍ਮਾ ਤਤ੍ਥ ਫਲਂ ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਤਦਾਯਤ੍ਤਵੁਤ੍ਤਿਯਾਯ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਚੇਵ ਪਵਤ੍ਤਤਿ ਚ, ਤਸ੍ਮਾ ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਂ ਭਗਵਾ ‘‘ਯੇ ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਯੇਸਂ ਯੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਹੇਤੂ ਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪ੍ਪਾਦਾਯ, ਤਂ ਤਂ ਠਾਨਂ. ਯੇ ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਯੇਸਂ ਯੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਨ ਹੇਤੂ ਨ ਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪ੍ਪਾਦਾਯ, ਤਂ ਤਂ ਅਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਪਜਾਨਨ੍ਤੋ ਠਾਨਞ੍ਚ ਠਾਨਤੋ ਅਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚ ਅਟ੍ਠਾਨਤੋ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ ਪਨੇਤਂ, ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਠਾਨਞ੍ਚ ਠਾਨਤੋ ਅਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚ ਅਟ੍ਠਾਨਤੋ ਯਥਾਭੂਤਂ ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ (ਵਿਭ. ੮੦੯) ਨਯੇਨ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤਮੇਵ. ਯਮ੍ਪੀਤਿ ਯੇਨ ਞਾਣੇਨ. ਇਦਮ੍ਪਿ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਤਥਾਗਤਸ੍ਸਾਤਿ ਇਦਮ੍ਪਿ ਠਾਨਾਟ੍ਠਾਨਞਾਣਂ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਤਥਾਗਤਬਲਂ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਪਦੇਸੁ ਯੋਜਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਕਮ੍ਮਸਮਾਦਾਨਾਨਨ੍ਤਿ ਸਮਾਦਿਯਿਤ੍ਵਾ ਕਤਾਨਂ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਕਮ੍ਮਾਨਂ, ਕਮ੍ਮਮੇਵ ਵਾ ਕਮ੍ਮਸਮਾਦਾਨਂ. ਠਾਨਸੋ ਹੇਤੁਸੋਤਿ ਪਚ੍ਚਯਤੋ ਚੇਵ ਹੇਤੁਤੋ ਚ. ਤਤ੍ਥ ਗਤਿਉਪਧਿਕਾਲਪਯੋਗਾ ਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਠਾਨਂ. ਕਮ੍ਮਂ ਹੇਤੁ. ਇਮਸ੍ਸ ਪਨ ਞਾਣਸ੍ਸ ਵਿਤ੍ਥਾਰਕਥਾ ‘‘ਅਤ੍ਥੇਕਚ੍ਚਾਨਿ ਪਾਪਕਾਨਿ ਕਮ੍ਮਸਮਾਦਾਨਾਨਿ ਗਤਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਪਟਿਬਾਲ਼੍ਹਾਨਿ ਨ ਵਿਪਚ੍ਚਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਵਿਭ. ੮੧੦) ਨਯੇਨ ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ ਆਗਤਾਯੇਵ.

ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਗਾਮਿਨਿਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਗਤਿਗਾਮਿਨਿਂ ਅਗਤਿਗਾਮਿਨਿਞ੍ਚ. ਪਟਿਪਦਨ੍ਤਿ ਮਗ੍ਗਂ. ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤੀਤਿ ਬਹੂਸੁਪਿ ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਏਕਮੇਵ ਪਾਣਂ ਘਾਤੇਨ੍ਤੇਸੁ ਇਮਸ੍ਸ ਚੇਤਨਾ ਨਿਰਯਗਾਮਿਨੀ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਇਮਸ੍ਸ ਚੇਤਨਾ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿਗਾਮਿਨੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਏਕਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਚੇਤਨਾਸਙ੍ਖਾਤਾਨਂ ਪਟਿਪਤ੍ਤੀਨਂ ਅਵਿਪਰੀਤਤੋ ਸਭਾਵਂ ਜਾਨਾਤਿ. ਇਮਸ੍ਸ ਚ ਞਾਣਸ੍ਸ ਵਿਤ੍ਥਾਰਕਥਾ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਗਾਮਿਨਿਂ ਪਟਿਪਦਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਞਾਣਂ? ਇਧ ਤਥਾਗਤੋ ਅਯਂ ਮਗ੍ਗੋ ਅਯਂ ਪਟਿਪਦਾ ਨਿਰਯਗਾਮੀਤਿ ਪਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਵਿਭ. ੮੧੧) ਨਯੇਨ ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ ਆਗਤਾਯੇਵ.

ਅਨੇਕਧਾਤੁਨ੍ਤਿ ਚਕ੍ਖੁਧਾਤੁਆਦੀਹਿ ਕਾਮਧਾਤੁਆਦੀਹਿ ਵਾ ਧਾਤੂਹਿ ਬਹੁਧਾਤੁਂ. ਨਾਨਾਧਾਤੁਨ੍ਤਿ ਤਾਸਂਯੇਵ ਧਾਤੂਨਂ ਵਿਲਕ੍ਖਣਤਾਯ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਧਾਤੁਂ. ਲੋਕਨ੍ਤਿ ਖਨ੍ਧਾਯਤਨਧਾਤੁਲੋਕਂ. ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤੀਤਿ ਤਾਸਂ ਤਾਸਂ ਧਾਤੂਨਂ ਅਵਿਪਰੀਤਤੋ ਸਭਾਵਂ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤਿ. ਇਦਮ੍ਪਿ ਞਾਣਂ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਅਨੇਕਧਾਤੁਨਾਨਾਧਾਤੁਲੋਕਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਞਾਣਂ, ਇਧ ਤਥਾਗਤੋ ਖਨ੍ਧਨਾਨਤ੍ਤਂ ਪਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤਮੇਵ.

ਨਾਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤਿਕਤਨ੍ਤਿ ਹੀਨਾਦੀਹਿ ਅਧਿਮੁਤ੍ਤੀਹਿ ਨਾਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤਿਕਭਾਵਂ. ਇਦਮ੍ਪਿ ਞਾਣਂ, ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਨਾਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤਿਕਤਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਞਾਣਂ, ਇਧ ਤਥਾਗਤੋ ਪਜਾਨਾਤਿ ਸਨ੍ਤਿ ਸਤ੍ਤਾ ਹੀਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤਿਕਾ’’ਤਿ ਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤਮੇਵ.

ਪਰਸਤ੍ਤਾਨਨ੍ਤਿ ਪਧਾਨਸਤ੍ਤਾਨਂ. ਪਰਪੁਗ੍ਗਲਾਨਨ੍ਤਿ ਤਤੋ ਪਰੇਸਂ ਹੀਨਸਤ੍ਤਾਨਂ. ਏਕਤ੍ਥਮੇਵ ਵਾ ਏਤਂ ਪਦਦ੍ਵਯਂ. ਵੇਨੇਯ੍ਯਵਸੇਨ ਪਨ ਦ੍ਵੇਧਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਰੋਪਰਿਯਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਸਦ੍ਧਾਦੀਨਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਪਰਭਾਵਂ ਅਪਰਭਾਵਞ੍ਚ, ਵੁਦ੍ਧਿਞ੍ਚ ਹਾਨਿਞ੍ਚਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਮਸ੍ਸਪਿ ਞਾਣਸ੍ਸ ਵਿਤ੍ਥਾਰਕਥਾ – ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਪਰਸਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਰੋਪਰਿਯਤ੍ਤਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਞਾਣਂ, ਇਧ ਤਥਾਗਤੋ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਆਸਯਂ ਪਜਾਨਾਤਿ ਅਨੁਸਯਂ ਪਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਵਿਭ. ੮੧੪) ਨਯੇਨ ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ ਆਗਤਾਯੇਵ.

ਝਾਨਵਿਮੋਕ੍ਖਸਮਾਧਿਸਮਾਪਤ੍ਤੀਨਨ੍ਤਿ ਪਠਮਾਦੀਨਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਝਾਨਾਨਂ ਰੂਪੀ ਰੂਪਾਨਿ ਪਸ੍ਸਤੀਤਿਆਦੀਨਂ ਅਟ੍ਠਨ੍ਨਂ ਵਿਮੋਕ੍ਖਾਨਂ ਸਵਿਤਕ੍ਕਸਵਿਚਾਰਾਦੀਨਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਸਮਾਧੀਨਂ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿਆਦੀਨਞ੍ਚ ਨਵਨ੍ਨਂ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਸਮਾਪਤ੍ਤੀਨਂ. ਸਂਕਿਲੇਸਨ੍ਤਿ ਹਾਨਭਾਗਿਯਧਮ੍ਮਂ. ਵੋਦਾਨਨ੍ਤਿ ਵਿਸੇਸਭਾਗਿਯਧਮ੍ਮਂ. ਵੁਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ‘‘ਵੋਦਾਨਮ੍ਪਿ ਵੁਟ੍ਠਾਨਂ. ਤਮ੍ਹਾ ਤਮ੍ਹਾ ਸਮਾਧਿਮ੍ਹਾ ਵੁਟ੍ਠਾਨਮ੍ਪਿ ਵੁਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ (ਵਿਭ. ੮੨੮) ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਪਗੁਣਜ੍ਝਾਨਞ੍ਚੇਵ ਭਵਙ੍ਗਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਚ. ਹੇਟ੍ਠਿਮਂ ਹੇਟ੍ਠਿਮਞ੍ਹਿ ਪਗੁਣਜ੍ਝਾਨਂ ਉਪਰਿਮਸ੍ਸ ਉਪਰਿਮਸ੍ਸ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਵੋਦਾਨਮ੍ਪਿ ਵੁਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਭਵਙ੍ਗੇਨ ਪਨ ਸਬ੍ਬਜ੍ਝਾਨੇਹਿ ਵੁਟ੍ਠਾਨਂ ਹੋਤਿ. ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਿਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਨਂ ਹੋਤਿ. ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਤਮ੍ਹਾ ਤਮ੍ਹਾ ਸਮਾਧਿਮ੍ਹਾ ਵੁਟ੍ਠਾਨਮ੍ਪਿ ਵੁਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਦਮ੍ਪਿ ਞਾਣਂ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਝਾਨਵਿਮੋਕ੍ਖਸਮਾਧਿਸਮਾਪਤ੍ਤੀਨਂ ਸਂਕਿਲੇਸਂ ਵੋਦਾਨਂ ਵੁਟ੍ਠਾਨਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਞਾਣਂ, ਝਾਯੀਤਿ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਝਾਯੀ, ਅਤ੍ਥੇਕਚ੍ਚੋ ਝਾਯੀ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂਯੇਵ ਸਮਾਨਂ ਵਿਪਤ੍ਤੀਤਿ ਪਚ੍ਚੇਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਵਿਭ. ੮੨੮) ਨਯੇਨ ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤਂ. ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਞਾਣਾਨਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰਕਥਾਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ ਸਮ੍ਮੋਹਵਿਨੋਦਨਿਯਂ ਵਿਭਙ੍ਗਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਾਨੁਸ੍ਸਤਿਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਞਾਣਕਥਾ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੇ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤਾ. ਆਸਵਕ੍ਖਯਕਥਾ ਭਯਭੇਰਵੇ.

੧੪੯. ਇਮਾਨਿ ਖੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਾਤਿ ਯਾਨਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ‘‘ਦਸ ਖੋ ਪਨਿਮਾਨਿ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਤਥਾਗਤਬਲਾਨੀ’’ਤਿ ਅਵੋਚਂ, ਇਮਾਨਿ ਤਾਨੀਤਿ ਅਪ੍ਪਨਂ ਕਰੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਪਰਵਾਦੀਕਥਾ ਹੋਤਿ – ਦਸਬਲਞਾਣਂ ਨਾਮ ਪਾਟਿਯੇਕ੍ਕਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸੇਵਾਯਂ ਪਭੇਦੋਤਿ. ਤਂ ਨ ਤਥਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਅਞ੍ਞਮੇਵ ਹਿ ਦਸਬਲਞਾਣਂ, ਅਞ੍ਞਂ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਂ. ਦਸਬਲਞਾਣਞ੍ਹਿ ਸਕਸਕਕਿਚ੍ਚਮੇਵ ਜਾਨਾਤਿ. ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞਾਣਂ ਤਮ੍ਪਿ ਤਤੋ ਅਵਸੇਸਮ੍ਪਿ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਦਸਬਲਞਾਣੇਸੁ ਹਿ ਪਠਮਂ ਕਾਰਣਾਕਾਰਣਮੇਵ ਜਾਨਾਤਿ. ਦੁਤਿਯਂ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਰਵਿਪਾਕਨ੍ਤਰਮੇਵ. ਤਤਿਯਂ ਕਮ੍ਮਪਰਿਚ੍ਛੇਦਮੇਵ. ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਧਾਤੁਨਾਨਤ੍ਤਕਾਰਣਮੇਵ. ਪਞ੍ਚਮਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਅਜ੍ਝਾਸਯਾਧਿਮੁਤ੍ਤਿਮੇਵ. ਛਟ੍ਠਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਤਿਕ੍ਖਮੁਦੁਭਾਵਮੇਵ. ਸਤ੍ਤਮਂ ਝਾਨਾਦੀਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਤੇਸਂ ਸਂਕਿਲੇਸਾਦਿਮੇਵ. ਅਟ੍ਠਮਂ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵੁਤ੍ਥਖਨ੍ਧਸਨ੍ਤਤਿਮੇਵ. ਨਵਮਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਚੁਤਿਪਟਿਸਨ੍ਧਿਮੇਵ. ਦਸਮਂ ਸਚ੍ਚਪਰਿਚ੍ਛੇਦਮੇਵ. ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਂ ਪਨ ਏਤੇਹਿ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਞ੍ਚ ਤਤੋ ਉਤ੍ਤਰਿਞ੍ਚ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਏਤੇਸਂ ਪਨ ਕਿਚ੍ਚਂ ਨ ਸਬ੍ਬਂ ਕਰੋਤਿ. ਤਞ੍ਹਿ ਝਾਨਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਪ੍ਪੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਇਦ੍ਧਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਕੁਬ੍ਬਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਮਗ੍ਗੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਕਿਲੇਸੇ ਖੇਪੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ. ਅਪਿਚ ਪਰਵਾਦੀ ਏਵਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬੋ – ‘‘ਦਸਬਲਞਾਣਂ ਨਾਮ ਏਤਂ ਸਵਿਤਕ੍ਕਸਵਿਚਾਰਂ ਅਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਮਤ੍ਤਂ ਅਵਿਤਕ੍ਕਅਵਿਚਾਰਂ ਕਾਮਾਵਚਰਂ ਰੂਪਾਵਚਰਂ ਅਰੂਪਾਵਚਰਂ ਲੋਕਿਯਂ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰ’’ਨ੍ਤਿ? ਜਾਨਨ੍ਤੋ ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਸਤ੍ਤ ਞਾਣਾਨਿ ਸਵਿਤਕ੍ਕਸਵਿਚਾਰਾਨੀਤਿ ਵਕ੍ਖਤਿ. ਤਤੋ ਪਰਾਨਿ ਦ੍ਵੇ ਅਵਿਤਕ੍ਕਅਵਿਚਾਰਾਨੀਤਿ ਵਕ੍ਖਤਿ. ਆਸਵਕ੍ਖਯਞਾਣਂ ਸਿਯਾ ਸਵਿਤਕ੍ਕਸਵਿਚਾਰਂ, ਸਿਯਾ ਅਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਮਤ੍ਤਂ, ਸਿਯਾ ਅਵਿਤਕ੍ਕਅਵਿਚਾਰਨ੍ਤਿ ਵਕ੍ਖਤਿ. ਤਥਾ ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਸਤ੍ਤ ਕਾਮਾਵਚਰਾਨਿ, ਤਤੋ ਪਰਾਨਿ ਦ੍ਵੇ ਰੂਪਾਵਚਰਾਨਿ, ਅਵਸਾਨੇ ਏਕਂ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਨ੍ਤਿ ਵਕ੍ਖਤਿ, ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਂ ਪਨ ਸਵਿਤਕ੍ਕਸਵਿਚਾਰਮੇਵ ਕਾਮਾਵਚਰਮੇਵ ਲੋਕਿਯਮੇਵਾਤਿ ਵਕ੍ਖਤਿ.

ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਅਨੁਪਦਵਣ੍ਣਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਯਸ੍ਮਾ ਤਥਾਗਤੋ ਪਠਮਂਯੇਵ ਠਾਨਾਟ੍ਠਾਨਞਾਣੇਨ ਵੇਨੇਯ੍ਯਸਤ੍ਤਾਨਂ ਆਸਵਕ੍ਖਯਾਧਿਗਮਸ੍ਸ ਚੇਵ ਅਨਧਿਗਮਸ੍ਸ ਚ ਠਾਨਾਟ੍ਠਾਨਭੂਤਂ ਕਿਲੇਸਾਵਰਣਾਭਾਵਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਲੋਕਿਯਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਟ੍ਠਾਨਦਸ੍ਸਨਤੋ ਨਿਯਤਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਟ੍ਠਾਨਾਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤੋ ਚ. ਅਥ ਨੇਸਂ ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕਞਾਣੇਨ ਵਿਪਾਕਾਵਰਣਾਭਾਵਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਤਿਹੇਤੁਕਪਟਿਸਨ੍ਧਿਦਸ੍ਸਨਤੋ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਗਾਮਿਨੀਪਟਿਪਦਾਞਾਣੇਨ ਕਮ੍ਮਾਵਰਣਾਭਾਵਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਅਨਨ੍ਤਰਿਯਕਮ੍ਮਾਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤੋ. ਏਵਂ ਅਨਾਵਰਣਾਨਂ ਅਨੇਕਧਾਤੁਨਾਨਾਧਾਤੁਞਾਣੇਨ ਅਨੁਕੂਲਧਮ੍ਮਦੇਸਨਤ੍ਥਂ ਚਰਿਯਵਿਸੇਸਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਧਾਤੁਵੇਮਤ੍ਤਦਸ੍ਸਨਤੋ. ਅਥ ਨੇਸਂ ਨਾਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤਿਕਤਾਞਾਣੇਨ ਅਧਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਪਯੋਗਂ ਅਨਾਦਿਯਿਤ੍ਵਾਪਿ ਅਧਿਮੁਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਤ੍ਥਂ. ਅਥੇਵਂ ਦਿਟ੍ਠਾਧਿਮੁਤ੍ਤੀਨਂ ਯਥਾਸਤ੍ਤਿ ਯਥਾਬਲਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤੁਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਰੋਪਰਿਯਤ੍ਤਞਾਣੇਨ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਰੋਪਰਿਯਤ੍ਤਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਸਦ੍ਧਾਦੀਨਂ ਤਿਕ੍ਖਮੁਦੁਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤੋ. ਏਵਂ ਪਰਿਞ੍ਞਾਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਰੋਪਰਿਯਤ੍ਤਾ ਪਨ ਤੇ ਸਚੇ ਦੂਰੇ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਾਦੀਸੁ ਵਸੀਭੂਤਤ੍ਤਾ ਇਦ੍ਧਿਵਿਸੇਸੇਨ ਤੇ ਖਿਪ੍ਪਂ ਉਪਗਚ੍ਛਤਿ. ਉਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਚ ਨੇਸਂ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਾਨੁਸ੍ਸਤਿਞਾਣੇਨ ਪੁਬ੍ਬਜਾਤਿਭਾਵਨਂ, ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਞਾਣਾਨੁਭਾਵਤੋ ਪਤ੍ਤਬ੍ਬੇਨ ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣੇਨ ਸਮ੍ਪਤਿ ਚਿਤ੍ਤਵਿਸੇਸਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਆਸਵਕ੍ਖਯਞਾਣਾਨੁਭਾਵੇਨ ਆਸਵਕ੍ਖਯਗਾਮਿਨਿਯਾ ਪਟਿਪਦਾਯ ਵਿਗਤਸਮ੍ਮੋਹਤ੍ਤਾ ਆਸਵਕ੍ਖਯਾਯ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਇਮਿਨਾ ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਇਮਾਨਿ ਦਸਬਲਾਨਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨਿ.

ਤਂ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਵਾਚਂ ਅਪ੍ਪਹਾਯਾਤਿਆਦੀਸੁ ਪੁਨ ਏਵਰੂਪਿਂ ਵਾਚਂ ਨ ਵਕ੍ਖਾਮੀਤਿ ਵਦਨ੍ਤੋ ਤਂ ਵਾਚਂ ਪਜਹਤਿ ਨਾਮ. ਪੁਨ ਏਵਰੂਪਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਉਪ੍ਪਾਦੇਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਨ੍ਤੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਜਹਤਿ ਨਾਮ. ਪੁਨ ਏਵਰੂਪਂ ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਨ ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਪਜਹਨ੍ਤੋ ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਤਿ ਨਾਮ, ਤਥਾ ਅਕਰੋਨ੍ਤੋ ਨੇਵ ਪਜਹਤਿ, ਨ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਤਿ. ਸੋ ਯਥਾਭਤਂ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਏਵਂ ਨਿਰਯੇਤਿ ਯਥਾ ਨਿਰਯਪਾਲੇਹਿ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਨਿਰਯੇ ਠਪਿਤੋ, ਏਵਂ ਨਿਰਯੇ ਠਪਿਤੋਯੇਵਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਇਦਾਨਿਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸਾਧਕਂ ਉਪਮਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਸੇਯ੍ਯਥਾਪੀਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਸੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋਤਿਆਦੀਸੁ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾ ਸੀਲਸਮਾਧਿਪਞ੍ਞਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਵਸੇਨੇਵ ਵਿਨਿਵਤ੍ਤੇਤੁਮ੍ਪਿ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਅਯਞ੍ਹਿ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾਜੀਵੇਹਿ ਸੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਸਮ੍ਮਾਵਾਯਾਮਸਤਿਸਮਾਧੀਹਿ ਸਮਾਧਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਸਙ੍ਕਪ੍ਪੇਹਿ ਪਞ੍ਞਾਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਸੋ ਏਵਂ ਸੀਲਾਦਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਥਾ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਇਮਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਅਞ੍ਞਂ ਆਰਾਧੇਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ, ਏਵਂਸਮ੍ਪਦਮਿਦਂ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਵਦਾਮਿ ਇਮਮ੍ਪਿ ਕਾਰਣਂ ਏਵਰੂਪਮੇਵ. ਯਥਾ ਹਿ ਮਗ੍ਗਾਨਨ੍ਤਰਂ ਅਵਿਰਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾਵ ਫਲਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਇਮਸ੍ਸਾਪਿ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਚੁਤਿਅਨਨ੍ਤਰਂ ਅਵਿਰਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾਵ ਨਿਰਯੇ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿ ਹੋਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸਕਲਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਬੁਦ੍ਧਵਚਨੇ ਇਮਾਯ ਉਪਮਾਯ ਗਾਲ਼੍ਹਤਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਉਪਮਾ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ.

੧੫੦. ਵੇਸਾਰਜ੍ਜਾਨੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਾਰਜ੍ਜਪਟਿਪਕ੍ਖੋ ਵੇਸਾਰਜ੍ਜਂ, ਚਤੂਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਸਾਰਜ੍ਜਾਭਾਵਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਨ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸੋਮਨਸ੍ਸਮਯਞਾਣਸ੍ਸੇਤਂ ਨਾਮਂ. ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਤੇ ਪਟਿਜਾਨਤੋਤਿ ਅਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ, ਸਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮਾ ਮਯਾ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਾਤਿ ਏਵਂ ਪਟਿਜਾਨਤੋ ਤਵ. ਅਨਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਾਤਿ ਇਮੇ ਨਾਮ ਧਮ੍ਮਾ ਤਯਾ ਅਨਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਾ. ਤਤ੍ਰ ਵਤਾਤਿ ਤੇਸੁ ਵਤ ਅਨਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਾਤਿ ਏਵਂ ਦਸ੍ਸਿਤਧਮ੍ਮੇਸੁ. ਸਹਧਮ੍ਮੇਨਾਤਿ ਸਹੇਤੁਨਾ ਸਕਾਰਣੇਨ ਵਚਨੇਨ ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤੋ ਵਿਯ ਵਿਪ੍ਪਲਪਨ੍ਤੋ ਅਪ੍ਪਮਾਣਂ. ਨਿਮਿਤ੍ਤਮੇਤਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪੁਗ੍ਗਲੋਪਿ ਧਮ੍ਮੋਪਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਤਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਨ ਪਸ੍ਸਾਮਿ, ਯੋ ਮਂ ਪਟਿਚੋਦੇਸ੍ਸਤਿ, ਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਨ ਪਸ੍ਸਾਮਿ, ਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਅਯਂ ਨਾਮ ਧਮ੍ਮੋ ਤਯਾ ਅਨਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋਤਿ ਮਂ ਪਟਿਚੋਦੇਸ੍ਸਤੀਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ. ਖੇਮਪ੍ਪਤ੍ਤੋਤਿ ਖੇਮਂ ਪਤ੍ਤੋ, ਸੇਸਪਦਦ੍ਵਯਂ ਇਮਸ੍ਸੇਵ ਵੇਵਚਨਂ. ਸਬ੍ਬਞ੍ਹੇਤਂ ਵੇਸਾਰਜ੍ਜਞਾਣਮੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਦਸਬਲਸ੍ਸ ਹਿ ਅਯਂ ਨਾਮ ਧਮ੍ਮੋ ਤਯਾ ਅਨਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋਤਿ ਚੋਦਕਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਵਾ ਚੋਦਨਾਕਾਰਣਂ ਅਨਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਧਮ੍ਮਂ ਵਾ ਅਪਸ੍ਸਤੋ ਸਭਾਵਬੁਦ੍ਧੋਯੇਵ ਵਾ ਸਮਾਨੋ ਅਹਂ ਬੁਦ੍ਧੋਸ੍ਮੀਤਿ ਵਦਾਮੀਤਿ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਨ੍ਤਸ੍ਸ ਬਲਵਤਰਂ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਤੇਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਞਾਣਂ ਵੇਸਾਰਜ੍ਜਂ ਨਾਮ. ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਖੇਮਪ੍ਪਤ੍ਤੋ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਅਨ੍ਤਰਾਯਿਕਾ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਅਨ੍ਤਰਾਯਂ ਕਰੋਨ੍ਤੀਤਿ ਅਨ੍ਤਰਾਯਿਕਾ, ਤੇ ਅਤ੍ਥਤੋ ਸਞ੍ਚਿਚ੍ਚ ਵੀਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾ ਸਤ੍ਤ ਆਪਤ੍ਤਿਕ੍ਖਨ੍ਧਾ. ਸਞ੍ਚਿਚ੍ਚ ਵੀਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਞ੍ਹਿ ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਦੁਕ੍ਕਟ-ਦੁਬ੍ਭਾਸਿਤਮ੍ਪਿ ਮਗ੍ਗਫਲਾਨਂ ਅਨ੍ਤਰਾਯਂ ਕਰੋਤਿ. ਇਧ ਪਨ ਮੇਥੁਨਧਮ੍ਮੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਮੇਥੁਨਂ ਸੇਵਤੋ ਹਿ ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਨਿਸ੍ਸਂਸਯਮੇਵ ਮਗ੍ਗਫਲਾਨਂ ਅਨ੍ਤਰਾਯੋ ਹੋਤਿ. ਯਸ੍ਸ ਖੋ ਪਨ ਤੇਸੁ ਅਤ੍ਥਾਯਾਤਿ ਰਾਗਕ੍ਖਯਾਦੀਸੁ ਯਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਾਯ. ਧਮ੍ਮੋ ਦੇਸਿਤੋਤਿ ਅਸੁਭਭਾਵਨਾਦਿਧਮ੍ਮੋ ਕਥਿਤੋ. ਤਤ੍ਰ ਵਤ ਮਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਧਮ੍ਮੇ ਮਂ. ਸੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਦਸਬਲਞਾਣਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਅਟ੍ਠਪਰਿਸਵਣ੍ਣਨਾ

੧੫੧. ‘‘ਅਟ੍ਠ ਖੋ ਇਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਇਦਂ ਕਸ੍ਮਾ ਆਰਦ੍ਧਂ? ਵੇਸਾਰਜ੍ਜਞਾਣਸ੍ਸ ਬਲਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ. ਯਥਾ ਹਿ ਬ੍ਯਤ੍ਤਂ ਪਰਿਸਂ ਅਜ੍ਝੋਗਾਹੇਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੂਨਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਆਰਾਧਨਸਮਤ੍ਥਾਯ ਕਥਾਯ ਧਮ੍ਮਕਥਿਕਸ੍ਸ ਛੇਕਭਾਵੋ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਏਵਂ ਇਮਾ ਅਟ੍ਠ ਪਰਿਸਾ ਪਤ੍ਵਾ ਵੇਸਾਰਜ੍ਜਞਾਣਸ੍ਸ ਵੇਸਾਰਜ੍ਜਭਾਵੋ ਸਕ੍ਕਾ ਞਾਤੁਨ੍ਤਿ ਵੇਸਾਰਜ੍ਜਞਾਣਸ੍ਸ ਬਲਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ, ਅਟ੍ਠ ਖੋ ਇਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਾਤਿਆਦਿਮਾਹ.

ਤਤ੍ਥ ਖਤ੍ਤਿਯਪਰਿਸਾਤਿ ਖਤ੍ਤਿਯਾਨਂ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤ੍ਵਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨਟ੍ਠਾਨਂ, ਏਸ ਨਯੋ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ. ਮਾਰਕਾਯਿਕਾਨਂ ਪਨ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤ੍ਵਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨਟ੍ਠਾਨਂ ਮਾਰਪਰਿਸਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ, ਨ ਮਾਰਾਨਂ. ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਚੇਤਾ ਪਰਿਸਾ ਉਗ੍ਗਟ੍ਠਾਨਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਗਹਿਤਾ. ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਹਿ ‘‘ਏਤ੍ਥ ਰਾਜਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ’’ਤਿ ਪਕਤਿਵਚਨਮ੍ਪਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਿ, ਕਚ੍ਛੇਹਿ ਸੇਦਾ ਮੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਉਗ੍ਗਾ ਖਤ੍ਤਿਯਪਰਿਸਾ. ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਤੀਸੁ ਵੇਦੇਸੁ ਕੁਸਲਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਗਹਪਤਯੋ ਨਾਨਾਵੋਹਾਰੇਸੁ ਚੇਵ ਅਕ੍ਖਰਚਿਨ੍ਤਾਯ ਚ. ਸਮਣਾ ਸਕਵਾਦਪਰਵਾਦੇਸੁ ਕੁਸਲਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤੇਸਂ ਮਜ੍ਝੇ ਧਮ੍ਮਕਥਾਕਥਨਂ ਨਾਮ ਅਤਿਵਿਯ ਭਾਰੋ. ਅਮਨੁਸ੍ਸਾਪਿ ਉਗ੍ਗਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਅਮਨੁਸ੍ਸੋਤਿ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਤੇਪਿ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਸਕਲਸਰੀਰਂ ਸਙ੍ਕਮ੍ਪਤਿ, ਤੇਸਂ ਰੂਪਂ ਵਾ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸਦ੍ਦਂ ਵਾ ਸੁਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਤਾ ਵਿਸਞ੍ਞਿਨੋ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਅਮਨੁਸ੍ਸਪਰਿਸਾ ਉਗ੍ਗਾ. ਤਾਸੁਪਿ ਧਮ੍ਮਕਥਾਕਥਨਂ ਨਾਮ ਅਤਿਵਿਯ ਭਾਰੋ. ਇਤਿ ਉਗ੍ਗਟ੍ਠਾਨਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਤਾ ਗਹਿਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਅਜ੍ਝੋਗਾਹਤੀਤਿ ਅਨੁਪਵਿਸਤਿ. ਅਨੇਕਸਤਂ ਖਤ੍ਤਿਯਪਰਿਸਨ੍ਤਿ ਬਿਮ੍ਬਿਸਾਰਸਮਾਗਮ ਞਾਤਿਸਮਾਗਮ ਲਿਚ੍ਛਵੀਸਮਾਗਮਸਦਿਸਂ. ਅਞ੍ਞੇਸੁਪਿ ਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ੇਸੁ ਲਬ੍ਭਤਿਯੇਵ. ਕਿਂ ਪਨ ਭਗਵਾ ਅਞ੍ਞਾਨਿ ਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ਾਨਿਪਿ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ? ਆਮ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਕੀਦਿਸੋ ਹੁਤ੍ਵਾ? ਯਾਦਿਸਾ ਤੇ, ਤਾਦਿਸੋਯੇਵ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਅਭਿਜਾਨਾਮਿ ਖੋ ਪਨਾਹਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਅਨੇਕਸਤਂ ਖਤ੍ਤਿਯਪਰਿਸਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤਾ, ਤਤ੍ਥ ਯਾਦਿਸਕੋ ਤੇਸਂ ਵਣ੍ਣੋ ਹੋਤਿ, ਤਾਦਿਸਕੋ ਮਯ੍ਹਂ ਵਣ੍ਣੋ ਹੋਤਿ. ਯਾਦਿਸਕੋ ਤੇਸਂ ਸਰੋ ਹੋਤਿ, ਤਾਦਿਸਕੋ ਮਯ੍ਹਂ ਸਰੋ ਹੋਤਿ. ਧਮ੍ਮਿਯਾ ਕਥਾਯ ਸਨ੍ਦਸ੍ਸੇਮਿ ਸਮਾਦਪੇਮਿ ਸਮੁਤ੍ਤੇਜੇਮਿ ਸਮ੍ਪਹਂਸੇਮਿ. ਭਾਸਮਾਨਞ੍ਚ ਮਂ ਨ ਜਾਨਨ੍ਤਿ ‘ਕੋ ਨੁ ਖੋ ਅਯਂ ਭਾਸਤਿ ਦੇਵੋ ਵਾ ਮਨੁਸ੍ਸੋ ਵਾ’ਤਿ. ਧਮ੍ਮਿਯਾ ਕਥਾਯ ਸਨ੍ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਸਮਾਦਪੇਤ੍ਵਾ ਸਮੁਤ੍ਤੇਜੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਪਹਂਸੇਤ੍ਵਾ ਅਨ੍ਤਰਧਾਯਾਮਿ. ਅਨ੍ਤਰਹਿਤਞ੍ਚ ਮਂ ਨ ਜਾਨਨ੍ਤਿ ‘ਕੋ ਨੁ ਖੋ ਅਯਂ ਅਨ੍ਤਰਹਿਤੋ ਦੇਵੋ ਵਾ ਮਨੁਸ੍ਸੋ ਵਾ’’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੧੭੨).

ਖਤ੍ਤਿਯਾ ਕੇਯੂਰਙ੍ਗਦਮਾਲਾਗਨ੍ਧਾਦਿਵਿਭੂਸਿਤਾ ਨਾਨਾਵਿਰਾਗਵਸਨਾ ਆਮੁਕ੍ਕਮਣਿਕੁਣ੍ਡਲਾ ਮੋਲ਼ਿਧਰਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਕਿਂ ਭਗਵਾਪਿ ਏਵਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਮਣ੍ਡੇਤਿ? ਤੇ ਚ ਓਦਾਤਾਪਿ ਹੋਨ੍ਤਿ ਕਾਲ਼ਾਪਿ ਮਂਗੁਲਚ੍ਛਵੀਪਿ. ਕਿਂ ਸਤ੍ਥਾਪਿ ਏਵਰੂਪੋ ਹੋਤੀਤਿ? ਸਤ੍ਥਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤਵਸੇਨੇਵ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਤੇਸਂ ਪਨ ਤਾਦਿਸੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ, ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਰਾਜਾਸਨੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਤੇਸਂ ‘‘ਅਜ੍ਜ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਰਾਜਾ ਅਤਿਵਿਯ ਵਿਰੋਚਤੀ’’ਤਿ ਹੋਤਿ. ਤੇ ਚ ਭਿਨ੍ਨਸ੍ਸਰਾਪਿ ਹੋਨ੍ਤਿ ਗਗ੍ਗਸ੍ਸਰਾਪਿ ਕਾਕਸ੍ਸਰਾਪਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਸਰੇਨੇਵ ਧਮ੍ਮਂ ਕਥੇਤਿ. ਤਾਦਿਸਕੋ ਮਯ੍ਹਂ ਸਰੋ ਹੋਤੀਤਿ ਇਦਂ ਪਨ ਭਾਸਨ੍ਤਰਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਕਥਿਤਂ. ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਪਨ ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਜ੍ਜ ਰਾਜਾ ਮਧੁਰੇਨ ਸਰੇਨ ਕਥੇਤੀ’’ਤਿ ਹੋਤਿ. ਕਥੇਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਨ੍ਤੇ ਚ ਭਗਵਤਿ ਪੁਨ ਰਾਜਾਨਂ ਆਗਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਕੋ ਨੁ ਖੋ ਅਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵੀਮਂਸਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ.

ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਕੋ ਨੁ ਖੋ ਅਯਂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ ਇਦਾਨੇਵ ਮਾਗਧਭਾਸਾਯ ਸੀਹਲ਼ਭਾਸਾਯ ਮਧੁਰੇਨ ਸਰੇਨ ਕਥੇਨ੍ਤੋ ਅਨ੍ਤਰਹਿਤੋ, ਕਿਂ ਦੇਵੋ, ਉਦਾਹੁ ਮਨੁਸ੍ਸੋਤਿ? ਕਿਮਤ੍ਥਂ ਪਨੇਵਂ ਅਜਾਨਨ੍ਤਾਨਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤੀਤਿ? ਵਾਸਨਤ੍ਥਾਯ. ਏਵਂ ਸੁਤੋਪਿ ਹਿ ਧਮ੍ਮੋ ਅਨਾਗਤੇ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿਯੇਵਾਤਿ ਅਨਾਗਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਦੇਸੇਤੀਤਿ.

ਸਨ੍ਨਿਸਿਨ੍ਨਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਗਮ੍ਮ ਨਿਸਿਨ੍ਨਪੁਬ੍ਬਂ. ਸਲ੍ਲਪਿਤਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਆਲਾਪਸਲ੍ਲਾਪੋ ਕਤਪੁਬ੍ਬੋ. ਸਾਕਚ੍ਛਾਤਿ ਧਮ੍ਮਸਾਕਚ੍ਛਾਪਿ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤਪੁਬ੍ਬਾ. ਅਨੇਕਸਤਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਪਰਿਸਨ੍ਤਿਆਦੀਨਮ੍ਪਿ ਸੋਣਦਣ੍ਡਸਮਾਗਮਾਦਿਵਸੇਨ ਚੇਵ ਅਞ੍ਞਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ਵਸੇਨ ਚ ਸਮ੍ਭਵੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਅਟ੍ਠਪਰਿਸਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਚਤੁਯੋਨਿਵਣ੍ਣਨਾ

੧੫੨. ਚਤਸ੍ਸੋ ਖੋ ਇਮਾ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਯੋਨਿਯੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯੋਨੀਤਿ ਖਨ੍ਧਕੋਟ੍ਠਾਸਸ੍ਸਪਿ ਕਾਰਣਸ੍ਸਪਿ ਪਸ੍ਸਾਵਮਗ੍ਗਸ੍ਸਪਿ ਨਾਮਂ. ‘‘ਚਤਸ੍ਸੋ ਨਾਗਯੋਨਿਯੋ ਚਤਸ੍ਸੋ ਸੁਪਣ੍ਣਯੋਨਿਯੋ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੩੪੨, ੩੯੨) ਏਤ੍ਥ ਹਿ ਖਨ੍ਧਕੋਟ੍ਠਾਸੋ ਯੋਨਿ ਨਾਮ. ‘‘ਯੋਨਿ ਹੇਸਾ ਭੂਮਿਜ ਫਲਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯਾ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੨.੨੨੭) ਏਤ੍ਥ ਕਾਰਣਂ. ‘‘ਨ ਚਾਹਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਬ੍ਰੂਮਿ, ਯੋਨਿਜਂ ਮਤ੍ਤਿਸਮ੍ਭਵ’’ਨ੍ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੨.੪੫੭; ਧ. ਪ. ੩੯੬) ਏਤ੍ਥ ਪਸ੍ਸਾਵਮਗ੍ਗੋ. ਇਧ ਪਨ ਖਨ੍ਧਕੋਟ੍ਠਾਸੋ ਯੋਨੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਤਤ੍ਥ ਅਣ੍ਡੇ ਜਾਤਾ ਅਣ੍ਡਜਾ. ਜਲਾਬੁਮ੍ਹਿ ਜਾਤਾ ਜਲਾਬੁਜਾ. ਸਂਸੇਦੇ ਜਾਤਾ ਸਂਸੇਦਜਾ. ਵਿਨਾ ਏਤੇਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ ਉਪ੍ਪਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਯ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਤਿ ਓਪਪਾਤਿਕਾ. ਅਭਿਨਿਬ੍ਭਿਜ੍ਜ ਜਾਯਨ੍ਤੀਤਿ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਨਿਕ੍ਖਮਨਵਸੇਨ ਜਾਯਨ੍ਤਿ. ਪੂਤਿਕੁਣਪੇ ਵਾਤਿਆਦੀਹਿ ਅਨਿਟ੍ਠਟ੍ਠਾਨਾਨੇਵ ਦਸ੍ਸਿਤਾਨਿ. ਇਟ੍ਠੇਸੁਪਿ ਸਪ੍ਪਿਤੇਲਮਧੁਫਾਣਿਤਾਦੀਸੁ ਸਤ੍ਤਾ ਜਾਯਨ੍ਤਿ ਏਵ. ਦੇਵਾਤਿਆਦੀਸੁ ਚਾਤੁਮਹਾਰਾਜਿਕਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਉਪਰਿਦੇਵਾ ਓਪਪਾਤਿਕਾਵ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਭੂਮਦੇਵਾ ਪਨ ਚਤੁਯੋਨਿਕਾ. ਏਕਚ੍ਚੇ ਚ ਮਨੁਸ੍ਸਾਤਿ ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਕੇਚਿ ਦੇਵਾ ਵਿਯ ਓਪਪਾਤਿਕਾ ਚ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਪਨੇਤੇ ਜਲਾਬੁਜਾਵ, ਅਣ੍ਡਜਾਪਿ ਏਤ੍ਥ ਕੋਨ੍ਤਪੁਤ੍ਤਾ ਦ੍ਵੇਭਾਤਿਯਤ੍ਥੇਰਾ ਵਿਯ, ਸਂਸੇਦਜਾਪਿ ਪਦੁਮਗਬ੍ਭੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਪੋਕ੍ਖਰਸਾਤਿਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਪਦੁਮਵਤਿਦੇਵੀਆਦਯੋ ਵਿਯ, ਏਵਂ ਵਿਨਿਪਾਤਿਕੇਸੁ ਨਿਜ੍ਝਾਮਤਣ੍ਹਿਕਪੇਤਾ ਨੇਰਯਿਕਾ ਵਿਯ ਓਪਪਾਤਿਕਾਯੇਵ, ਅਵਸੇਸਾ ਚਤੁਯੋਨਿਕਾਪਿ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਯਥਾ ਤੇ ਏਵਂ ਯਕ੍ਖਾਪਿ ਸਬ੍ਬਚਤੁਪ੍ਪਦਪਕ੍ਖਿਜਾਤਿਦੀਘਜਾਤਿਆਦਯੋਪਿ ਸਬ੍ਬੇ ਚਤੁਯੋਨਿਕਾਯੇਵ.

ਚਤੁਯੋਨਿਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਪਞ੍ਚਗਤਿਵਣ੍ਣਨਾ

੧੫੩. ਪਞ੍ਚ ਖੋ ਇਮਾ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਗਤਿਯੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸੁਕਤਦੁਕ੍ਕਟਕਮ੍ਮਵਸੇਨ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬਾਤਿ ਗਤਿਯੋ. ਅਪਿਚ ਗਤਿਗਤਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਗਤਿ ਅਜ੍ਝਾਸਯਗਤਿ ਵਿਭਵਗਤਿ ਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਗਤੀਤਿ ਬਹੁਵਿਧਾ ਗਤਿ ਨਾਮ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਤਂ ਗਤਿਂ ਪੇਚ੍ਚ ਗਚ੍ਛਾਮੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੪.੧੮੪) ਚ, ‘‘ਯਸ੍ਸ ਗਤਿਂ ਨ ਜਾਨਨ੍ਤਿ, ਦੇਵਾ ਗਨ੍ਧਬ੍ਬਮਾਨੁਸਾ’’ਤਿ (ਧ. ਪ. ੪੨੦) ਚ ਅਯਂ ਗਤਿਗਤਿ ਨਾਮ. ‘‘ਇਮੇਸਂ ਖੋ ਅਹਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਸੀਲਵਨ੍ਤਾਨਂ ਨੇਵ ਜਾਨਾਮਿ ਗਤਿਂ ਵਾ ਅਗਤਿਂ ਵਾ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੫੦੮) ਅਯਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਗਤਿ ਨਾਮ. ‘‘ਏਵਮ੍ਪਿ ਖੋ ਤੇ ਅਹਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮੇ ਗਤਿਂ ਚ ਪਜਾਨਾਮਿ ਜੁਤਿਞ੍ਚ ਪਜਾਨਾਮੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੫੦੩) ਅਯਂ ਅਜ੍ਝਾਸਯਗਤਿ ਨਾਮ. ‘‘ਵਿਭਵੋ ਗਤਿ ਧਮ੍ਮਾਨਂ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਅਰਹਤੋ ਗਤੀ’’ਤਿ (ਪਰਿ. ੩੩੯) ਅਯਂ ਵਿਭਵਗਤਿ ਨਾਮ. ‘‘ਦ੍ਵੇਯੇਵ ਗਤਿਯੋ ਭਵਨ੍ਤਿ ਅਨਞ੍ਞਾ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੨੫੮; ੨.੩੪) ਅਯਂ ਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਗਤਿ ਨਾਮ. ਤਾਸੁ ਇਧ ਗਤਿਗਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ.

ਨਿਰਯੋਤਿਆਦੀਸੁ ਨਿਰਤਿਅਤ੍ਥੇਨ ਨਿਰਸ੍ਸਾਦਟ੍ਠੇਨ ਨਿਰਯੋ. ਤਿਰਿਯਂ ਅਞ੍ਛਿਤਾਤਿ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਾ. ਤੇਸਂ ਯੋਨਿ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿ. ਪੇਚ੍ਚਭਾਵਂ ਪਤ੍ਤਾਨਂ ਵਿਸਯੋਤਿ ਪੇਤ੍ਤਿਵਿਸਯੋ. ਮਨਸੋ ਉਸ੍ਸਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਮਨੁਸ੍ਸਾ. ਪਞ੍ਚਹਿ ਕਾਮਗੁਣੇਹਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਆਨੁਭਾਵੇਹਿ ਚ ਦਿਬ੍ਬਨ੍ਤੀਤਿ ਦੇਵਾ. ਨਿਰਯਞ੍ਚਾਹਂ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਾਤਿਆਦੀਸੁ ਨਿਰਯੋਤਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਓਕਾਸੇਨ ਖਨ੍ਧਾ. ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿਂ ਚਾਤਿਆਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਮਗ੍ਗਂ ਪਟਿਪਦਨ੍ਤਿ ਉਭਯੇਨਾਪਿ ਵੁਤ੍ਤਗਤਿਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕ ਕਮ੍ਮਮੇਵ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਯਥਾ ਚ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋਤਿ ਯੇਨ ਮਗ੍ਗੇਨ ਯਾਯ ਪਟਿਪਦਾਯ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋਤਿ ਉਭਯਮ੍ਪਿ ਏਕਤੋ ਕਤ੍ਵਾ ਨਿਦ੍ਦਿਸਤਿ. ਅਪਾਯਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਡ੍ਢਿਸਙ੍ਖਾਤਾ ਸੁਖਸਙ੍ਖਾਤਾ ਵਾ ਅਯਾ ਅਪੇਤਤ੍ਤਾ ਅਪਾਯੋ. ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਗਤਿ ਪਟਿਸਰਣਨ੍ਤਿ ਦੁਗ੍ਗਤਿ. ਦੁਕ੍ਕਟਕਾਰਿਨੋ ਏਤ੍ਥ ਵਿਨਿਪਤਨ੍ਤੀਤਿ ਵਿਨਿਪਾਤੋ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਞ੍ਚਾਹਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਪਨ ਨ ਕੇਵਲਂ ਗਤਿਗਤਿਮੇਵ, ਗਤਿਨਿਸ੍ਸਰਣਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਮ੍ਪਿ ਜਾਨਾਮੀਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਮਾਹ. ਇਧ ਮਗ੍ਗੋ ਪਟਿਪਦਾਤਿ ਉਭਯੇਨਾਪਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋਵ ਵੁਤ੍ਤੋ.

ਪਞ੍ਚਗਤਿਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਞਾਣਪ੍ਪਵਤ੍ਤਾਕਾਰਵਣ੍ਣਨਾ

੧੫੪. ਇਦਾਨਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਸਤ੍ਤਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਅਟ੍ਠਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਅਤ੍ਤਨੋ ਞਾਣਪ੍ਪਵਤ੍ਤਾਕਾਰਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਇਧਾਹਂ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਾਤਿਆਦਿਮਾਹ.

ਤਤ੍ਥ ਏਕਨ੍ਤਦੁਕ੍ਖਾਤਿ ਨਿਚ੍ਚਦੁਕ੍ਖਾ ਨਿਰਨ੍ਤਰਦੁਕ੍ਖਾ. ਤਿਬ੍ਬਾਤਿ ਬਹਲਾ. ਕਟੁਕਾਤਿ ਖਰਾ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪੀਤਿਆਦੀਨਿ ਓਪਮ੍ਮਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਤਤ੍ਥ ਕਾਸੂਤਿ ਆਵਾਟੋਪਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਰਾਸਿਪਿ.

‘‘ਕਿਨ੍ਨੁ ਸਨ੍ਤਰਮਾਨੋਵ, ਕਾਸੁਂ ਖਣਸਿ ਸਾਰਥਿ;

ਪੁਟ੍ਠੋ ਮੇ ਸਮ੍ਮ ਅਕ੍ਖਾਹਿ, ਕਿਂ ਕਾਸੁਯਾ ਕਰਿਸ੍ਸਸੀ’’ਤਿ. (ਜਾ. ੨.੨੨.੩) –

ਏਤ੍ਥ ਹਿ ਆਵਾਟੋ ਕਾਸੁ ਨਾਮ.

‘‘ਅਙ੍ਗਾਰਕਾਸੁਂ ਅਪਰੇ ਫੁਨਨ੍ਤਿ, ਨਰਾ ਰੁਦਨ੍ਤਾ ਪਰਿਦਡ੍ਢਗਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. (ਜਾ. ੨.੨੨.੪੬੨) –

ਏਤ੍ਥ ਰਾਸਿ. ਇਧ ਪਨ ਆਵਾਟੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਸਾਧਿਕਪੋਰਿਸਾ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਸਾਧਿਕਂ ਪੋਰਿਸਂ ਪਮਾਣਂ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਸਾਧਿਕਪੋਰਿਸਾ, ਅਤਿਰੇਕਪਞ੍ਚਰਤਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵੀਤਚ੍ਚਿਕਾਨਂ ਵੀਤਧੂਮਾਨਨ੍ਤਿ ਏਤਂ ਪਰਿਲ਼ਾਹਸ੍ਸ ਬਲਵਭਾਵਦੀਪਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਚ੍ਚਿਯਾ ਵਾ ਸਤਿ ਧੂਮੇ ਵਾ ਸਤਿ, ਵਾਤੋ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ, ਤੇਨ ਪਰਿਲ਼ਾਹੋ ਨ ਬਲਵਾ ਹੋਤਿ. ਘਮ੍ਮਪਰੇਤੋਤਿ ਘਮ੍ਮਾਨੁਗਤੋ. ਤਸਿਤੋਤਿ ਜਾਤਤਣ੍ਹੋ. ਪਿਪਾਸਿਤੋਤਿ ਉਦਕਂ ਪਾਤੁਕਾਮੋ. ਏਕਾਯਨੇਨ ਮਗ੍ਗੇਨਾਤਿ ਏਕਪਥੇਨੇਵ ਮਗ੍ਗੇਨ, ਅਨੁਕ੍ਕਮਨਿਯੇਨ ਉਭੋਸੁ ਪਸ੍ਸੇਸੁ ਨਿਰਨ੍ਤਰਕਣ੍ਟਕਰੁਕ੍ਖਗਹਨੇਨ. ਪਣਿਧਾਯਾਤਿ ਅਙ੍ਗਾਰਕਾਸੁਯਂ ਪਤ੍ਥਨਾ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਅਙ੍ਗਾਰਕਾਸੁਂ ਆਰਬ੍ਭ ਪਨ ਇਰਿਯਾਪਥਸ੍ਸ ਠਪਿਤਤ੍ਤਾ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਏਵਮੇਵ ਖੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਇਦਂ ਓਪਮ੍ਮਸਂਸਨ੍ਦਨਂ – ਅਙ੍ਗਾਰਕਾਸੁ ਵਿਯ ਹਿ ਨਿਰਯੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਅਙ੍ਗਾਰਕਾਸੁਮਗ੍ਗੋ ਵਿਯ ਨਿਰਯੂਪਗਂ ਕਮ੍ਮਂ. ਮਗ੍ਗਾਰੁਲ਼੍ਹੋ ਵਿਯ ਕਮ੍ਮਸਮਙ੍ਗੀ ਪੁਗ੍ਗਲੋ. ਚਕ੍ਖੁਮਾ ਪੁਰਿਸੋ ਵਿਯ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਕੋ ਭਗਵਾ. ਯਥਾ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਮਗ੍ਗਾਰੁਲ਼੍ਹਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਵਿਜਾਨਾਤਿ ‘‘ਅਯਂ ਇਮਿਨਾ ਮਗ੍ਗੇਨ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਅਙ੍ਗਾਰਕਾਸੁਯਂ ਪਤਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ, ਏਵਮੇਵਂ ਭਗਵਾ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾਦੀਸੁ ਯਂਕਿਞ੍ਚਿ ਕਮ੍ਮਂ ਆਯੂਹਨ੍ਤਂ ਏਵਂ ਜਾਨਾਤਿ ‘‘ਅਯਂ ਇਮਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਨਿਰਯੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਸ੍ਸਤ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਯਥਾ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਅਪਰਭਾਗੇ ਤਂ ਅਙ੍ਗਾਰਕਾਸੁਯਾ ਪਤਿਤਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਭਗਵਾ ਅਪਰਭਾਗੇ ‘‘ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਤਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਕੁਹਿਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਆਲੋਕਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਨਾ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤੋ ਨਿਰਯੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਂ ਪਸ੍ਸਤਿ ਪਞ੍ਚਵਿਧਬਨ੍ਧਨਾਦਿਮਹਾਦੁਕ੍ਖਂ ਅਨੁਭਵਨ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਤਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਾਯੂਹਨਕਾਲੇ ਅਞ੍ਞੋ ਵਣ੍ਣੋ, ਨਿਰਯੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞੋ. ਅਥਾਪਿ ‘‘ਸੋ ਸਤ੍ਤੋ ਤਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਕਤ੍ਥ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨੇਕਸਹਸ੍ਸਾਨਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਮਜ੍ਝੇ ਠਿਤੋਪਿ ‘‘ਅਯਂ ਸੋ’’ਤਿ ਸੋਯੇਵ ਸਤ੍ਤੋ ਆਪਾਥਂ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ‘‘ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਬਲਂ ਨਾਮ ਏਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ.

ਦੁਤਿਯਉਪਮਾਯਂ ਯਸ੍ਮਾ ਅਙ੍ਗਾਰਕਾਸੁਯਂ ਵਿਯ ਗੂਥਕੂਪੇ ਪਰਿਲ਼ਾਹੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਏਕਨ੍ਤਦੁਕ੍ਖਾ’’ਤਿ ਅਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਦੁਕ੍ਖਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਪੁਰਿਮਨਯੇਨੇਵ ਓਪਮ੍ਮਸਂਸਨ੍ਦਨਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਇਮਮ੍ਪਿ ਹਿ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਭਗਵਾ ਹਤ੍ਥਿਯੋਨਿਆਦੀਸੁ ਯਤ੍ਥ ਕਤ੍ਥਚਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਂ ਵਧਬਨ੍ਧਨਆਕਡ੍ਢਨਵਿਕਡ੍ਢਨਾਦੀਹਿ ਮਹਾਦੁਕ੍ਖਂ ਅਨੁਭਵਮਾਨਂ ਪਸ੍ਸਤਿਯੇਵ.

ਤਤਿਯਉਪਮਾਯਂ ਤਨੁਪਤ੍ਤਪਲਾਸੋਤਿ ਨ ਅਬ੍ਭਪਟਲਂ ਵਿਯ ਤਨੁਪਣ੍ਣੋ, ਵਿਰਲ਼ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਂ ਪਨਸ੍ਸ ਸਨ੍ਧਾਯ ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਬਰਚ੍ਛਾਯੋਤਿ ਵਿਰਲ਼ਚ੍ਛਾਯੋ. ਦੁਕ੍ਖਬਹੁਲਾਤਿ ਪੇਤ੍ਤਿਵਿਸਯਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਦੁਕ੍ਖਮੇਵ ਬਹੁਲਂ, ਸੁਖਂ ਪਰਿਤ੍ਤਂ ਕਦਾਚਿ ਅਨੁਭਵਿਤਬ੍ਬਂ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਵਮਾਹ. ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਪੁਰਿਮਨਯੇਨੇਵ ਓਪਮ੍ਮਸਂਸਨ੍ਦਨਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਚਤੁਤ੍ਥਉਪਮਾਯਂ ਬਹਲਪਤ੍ਤਪਲਾਸੋਤਿ ਨਿਰਨ੍ਤਰਪਣ੍ਣੋ ਪਤ੍ਤਸਞ੍ਛਨ੍ਨੋ. ਸਨ੍ਤਚ੍ਛਾਯੋਤਿ ਪਾਸਾਣਚ੍ਛਤ੍ਤਂ ਵਿਯ ਘਨਚ੍ਛਾਯੋ. ਸੁਖਬਹੁਲਾ ਵੇਦਨਾਤਿ ਮਨੁਸ੍ਸਲੋਕੇ ਖਤ੍ਤਿਯਕੁਲਾਦੀਸੁ ਸੁਖਬਹੁਲਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦਯਿਤਬ੍ਬਾ ਹੋਤਿ, ਤਾ ਵੇਦਯਮਾਨਂ ਨਿਪਨ੍ਨਂ ਵਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਵਾ ਪਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਇਧਾਪਿ ਓਪਮ੍ਮਸਂਸਨ੍ਦਨਂ ਪੁਰਿਮਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਪਞ੍ਚਮਉਪਮਾਯਂ ਪਾਸਾਦੋਤਿ ਦੀਘਪਾਸਾਦੋ. ਉਲ੍ਲਿਤ੍ਤਾਵਲਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਨ੍ਤੋ ਚੇਵ ਉਲ੍ਲਿਤ੍ਤਂ ਬਹਿ ਚ ਅਵਲਿਤ੍ਤਂ. ਫੁਸਿਤਗ੍ਗਲ਼ਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵਾਰਬਾਹਾਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸੁਪਿਹਿਤਕਵਾਟਂ. ਗੋਨਕਤ੍ਥਤੋਤਿ ਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲਾਧਿਕਲੋਮੇਨ ਕਾਲ਼ਕੋਜਵੇਨ ਅਤ੍ਥਤੋ. ਪਟਿਕਤ੍ਥਤੋਤਿ ਉਣ੍ਣਾਮਯੇਨ ਸੇਤਅਤ੍ਥਰਣੇਨ ਅਤ੍ਥਤੋ. ਪਟਲਿਕਤ੍ਥਤੋਤਿ ਘਨਪੁਪ੍ਫਕੇਨ ਉਣ੍ਣਾਮਯਅਤ੍ਥਰਣੇਨ ਅਤ੍ਥਤੋ. ਕਦਲਿਮਿਗਪਵਰਪਚ੍ਚਤ੍ਥਰਣੋਤਿ ਕਦਲਿਮਿਗਚਮ੍ਮਮਯੇਨ ਉਤ੍ਤਮਪਚ੍ਚਤ੍ਥਰਣੇਨ ਅਤ੍ਥਤੋ. ਤਂ ਕਿਰ ਪਚ੍ਚਤ੍ਥਰਣਂ ਸੇਤਵਤ੍ਥਸ੍ਸ ਉਪਰਿ ਕਦਲਿਮਿਗਚਮ੍ਮਂ ਅਤ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾ ਸਿਬ੍ਬੇਤ੍ਵਾ ਕਰੋਨ੍ਤਿ. ਸਉਤ੍ਤਰਚ੍ਛਦੋਤਿ ਸਹ ਉਤ੍ਤਰਚ੍ਛਦੇਨ, ਉਤ੍ਤਰਿਬਦ੍ਧੇਨ ਰਤ੍ਤਵਿਤਾਨੇਨ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਉਭਤੋਲੋਹਿਤਕੂਪਧਾਨੋਤਿ ਸੀਸੂਪਧਾਨਞ੍ਚ ਪਾਦੂਪਧਾਨਞ੍ਚਾਤਿ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕਸ੍ਸ ਉਭਤੋ ਠਪਿਤਲੋਹਿਤਕੂਪਧਾਨੋ. ਇਧਾਪਿ ਉਪਮਾਸਂਸਨ੍ਦਨਂ ਪੁਰਿਮਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਅਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਪਰਭਾਗਯੋਜਨਾ, ਯਥਾ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਮਗ੍ਗਾਰੁਲ਼੍ਹਮੇਵ ਜਾਨਾਤਿ ‘‘ਅਯਂ ਏਤੇਨ ਮਗ੍ਗੇਨ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪਾਸਾਦਂ ਆਰੁਯ੍ਹ ਕੂਟਾਗਾਰਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕੇ ਨਿਸੀਦਿਸ੍ਸਤਿ ਵਾ ਨਿਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤਿ ਵਾ’’ਤਿ, ਏਵਮੇਵਂ ਭਗਵਾ ਦਾਨਾਦੀਸੁ ਪੁਞ੍ਞਕਿਰਿਯਵਤ੍ਥੂਸੁ ਯਂਕਿਞ੍ਚਿ ਕੁਸਲਕਮ੍ਮਂ ਆਯੂਹਨ੍ਤਂਯੇਵ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਅਯਂ ਇਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦੇਵਲੋਕੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਜਾਨਾਤਿ. ਯਥਾ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਅਪਰਭਾਗੇ ਤਂ ਪਾਸਾਦਂ ਆਰੁਯ੍ਹ ਕੂਟਾਗਾਰਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਵਾ ਨਿਪਨ੍ਨਂ ਵਾ ਏਕਨ੍ਤਸੁਖਂ ਨਿਰਨ੍ਤਰਸੁਖਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਯਮਾਨਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਏਵਮੇਵਂ ਭਗਵਾ ਅਪਰਭਾਗੇ ‘‘ਸੋ ਤਂ ਕਲ੍ਯਾਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਕੁਹਿਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਆਲੋਕਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਨਾ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤੋ ਦੇਵਲੋਕੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਨਨ੍ਦਨਵਨਾਦੀਸੁ ਅਚ੍ਛਰਾਸਙ੍ਘਪਰਿਵੁਤਂ ਦਿਬ੍ਬਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਅਨੁਭਵਮਾਨਂ.

ਞਾਣਪ੍ਪਵਤ੍ਤਾਕਾਰਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਆਸਵਕ੍ਖਯਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ

ਆਸਵਕ੍ਖਯਵਾਰੇ ‘‘ਦਿਬ੍ਬੇਨ ਚਕ੍ਖੁਨਾ’’ਤਿ ਅਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਤਮੇਨਂ ਪਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਂ ਕਸ੍ਮਾਤਿ ਚੇ? ਨਿਯਮਾਭਾਵਾ. ਇਮਞ੍ਹਿ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਨਾਪਿ ਪਸ੍ਸਿਸ੍ਸਤਿ, ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣੇਨਾਪਿ ਜਾਨਿਸ੍ਸਤਿ, ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣੇਨਪਿ ਜਾਨਿਸ੍ਸਤਿਯੇਵ. ਏਕਨ੍ਤਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾਤਿ ਇਦਂ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਦੇਵਲੋਕਸੁਖੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤੋ ਏਕਂ, ਅਤ੍ਥਤੋ ਪਨ ਨਾਨਾ ਹੋਤਿ. ਦੇਵਲੋਕਸੁਖਞ੍ਹਿ ਰਾਗਪਰਿਲ਼ਾਹਾਦੀਨਂ ਅਤ੍ਥਿਤਾਯ ਨ ਏਕਨ੍ਤੇਨੇਵ ਸੁਖਂ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਸੁਖਂ ਪਨ ਸਬ੍ਬਪਰਿਲ਼ਾਹਾਨਂ ਵੂਪਸਮਾਯ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰੇਨ ਏਕਨ੍ਤਸੁਖਂ. ਉਪਮਾਯਮ੍ਪਿ ‘‘ਯਥਾ ਪਾਸਾਦੇ ਏਕਨ੍ਤਸੁਖਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਂ ਮਗ੍ਗਪਰਿਲ਼ਾਹਸ੍ਸ ਅਵੂਪਸਨ੍ਤਤਾਯ ਛਾਤਜ੍ਝਤ੍ਤਤਾਯ ਪਿਪਾਸਾਭਿਭੂਤਤਾਯ ਚ ਨ ਏਕਨ੍ਤਮੇਵ ਸੁਖਂ. ਵਨਸਣ੍ਡੇ ਪਨ ਪੋਕ੍ਖਰਣਿਯਂ ਓਰੁਯ੍ਹ ਰਜੋਜਲ੍ਲਸ੍ਸ ਪਵਾਹਿਤਤ੍ਤਾ ਮਗ੍ਗਦਰਥਸ੍ਸ ਵੂਪਸਨ੍ਤਤਾਯ ਭਿਸਮੂਲਖਾਦਨੇਨ ਚੇਵ ਮਧੁਰੋਦਕਪਾਨੇਨ ਚ ਖੁਪ੍ਪਿਪਾਸਾਨਂ ਵਿਨੀਤਤਾਯ ਉਦਕਸਾਟਕਂ ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਮਟ੍ਠਦੁਕੂਲਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਤਣ੍ਡੁਲਤ੍ਥਵਿਕਂ ਉਸ੍ਸੀਸਕੇ ਕਤ੍ਵਾ ਉਦਕਸਾਟਕਂ ਪੀਲ਼ੇਤ੍ਵਾ ਹਦਯੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਮਨ੍ਦਮਨ੍ਦੇਨ ਚ ਵਾਤੇਨ ਬੀਜਯਮਾਨਸ੍ਸ ਨਿਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰੇਨ ਏਕਨ੍ਤਸੁਖਂ ਹੋਤਿ.

ਏਵਮੇਵ ਖੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਇਦਂ ਓਪਮ੍ਮਸਂਸਨ੍ਦਨਂ – ਪੋਕ੍ਖਰਣੀ ਵਿਯ ਹਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਪੋਕ੍ਖਰਣਿਮਗ੍ਗੋ ਵਿਯ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਪਟਿਪਦਾ. ਮਗ੍ਗਾਰੁਲ਼੍ਹੋ ਵਿਯ ਪਟਿਪਦਾਸਮਙ੍ਗੀਪੁਗ੍ਗਲੋ. ਚਕ੍ਖੁਮਾ ਪੁਰਿਸੋ ਵਿਯ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁ ਭਗਵਾ. ਵਨਸਣ੍ਡੋ ਵਿਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ. ਯਥਾ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਮਗ੍ਗਾਰੁਲ਼੍ਹਂ ਦਿਸ੍ਵਾਵ ਜਾਨਾਤਿ ‘‘ਅਯਂ ਇਮਿਨਾ ਮਗ੍ਗੇਨ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪੋਕ੍ਖਰਣਿਯਂ ਨ੍ਹਤ੍ਵਾ ਰਮਣੀਯੇ ਵਨਸਣ੍ਡੇ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲੇ ਨਿਸੀਦਿਸ੍ਸਤਿ ਵਾ ਨਿਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤਿ ਵਾ’’ਤਿ, ਏਵਮੇਵਂ ਭਗਵਾ ਪਟਿਪਦਂ ਪੂਰੇਨ੍ਤਮੇਵ ਨਾਮਰੂਪਂ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨ੍ਤਮੇਵ ਪਚ੍ਚਯਪਰਿਗ੍ਗਹਂ ਕਰੋਨ੍ਤਮੇਵ ਲਕ੍ਖਣਾਰਮ੍ਮਣਾਯ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਮੇਵ ਜਾਨਾਤਿ ‘‘ਅਯਂ ਇਮਂ ਪਟਿਪਦਂ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਆਸਵੇ ਖੇਪੇਤ੍ਵਾ ਅਨਾਸਵਂ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ਯਥਾ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਅਪਰਭਾਗੇ ਤਾਯਂ ਪੋਕ੍ਖਰਣਿਯਂ ਨ੍ਹਤ੍ਵਾ ਵਨਸਣ੍ਡਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਵਾ ਨਿਪਨ੍ਨਂ ਵਾ ਏਕਨ੍ਤਸੁਖਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਯਮਾਨਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਭਗਵਾ ਅਪਰਭਾਗੇ ਤਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਪਟਿਪਦਂ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ਮਗ੍ਗਂ ਭਾਵੇਤ੍ਵਾ ਫਲਂ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਨਿਰੋਧਸਯਨਵਰਗਤਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਰਮ੍ਮਣਂ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਅਪ੍ਪੇਤ੍ਵਾ ਏਕਨ੍ਤਸੁਖਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਯਮਾਨਂ ਪਸ੍ਸਤਿ.

ਆਸਵਕ੍ਖਯਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਦੁਕ੍ਕਰਕਾਰਿਕਾਦਿਸੁਦ੍ਧਿਵਣ੍ਣਨਾ

੧੫੫. ‘‘ਅਭਿਜਾਨਾਮਿ ਖੋ ਪਨਾਹਂ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਚਤੁਰਙ੍ਗਸਮਨ੍ਨਾਗਤ’’ਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਕਸ੍ਮਾ ਆਰਦ੍ਧਂ? ਪਾਟਿਯੇਕ੍ਕਂ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਵਸੇਨ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਅਯਂ ਕਿਰ ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤੋ ਦੁਕ੍ਕਰਕਾਰਿਕਾਯ ਸੁਦ੍ਧਿ ਹੋਤੀਤਿ ਏਵਂ ਲਦ੍ਧਿਕੋ. ਅਥਸ੍ਸ ਭਗਵਾ ਮਯਾ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਠਤ੍ਵਾ ਚਤੁਰਙ੍ਗਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਦੁਕ੍ਕਰਂ ਕਤਂ, ਦੁਕ੍ਕਰਕਾਰਕੋ ਨਾਮ ਮਯਾ ਸਦਿਸੋ ਨਤ੍ਥਿ. ਦੁਕ੍ਕਰਕਾਰੇਨ ਸੁਦ੍ਧਿਯਾ ਸਤਿ ਅਹਮੇਵ ਸੁਦ੍ਧੋ ਭਵੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਇਮਂ ਦੇਸਨਂ ਆਰਭਿ. ਅਪਿਚ ਅਯਂ ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤੋ ਦੁਕ੍ਕਰਕਾਰਿਕਾਯ ਪਸਨ੍ਨੋ, ਸੋ ਚਸ੍ਸ ਪਸਨ੍ਨਭਾਵੋ, ‘‘ਅਦ੍ਦਸਾ ਖੋ, ਭਗ੍ਗਵ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤੋ ਲਿਚ੍ਛਵਿਪੁਤ੍ਤੋ ਅਚੇਲਂ ਕੋਰਕ੍ਖਤ੍ਤਿਯਂ ਚਤੁਕ੍ਕੁਣ੍ਡਿਕਂ ਛਮਾਨਿਕਿਣ੍ਣਂ ਭਕ੍ਖਸਂ ਮੁਖੇਨ ਖਾਦਨ੍ਤਂ ਮੁਖੇਨ ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਂ. ਦਿਸ੍ਵਾਨਸ੍ਸ ਏਤਦਹੋਸਿ ‘ਸਾਧੁ ਰੂਪੋ ਵਤ, ਭੋ, ਅਯਂ ਸਮਣੋ ਚਤੁਕ੍ਕੁਣ੍ਡਿਕੋ ਛਮਾਨਿਕਿਣ੍ਣਂ ਭਕ੍ਖਸਂ ਮੁਖੇਨੇਵ ਖਾਦਤਿ, ਮੁਖੇਨੇਵ ਭੁਞ੍ਜਤੀ’’’ਤਿ ਏਵਮਾਦਿਨਾ ਪਾਥਿਕਸੁਤ੍ਤੇ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੭) ਆਗਤਨਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਅਥ ਭਗਵਾ ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਕਰਕਾਰਿਕਾਯ ਪਸਨ੍ਨੋ, ਮਯਾ ਚ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਠਤ੍ਵਾ ਚਤੁਰਙ੍ਗਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਦੁਕ੍ਕਰਂ ਕਤਂ, ਦੁਕ੍ਕਰਕਾਰੇ ਪਸੀਦਨ੍ਤੇਨਾਪਿ ਅਨੇਨ ਮਯਿ ਪਸੀਦਿਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ, ਸੋਪਿਸ੍ਸ ਪਸਾਦੋ ਮਯਿ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਇਮਂ ਦੇਸਨਂ ਆਰਭਿ.

ਤਤ੍ਰ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਨ੍ਤਿ ਦਾਨਮ੍ਪਿ ਵੇਯ੍ਯਾਵਚ੍ਚਮ੍ਪਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਮ੍ਪਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਹਾਰਾਪਿ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਪਿ ਮੇਥੁਨਵਿਰਤਿਪਿ ਸਦਾਰਸਨ੍ਤੋਸੋਪਿ ਉਪੋਸਥੋਪਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋਪਿ ਸਕਲਸਾਸਨਮ੍ਪਿ ਅਜ੍ਝਾਸਯੋਪਿ ਵੀਰਿਯਮ੍ਪਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.

‘‘ਕਿਂ ਤੇ ਵਤਂ ਕਿਂ ਪਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ,

ਕਿਸ੍ਸ ਸੁਚਿਣ੍ਣਸ੍ਸ ਅਯਂ ਵਿਪਾਕੋ;

ਇਦ੍ਧੀ ਜੁਤੀ ਬਲਵੀਰਿਯੂਪਪਤ੍ਤਿ,

ਇਦਞ੍ਚ ਤੇ ਨਾਗ ਮਹਾਵਿਮਾਨਂ.

ਅਹਞ੍ਚ ਭਰਿਯਾ ਚ ਮਨੁਸ੍ਸਲੋਕੇ,

ਸਦ੍ਧਾ ਉਭੋ ਦਾਨਪਤੀ ਅਹੁਮ੍ਹਾ;

ਓਪਾਨਭੂਤਂ ਮੇ ਘਰਂ ਤਦਾਸਿ,

ਸਨ੍ਤਪ੍ਪਿਤਾ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਚ.

ਤਂ ਮੇ ਵਤਂ ਤਂ ਪਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ,

ਤਸ੍ਸ ਸੁਚਿਣ੍ਣਸ੍ਸ ਅਯਂ ਵਿਪਾਕੋ;

ਇਦ੍ਧੀ ਜੁਤੀ ਬਲਵੀਰਿਯੂਪਪਤ੍ਤਿ,

ਇਦਞ੍ਚ ਮੇ ਧੀਰ ਮਹਾਵਿਮਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. (ਜਾ. ੨.੨੨.੧੫੯੨, ੧੫੯੩, ੧੫੯੫) –

ਇਮਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਪੁਣ੍ਣਕਜਾਤਕੇ ਦਾਨਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

‘‘ਕੇਨ ਪਾਣਿ ਕਾਮਦਦੋ, ਕੇਨ ਪਾਣਿ ਮਧੁਸ੍ਸਵੋ;

ਕੇਨ ਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੇਨ, ਪੁਞ੍ਞਂ ਪਾਣਿਮ੍ਹਿ ਇਜ੍ਝਤਿ.

ਤੇਨ ਪਾਣਿ ਕਾਮਦਦੋ, ਤੇਨ ਪਾਣਿ ਮਧੁਸ੍ਸਵੋ;

ਤੇਨ ਮੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੇਨ, ਪੁਞ੍ਞਂ ਪਾਣਿਮ੍ਹਿ ਇਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ. (ਪੇ. ਵ. ੨੭੫) –

ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਙ੍ਕੁਰਪੇਤਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਵੇਯ੍ਯਾਵਚ੍ਚਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਏਵਂ ਖੋ ਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਿਤ੍ਤਿਰਿਯਂ ਨਾਮ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਅਹੋਸੀ’’ਤਿ (ਚੂਲ਼ਵ. ੩੧੧) ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਤਿਤ੍ਤਿਰਜਾਤਕੇ ਪਞ੍ਚਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਤਂ ਖੋ ਪਨ ਮੇ ਪਞ੍ਚਸਿਖ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਨੇਵ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਯ ਨ ਵਿਰਾਗਾਯ ਨ ਨਿਰੋਧਾਯ, ਯਾਵਦੇਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੂਪਪਤ੍ਤਿਯਾ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੩੨੯) ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਮਹਾਗੋਵਿਨ੍ਦਸੁਤ੍ਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਹਾਰਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਸ੍ਮਿਂ, ਸਹਸ੍ਸਂ ਮਚ੍ਚੁਹਾਯਿਨ’’ਨ੍ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੮੪) ਏਤ੍ਥ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ‘‘ਪਰੇ ਅਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਮਯਮੇਤ੍ਥ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੮੩) ਸਲ੍ਲੇਖਸੁਤ੍ਤੇ ਮੇਥੁਨਵਿਰਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ.

‘‘ਮਯਞ੍ਚ ਭਰਿਯਾ ਨਾਤਿਕ੍ਕਮਾਮ,

ਅਮ੍ਹੇ ਚ ਭਰਿਯਾ ਨਾਤਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤਿ;

ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਤਾਹਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਾਮ,

ਤਸ੍ਮਾ ਹਿ ਅਮ੍ਹਂ ਦਹਰਾ ਨ ਮੀਯਰੇ’’ਤਿ. (ਜਾ. ੧.੧੦.੯੭) –

ਮਹਾਧਮ੍ਮਪਾਲਜਾਤਕੇ ਸਦਾਰਸਨ੍ਤੋਸੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ.

‘‘ਹੀਨੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੇਨ, ਖਤ੍ਤਿਯੇ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ;

ਮਜ੍ਝਿਮੇਨ ਚ ਦੇਵਤ੍ਤਂ, ਉਤ੍ਤਮੇਨ ਵਿਸੁਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ. (ਜਾ. ੧.੮.੭੫) –

ਏਵਂ ਨਿਮਿਜਾਤਕੇ ਅਤ੍ਤਦਮਨਵਸੇਨ ਕਤੋ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਉਪੋਸਥੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ‘‘ਇਦਂ ਖੋ ਪਨ ਮੇ, ਪਞ੍ਚਸਿਖ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਏਕਨ੍ਤਨਿਬ੍ਬਿਦਾਯ ਵਿਰਾਗਾਯ…ਪੇ… ਅਯਮੇਵ ਅਰਿਯੋ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੩੨੯) ਮਹਾਗੋਵਿਨ੍ਦਸੁਤ੍ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਞੇਵ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ‘‘ਤਯਿਦਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਇਦ੍ਧਞ੍ਚੇਵ ਫੀਤਞ੍ਚ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਕਂ ਬਾਹੁਜਞ੍ਞਂ ਪੁਥੁਭੂਤਂ ਯਾਵ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਹਿ ਸੁਪ੍ਪਕਾਸਿਤ’’ਨ੍ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੧੭੪) ਪਾਸਾਦਿਕਸੁਤ੍ਤੇ ਸਿਕ੍ਖਤ੍ਤਯਸਙ੍ਗਹਂ ਸਾਸਨਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

‘‘ਅਪਿ ਅਤਰਮਾਨਾਨਂ, ਫਲਾਸਾਵ ਸਮਿਜ੍ਝਤਿ;

ਵਿਪਕ੍ਕਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੋਸ੍ਮਿ, ਏਵਂ ਜਾਨਾਹਿ ਗਾਮਣੀ’’ਤਿ. (ਜਾ. ੧.੧.੮) –

ਏਤ੍ਥ ਅਜ੍ਝਾਸਯੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਇਧ ਪਨ ਵੀਰਿਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ. ਵੀਰਿਯਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਸ੍ਸ ਹਿ ਇਦਮੇਵ ਸੁਤ੍ਤਂ. ਤਦੇਤਂ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਕਰਸ੍ਸ ਕਤਤ੍ਤਾ ਚਤੁਰਙ੍ਗਸਮਨ੍ਨਾਗਤਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਤਪਸ੍ਸੀ ਸੁਦਂ ਹੋਮੀਤਿ ਸੁਦਨ੍ਤਿ ਨਿਪਾਤਮਤ੍ਤਂ, ਤਪਨਿਸ੍ਸਿਤਕੋ ਹੋਮੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਰਮਤਪਸ੍ਸੀਤਿ ਪਰਮੋ ਤਪਸ੍ਸੀ, ਤਪਨਿਸ੍ਸਿਤਕਾਨਂ ਉਤ੍ਤਮੋ. ਲੂਖੋ ਸੁਦਂ ਹੋਮੀਤਿ ਲੂਖੋ ਹੋਮਿ. ਜੇਗੁਚ੍ਛੀਤਿ ਪਾਪਜੇਗੁਚ੍ਛਿਕੋ. ਪਵਿਵਿਤ੍ਤੋ ਸੁਦਂ ਹੋਮੀਤਿ ਪਵਿਵਿਤ੍ਤੋ ਅਹਂ ਹੋਮਿ. ਤਤ੍ਰਾਸ੍ਸੁ ਮੇ ਇਦਂ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਾਤਿ ਤਤ੍ਰ ਚਤੁਰਙ੍ਗੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੇ ਇਦਂ ਮਮ ਤਪਸ੍ਸਿਤਾਯ ਹੋਤਿ, ਤਪਨਿਸ੍ਸਿਤਕਭਾਵੇ ਮਯ੍ਹਂ ਇਦਂ ਅਚੇਲਕਾਦਿਤਪਸ੍ਸਿਤਕਤ੍ਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਅਚੇਲਕੋਤਿ ਨਿਚ੍ਚੇਲੋ ਨਗ੍ਗੋ. ਮੁਤ੍ਤਾਚਾਰੋਤਿ ਵਿਸਟ੍ਠਾਚਾਰੋ, ਉਚ੍ਚਾਰਕਮ੍ਮਾਦੀਸੁ ਲੋਕਿਯਕੁਲਪੁਤ੍ਤਾਚਾਰੇਨ ਵਿਰਹਿਤੋ, ਠਿਤਕੋਵ ਉਚ੍ਚਾਰਂ ਕਰੋਮਿ, ਪਸ੍ਸਾਵਂ ਕਰੋਮਿ, ਖਾਦਾਮਿ ਭੁਞ੍ਜਾਮਿ ਚ. ਹਤ੍ਥਾਪਲੇਖਨੋਤਿ ਹਤ੍ਥੇ ਪਿਣ੍ਡਮ੍ਹਿ ਠਿਤੇ ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਹਤ੍ਥਂ ਅਪਲਿਖਾਮਿ, ਉਚ੍ਚਾਰਂ ਵਾ ਕਤ੍ਵਾ ਹਤ੍ਥਸ੍ਮਿਞ੍ਞੇਵ ਦਣ੍ਡਕਸਞ੍ਞੀ ਹੁਤ੍ਵਾ ਹਤ੍ਥੇਨ ਅਪਲਿਖਾਮੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤੇ ਕਿਰ ਦਣ੍ਡਕਂ ਸਤ੍ਤੋਤਿ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੇਸਂ ਪਟਿਪਦਂ ਪੂਰੇਨ੍ਤੋ ਏਵਮਕਾਸਿ. ਭਿਕ੍ਖਾਗਹਣਤ੍ਥਂ ਏਹਿ ਭਦ੍ਦਨ੍ਤੇਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ ਨ ਏਤੀਤਿ ਨ ਏਹਿਭਦ੍ਦਨ੍ਤਿਕੋ. ਤੇਨ ਹਿ ਤਿਟ੍ਠ ਭਦ੍ਦਨ੍ਤੇਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋਪਿ ਨ ਤਿਟ੍ਠਤੀਤਿ ਨ ਤਿਟ੍ਠਭਦ੍ਦਨ੍ਤਿਕੋ. ਤਦੁਭਯਮ੍ਪਿ ਤਿਤ੍ਥਿਯਾ ਏਵਂ ਏਤਸ੍ਸ ਵਚਨਂ ਕਤਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਨ ਕਰੋਨ੍ਤਿ. ਅਹਮ੍ਪਿ ਏਵਂ ਅਕਾਸਿਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਅਭਿਹਟਨ੍ਤਿ ਪੁਰੇਤਰਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਆਹਟਂ ਭਿਕ੍ਖਂ. ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸਕਤਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਤੁਮ੍ਹੇ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਕਤਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਆਰੋਚਿਤਭਿਕ੍ਖਂ. ਨ ਨਿਮਨ੍ਤਨਨ੍ਤਿ ਅਸੁਕਂ ਨਾਮ ਕੁਲਂ ਵਾ ਵੀਥਿਂ ਵਾ ਗਾਮਂ ਵਾ ਪਵਿਸੇਯ੍ਯਾਥਾਤਿ ਏਵਂ ਨਿਮਨ੍ਤਿਤਭਿਕ੍ਖਮ੍ਪਿ ਨ ਸਾਦਿਯਾਮਿ ਨ ਗਣ੍ਹਾਮਿ.

ਨ ਕੁਮ੍ਭਿਮੁਖਾਤਿ ਕੁਮ੍ਭਿਤੋ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ਦਿਯ੍ਯਮਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖਂ ਨ ਗਣ੍ਹਾਮਿ. ਨ ਕਲ਼ੋਪਿਮੁਖਾਤਿ ਕਲ਼ੋਪੀਤਿ ਉਕ੍ਖਲਿ ਵਾ ਪਚ੍ਛਿ ਵਾ. ਤਤੋਪਿ ਨ ਗਣ੍ਹਾਮਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ਕੁਮ੍ਭਿਕਲ਼ੋਪਿਯੋ ਮਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਕਟਚ੍ਛੁਨਾ ਪਹਾਰਂ ਲਭਨ੍ਤੀਤਿ. ਨ ਏਲ਼ਕਮਨ੍ਤਰਨ੍ਤਿ ਉਮ੍ਮਾਰਂ ਅਨ੍ਤਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦਿਯ੍ਯਮਾਨਂ ਨ ਗਣ੍ਹਾਮਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ਅਯਂ ਮਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਅਨ੍ਤਰਕਰਣਂ ਲਭਤੀਤਿ. ਦਣ੍ਡਮੁਸਲੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਨ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵੀਸੁ ਭੁਞ੍ਜਮਾਨੇਸੁ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਉਟ੍ਠਾਯ ਦੇਨ੍ਤੇ ਨ ਗਣ੍ਹਾਮਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ਕਬਲ਼ਨ੍ਤਰਾਯੋ ਹੋਤੀਤਿ. ਨ ਗਬ੍ਭਿਨਿਯਾਤਿਆਦੀਸੁ ਪਨ ਗਬ੍ਭਿਨਿਯਾ ਕੁਚ੍ਛਿਯਂ ਦਾਰਕੋ ਕਿਲਮਤਿ, ਪਾਯਨ੍ਤਿਯਾ ਦਾਰਕਸ੍ਸ ਖੀਰਨ੍ਤਰਾਯੋ ਹੋਤਿ, ਪੁਰਿਸਨ੍ਤਰਗਤਾਯ ਰਤਿਅਨ੍ਤਰਾਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ਨ ਗਣ੍ਹਾਮਿ. ਨ ਸਂਕਿਤ੍ਤੀਸੂਤਿ ਸਂਕਿਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਕਤਭਤ੍ਤੇਸੁ. ਦੁਬ੍ਭਿਕ੍ਖਸਮਯੇ ਕਿਰ ਅਚੇਲਕਸਾਵਕਾ ਅਚੇਲਕਾਨਂ ਅਤ੍ਥਾਯ ਤਤੋ ਤਤੋ ਤਣ੍ਡੁਲਾਦੀਨਿ ਸਮਾਦਪੇਤ੍ਵਾ ਭਤ੍ਤਂ ਪਚਨ੍ਤਿ. ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਾਚੇਲਕੋ ਤਤੋਪਿ ਨ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ.

ਨ ਯਤ੍ਥ ਸਾਤਿ ਯਤ੍ਥ ਸੁਨਖੋ ਪਿਣ੍ਡਂ ਲਭਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਉਪਟ੍ਠਿਤੋ ਹੋਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਤਸ੍ਸ ਅਦਤ੍ਵਾ ਆਹਟਂ ਨ ਗਣ੍ਹਾਮਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ਏਤਸ੍ਸ ਪਿਣ੍ਡਨ੍ਤਰਾਯੋ ਹੋਤੀਤਿ. ਸਣ੍ਡਸਣ੍ਡਚਾਰਿਨੀਤਿ ਸਮੂਹਸਮੂਹਚਾਰਿਨੀ, ਸਚੇ ਹਿ ਅਚੇਲਕਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਇਮਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖਂ ਦਸ੍ਸਾਮਾਤਿ ਮਾਨੁਸਕਾ ਭਤ੍ਤਗੇਹਂ ਪਵਿਸਨ੍ਤਿ. ਤੇਸੁ ਚ ਪਵਿਸਨ੍ਤੇਸੁ ਕਲ਼ੋਪਿਮੁਖਾਦੀਸੁ ਨਿਲੀਨਾ ਮਕ੍ਖਿਕਾ ਉਪ੍ਪਤਿਤ੍ਵਾ ਸਣ੍ਡਸਣ੍ਡਾ ਚਰਨ੍ਤਿ. ਤਤੋ ਆਹਟਂ ਭਿਕ੍ਖਂ ਨ ਗਣ੍ਹਾਮਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ਮਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਮਕ੍ਖਿਕਾਨਂ ਗੋਚਰਨ੍ਤਰਾਯੋ ਜਾਤੋਤਿ, ਅਹਮ੍ਪਿ ਤਥਾ ਅਕਾਸਿਂ. ਨ ਥੁਸੋਦਕਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਸਸ੍ਸਸਮ੍ਭਾਰੇਹਿ ਕਤਂ ਲੋਣਸੋਵੀਰਕਂ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਸੁਰਾਪਾਨਮੇਵ ਸਾਵਜ੍ਜਂ, ਅਯਂ ਪਨ ਸਬ੍ਬੇਸੁਪਿ ਸਾਵਜ੍ਜਸਞ੍ਞੀ.

ਏਕਾਗਾਰਿਕੋਤਿ ਯੋ ਏਕਸ੍ਮਿਞ੍ਞੇਵ ਗੇਹੇ ਭਿਕ੍ਖਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਨਿਵਤ੍ਤਤਿ. ਏਕਾਲੋਪਿਕੋਤਿ ਯੋ ਏਕੇਨੇਵ ਆਲੋਪੇਨ ਯਾਪੇਤਿ. ਦ੍ਵਾਗਾਰਿਕਾਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਏਕਿਸ੍ਸਾਪਿ ਦਤ੍ਤਿਯਾਤਿ ਏਕਾਯ ਦਤ੍ਤਿਯਾ. ਦਤ੍ਤਿ ਨਾਮ ਏਕਾ ਖੁਦ੍ਦਕਪਾਤਿ ਹੋਤਿ, ਯਤ੍ਥ ਅਗ੍ਗਭਿਕ੍ਖਂ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਠਪੇਨ੍ਤਿ. ਏਕਾਹਿਕਨ੍ਤਿ ਏਕਦਿਵਸਨ੍ਤਰਿਕਂ. ਅਦ੍ਧਮਾਸਿਕਨ੍ਤਿ ਅਦ੍ਧਮਾਸਨ੍ਤਰਿਕਂ. ਪਰਿਯਾਯਭਤ੍ਤਭੋਜਨਨ੍ਤਿ ਵਾਰਭਤ੍ਤਭੋਜਨਂ. ਏਕਾਹਵਾਰੇਨ ਦ੍ਵੀਹਵਾਰੇਨ ਸਤ੍ਤਾਹਵਾਰੇਨ ਅਡ੍ਢਮਾਸਵਾਰੇਨਾਤਿ ਏਵਂ ਦਿਵਸਵਾਰੇਨ ਆਭਤਂ ਭਤ੍ਤਭੋਜਨਂ.

ਸਾਕਭਕ੍ਖੋਤਿ ਅਲ੍ਲਸਾਕਭਕ੍ਖੋ. ਸਾਮਾਕਭਕ੍ਖੋਤਿ ਸਾਮਾਕਤਣ੍ਡੁਲਭਕ੍ਖੋ. ਨੀਵਾਰਾਦੀਸੁ ਨੀਵਾਰਾ ਨਾਮ ਤਾਵ ਅਰਞ੍ਞੇ ਸਯਂਜਾਤਵੀਹਿਜਾਤਿ. ਦਦ੍ਦੁਲਨ੍ਤਿ ਚਮ੍ਮਕਾਰੇਹਿ ਚਮ੍ਮਂ ਲਿਖਿਤ੍ਵਾ ਛਡ੍ਡਿਤਕਸਟਂ. ਹਟਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਸਿਲੇਸੋਪਿ ਸੇਵਾਲੋਪਿ ਕਣਿਕਾਰਾਦਿਰੁਕ੍ਖਨਿਯ੍ਯਾਸੋਪਿ. ਕਣਨ੍ਤਿ ਕੁਣ੍ਡਕਂ. ਆਚਾਮੋਤਿ ਭਤ੍ਤਉਕ੍ਖਲਿਕਾਯ ਲਗ੍ਗੋ ਝਾਮਓਦਨੋ, ਤਂ ਛਡ੍ਡਿਤਟ੍ਠਾਨੇ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਖਾਦਤਿ. ‘‘ਓਦਨਕਞ੍ਜਿਯ’’ਨ੍ਤਿਪਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਪਿਞ੍ਞਾਕਾਦਯੋ ਪਾਕਟਾ ਏਵ. ਪਵਤ੍ਤਫਲਭੋਜੀਤਿ ਪਤਿਤਫਲਭੋਜੀ.

ਸਾਣਾਨੀਤਿ ਸਾਣਵਾਕਚੋਲ਼ਾਨਿ. ਮਸਾਣਾਨੀਤਿ ਮਿਸ੍ਸਕਚੋਲ਼ਾਨਿ. ਛਵਦੁਸ੍ਸਾਨੀਤਿ ਮਤਸਰੀਰਤੋ ਛਡ੍ਡਿਤਵਤ੍ਥਾਨਿ. ਏਰਕਤਿਣਾਦੀਨਿ ਵਾ ਗਨ੍ਥੇਤ੍ਵਾ ਕਤਨਿਵਾਸਨਾਨਿ. ਪਂਸੁਕੂਲਾਨੀਤਿ ਪਥਵਿਯਂ ਛਡ੍ਡਿਤਨਨ੍ਤਕਾਨਿ. ਤਿਰਿਤਾਨੀਤਿ ਰੁਕ੍ਖਤ੍ਤਚਵਤ੍ਥਾਨਿ. ਅਜਿਨਨ੍ਤਿ ਅਜਿਨਮਿਗਚਮ੍ਮਂ. ਅਜਿਨਕ੍ਖਿਪਨ੍ਤਿ ਤਦੇਵ ਮਜ੍ਝੇ ਫਾਲਿਤਂ. ਸਖੁਰਕਨ੍ਤਿਪਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਕੁਸਚੀਰਨ੍ਤਿ ਕੁਸਤਿਣਂ ਗਨ੍ਥੇਤ੍ਵਾ ਕਤਚੀਰਂ. ਵਾਕਚੀਰਫਲਕਚੀਰੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਕੇਸਕਮ੍ਬਲਨ੍ਤਿ ਮਨੁਸ੍ਸਕੇਸੇਹਿ ਕਤਕਮ੍ਬਲਂ. ਯਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਯਾਨਿ ਕਾਨਿਚਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਨ੍ਤਾਵੁਤਾਨਂ ਵਤ੍ਥਾਨਂ, ਕੇਸਕਮ੍ਬਲੋ ਤੇਸਂ ਪਟਿਕੁਟ੍ਠੋ ਅਕ੍ਖਾਯਤਿ. ਕੇਸਕਮ੍ਬਲੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੀਤੇ ਸੀਤੋ, ਉਣ੍ਹੇ ਉਣ੍ਹੋ, ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣੋ ਦੁਗ੍ਗਨ੍ਧੋ ਦੁਕ੍ਖਸਮ੍ਫਸੋ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੩.੧੩੮). ਵਾਲਕਮ੍ਬਲਨ੍ਤਿ ਅਸ੍ਸਵਾਲਾਦੀਹਿ ਕਤਕਮ੍ਬਲਂ. ਉਲੂਕਪਕ੍ਖਕਨ੍ਤਿ ਉਲੂਕਪਤ੍ਤਾਨਿ ਗਨ੍ਥੇਤ੍ਵਾ ਕਤਨਿਵਾਸਨਂ. ਉਬ੍ਭਟ੍ਠਕੋਤਿ ਉਦ੍ਧਂ ਠਿਤਕੋ. ਉਕ੍ਕੁਟਿਕਪ੍ਪਧਾਨਮਨੁਯੁਤ੍ਤੋਤਿ ਉਕ੍ਕੁਟਿਕਵੀਰਿਯਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤੋ, ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋਪਿ ਉਕ੍ਕੁਟਿਕੋਵ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਤਿਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਤਿਤ੍ਵਾ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਕਣ੍ਟਕਾਪਸ੍ਸਯਿਕੋਤਿ ਅਯਕਣ੍ਟਕੇ ਵਾ ਪਕਤਿਕਣ੍ਟਕੇ ਵਾ ਭੂਮਿਯਂ ਕੋਟ੍ਟੇਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਚਮ੍ਮਂ ਅਤ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾ ਠਾਨਚਙ੍ਕਮਾਦੀਨਿ ਕਰੋਮੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਸਯਨ੍ਤੋਪਿ ਤਤ੍ਥੇਵ ਸੇਯ੍ਯਂ ਕਪ੍ਪੇਮਿ. ਸਾਯਂ ਤਤਿਯਮਸ੍ਸਾਤਿ ਸਾਯਤਤਿਯਕਂ. ਪਾਤੋ ਮਜ੍ਝਨ੍ਹਿਕੇ ਸਾਯਨ੍ਤਿ ਦਿਵਸਸ੍ਸ ਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਪਾਪਂ ਪਵਾਹੇਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਉਦਕੋਰੋਹਨਾਨੁਯੋਗਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤੋ ਵਿਹਰਾਮੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

੧੫੬. ਨੇਕਵਸ੍ਸਗਣਿਕਨ੍ਤਿ ਨੇਕਵਸ੍ਸਗਣਸਞ੍ਜਾਤਂ. ਰਜੋਜਲ੍ਲਨ੍ਤਿ ਰਜਮਲਂ, ਇਦਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਰਜੋਜਲ੍ਲਕਵਤਸਮਾਦਾਨਕਾਲਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵਦਤਿ. ਜੇਗੁਚ੍ਛਿਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਪਾਪਜਿਗੁਚ੍ਛਨਭਾਵੇ. ਯਾਵ ਉਦਕਬਿਨ੍ਦੁਮ੍ਹਿਪੀਤਿ ਯਾਵ ਉਦਕਥੇਵਕੇਪਿ ਮਮ ਦਯਾ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤਾ ਹੋਤਿ, ਕੋ ਪਨ ਵਾਦੋ ਅਞ੍ਞੇਸੁ ਸਕ੍ਖਰਕਠਲਦਣ੍ਡਕਵਾਲਿਕਾਦੀਸੁ. ਤੇ ਕਿਰ ਉਦਕਬਿਨ੍ਦੁਂ ਚ ਏਤੇ ਚ ਸਕ੍ਖਰਕਠਲਾਦਯੋ ਖੁਦ੍ਦਕਪਾਣਾਤਿ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਯਾਵ ਉਦਕਬਿਨ੍ਦੁਮ੍ਹਿਪਿ ਮੇ ਦਯਾ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤਾ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਉਦਕਬਿਨ੍ਦੁਮ੍ਪਿ ਨ ਹਨਾਮਿ ਨ ਵਿਨਾਸੇਮਿ, ਕਿਂ ਕਾਰਣਾ. ਮਾਹਂ ਖੁਦ੍ਦਕੇ ਪਾਣੇ ਵਿਸਮਗਤੇ ਸਙ੍ਘਾਤਂ ਆਪਾਦੇਸਿਨ੍ਤਿ. ਨਿਨ੍ਨਥਲਤਿਣਗ੍ਗਰੁਕ੍ਖਸਾਖਾਦੀਸੁ ਵਿਸਮਟ੍ਠਾਨੇ ਗਤੇ ਉਦਕਬਿਨ੍ਦੁਸਙ੍ਖਾਤੇ ਖੁਦ੍ਦਕਪਾਣੇ ਸਙ੍ਘਾਤਂ ਵਧਂ ਮਾ ਆਪਾਦੇਸਿਨ੍ਤਿ. ਏਤਮਤ੍ਥਂ ‘‘ਸਤੋਵ ਅਭਿਕ੍ਕਮਾਮੀ’’ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਅਚੇਲਕੇਸੁ ਕਿਰ ਭੂਮਿਂ ਅਕ੍ਕਨ੍ਤਕਾਲਤੋ ਪਭੁਤਿ ਸੀਲਵਾ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਭਿਕ੍ਖਾਚਾਰਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਾਪਿ ਦੁਸ੍ਸੀਲਾਵ ਹੁਤ੍ਵਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਉਪਟ੍ਠਾਕਾਨਂ ਗੇਹੇ ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਾਪਿ ਦੁਸ੍ਸੀਲਾਵ ਹੁਤ੍ਵਾ ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਾਪਿ ਦੁਸ੍ਸੀਲਾਵ ਹੁਤ੍ਵਾ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਯਦਾ ਪਨ ਮੋਰਪਿਞ੍ਛੇਨ ਫਲਕਂ ਸਮ੍ਮਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਸੀਲਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਯ ਨਿਸੀਦਨ੍ਤਿ, ਤਦਾ ਸੀਲਵਨ੍ਤਾ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤਿ.

ਵਨਕਮ੍ਮਿਕਨ੍ਤਿ ਕਨ੍ਦਮੂਲਫਲਾਫਲਾਦੀਨਂ ਅਤ੍ਥਾਯ ਵਨੇ ਵਿਚਰਨ੍ਤਂ. ਵਨੇਨ ਵਨਨ੍ਤਿ ਵਨਤੋ ਵਨਂ, ਏਸ ਨਯੋ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ. ਸਂਪਤਾਮੀਤਿ ਗਚ੍ਛਾਮਿ. ਆਰਞ੍ਞਕੋਤਿ ਅਰਞ੍ਞੇ ਜਾਤਵੁਦ੍ਧੋ, ਇਦਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਆਜੀਵਕਕਾਲਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵਦਤਿ. ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਕਿਰ ਪਾਸਣ੍ਡਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਣਤ੍ਥਾਯ ਤਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਪਬ੍ਬਜਿ, ਨਿਰਤ੍ਥਕਭਾਵਂ ਪਨ ਞਤ੍ਵਾਪਿ ਨ ਉਪ੍ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਿਤੋ, ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਾ ਹਿ ਯਂ ਯਂ ਠਾਨਂ ਉਪੇਨ੍ਤਿ, ਤਤੋ ਅਨਿਵਤ੍ਤਿਤਧਮ੍ਮਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਪਨ ਮਾ ਮਂ ਕੋਚਿ ਅਦ੍ਦਸਾਤਿ ਤਤੋਵ ਅਰਞ੍ਞਂ ਪਵਿਟ੍ਠੋ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਮਾ ਮਂ ਤੇ ਅਦ੍ਦਸਂਸੁ ਅਹਞ੍ਚ ਮਾ ਤੇ ਅਦ੍ਦਸ’’ਨ੍ਤਿ.

ਗੋਟ੍ਠਾਤਿ ਗੋਵਜਾ. ਪਟ੍ਠਿਤਗਾਵੋਤਿ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਗਾਵੋ. ਤਤ੍ਥ ਚਤੁਕ੍ਕੁਣ੍ਡਿਕੋਤਿ ਵਨਨ੍ਤੇਯੇਵ ਠਿਤੋ ਗੋਪਾਲਕਾਨਂ ਗਾਵੀਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਪਗਤਭਾਵਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਦ੍ਵੇ ਹਤ੍ਥੇ ਦ੍ਵੇ ਚ ਜਣ੍ਣੁਕਾਨਿ ਭੂਮਿਯਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਚਤੁਕ੍ਕੁਣ੍ਡਿਕੋ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਾਨਿ ਸੁਦਂ ਆਹਾਰੇਮੀਤਿ ਮਹਲ੍ਲਕਵਚ੍ਛਕਾਨਂ ਗੋਮਯਾਨਿ ਕਸਟਾਨਿ ਨਿਰੋਜਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਾਨਿ ਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਯਾਨਿ ਤਰੁਣਵਚ੍ਛਕਾਨਂ ਖੀਰਪਾਨੇਨੇਵ ਵਡ੍ਢਨ੍ਤਾਨਂ ਸਓਜਾਨਿ ਗੋਮਯਾਨਿ ਤਾਨਿ ਕੁਚ੍ਛਿਪੂਰਂ ਖਾਦਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਵਨਸਣ੍ਡਮੇਵ ਪਵਿਸਤਿ. ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਤਾਨਿ ਸੁਦਂ ਆਹਾਰੇਮੀ’’ਤਿ. ਯਾਵਕੀਵਞ੍ਚ ਮੇਤਿ ਯਤ੍ਤਕਂ ਕਾਲਂ ਮਮ ਸਕਂ ਮੁਤ੍ਤਕਰੀਸਂ ਅਪਰਿਕ੍ਖੀਣਂ ਹੋਤਿ. ਯਾਵ ਮੇ ਦ੍ਵਾਰਵਲ਼ਞ੍ਜੋ ਪਵਤ੍ਤਿਤ੍ਥ, ਤਾਵ ਤਦੇਵ ਆਹਾਰੇਮੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਾਲੇ ਪਨ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੇ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੇ ਪਰਿਕ੍ਖੀਣਮਂਸਲੋਹਿਤੋ ਉਪਚ੍ਛਿਨ੍ਨਦ੍ਵਾਰਵਲ਼ਞ੍ਜੋ ਵਚ੍ਛਕਾਨਂ ਗੋਮਯਾਨਿ ਆਹਾਰੇਮਿ. ਮਹਾਵਿਕਟਭੋਜਨਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਮਹਨ੍ਤੇ ਵਿਕਟਭੋਜਨੇ, ਅਪਕਤਿਭੋਜਨੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

੧੫੭. ਤਤ੍ਰਾਸ੍ਸੁਦਂ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਭਿਂਸਨਕਸ੍ਸ ਵਨਸਣ੍ਡਸ੍ਸ ਭਿਂਸਨਕਤਸ੍ਮਿਂ ਹੋਤੀਤਿ. ਤਤ੍ਰਾਤਿ ਪੁਰਿਮਵਚਨਾਪੇਕ੍ਖਨਂ. ਸੁਦਨ੍ਤਿ ਪਦਪੂਰਣਮਤ੍ਤੇ ਨਿਪਾਤੋ. ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਾਤਿ ਆਲਪਨਂ. ਅਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਯੋਜਨਾ – ਤਤ੍ਰਾਤਿ ਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਭਿਂਸਨਕਂ ਵਨਸਣ੍ਡਨ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਰ ਯੋ ਸੋ ਭਿਂਸਨਕੋ ਵਨਸਣ੍ਡੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤਸ੍ਸ ਭਿਂਸਨਕਸ੍ਸ ਵਨਸਣ੍ਡਸ੍ਸ ਭਿਂਸਨਕਤਸ੍ਮਿਂ ਹੋਤਿ, ਭਿਂਸਨਕਕਿਰਿਯਾਯ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਿਂ ਹੋਤਿ? ਇਦਂ ਹੋਤਿ, ਯੋ ਕੋਚਿ ਅਵੀਤਰਾਗੋ…ਪੇ… ਲੋਮਾਨਿ ਹਂਸਨ੍ਤੀਤਿ.

ਅਥ ਵਾ ਤਤ੍ਰਾਤਿ ਸਾਮਿਅਤ੍ਥੇ ਭੁਮ੍ਮਂ. ਸੁ ਇਤਿ ਨਿਪਾਤੋ. ਕਿਂ ਸੁ ਨਾਮ ਤੇ ਭੋਨ੍ਤੋ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ. ਇਦਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਮਤ੍ਥਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਂ ਵਿਯ ਕਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸਨਵਚਨਂ. ਸੁਦਨ੍ਤਿ ਸੁ ਇਦਂ, ਸਨ੍ਧਿਵਸੇਨ ਇਕਾਰਲੋਪੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਇਤ੍ਥਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਅਨਞ੍ਞਾਤਞ੍ਞਸ੍ਸਾਮੀਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਕਿਂ ਸੂਧਵਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ. ਅਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਯੋਜਨਾ, ਤਸ੍ਸ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਭਿਂਸਨਕਸ੍ਸ ਵਨਸਣ੍ਡਸ੍ਸ ਭਿਂਸਨਕਤਸ੍ਮਿਂ ਇਦਂਸੁ ਹੋਤੀਤਿ. ਭਿਂਸਨਕਤਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਭਿਂਸਨਕਭਾਵੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਕਸ੍ਸ ਤਕਾਰਸ੍ਸ ਲੋਪੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ‘‘ਭਿਂਸਨਕਤ੍ਤਸ੍ਮਿ’’ਨ੍ਤਿਯੇਵ ਵਾ ਪਾਠੋ, ਭਿਂਸਨਕਤਾਯ ਇਤਿ ਵਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ ਲਿਙ੍ਗਵਿਪਲ੍ਲਾਸੋ ਕਤੋ, ਨਿਮਿਤ੍ਤਤ੍ਥੇ ਚੇਤਂ ਭੁਮ੍ਮਵਚਨਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਏਵਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ, ਭਿਂਸਨਕਭਾਵੇ ਇਦਂਸੁ ਹੋਤਿ, ਭਿਂਸਨਕਭਾਵਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਭਿਂਸਨਕਭਾਵਹੇਤੁ, ਭਿਂਸਨਕਭਾਵਪਚ੍ਚਯਾ ਇਦਂਸੁ ਹੋਤਿ. ਯੋ ਕੋਚਿ ਅਵੀਤਰਾਗੋ ਤਂ ਵਨਸਣ੍ਡਂ ਪਵਿਸਤਿ. ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਲੋਮਾਨਿ ਹਂਸਨ੍ਤਿ ਬਹੁਤਰਾਨਿ ਲੋਮਾਨਿ ਹਂਸਨ੍ਤਿ, ਉਦ੍ਧਂ ਮੁਖਾਨਿ ਸੂਚਿਸਦਿਸਾਨਿ ਕਣ੍ਟਕਸਦਿਸਾਨਿ ਚ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ, ਅਪ੍ਪਾਨਿ ਨ ਹਂਸਨ੍ਤਿ, ਬਹੁਤਰਾਨਂ ਵਾ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਹਂਸਨ੍ਤਿ, ਅਪ੍ਪਕਾਨਂ ਅਤਿਸੂਰਪੁਰਿਸਾਨਂ ਨ ਹਂਸਨ੍ਤੀਤਿ.

ਅਨ੍ਤਰਟ੍ਠਕਾਤਿ ਮਾਘਮਾਸਸ੍ਸ ਅਵਸਾਨੇ ਚਤਸ੍ਸੋ, ਫਗ੍ਗੁਣਮਾਸਸ੍ਸ ਆਦਿਮ੍ਹਿ ਚਤਸ੍ਸੋਤਿ ਏਵਂ ਉਭਿਨ੍ਨਂ ਅਨ੍ਤਰੇ ਅਟ੍ਠਰਤ੍ਤਿ. ਅਬ੍ਭੋਕਾਸੇਤਿ ਮਹਾਸਤ੍ਤੋ ਹਿਮਪਾਤਸਮਯੇ ਰਤ੍ਤਿਂ ਅਬ੍ਭੋਕਾਸੇ ਵਿਹਰਤਿ, ਅਥਸ੍ਸ ਲੋਮਕੂਪੇਸੁ ਆਵੁਤਮੁਤ੍ਤਾ ਵਿਯ ਹਿਮਬਿਨ੍ਦੂਨਿ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ, ਸਰੀਰਂ ਸੇਤਦੁਕੂਲਪਾਰੁਤਂ ਵਿਯ ਹੋਤਿ. ਦਿਵਾ ਵਨਸਣ੍ਡੇਤਿ ਦਿਵਾ ਹਿਮਬਿਨ੍ਦੂਸੁ ਸੂਰਿਯਾਤਪਸਮ੍ਫਸ੍ਸੇਨ ਵਿਗਤੇਸੁ ਅਸ੍ਸਾਸੋਪਿ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਅਯਂ ਪਨ ਸੂਰਿਯੇ ਉਗ੍ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੇਯੇਵ ਵਨਸਣ੍ਡਂ ਪਵਿਸਤਿ, ਤਤ੍ਰਾਪਿਸ੍ਸ ਸੂਰਿਯਾਤਪੇਨ ਪਗ੍ਘਰਨ੍ਤਂ ਹਿਮਂ ਸਰੀਰੇਯੇਵ ਪਤਤਿ. ਦਿਵਾ ਅਬ੍ਭੋਕਾਸੇ ਵਿਹਰਾਮਿ ਰਤ੍ਤਿਂ ਵਨਸਣ੍ਡੇਤਿ ਗਿਮ੍ਹਕਾਲੇ ਕਿਰੇਸ ਦਿਵਾ ਅਬ੍ਭੋਕਾਸੇ ਵਿਹਾਸਿ, ਤੇਨਸ੍ਸ ਕਚ੍ਛੇਹਿ ਸੇਦਧਾਰਾ ਮੁਚ੍ਚਿਂਸੁ, ਰਤ੍ਤਿਂ ਅਸ੍ਸਾਸੋ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਅਯਂ ਪਨ ਸੂਰਿਯੇ ਅਤ੍ਥਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੇਯੇਵ ਵਨਸਣ੍ਡਂ ਪਵਿਸਤਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਦਿਵਾ ਗਹਿਤਉਸ੍ਮੇ ਵਨਸਣ੍ਡੇ ਅਙ੍ਗਾਰਕਾਸੁਯਂ ਪਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਵਿਯ ਅਤ੍ਤਭਾਵੋ ਪਰਿਦਯ੍ਹਿਤ੍ਥ. ਅਨਚ੍ਛਰਿਯਾਤਿ ਅਨੁਅਚ੍ਛਰਿਯਾ. ਪਟਿਭਾਸੀਤਿ ਉਪਟ੍ਠਾਸਿ.

ਸੋਤਤ੍ਤੋਤਿ ਦਿਵਾ ਆਤਪੇਨ ਰਤ੍ਤਿਂ ਵਨਉਸ੍ਮਾਯ ਸੁਤਤ੍ਤੋ. ਸੋਸਿਨ੍ਨੋਤਿ ਰਤ੍ਤਿਂ ਹਿਮੇਨ ਦਿਵਾ ਹਿਮੋਦਕੇਨ ਸੁਟ੍ਠੁ ਤਿਨ੍ਤੋ. ਭਿਂਸਨਕੇਤਿ ਭਯਜਨਕੇ. ਨਗ੍ਗੋਤਿ ਨਿਚ੍ਚੇਲੋ. ਨਿਵਾਸਨਪਾਰੁਪਨੇ ਹਿ ਸਤਿ ਸੀਤਂ ਵਾ ਉਣ੍ਹਂ ਵਾ ਨ ਅਤਿਬਾਧੇਯ੍ਯ, ਤਮ੍ਪਿ ਮੇ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਨ ਚਗ੍ਗਿਮਾਸਿਨੋਤਿ ਅਗ੍ਗਿਮ੍ਪਿ ਨ ਉਪਗਤੋ. ਏਸਨਾਪਸੁਤੋਤਿ ਸੁਦ੍ਧਿਏਸਨਤ੍ਥਾਯ ਪਸੁਤੋ, ਪਯੁਤ੍ਤੋ. ਮੁਨੀਤਿ, ਤਦਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਮੁਨੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਕਥੇਤਿ.

ਛਵਟ੍ਠਿਕਾਨੀਤਿ ਉਪਡ੍ਢਦਡ੍ਢਾਨਿ ਅਟ੍ਠੀਨਿ. ਉਪਧਾਯਾਤਿ ਯਥਾ ਸੀਸੂਪਧਾਨਞ੍ਚ ਪਾਦੂਪਧਾਨਞ੍ਚ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਸੇਯ੍ਯਂ ਕਪ੍ਪੇਮੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਗਾਮਣ੍ਡਲਾਤਿ ਗੋਪਾਲਦਾਰਕਾ. ਤੇ ਕਿਰ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ, ਸੁਮੇਧ, ਤ੍ਵਂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ ਕਸ੍ਮਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ, ਕਥੇਹੀਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਅਧੋਮੁਖੋ ਨਿਸੀਦਤਿ, ਨ ਕਥੇਤਿ. ਅਥ ਨਂ ਤੇ ਅਕਥੇਤੁਂ ਨ ਦਸ੍ਸਾਮਾਤਿ ਪਰਿਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਓਟ੍ਠੁਭਨ੍ਤਿ ਸਰੀਰੇ ਖੇਲ਼ਂ ਪਾਤੇਨ੍ਤਿ. ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਏਵਮ੍ਪਿ ਨ ਕਥੇਤਿ. ਅਥ ਨਂ ਤ੍ਵਂ ਨ ਕਥੇਸੀਤਿ ਓਮੁਤ੍ਤੇਨ੍ਤਿ ਪਸ੍ਸਾਵਮਸ੍ਸ ਉਪਰਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਨ੍ਤਿ. ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਏਵਮ੍ਪਿ ਨ ਕਥੇਤਿਯੇਵ. ਤਤੋ ਨਂ ਕਥੇਹਿ ਕਥੇਹੀਤਿ ਪਂਸੁਕੇਨ ਓਕਿਰਨ੍ਤਿ. ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਏਵਮ੍ਪਿ ਨ ਕਥੇਤਿਯੇਵ. ਅਥਸ੍ਸ ਨ ਕਥੇਸੀਤਿ ਦਣ੍ਡਕਸਲਾਕਾ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਕਣ੍ਣਸੋਤੇਸੁ ਪਵੇਸੇਨ੍ਤਿ. ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਦੁਕ੍ਖਾ ਤਿਬ੍ਬਾ ਕਟੁਕਾ ਵੇਦਨਾ ਅਧਿਵਾਸੇਨ੍ਤੋ ਕਸ੍ਸਚਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਨ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਮਤਕੋ ਵਿਯ ਅਚ੍ਛਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨ ਖੋ ਪਨਾਹਂ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਅਭਿਜਾਨਾਮਿ ਤੇਸੁ ਪਾਪਕਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਾ’’ਤਿ. ਨ ਮਯਾ ਤੇਸੁ ਪਾਪਕਂ ਚਿਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਉਪ੍ਪਾਦਿਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਉਪੇਕ੍ਖਾਵਿਹਾਰਸ੍ਮਿਂ ਹੋਤੀਤਿ ਉਪੇਕ੍ਖਾਵਿਹਾਰੋ ਹੋਤਿ. ਵਿਹਾਰੋ ਏਵ ਹਿ ਵਿਹਾਰਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਤੇਨੇਵ ਚ ‘‘ਇਦਂਸੁ ਮੇ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਅਯਂਸੁ ਮੇਤਿ ਏਵਂ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਅਞ੍ਞਾਨਿਪਿ ਏਵਰੂਪਾਨਿ ਪਦਾਨਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਇਮਿਨਾ ਇਤੋ ਏਕਨਵੁਤਿਕਪ੍ਪੇ ਪੂਰਿਤਂ ਉਪੇਕ੍ਖਾਵਿਹਾਰਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਯਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ –

‘‘ਸੁਖਪਤ੍ਤੋ ਨ ਰਜ੍ਜਾਮਿ, ਦੁਕ੍ਖੇ ਨ ਹੋਮਿ ਦੁਮ੍ਮਨੋ;

ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਤੁਲਿਤੋ ਹੋਮਿ, ਏਸਾ ਮੇ ਉਪੇਕ੍ਖਾਪਾਰਮੀ’’ਤਿ.

ਦੁਕ੍ਕਰਕਾਰਿਕਾਦਿਸੁਦ੍ਧਿਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਆਹਾਰਸੁਦ੍ਧਿਵਣ੍ਣਨਾ

੧੫੮. ਆਹਾਰੇਨ ਸੁਦ੍ਧੀਤਿ ਕੋਲਾਦਿਨਾ ਏਕਚ੍ਚੇਨ ਪਰਿਤ੍ਤਕਆਹਾਰੇਨ ਸਕ੍ਕਾ ਸੁਜ੍ਝਿਤੁਨ੍ਤਿ ਏਵਂਦਿਟ੍ਠਿਨੋ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਏਵਮਾਹਂਸੂਤਿ ਏਵਂ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਕੋਲੇਹੀਤਿ ਪਦਰੇਹਿ. ਕੋਲੋਦਕਨ੍ਤਿ ਕੋਲਾਨਿ ਮਦ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਕਤਪਾਨਕਂ. ਕੋਲਵਿਕਤਿਨ੍ਤਿ ਕੋਲਸਾਲ਼ਵਕੋਲਪੂਵਕੋਲਗੁਲ਼ਾਦਿਕੋਲਵਿਕਾਰਂ. ਏਤਪਰਮੋਤਿ ਏਤਂ ਪਮਾਣਂ ਪਰਮਂ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਏਤਪਰਮੋ. ਤਦਾ ਏਕਨਵੁਤਿਕਪ੍ਪਮਤ੍ਥਕੇ ਪਨ ਨ ਬੇਲੁਵਪਕ੍ਕਤਾਲਪਕ੍ਕਪਮਾਣੋ ਕੋਲੋ ਹੋਤਿ, ਯਂ ਏਤਰਹਿ ਕੋਲਸ੍ਸ ਪਮਾਣਂ, ਏਤ੍ਤਕੋਵ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

੧੫੯. ਅਧਿਮਤ੍ਤਕਸਿਮਾਨਨ੍ਤਿ ਅਤਿਵਿਯ ਕਿਸਭਾਵਂ. ਆਸੀਤਿਕਪਬ੍ਬਾਨਿ ਵਾ ਕਾਲ਼ਪਬ੍ਬਾਨਿ ਵਾਤਿ ਯਥਾ ਆਸੀਤਿਕਵਲ੍ਲਿਯਾ ਵਾ ਕਾਲ਼ਵਲ੍ਲਿਯਾ ਵਾ ਸਨ੍ਧਿਟ੍ਠਾਨੇਸੁ ਮਿਲਾਯਿਤ੍ਵਾ ਮਜ੍ਝੇ ਉਨ੍ਨਤੁਨ੍ਨਤਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਮਯ੍ਹਂ ਅਙ੍ਗਪਚ੍ਚਙ੍ਗਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਓਟ੍ਠਪਦਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਓਟ੍ਠਸ੍ਸ ਪਦਂ ਮਜ੍ਝੇ ਗਮ੍ਭੀਰਂ ਹੋਤਿ, ਏਵਮੇਵਂ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਮਿਲਾਤੇ ਮਂਸਲੋਹਿਤੇ ਵਚ੍ਚਦ੍ਵਾਰਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤੋਪਵਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਆਨਿਸਦਂ ਮਜ੍ਝੇ ਗਮ੍ਭੀਰਂ ਹੋਤਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਭੂਮਿਯਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਟ੍ਠਾਨਂ ਸਰਪੋਙ੍ਖੇਨ ਅਕ੍ਕਨ੍ਤਂ ਵਿਯ ਮਜ੍ਝੇ ਉਨ੍ਨਤਂ ਹੋਤਿ. ਵਟ੍ਟਨਾਵਲ਼ੀਤਿ ਯਥਾ ਰਜ੍ਜੁਯਾ ਆਵੁਨਿਤ੍ਵਾ ਕਤਾ ਵਟ੍ਟਨਾਵਲ਼ੀ ਵਟ੍ਟਨਾਨਂ ਅਨ੍ਤਰਨ੍ਤਰਾ ਨਿਨ੍ਨਾ ਹੋਤਿ, ਵਟ੍ਟਨਟ੍ਠਾਨੇਸੁ ਉਨ੍ਨਤਾ, ਏਵਂ ਪਿਟ੍ਠਿਕਣ੍ਟਕੋ ਉਨ੍ਨਤਾਵਨਤੋ ਹੋਤਿ, ਜਰਸਾਲਾਯ ਗੋਪਾਨਸਿਯੋਤਿ ਜਿਣ੍ਣਸਾਲਾਯ ਗੋਪਾਨਸਿਯੋ, ਤਾ ਵਂਸਤੋ ਮੁਚ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਮਣ੍ਡਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿ, ਮਣ੍ਡਲਤੋ ਮੁਚ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਭੂਮਿਯਨ੍ਤਿ; ਏਵਂ ਏਕਾ ਉਪਰਿ ਹੋਤਿ, ਏਕਾ ਹੇਟ੍ਠਾਤਿ ਓਲੁਗ੍ਗਵਿਲੁਗ੍ਗਾ ਭਵਨ੍ਤਿ. ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਨ ਏਵਂ ਫਾਸੁਲ਼ਿਯੋ, ਤਸ੍ਸ ਹਿ ਲੋਹਿਤੇ ਛਿਨ੍ਨੇ ਮਂਸੇ ਮਿਲਾਤੇ ਫਾਸੁਲ਼ਨ੍ਤਰੇਹਿ ਚਮ੍ਮਾਨਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਓਤਿਣ੍ਣਾਨਿ, ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਓਕ੍ਖਾਯਿਕਾਤਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਅਨੁਪਵਿਟ੍ਠਾ. ਤਸ੍ਸ ਕਿਰ ਲੋਹਿਤੇ ਛਿਨ੍ਨੇ ਮਂਸੇ ਮਿਲਾਤੇ ਅਕ੍ਖਿਆਵਾਟਕਾ ਮਤ੍ਥਲੁਙ੍ਗਂ ਆਹਚ੍ਚ ਅਟ੍ਠਂਸੁ, ਤੇਨਸ੍ਸ ਏਵਰੂਪਾ ਅਕ੍ਖਿਤਾਰਕਾ ਅਹੇਸੁਂ. ਆਮਕਚ੍ਛਿਨ੍ਨੋਤਿ ਅਤਿਤਰੁਣਕਾਲੇ ਛਿਨ੍ਨੋ, ਸੋ ਹਿ ਵਾਤਾਤਪੇਨ ਸਂਫੁਸਤਿ ਚੇਵ ਮਿਲਾਯਤਿ ਚ. ਯਾਵਸ੍ਸੁ ਮੇ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਾਤਿ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਮਯ੍ਹਂ ਉਦਰਚ੍ਛਵਿ ਯਾਵ ਪਿਟ੍ਠਿਕਣ੍ਟਕਂ ਅਲ੍ਲੀਨਾ ਹੋਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਯਾਵਸ੍ਸੁ ਮੇ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਭਾਰਿਯਭਾਰਿਯਾ ਅਹੋਸਿ ਦੁਕ੍ਕਰਕਾਰਿਕਾ, ਮਯ੍ਹਂ ਉਦਰਚ੍ਛਵਿ ਯਾਵ ਪਿਟ੍ਠਿਕਣ੍ਟਕਂ ਅਲ੍ਲੀਨਾ ਅਹੋਸੀਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਪਿਟ੍ਠਿਕਣ੍ਟਕਂਯੇਵ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਮੀਤਿ ਸਹਉਦਰਚ੍ਛਵਿਂ ਗਣ੍ਹਾਮਿ. ਉਦਰਚ੍ਛਵਿਂਯੇਵ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਮੀਤਿ ਸਹਪਿਟ੍ਠਿਕਣ੍ਟਕਂ ਗਣ੍ਹਾਮਿ. ਅਵਕੁਜ੍ਜੋ ਪਪਤਾਮੀਤਿ ਤਸ੍ਸ ਹਿ ਉਚ੍ਚਾਰਪਸ੍ਸਾਵਤ੍ਥਾਯ ਨਿਸਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਪਸ੍ਸਾਵੋ ਨੇਵ ਨਿਕ੍ਖਮਤਿ, ਵਚ੍ਚਂ ਪਨ ਏਕਂ ਦ੍ਵੇ ਕਟਕਟ੍ਠਿਮਤ੍ਤਂ ਨਿਕ੍ਖਮਤਿ. ਬਲਵਦੁਕ੍ਖਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਿ. ਸਰੀਰਤੋ ਸੇਦਾ ਮੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਥੇਵ ਅਵਕੁਜ੍ਜੋ ਭੂਮਿਯਂ ਪਤਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਵਕੁਜ੍ਜੋ ਪਪਤਾਮੀ’’ਤਿ. ਤਮੇਵ ਕਾਯਨ੍ਤਿ ਤਂ ਏਕਨਵੁਤਿਕਪ੍ਪਮਤ੍ਥਕੇ ਕਾਯਂ. ਮਹਾਸਚ੍ਚਕਸੁਤ੍ਤੇ ਪਨ ਪਚ੍ਛਿਮਭਵਿਕਕਾਯਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਇਮਮੇਵ ਕਾਯਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਪੂਤਿਮੂਲਾਨੀਤਿ ਮਂਸੇ ਵਾ ਲੋਹਿਤੇ ਵਾ ਸਤਿ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਅਭਾਵੇ ਚਮ੍ਮਖਣ੍ਡੇ ਲੋਮਾਨਿ ਵਿਯ ਹਤ੍ਥੇਯੇਵ ਲਗ੍ਗਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਪੂਤਿਮੂਲਾਨਿ ਲੋਮਾਨਿ ਕਾਯਸ੍ਮਾ ਪਤਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

ਅਲਮਰਿਯਞਾਣਦਸ੍ਸਨਵਿਸੇਸਨ੍ਤਿ ਅਰਿਯਭਾਵਂ ਕਾਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥਂ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਗ੍ਗਂ. ਇਮਿਸ੍ਸਾਯੇਵ ਅਰਿਯਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯਾਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਞ੍ਞਾਯ ਅਨਧਿਗਮਾ. ਯਾਯਂ ਅਰਿਯਾਤਿ ਯਾ ਅਯਂ ਮਗ੍ਗਪਞ੍ਞਾ ਅਧਿਗਤਾ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਯਥਾ ਏਤਰਹਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਞ੍ਞਾਯ ਅਧਿਗਤਤ੍ਤਾ ਮਗ੍ਗਪਞ੍ਞਾ ਅਧਿਗਤਾ, ਏਵਂ ਏਕਨਵੁਤਿਕਪ੍ਪਮਤ੍ਥਕੇ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਞ੍ਞਾਯ ਅਨਧਿਗਤਤ੍ਤਾ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਗ੍ਗਪਞ੍ਞਂ ਨਾਧਿਗਤੋਸ੍ਮੀਤਿ, ਮਜ੍ਝਿਮਭਾਣਕਤ੍ਥੇਰਾ ਪਨਾਹੁ, ਇਮਿਸ੍ਸਾਯੇਵਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਪਞ੍ਞਾਪਿ ਯਾਯਂ ਅਰਿਯਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਪਞ੍ਞਾਪਿ ਮਗ੍ਗਪਞ੍ਞਾਯੇਵ. ਅਥ ਨੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਹਂਸੁ ‘‘ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਅਨਧਿਗਤਤ੍ਤਾ ਮਗ੍ਗਂ ਨਾਧਿਗਤੋਸ੍ਮੀਤਿ ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ਆਵੁਸੋ, ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਦੀਪੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਮਿ, ਦ੍ਵੇਪਿ ਪਨ ਮਗ੍ਗਪਞ੍ਞਾਯੇਵਾਤਿ, ਏਤਦੇਵ ਚੇਤ੍ਥ ਯੁਤ੍ਤਂ. ਇਤਰਥਾ ਹਿ ਯਾ ਅਯਨ੍ਤਿ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਅਨਨੁਰੂਪੋ ਸਿਯਾ.

ਆਹਾਰਸੁਦ੍ਧਿਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਸਂਸਾਰਸੁਦ੍ਧਿਆਦਿਵਣ੍ਣਨਾ

੧੬੦. ਸਂਸਾਰੇਨ ਸੁਦ੍ਧੀਤਿ ਬਹੁਕਂ ਸਂਸਰਿਤ੍ਵਾ ਸੁਜ੍ਝਨ੍ਤੀਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਉਪਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸੁਦ੍ਧੀਤਿ ਬਹੁਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਸੁਜ੍ਝਨ੍ਤੀਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਆਵਾਸੇਨ ਸੁਦ੍ਧੀਤਿ ਬਹੂਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਵਸਿਤ੍ਵਾ ਸੁਜ੍ਝਨ੍ਤੀਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਤੀਸੁਪਿ ਠਾਨੇਸੁ ਸਂਸਰਣਕਵਸੇਨ ਸਂਸਾਰੋ. ਉਪਪਜ੍ਜਨਕਵਸੇਨ ਉਪਪਤ੍ਤਿ. ਵਸਨਕਵਸੇਨ ਆਵਾਸੋਤਿ ਖਨ੍ਧਾਯੇਵ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਯਞ੍ਞੇਨਾਤਿ ਬਹੁਯਾਗੇ ਯਜਿਤ੍ਵਾ ਸੁਜ੍ਝਨ੍ਤੀਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਮੁਦ੍ਧਾਵਸਿਤ੍ਤੇਨਾਤਿ ਤੀਹਿ ਸਙ੍ਖੇਹਿ ਖਤ੍ਤਿਯਾਭਿਸੇਕੇਨ ਮੁਦ੍ਧਨਿ ਅਭਿਸਿਤ੍ਤੇਨ. ਅਗ੍ਗਿਪਾਰਿਚਰਿਯਾਯਾਤਿ ਬਹੁਅਗ੍ਗਿਪਰਿਚਰਣੇਨ ਸੁਜ੍ਝਨ੍ਤੀਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ.

੧੬੧. ਦਹਰੋਤਿ ਤਰੁਣੋ. ਯੁਵਾਤਿ ਯੋਬ੍ਬਨੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ. ਸੁਸੁਕਾਲ਼ਕੇਸੋਤਿ ਸੁਟ੍ਠੁ ਕਾਲ਼ਕੇਸੋ. ਭਦ੍ਰੇਨ ਯੋਬ੍ਬਨੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋਤਿ ਇਮਿਨਾਸ੍ਸ ਯੇਨ ਯੋਬ੍ਬਨੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਯੁਵਾ, ਤਂ ਯੋਬ੍ਬਨਂ ਭਦ੍ਦਂ ਲਦ੍ਧਕਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਪਠਮੇਨ ਵਯਸਾਤਿ ਪਠਮਵਯੋ ਨਾਮ ਤੇਤ੍ਤਿਂਸ ਵਸ੍ਸਾਨਿ, ਤੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਪਞ੍ਞਾਵੇਯ੍ਯਤ੍ਤਿਯੇਨਾਤਿ ਪਞ੍ਞਾਵੇਯ੍ਯਤ੍ਤਿਭਾਵੇਨ. ਜਿਣ੍ਣੋਤਿ ਜਰਾਜਿਣ੍ਣੋ. ਵੁਦ੍ਧੋਤਿ ਵਡ੍ਢਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤਅਙ੍ਗਪਚ੍ਚਙ੍ਗੋ. ਮਹਲ੍ਲਕੋਤਿ ਜਾਤਿਮਹਲ੍ਲਕੋ. ਅਦ੍ਧਗਤੋਤਿ ਬਹੁਅਦ੍ਧਾਨਂ ਗਤੋ ਚਿਰਕਾਲਾਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋ. ਵਯੋ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋਤਿ ਵਸ੍ਸਸਤਸ੍ਸ ਤਤਿਯਕੋਟ੍ਠਾਸਂ ਪਚ੍ਛਿਮਵਯਂ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ. ਆਸੀਤਿਕੋ ਮੇ ਵਯੋ ਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਇਮਂ ਕਿਰ ਸੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਾ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਸਂਵਚ੍ਛਰੇ ਕਥੇਸਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਏਵਮਾਹ. ਪਰਮਾਯਾਤਿ ਉਤ੍ਤਮਾਯ. ਸਤਿਯਾਤਿਆਦੀਸੁ ਪਦਸਤਮ੍ਪਿ ਪਦਸਹਸ੍ਸਮ੍ਪਿ ਵਦਨ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਗਹਣਸਮਤ੍ਥਤਾ ਸਤਿ ਨਾਮ. ਤਦੇਵ ਆਧਾਰਣਉਪਨਿਬਨ੍ਧਨਸਮਤ੍ਥਤਾ ਗਤਿ ਨਾਮ. ਏਵਂ ਗਹਿਤਂ ਧਾਰਿਤਂ ਸਜ੍ਝਾਯਂ ਕਾਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥਵੀਰਿਯਂ ਧਿਤਿ ਨਾਮ. ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਞ੍ਚ ਕਾਰਣਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸਨਸਮਤ੍ਥਤਾ ਪਞ੍ਞਾਵੇਯ੍ਯਤ੍ਤਿਯਂ ਨਾਮ.

ਦਲ਼੍ਹਧਮ੍ਮਾ ਧਨੁਗ੍ਗਹੋਤਿ ਦਲ਼੍ਹਂ ਧਨੁਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਠਿਤੋ ਇਸ੍ਸਾਸੋ. ਦਲ਼੍ਹਧਨੁ ਨਾਮ ਦ੍ਵਿਸਹਸ੍ਸਥਾਮਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਦ੍ਵਿਸਹਸ੍ਸਥਾਮਂ ਨਾਮ ਯਸ੍ਸ ਆਰੋਪਿਤਸ੍ਸ ਜਿਯਾਬਦ੍ਧੋ ਲੋਹਸੀਸਾਦੀਨਂ ਭਾਰੋ ਦਣ੍ਡੇ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਯਾਵ ਕਣ੍ਡਪ੍ਪਮਾਣਾ ਉਕ੍ਖਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਥਵਿਤੋ ਮੁਚ੍ਚਤਿ. ਸਿਕ੍ਖਿਤੋਤਿ ਦਸ ਦ੍ਵਾਦਸ ਵਸ੍ਸਾਨਿ ਆਚਰਿਯਕੁਲੇ ਉਗ੍ਗਹਿਤਸਿਪ੍ਪੋ. ਕਤਹਤ੍ਥੋਤਿ ਕੋਚਿ ਸਿਪ੍ਪਮੇਵ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਕਤਹਤ੍ਥੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਅਯਂ ਪਨ ਕਤਹਤ੍ਥੋ ਚਿਣ੍ਣਵਸੀਭਾਵੋ. ਕਤੂਪਾਸਨੋਤਿ ਰਾਜਕੁਲਾਦੀਸੁ ਦਸ੍ਸਿਤਸਿਪ੍ਪੋ. ਲਹੁਕੇਨ ਅਸਨੇਨਾਤਿ ਅਨ੍ਤੋ ਸੁਸਿਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤੂਲਾਦੀਨਿ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ਕਤਲਾਖਾਪਰਿਕਮ੍ਮੇਨ ਸਲ੍ਲਹੁਕਕਣ੍ਡੇਨ. ਏਵਂ ਕਤਞ੍ਹਿ ਏਕਉਸਭਗਾਮੀ ਦ੍ਵੇ ਉਸਭਾਨਿ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਅਟ੍ਠਉਸਭਗਾਮੀ ਸੋਲ਼ਸਉਸਭਾਨਿ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਅਪ੍ਪਕਸਿਰੇਨਾਤਿ ਨਿਦੁਕ੍ਖੇਨ. ਅਤਿਪਾਤੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਤਿਕ੍ਕਮੇਯ੍ਯ. ਏਵਂ ਅਧਿਮਤ੍ਤਸਤਿਮਨ੍ਤੋਤਿ ਯਥਾ ਸੋ ਧਨੁਗ੍ਗਹੋ ਤਂ ਵਿਦਤ੍ਥਿਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲਛਾਯਂ ਸੀਘਂ ਏਵ ਅਤਿਕ੍ਕਮੇਤਿ, ਏਵਂ ਪਦਸਤਮ੍ਪਿ ਪਦਸਹਸ੍ਸਮ੍ਪਿ ਉਗ੍ਗਹੇਤੁਂ ਉਪਧਾਰੇਤੁਂ ਸਜ੍ਝਾਯਿਤੁਂ ਅਤ੍ਥਕਾਰਣਾਨਿ ਚ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਿਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਅਸਿਤਪੀਤਖਾਯਿਤਸਾਯਿਤਾਤਿ ਅਸਿਤਪੀਤਾਦੀਨਿ ਹਿ ਭਗਵਤਾਪਿ ਕਾਤਬ੍ਬਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੂਹਿਪਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਤੇਸਂ ਕਰਣਮਤ੍ਤਕਾਲਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਅਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਾਯੇਵਾਤਿ ਅਪਰਿਕ੍ਖੀਣਾਯੇਵ. ਸਚੇ ਹਿ ਏਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ, ਅਞ੍ਞੋ ਵੇਦਨਾਨੁਪਸ੍ਸਨਂ, ਅਞ੍ਞੋ ਚਿਤ੍ਤਾਨੁਪਸ੍ਸਨਂ, ਅਯ੍ਯੋ ਧਮ੍ਮਾਨੁਪਸ੍ਸਨਂ. ਇਮਿਨਾ ਪੁਟ੍ਠਂ ਅਹਂ ਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਏਕੋ ਏਕਂ ਨ ਓਲੋਕੇਤਿ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਪਿ ਤੇਸਂ ਵਾਰੋ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਏਵਂ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਪਨ ਵਾਰੋ ਨ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਵਿਦਤ੍ਥਿਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲਛਾਯਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਤੋ ਪੁਰੇਤਰਂਯੇਵ ਭਗਵਾ ਚੁਦ੍ਦਸਵਿਧੇਨ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਂ, ਨਵਵਿਧੇਨ ਵੇਦਨਾਨੁਪਸ੍ਸਨਂ, ਸੋਲ਼ਸਵਿਧੇਨ ਚਿਤ੍ਤਾਨੁਪਸ੍ਸਨਂ, ਪਞ੍ਚਵਿਧੇਨ ਧਮ੍ਮਾਨੁਪਸ੍ਸਨਂ ਕਥੇਤਿ. ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤੁ ਵਾ ਤਾਵ ਏਤੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ. ਸਚੇ ਹਿ ਅਞ੍ਞੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨੇਸੁ, ਅਞ੍ਞੇ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦੇਸੁ, ਅਞ੍ਞੇ ਪਞ੍ਚ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ, ਅਞ੍ਞੇ ਪਞ੍ਚ ਬਲੇਸੁ, ਅਞ੍ਞੇ ਸਤ੍ਤ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੇਸੁ, ਅਞ੍ਞੇ ਅਟ੍ਠ ਮਗ੍ਗਙ੍ਗੇਸੁ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਚ੍ਛੇਯ੍ਯੁਂ, ਤਮ੍ਪਿ ਭਗਵਾ ਕਥੇਯ੍ਯ. ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤੁ ਵਾ ਏਤੇ ਅਟ੍ਠ. ਸਚੇ ਅਞ੍ਞੇ ਸਤ੍ਤਤਿਂਸ ਜਨਾ ਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯੇਸੁ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਚ੍ਛੇਯ੍ਯੁਂ, ਤਮ੍ਪਿ ਭਗਵਾ ਤਾਵਦੇਵ ਕਥੇਯ੍ਯ. ਕਸ੍ਮਾ? ਯਾਵਤਾ ਹਿ ਲੋਕਿਯਮਹਾਜਨਾ ਏਕਂ ਪਦਂ ਕਥੇਨ੍ਤਿ. ਤਾਵ ਆਨਨ੍ਦਤ੍ਥੇਰੋ ਅਟ੍ਠ ਪਦਾਨਿ ਕਥੇਤਿ. ਆਨਨ੍ਦਤ੍ਥੇਰੇ ਪਨ ਏਕਂ ਪਦਂ ਕਥੇਨ੍ਤੇਯੇਵ ਭਗਵਾ ਸੋਲ਼ਸਪਦਾਨਿ ਕਥੇਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ਭਗਵਤੋ ਹਿ ਜਿਵ੍ਹਾ ਮੁਦੁਕਾ ਦਨ੍ਤਾਵਰਣਂ ਸੁਫੁਸਿਤਂ ਵਚਨਂ ਅਗਲਿਤਂ ਭਵਙ੍ਗਪਰਿਵਾਸੋ ਲਹੁਕੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਾਯੇਵਸ੍ਸ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਧਮ੍ਮਦਸੇਨਾਤਿ ਤਨ੍ਤਿਠਪਨਾ. ਧਮ੍ਮਪਦਬ੍ਯਞ੍ਜਨਨ੍ਤਿ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਪਦਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ, ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਕਂ ਅਕ੍ਖਰਂ. ਪਞ੍ਹਪਟਿਭਾਨਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਹਬ੍ਯਾਕਰਣਂ. ਇਮਿਨਾ ਕਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ? ਤਥਾਗਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਦਹਰਕਾਲੇ ਅਕ੍ਖਰਾਨਿ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਪਦਂ ਵਤ੍ਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਪਦਾਨਿ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਗਾਥਂ ਵਤ੍ਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਚਤੁਅਕ੍ਖਰੇਹਿ ਵਾ ਅਟ੍ਠਅਕ੍ਖਰੇਹਿ ਵਾ ਸੋਲ਼ਸਅਕ੍ਖਰੇਹਿ ਵਾ ਪਦੇਹਿ ਯੁਤ੍ਤਾਯ ਗਾਥਾਯ ਅਤ੍ਥਂ ਵਤ੍ਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ. ਇਦਾਨਿ ਪਨ ਮਹਲ੍ਲਕਕਾਲੇ ਅਕ੍ਖਰਾਨਿ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਪਦਂ ਵਾ, ਪਦਾਨਿ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਗਾਥਂ ਵਾ, ਗਾਥਾਯ ਅਤ੍ਥਂ ਵਾ ਵਤ੍ਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤੀਤਿ ਏਵਂ ਨਤ੍ਥਿ. ਦਹਰਕਾਲੇ ਚ ਮਹਲ੍ਲਕਕਾਲੇ ਚ ਸਬ੍ਬਮੇਤਂ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਅਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਮੇਵਾਤਿ ਇਮਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਮਞ੍ਚਕੇਨ ਚੇਪਿ ਮਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਬੁਦ੍ਧਬਲਦੀਪਨਤ੍ਥਮੇਵ ਪਰਿਕਪ੍ਪੇਤ੍ਵਾ ਆਹ. ਦਸਬਲਂ ਪਨ ਮਞ੍ਚਕੇ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਗਾਮਨਿਗਮਰਾਜਧਾਨਿਯੋ ਪਰਿਹਰਣਕਾਲੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਤਥਾਗਤਾ ਹਿ ਪਞ੍ਚਮੇ ਆਯੁਕੋਟ੍ਠਾਸੇ ਖਣ੍ਡਿਚ੍ਚਾਦੀਹਿ ਅਨਭਿਭੂਤਾ ਸੁਵਣ੍ਣਵਣ੍ਣਸਰੀਰਸ੍ਸ ਵੇਵਣ੍ਣਿਯੇ ਅਨਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੇ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਪਿਯਮਨਾਪਕਾਲੇਯੇਵ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਨ੍ਤਿ.

੧੬੨. ਨਾਗਸਮਾਲੋਤਿ ਤਸ੍ਸ ਥੇਰਸ੍ਸ ਨਾਮਂ. ਪਠਮਬੋਧਿਯਞ੍ਹਿ ਵੀਸਤਿਵਸ੍ਸਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ ਉਪਵਾਨਨਾਗਿਤਮੇਘਿਯਤ੍ਥੇਰਾ ਵਿਯ ਅਯਮ੍ਪਿ ਭਗਵਤੋ ਉਪਟ੍ਠਾਕੋ ਅਹੋਸਿ. ਬੀਜਯਮਾਨੋਤਿ ਮਨ੍ਦਮਨ੍ਦੇਨ ਤਾਲਵਣ੍ਟਵਾਤੇਨ ਭਗਵਤੋ ਉਤੁਸੁਖਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪਯਮਾਨੋ. ਏਤਦਵੋਚਾਤਿ ਸਕਲਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤੋ ਪੁਬ੍ਬਚਰਿਤਂ ਦੁਕ੍ਕਰਕਾਰਕਂ ਆਗਮ੍ਮ ਪਸਨ੍ਨੋ ਏਤਂ ‘‘ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਂ ਅਵੋਚ. ਤਤ੍ਥ ਅਚ੍ਛਰਂ ਪਹਰਿਤੁਂ ਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ. ਅਭੂਤਪੁਬ੍ਬਂ ਭੂਤਨ੍ਤਿ ਅਬ੍ਭੁਤਂ. ਉਭਯੇਨਪਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਿਮ੍ਹਯਮੇਵ ਦੀਪੇਤਿ. ਕੋ ਨਾਮੋ ਅਯਂ ਭਨ੍ਤੇਤਿ ਇਦਂ ਭਦ੍ਦਕੋ ਵਤਾਯਂ ਧਮ੍ਮਪਰਿਯਾਯੋ, ਹਨ੍ਦਸ੍ਸ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਆਯਾਚਿਤ੍ਵਾ ਨਾਮਂ ਗਣ੍ਹਾਪੇਮੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਆਹ. ਅਥਸ੍ਸ ਭਗਵਾ ਨਾਮਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਤਸ੍ਮਾ ਤਿਹ ਤ੍ਵਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ, ਯਸ੍ਮਾ ਇਦਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਤਵ ਲੋਮਾਨਿ ਹਟ੍ਠਾਨਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਿਹ ਤ੍ਵਂ, ਨਾਗਸਮਾਲ, ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਪਰਿਯਾਯਂ ‘‘ਲੋਮਹਂਸਨ ਪਰਿਯਾਯੋ’’ਤ੍ਵੇਵ ਨਂ ਧਾਰੇਹੀਤਿ.

ਸਂਸਾਰਸੁਦ੍ਧਿਆਦਿਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਪਪਞ੍ਚਸੂਦਨਿਯਾ ਮਜ੍ਝਿਮਨਿਕਾਯਟ੍ਠਕਥਾਯ

ਮਹਾਸੀਹਨਾਦਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.