੨. ਸੀਹਨਾਦਵਗ੍ਗੋ

੧. ਚੂਲ਼ਸੀਹਨਾਦਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੧੩੯. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਨ੍ਤਿ ਚੂਲ਼ਸੀਹਨਾਦਸੁਤ੍ਤਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕੋ ਨਿਕ੍ਖੇਪੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਚਸ੍ਸ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਪਦਵਣ੍ਣਨਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮ. ਕਤਰਾਯ ਪਨਿਦਂ ਅਤ੍ਥੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ? ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਪਚ੍ਚਯਾ ਤਿਤ੍ਥਿਯਪਰਿਦੇਵਿਤੇ. ਭਗਵਤੋ ਕਿਰ ਧਮ੍ਮਦਾਯਾਦਸੁਤ੍ਤੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਮਹਾਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿ. ਚਤੁਪ੍ਪਮਾਣਿਕੋ ਹਿ ਅਯਂ ਲੋਕਸਨ੍ਨਿਵਾਸੋ, ਰੂਪਪ੍ਪਮਾਣੋ ਰੂਪਪ੍ਪਸਨ੍ਨੋ, ਘੋਸਪ੍ਪਮਾਣੋ ਘੋਸਪ੍ਪਸਨ੍ਨੋ, ਲੂਖਪ੍ਪਮਾਣੋ ਲੂਖਪ੍ਪਸਨ੍ਨੋ, ਧਮ੍ਮਪ੍ਪਮਾਣੋ ਧਮ੍ਮਪ੍ਪਸਨ੍ਨੋਤਿ ਇਮੇਸਂ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਵਸੇਨ ਚਤੁਧਾ ਠਿਤੋ.

ਤੇਸਂ ਇਦਂ ਨਾਨਾਕਰਣਂ – ਕਤਮੋ ਚ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਰੂਪਪ੍ਪਮਾਣੋ ਰੂਪਪ੍ਪਸਨ੍ਨੋ? ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਆਰੋਹਂ ਵਾ ਪਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਣਾਹਂ ਵਾ ਪਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ ਸਣ੍ਠਾਨਂ ਵਾ ਪਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ ਪਾਰਿਪੂਰਿਂ ਵਾ ਪਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਪਮਾਣਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਸਾਦਂ ਜਨੇਤਿ, ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਰੂਪਪ੍ਪਮਾਣੋ ਰੂਪਪ੍ਪਸਨ੍ਨੋ.

ਕਤਮੋ ਚ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਘੋਸਪ੍ਪਮਾਣੋ ਘੋਸਪ੍ਪਸਨ੍ਨੋ? ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਰਵਣ੍ਣਨਾਯ ਪਰਥੋਮਨਾਯ ਪਰਪਸਂਸਨਾਯ ਪਰਵਣ੍ਣਹਾਰਿਕਾਯ, ਤਤ੍ਥ ਪਮਾਣਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਸਾਦਂ ਜਨੇਤਿ, ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਘੋਸਪ੍ਪਮਾਣੋ ਘੋਸਪ੍ਪਸਨ੍ਨੋ.

ਕਤਮੋ ਚ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਲੂਖਪ੍ਪਮਾਣੋ ਲੂਖਪ੍ਪਸਨ੍ਨੋ? ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਚੀਵਰਲੂਖਂ ਵਾ ਪਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਲੂਖਂ ਵਾ ਪਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ, ਸੇਨਾਸਨਲੂਖਂ ਵਾ ਪਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ ਵਿਵਿਧਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਕਰਕਾਰਿਕਂ ਪਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਪਮਾਣਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਸਾਦਂ ਜਨੇਤਿ, ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਲੂਖਪ੍ਪਮਾਣੋ ਲੂਖਪ੍ਪਸਨ੍ਨੋ.

ਕਤਮੋ ਚ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਧਮ੍ਮਪ੍ਪਮਾਣੋ ਧਮ੍ਮਪ੍ਪਸਨ੍ਨੋ? ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਸੀਲਂ ਵਾ ਪਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ ਸਮਾਧਿਂ ਵਾ ਪਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਂ ਵਾ ਪਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਪਮਾਣਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਸਾਦਂ ਜਨੇਤਿ, ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਧਮ੍ਮਪ੍ਪਮਾਣੋ ਧਮ੍ਮਪ੍ਪਸਨ੍ਨੋਤਿ.

ਇਮੇਸੁ ਚਤੂਸੁ ਪੁਗ੍ਗਲੇਸੁ ਰੂਪਪ੍ਪਮਾਣੋਪਿ ਭਗਵਤੋ ਆਰੋਹਪਰਿਣਾਹਸਣ੍ਠਾਨਪਾਰਿਪੂਰਿਵਣ੍ਣਪੋਕ੍ਖਰਤਂ, ਅਸੀਤਿਅਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨਪ੍ਪਟਿਮਣ੍ਡਿਤਤ੍ਤਾ ਨਾਨਾਰਤਨਵਿਚਿਤ੍ਤਮਿਵ ਸੁਵਣ੍ਣਮਹਾਪਟਂ, ਦ੍ਵਤ੍ਤਿਂਸਮਹਾਪੁਰਿਸਲਕ੍ਖਣਸਮਾਕਿਣ੍ਣਤਾਯ ਤਾਰਾਗਣਸਮੁਜ੍ਜਲਂ ਵਿਯ ਗਗਨਤਲਂ ਸਬ੍ਬਫਾਲਿਫੁਲ੍ਲਂ ਵਿਯ ਚ ਯੋਜਨਸਤੁਬ੍ਬੇਧਂ ਪਾਰਿਚ੍ਛਤ੍ਤਕਂ ਅਟ੍ਠਾਰਸਰਤਨੁਬ੍ਬੇਧਂ ਬ੍ਯਾਮਪ੍ਪਭਾਪਰਿਕ੍ਖੇਪਂ ਸਸ੍ਸਿਰਿਕਂ ਅਨੋਪਮਸਰੀਰਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਯੇਵ ਪਸੀਦਤਿ.

ਘੋਸਪ੍ਪਮਾਣੋਪਿ, ਭਗਵਤਾ ਕਪ੍ਪਸਤਸਹਸ੍ਸਾਧਿਕਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯਾਨਿ ਦਸ ਪਾਰਮਿਯੋ ਦਸ ਉਪਪਾਰਮਿਯੋ ਦਸ ਪਰਮਤ੍ਥਪਾਰਮਿਯੋ ਪੂਰਿਤਾ ਅਙ੍ਗਪਰਿਚ੍ਚਾਗੋ ਪੁਤ੍ਤਦਾਰਪਰਿਚ੍ਚਾਗੋ, ਰਜ੍ਜਪਰਿਚ੍ਚਾਗੋ ਅਤ੍ਤਪਰਿਚ੍ਚਾਗੋ ਨਯਨਪਰਿਚ੍ਚਾਗੋ ਚ ਕਤੋਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਪਵਤ੍ਤਂ ਘੋਸਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਯੇਵ ਪਸੀਦਤਿ.

ਲੂਖਪ੍ਪਮਾਣੋਪਿ ਭਗਵਤੋ ਚੀਵਰਲੂਖਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਸਚੇ ਭਗਵਾ ਅਗਾਰਂ ਅਜ੍ਝਾਵਸਿਸ੍ਸ, ਕਾਸਿਕਵਤ੍ਥਮੇਵ ਅਧਾਰਯਿਸ੍ਸ. ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਪਨਾਨੇਨ ਸਾਣਪਂਸੁਕੂਲਚੀਵਰੇਨ ਸਨ੍ਤੁਸ੍ਸਮਾਨੇਨ ਭਾਰਿਯਂ ਕਤ’’ਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਯੇਵ ਪਸੀਦਤਿ. ਪਤ੍ਤਲੂਖਮ੍ਪਿ ਦਿਸ੍ਵਾ – ‘‘ਇਮਿਨਾ ਅਗਾਰਂ ਅਜ੍ਝਾਵਸਨ੍ਤੇਨ ਰਤ੍ਤਵਰਸੁਵਣ੍ਣਭਾਜਨੇਸੁ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਭੋਜਨਾਰਹਂ ਸੁਗਨ੍ਧਸਾਲਿਭੋਜਨਂ ਪਰਿਭੁਤ੍ਤਂ, ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਪਨ ਪਾਸਾਣਮਯਂ ਪਤ੍ਤਂ ਆਦਾਯ ਉਚ੍ਚਨੀਚਕੁਲਦ੍ਵਾਰੇਸੁ ਸਪਦਾਨਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਲਦ੍ਧਪਿਣ੍ਡਿਯਾਲੋਪੇਨ ਸਨ੍ਤੁਸ੍ਸਮਾਨੋ ਭਾਰਿਯਂ ਕਰੋਤੀ’’ਤਿ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਯੇਵ ਪਸੀਦਤਿ. ਸੇਨਾਸਨਲੂਖਂ ਦਿਸ੍ਵਾਪਿ – ‘‘ਅਯਂ ਅਗਾਰਂ ਅਜ੍ਝਾਵਸਨ੍ਤੋ ਤਿਣ੍ਣਂ ਉਤੂਨਂ ਅਨੁਚ੍ਛਵਿਕੇਸੁ ਤੀਸੁ ਪਾਸਾਦੇਸੁ ਤਿਵਿਧਨਾਟਕਪਰਿਵਾਰੋ ਦਿਬ੍ਬਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਵਿਯ ਰਜ੍ਜਸਿਰਿਂ ਅਨੁਭਵਿਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜੂਪਗਤੋ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਸੇਨਾਸਨਾਦੀਸੁ ਦਾਰੁਫਲਕਸਿਲਾਪਟ੍ਟਪੀਠਮਞ੍ਚਕਾਦੀਹਿ ਸਨ੍ਤੁਸ੍ਸਮਾਨੋ ਭਾਰਿਯਂ ਕਰੋਤੀ’’ਤਿ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਯੇਵ ਪਸੀਦਤਿ. ਦੁਕ੍ਕਰਕਾਰਿਕਮਸ੍ਸ ਦਿਸ੍ਵਾਪਿ – ‘‘ਛਬ੍ਬਸ੍ਸਾਨਿ ਨਾਮ ਮੁਗ੍ਗਯੂਸਕੁਲਤ੍ਥਯੂਸਹਰੇਣੁਯੂਸਾਦੀਨਂ ਪਸਟਮਤ੍ਤੇਨ ਯਾਪੇਸ੍ਸਤਿ, ਅਪ੍ਪਾਣਕਂ ਝਾਨਂ ਝਾਯਿਸ੍ਸਤਿ, ਸਰੀਰੇ ਚ ਜੀਵਿਤੇ ਚ ਅਨਪੇਕ੍ਖੋ ਵਿਹਰਿਸ੍ਸਤਿ, ਅਹੋ ਦੁਕ੍ਕਰਕਾਰਕੋ ਭਗਵਾ’’ਤਿ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਯੇਵ ਪਸੀਦਤਿ.

ਧਮ੍ਮਪ੍ਪਮਾਣੋਪਿ ਭਗਵਤੋ ਸੀਲਗੁਣਂ ਸਮਾਧਿਗੁਣਂ ਪਞ੍ਞਾਗੁਣਂ ਝਾਨਵਿਮੋਕ੍ਖਸਮਾਧਿਸਮਾਪਤ੍ਤਿਸਮ੍ਪਦਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾਪਾਰਿਪੂਰਿਂ ਯਮਕਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ ਦੇਵੋਰੋਹਣਂ ਪਾਥਿਕਪੁਤ੍ਤਦਮਨਾਦੀਨਿ ਚ ਅਨੇਕਾਨਿ ਅਚ੍ਛਰਿਯਾਨਿ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਯੇਵ ਪਸੀਦਤਿ, ਤੇ ਏਵਂ ਪਸਨ੍ਨਾ ਭਗਵਤੋ ਮਹਨ੍ਤਂ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਂ ਅਭਿਹਰਨ੍ਤਿ. ਤਿਤ੍ਥਿਯਾਨਂ ਪਨ ਬਾਵੇਰੁਜਾਤਕੇ ਕਾਕਸ੍ਸ ਵਿਯ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰੋ ਪਰਿਹਾਯਿਤ੍ਥ. ਯਥਾਹ –

‘‘ਅਦਸ੍ਸਨੇਨ ਮੋਰਸ੍ਸ, ਸਿਖਿਨੋ ਮਞ੍ਜੁਭਾਣਿਨੋ;

ਕਾਕਂ ਤਤ੍ਥ ਅਪੂਜੇਸੁਂ, ਮਂਸੇਨ ਚ ਫਲੇਨ ਚ.

ਯਦਾ ਚ ਸਰਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਮੋਰੋ ਬਾਵੇਰੁਮਾਗਮਾ;

ਅਥ ਲਾਭੋ ਚ ਸਕ੍ਕਾਰੋ, ਵਾਯਸਸ੍ਸ ਅਹਾਯਥ.

ਯਾਵ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਬੁਦ੍ਧੋ, ਧਮ੍ਮਰਾਜਾ ਪਭਙ੍ਕਰੋ;

ਤਾਵ ਅਞ੍ਞੇ ਅਪੂਜੇਸੁਂ, ਪੁਥੂ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇ.

ਯਦਾ ਚ ਸਰਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਬੁਦ੍ਧੋ ਧਮ੍ਮਮਦੇਸਯਿ;

ਅਥ ਲਾਭੋ ਚ ਸਕ੍ਕਾਰੋ, ਤਿਤ੍ਥਿਯਾਨਂ ਅਹਾਯਥਾ’’ਤਿ. (ਜਾ. ੧.੪.੧੫੩-੧੫੬);

ਤੇ ਏਵਂ ਪਹੀਨਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਾ ਰਤ੍ਤਿਂ ਏਕਦ੍ਵਙ੍ਗੁਲਮਤ੍ਤਂ ਓਭਾਸੇਤ੍ਵਾਪਿ ਸੂਰਿਯੁਗ੍ਗਮਨੇ ਖਜ੍ਜੋਪਨਕਾ ਵਿਯ ਹਤਪ੍ਪਭਾ ਅਹੇਸੁਂ.

ਯਥਾ ਹਿ ਖਜ੍ਜੋਪਨਕਾ, ਕਾਲ਼ਪਕ੍ਖਮ੍ਹਿ ਰਤ੍ਤਿਯਾ;

ਨਿਦਸ੍ਸਯਨ੍ਤਿ ਓਭਾਸਂ, ਏਤੇਸਂ ਵਿਸਯੋ ਹਿ ਸੋ.

ਯਦਾ ਚ ਰਸ੍ਮਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਅਬ੍ਭੁਦੇਤਿ ਪਭਙ੍ਕਰੋ;

ਅਥ ਖਜ੍ਜੁਪਸਙ੍ਘਾਨਂ, ਪਭਾ ਅਨ੍ਤਰਧਾਯਤਿ.

ਏਵਂ ਖਜ੍ਜੁਪਸਦਿਸਾ, ਤਿਤ੍ਥਿਯਾਪਿ ਪੁਥੂ ਇਧ;

ਕਾਲ਼ਪਕ੍ਖੂਪਮੇ ਲੋਕੇ, ਦੀਪਯਨ੍ਤਿ ਸਕਂ ਗੁਣਂ.

ਯਦਾ ਚ ਬੁਦ੍ਧੋ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ, ਉਦੇਤਿ ਅਮਿਤਪ੍ਪਭੋ;

ਨਿਪ੍ਪਭਾ ਤਿਤ੍ਥਿਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਸੂਰਿਯੇ ਖਜ੍ਜੁਪਕਾ ਯਥਾਤਿ.

ਤੇ ਏਵਂ ਨਿਪ੍ਪਭਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਕਚ੍ਛੁਪਿਲ਼ਕਾਦੀਹਿ ਕਿਣ੍ਣਸਰੀਰਾ ਪਰਮਪਾਰਿਜੁਞ੍ਞਪਤ੍ਤਾ ਯੇਨ ਬੁਦ੍ਧੋ ਯੇਨ ਧਮ੍ਮੋ ਯੇਨ ਸਙ੍ਘੋ ਯੇਨ ਚ ਮਹਾਜਨਸ੍ਸ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੋ, ਤੇਨ ਤੇਨ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਅਨ੍ਤਰਵੀਥਿਯਮ੍ਪਿ ਸਿਙ੍ਘਾਟਕੇਪਿ ਚਤੁਕ੍ਕੇਪਿ ਸਭਾਯਮ੍ਪਿ ਠਤ੍ਵਾ ਪਰਿਦੇਵਨ੍ਤਿ –

‘‘ਕਿਂ ਭੋ ਸਮਣੋਯੇਵ ਗੋਤਮੋ ਸਮਣੋ, ਮਯਂ ਅਸ੍ਸਮਣਾ; ਸਮਣਸ੍ਸੇਵ ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਸਾਵਕਾ ਸਮਣਾ, ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਸਾਵਕਾ ਅਸ੍ਸਮਣਾ? ਸਮਣਸ੍ਸੇਵ ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਸਾਵਕਾਨਞ੍ਚਸ੍ਸ ਦਿਨ੍ਨਂ ਮਹਪ੍ਫਲਂ, ਨ ਅਮ੍ਹਾਕਂ, ਸਾਵਕਾਨਞ੍ਚ ਨੋ ਦਿਨ੍ਨਂ ਮਹਪ੍ਫਲਂ? ਨਨੁ ਸਮਣੋਪਿ ਗੋਤਮੋ ਸਮਣੋ, ਮਯਮ੍ਪਿ ਸਮਣਾ. ਸਮਣਸ੍ਸਪਿ ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਸਾਵਕਾ ਸਮਣਾ, ਅਮ੍ਹਾਕਮ੍ਪਿ ਸਾਵਕਾ ਸਮਣਾ. ਸਮਣਸ੍ਸਪਿ ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਸਾਵਕਾਨਞ੍ਚਸ੍ਸ ਦਿਨ੍ਨਂ ਮਹਪ੍ਫਲਂ, ਅਮ੍ਹਾਕਮ੍ਪਿ ਸਾਵਕਾਨਞ੍ਚ ਨੋ ਦਿਨ੍ਨਂ ਮਹਪ੍ਫਲਞ੍ਚੇਵ? ਸਮਣਸ੍ਸਪਿ ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਸਾਵਕਾਨਞ੍ਚਸ੍ਸ ਦੇਥ ਕਰੋਥ, ਅਮ੍ਹਾਕਮ੍ਪਿ ਸਾਵਕਾਨਞ੍ਚ ਨੋ ਦੇਥ ਸਕ੍ਕਰੋਥ? ਨਨੁ ਸਮਣੋ ਗੋਤਮੋ ਪੁਰਿਮਾਨਿ ਦਿਵਸਾਨਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਮਯਂ ਪਨ ਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੇਯੇਵ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ’’ਤਿ.

ਏਵਂ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਂ ਵਿਰਵਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਉਪਾਸਕਾ ਉਪਾਸਿਕਾਯੋਤਿ ਚਤਸ੍ਸੋ ਪਰਿਸਾ ਤੇਸਂ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤੋ ਆਰੋਚੇਸੁਂ ‘‘ਤਿਤ੍ਥਿਯਾ ਭਨ੍ਤੇ ਇਦਞ੍ਚਿਦਞ੍ਚ ਕਥੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਭਗਵਾ – ‘‘ਮਾ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਿਤ੍ਥਿਯਾਨਂ ਵਚਨੇਨ ‘ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਸਮਣੋ ਅਤ੍ਥੀ’ਤਿ ਸਞ੍ਞਿਨੋ ਅਹੁਵਤ੍ਥਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯੇਸੁ ਸਮਣਭਾਵਂ ਪਟਿਸੇਧੇਨ੍ਤੋ ਇਧੇਵ ਚ ਅਨੁਜਾਨਨ੍ਤੋ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਅਤ੍ਥੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਇਧੇਵ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮਣੋਤਿ ਇਦਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਅਭਾਸਿ.

ਤਤ੍ਥ ਇਧੇਵਾਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਸਾਸਨੇ. ਅਯਂ ਪਨ ਨਿਯਮੋ ਸੇਸਪਦੇਸੁਪਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਦੁਤਿਯਾਦਯੋਪਿ ਹਿ ਸਮਣਾ ਇਧੇਵ, ਨ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ. ਸਮਣੋਤਿ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ. ਤੇਨੇਵਾਹ – ‘‘ਕਤਮੋ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਠਮੋ ਸਮਣੋ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਤਿਣ੍ਣਂ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਪਰਿਕ੍ਖਯਾ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ ਅਵਿਨਿਪਾਤਧਮ੍ਮੋ ਨਿਯਤੋ ਸਮ੍ਬੋਧਿਪਰਾਯਣੋ, ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਠਮੋ ਸਮਣੋ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੪.੨੪੧).

ਦੁਤਿਯੋਤਿ ਸਕਦਾਗਾਮੀ. ਤੇਨੇਵਾਹ – ‘‘ਕਤਮੋ ਚ? ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਤਿਯੋ ਸਮਣੋ. ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਤਿਣ੍ਣਂ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਪਰਿਕ੍ਖਯਾ ਰਾਗਦੋਸਮੋਹਾਨਂ ਤਨੁਤ੍ਤਾ ਸਕਦਾਗਾਮੀ ਹੋਤਿ, ਸਕਿਦੇਵ ਇਮਂ ਲੋਕਂ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਂ ਕਰੋਤਿ. ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਤਿਯੋ ਸਮਣੋ’’ਤਿ.

ਤਤਿਯੋਤਿ ਅਨਾਗਾਮੀ. ਤੇਨੇਵਾਹ – ‘‘ਕਤਮੋ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਤਿਯੋ ਸਮਣੋ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਓਰਮ੍ਭਾਗਿਯਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਪਰਿਕ੍ਖਯਾ ਓਪਪਾਤਿਕੋ ਹੋਤਿ ਤਤ੍ਥ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯੀ ਅਨਾਵਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮੋ ਤਸ੍ਮਾ ਲੋਕਾ. ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਤਿਯੋ ਸਮਣੋ’’ਤਿ.

ਚਤੁਤ੍ਥੋਤਿ ਅਰਹਾ. ਤੇਨੇਵਾਹ – ‘‘ਕਤਮੋ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤੁਤ੍ਥੋ ਸਮਣੋ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਾ ਅਨਾਸਵਂ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ. ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤੁਤ੍ਥੋ ਸਮਣੋ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੪.੨੪੧). ਇਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਫਲਟ੍ਠਕਸਮਣਾਵ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ.

ਸੁਞ੍ਞਾਤਿ ਰਿਤ੍ਤਾ ਤੁਚ੍ਛਾ. ਪਰਪ੍ਪਵਾਦਾਤਿ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਸ੍ਸਤਵਾਦਾ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਏਕਚ੍ਚਸਸ੍ਸਤਿਕਾ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਅਨ੍ਤਾਨਨ੍ਤਿਕਾ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਅਮਰਾਵਿਕ੍ਖੇਪਿਕਾ, ਦ੍ਵੇ ਅਧਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਿਕਾ, ਸੋਲ਼ਸ ਸਞ੍ਞੀਵਾਦਾ, ਅਟ੍ਠ ਅਸਞ੍ਞੀਵਾਦਾ, ਅਟ੍ਠ ਨੇਵਸਞ੍ਞੀਨਾਸਞ੍ਞੀਵਾਦਾ, ਸਤ੍ਤ ਉਚ੍ਛੇਦਵਾਦਾ, ਪਞ੍ਚ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਨਿਬ੍ਬਾਨਵਾਦਾਤਿ ਇਮੇ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਜਾਲੇ ਆਗਤਾ ਦ੍ਵਾਸਟ੍ਠਿ ਦਿਟ੍ਠਿਯੋ. ਇਤੋ ਬਾਹਿਰਾਨਂ ਪਰੇਸਂ ਵਾਦਾ ਪਰਪ੍ਪਵਾਦਾ ਨਾਮ. ਤੇ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਇਮੇਹਿ ਚਤੂਹਿ ਫਲਟ੍ਠਕਸਮਣੇਹਿ ਸੁਞ੍ਞਾ, ਨ ਹਿ ਤੇ ਏਤ੍ਥ ਸਨ੍ਤਿ. ਨ ਕੇਵਲਞ੍ਚ ਏਤੇਹੇਵ ਸੁਞ੍ਞਾ, ਚਤੂਹਿ ਪਨ ਮਗ੍ਗਟ੍ਠਕਸਮਣੇਹਿਪਿ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਮਗ੍ਗਾਨਂ ਅਤ੍ਥਾਯ ਆਰਦ੍ਧਵਿਪਸ੍ਸਕੇਹਿਪੀਤਿ ਦ੍ਵਾਦਸਹਿਪਿ ਸਮਣੇਹਿ ਸੁਞ੍ਞਾ ਏਵ. ਇਮਮੇਵ ਅਤ੍ਥਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਭਗਵਤਾ ਮਹਾਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਵੁਤ੍ਤਂ –

‘‘ਏਕੂਨਤਿਂਸੋ ਵਯਸਾ ਸੁਭਦ੍ਦ,

ਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਂ ਕਿਂ ਕੁਸਲਾਨੁਏਸੀ;

ਵਸ੍ਸਾਨਿ ਪਞ੍ਞਾਸ ਸਮਾਧਿਕਾਨਿ,

ਯਤੋ ਅਹਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਸੁਭਦ੍ਦ;

ਞਾਯਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਪਦੇਸਵਤ੍ਤੀ,

ਇਤੋ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਸਮਣੋਪਿ ਨਤ੍ਥਿ.

‘‘ਦੁਤਿਯੋਪਿ ਸਮਣੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਤਿਯੋਪਿ ਸਮਣੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਚਤੁਤ੍ਥੋਪਿ ਸਮਣੋ ਨਤ੍ਥਿ. ਸੁਞ੍ਞਾ ਪਰਪ੍ਪਵਾਦਾ ਸਮਣੇਭਿ ਅਞ੍ਞੇਹੀ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੨੧੪).

ਏਤ੍ਥ ਹਿ ਪਦੇਸਵਤ੍ਤੀਤਿ ਆਰਦ੍ਧਵਿਪਸ੍ਸਕੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਆਰਦ੍ਧਵਿਪਸ੍ਸਕਂ ਮਗ੍ਗਟ੍ਠਂ ਫਲਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਤਯੋਪਿ ਏਕਤੋ ਕਤ੍ਵਾ ਸਮਣੋਪਿ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਆਹ. ਸਕਦਾਗਾਮਿਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਆਰਦ੍ਧਵਿਪਸ੍ਸਕਂ ਮਗ੍ਗਟ੍ਠਂ ਫਲਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਤਯੋਪਿ ਏਕਤੋ ਕਤ੍ਵਾ ਦੁਤਿਯੋਪਿ ਸਮਣੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਆਹ. ਇਤਰੇਸੁਪਿ ਦ੍ਵੀਸੁ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.

ਕਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤੇ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਨਤ੍ਥੀਤਿ? ਅਖੇਤ੍ਤਤਾਯ. ਯਥਾ ਹਿ ਨ ਆਰਗ੍ਗੇ ਸਾਸਪੋ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਨ ਉਦਕਪਿਟ੍ਠੇ ਅਗ੍ਗਿ ਜਲਤਿ, ਨ ਪਿਟ੍ਠਿਪਾਸਾਣੇ ਬੀਜਾਨਿ ਰੁਹਨ੍ਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਬਾਹਿਰੇਸੁ ਤਿਤ੍ਥਾਯਤਨੇਸੁ ਨ ਇਮੇ ਸਮਣਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਇਮਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਪਨ ਸਾਸਨੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ਖੇਤ੍ਤਤਾਯ. ਤੇਸਂ ਅਖੇਤ੍ਤਤਾ ਚ ਖੇਤ੍ਤਤਾ ਚ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ ਚ ਭਾਵਤੋ ਚ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ –

‘‘ਯਸ੍ਮਿਂ ਖੋ, ਸੁਭਦ੍ਦ, ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਅਰਿਯੋ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋ ਨ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ, ਸਮਣੋਪਿ ਤਤ੍ਥ ਨ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ, ਦੁਤਿਯੋਪਿ ਤਤ੍ਥ ਸਮਣੋ ਨ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ, ਤਤਿਯੋਪਿ ਤਤ੍ਥ ਸਮਣੋ ਨ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ, ਚਤੁਤ੍ਥੋਪਿ ਤਤ੍ਥ ਸਮਣੋ ਨ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ. ਯਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਖੋ, ਸੁਭਦ੍ਦ, ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਅਰਿਯੋ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ, ਸਮਣੋਪਿ ਤਤ੍ਥ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ, ਦੁਤਿਯੋਪਿ ਤਤ੍ਥ…ਪੇ…. ਚਤੁਤ੍ਥੋਪਿ ਤਤ੍ਥ ਸਮਣੋ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਖੋ, ਸੁਭਦ੍ਦ, ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਅਰਿਯੋ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ, ਇਧੇਵ, ਸੁਭਦ੍ਦ, ਸਮਣੋ, ਇਧ ਦੁਤਿਯੋ ਸਮਣੋ, ਇਧ ਤਤਿਯੋ ਸਮਣੋ, ਇਧ ਚਤੁਤ੍ਥੋ ਸਮਣੋ, ਸੁਞ੍ਞਾ ਪਰਪ੍ਪਵਾਦਾ ਸਮਣੇਭਿ ਅਞ੍ਞੇਹੀ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੨੧੪).

ਏਵਂ ਯਸ੍ਮਾ ਤਿਤ੍ਥਾਯਤਨਂ ਅਖੇਤ੍ਤਂ, ਸਾਸਨਂ ਖੇਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਯਥਾ ਸੁਰਤ੍ਤਹਤ੍ਥਪਾਦੋ ਸੂਰਕੇਸਰਕੋ ਸੀਹੋ ਮਿਗਰਾਜਾ ਨ ਸੁਸਾਨੇ ਵਾ ਸਙ੍ਕਾਰਕੂਟੇ ਵਾ ਪਟਿਵਸਤਿ, ਤਿਯੋਜਨਸਹਸ੍ਸਵਿਤ੍ਥਤਂ ਪਨ ਹਿਮਵਨ੍ਤਂ ਅਜ੍ਝੋਗਾਹੇਤ੍ਵਾ ਮਣਿਗੁਹਾਯਂਯੇਵ ਪਟਿਵਸਤਿ. ਯਥਾ ਚ ਛਦ੍ਦਨ੍ਤੋ ਨਾਗਰਾਜਾ ਨ ਗੋਚਰਿਯਹਤ੍ਥਿਕੁਲਾਦੀਸੁ ਨਵਸੁ ਨਾਗਕੁਲੇਸੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਛਦ੍ਦਨ੍ਤਕੁਲੇਯੇਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਯਥਾ ਚ ਵਲਾਹਕੋ ਅਸ੍ਸਰਾਜਾ ਨ ਗਦ੍ਰਭਕੁਲੇ ਵਾ ਘੋਟਕਕੁਲੇ ਵਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਸਿਨ੍ਧੁਯਾ ਤੀਰੇ ਪਨ ਸਿਨ੍ਧਵਕੁਲੇਯੇਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਯਥਾ ਚ ਸਬ੍ਬਕਾਮਦਦਂ ਮਨੋਹਰਂ ਮਣਿਰਤਨਂ ਨ ਸਙ੍ਕਾਰਕੂਟੇ ਵਾ ਪਂਸੁਪਬ੍ਬਤਾਦੀਸੁ ਵਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਵੇਪੁਲ੍ਲਪਬ੍ਬਤਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇਯੇਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਯਥਾ ਚ ਤਿਮਿਰਪਿਙ੍ਗਲੋ ਮਚ੍ਛਰਾਜਾ ਨ ਖੁਦ੍ਦਕਪੋਕ੍ਖਰਣੀਸੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਚਤੁਰਾਸੀਤਿਯੋਜਨਸਹਸ੍ਸਗਮ੍ਭੀਰੇ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੇਯੇਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਯਥਾ ਚ ਦਿਯਡ੍ਢਯੋਜਨਸਤਿਕੋ ਸੁਪਣ੍ਣਰਾਜਾ ਨ ਗਾਮਦ੍ਵਾਰੇ ਏਰਣ੍ਡਵਨਾਦੀਸੁ ਪਟਿਵਸਤਿ, ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦਂ ਪਨ ਅਜ੍ਝੋਗਾਹੇਤ੍ਵਾ ਸਿਮ੍ਬਲਿਦਹਵਨੇਯੇਵ ਪਟਿਵਸਤਿ. ਯਥਾ ਚ ਧਤਰਟ੍ਠੋ ਸੁਵਣ੍ਣਹਂਸੋ ਨ ਗਾਮਦ੍ਵਾਰੇ ਆਵਾਟਕਾਦੀਸੁ ਪਟਿਵਸਤਿ, ਨਵੁਤਿਹਂਸਸਹਸ੍ਸਪਰਿਵਾਰੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਕੂਟਪਬ੍ਬਤੇਯੇਵ ਪਟਿਵਸਤਿ. ਯਥਾ ਚ ਚਤੁਦ੍ਦੀਪਿਸ੍ਸਰੋ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਰਾਜਾ ਨ ਨੀਚਕੁਲੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਅਸਮ੍ਭਿਨ੍ਨਜਾਤਿਖਤ੍ਤਿਯਕੁਲੇਯੇਵ ਪਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਇਮੇਸੁ ਸਮਣੇਸੁ ਏਕਸਮਣੋਪਿ ਨ ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਾਯਤਨੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੇ ਪਨ ਬੁਦ੍ਧਸਾਸਨੇਯੇਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ ‘‘ਇਧੇਵ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮਣੋ…ਪੇ… ਸੁਞ੍ਞਾ ਪਰਪ੍ਪਵਾਦਾ ਸਮਣੇਹਿ ਸਮਣੇਭਿ ਅਞ੍ਞੇਹੀ’’ਤਿ.

ਸਮ੍ਮਾ ਸੀਹਨਾਦਂ ਨਦਥਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਮ੍ਮਾਤਿ ਹੇਤੁਨਾ ਨਯੇਨ ਕਾਰਣੇਨ. ਸੀਹਨਾਦਨ੍ਤਿ ਸੇਟ੍ਠਨਾਦਂ ਅਭੀਤਨਾਦਂ ਅਪ੍ਪਟਿਨਾਦਂ. ਇਮੇਸਞ੍ਹਿ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਸਮਣਾਨਂ ਇਧੇਵ ਅਤ੍ਥਿਤਾਯ ਅਯਂ ਨਾਦੋ ਸੇਟ੍ਠਨਾਦੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ ਉਤ੍ਤਮਨਾਦੋ. ‘‘ਇਮੇ ਸਮਣਾ ਇਧੇਵ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਤੋ ਭਯਂ ਵਾ ਆਸਙ੍ਕਾ ਵਾ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਅਭੀਤਨਾਦੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ‘‘ਅਮ੍ਹਾਕਮ੍ਪਿ ਸਾਸਨੇ ਇਮੇ ਸਮਣਾ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਪੂਰਣਾਦੀਸੁ ਏਕਸ੍ਸਾਪਿ ਉਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤੁਂ ਅਸਮਤ੍ਥਤਾਯ ਅਯਂ ਨਾਦੋ ਅਪ੍ਪਟਿਨਾਦੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸੀਹਨਾਦਨ੍ਤਿ ਸੇਟ੍ਠਨਾਦਂ ਅਭੀਤਨਾਦਂ ਅਪ੍ਪਟਿਨਾਦ’’ਨ੍ਤਿ.

੧੪੦. ਠਾਨਂ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵਿਜ੍ਜਤੀਤਿ ਇਦਂ ਖੋ ਪਨ ਕਾਰਣਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ. ਯਂ ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਾਤਿ ਯੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਾ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਤਿਤ੍ਥਂ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ, ਤਿਤ੍ਥਕਰੋ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋ ਤਿਤ੍ਥਿਯਾ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਾ, ਤਿਤ੍ਥਿਯਸਾਵਕਾ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਾ. ਤਿਤ੍ਥਂਨਾਮ ਦ੍ਵਾਸਟ੍ਠਿ ਦਿਟ੍ਠਿਯੋ. ਏਤ੍ਥ ਹਿ ਸਤ੍ਤਾ ਤਰਨ੍ਤਿ ਉਪ੍ਪਲਵਨ੍ਤਿ ਉਮ੍ਮੁਜ੍ਜਨਿਮੁਜ੍ਜਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਿਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਤਾਸਂ ਦਿਟ੍ਠੀਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਾ ਤਿਤ੍ਥਕਰੋ ਨਾਮ. ਤਸ੍ਸ ਲਦ੍ਧਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤਾ ਤਿਤ੍ਥਿਯਾ ਨਾਮ. ਤੇਸਂ ਪਚ੍ਚਯਦਾਯਕਾ ਤਿਤ੍ਥਿਯਸਾਵਕਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾਤਿ ਗਿਹਿਬਨ੍ਧਨਂ ਪਹਾਯ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜੂਪਗਤਾ. ਅਸ੍ਸਾਸੋਤਿ ਅਵਸ੍ਸਯੋ ਪਤਿਟ੍ਠਾ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭੋ. ਬਲਨ੍ਤਿ ਥਾਮੋ. ਯੇਨ ਤੁਮ੍ਹੇਤਿ ਯੇਨ ਅਸ੍ਸਾਸੇਨ ਵਾ ਬਲੇਨ ਵਾ ਏਵਂ ਵਦੇਥ.

ਅਤ੍ਥਿ ਖੋ ਨੋ, ਆਵੁਸੋ, ਤੇਨ ਭਗਵਤਾ ਜਾਨਤਾ ਪਸ੍ਸਤਾ ਅਰਹਤਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਯਂ ਸਙ੍ਖੇਪਤ੍ਥੋ – ਯੋ ਸੋ ਭਗਵਾ ਸਮਤਿਂਸ ਪਾਰਮਿਯੋ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਕਿਲੇਸੇ ਭਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੋਧਿਂ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ, ਤੇਨ ਭਗਵਤਾ ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਆਸਯਾਨੁਸਯਂ ਜਾਨਤਾ, ਹਤ੍ਥਤਲੇ ਠਪਿਤਂ ਆਮਲਕਂ ਵਿਯ ਸਬ੍ਬਂ ਞੇਯ੍ਯਧਮ੍ਮਂ ਪਸ੍ਸਤਾ. ਅਪਿਚ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਾਦੀਹਿ ਜਾਨਤਾ, ਦਿਬ੍ਬੇਨ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਪਸ੍ਸਤਾ. ਤੀਹਿ ਵਿਜ੍ਜਾਹਿ ਛਹਿ ਵਾ ਪਨ ਅਭਿਞ੍ਞਾਹਿ ਜਾਨਤਾ, ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਅਪ੍ਪਟਿਹਤੇਨ ਸਮਨ੍ਤਚਕ੍ਖੁਨਾ ਪਸ੍ਸਤਾ. ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਜਾਨਨਸਮਤ੍ਥਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਜਾਨਤਾ, ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤਾਨਂ ਚਕ੍ਖੁਵਿਸਯਾਤੀਤਾਨਿ ਤਿਰੋਕੁਟ੍ਟਾਦਿਗਤਾਨਿ ਵਾਪਿ ਰੂਪਾਨਿ ਅਤਿਵਿਸੁਦ੍ਧੇਨ ਮਂਸਚਕ੍ਖੁਨਾ ਪਸ੍ਸਤਾ. ਅਤ੍ਤਹਿਤਸਾਧਿਕਾਯ ਸਮਾਧਿਪਦਟ੍ਠਾਨਾਯ ਪਟਿਵੇਧਪਞ੍ਞਾਯ ਜਾਨਤਾ, ਪਰਹਿਤਸਾਧਿਕਾਯ ਕਰੁਣਾਪਦਟ੍ਠਾਨਾਯ ਦੇਸਨਾਪਞ੍ਞਾਯ ਪਸ੍ਸਤਾ. ਅਰੀਨਂ ਹਤਤ੍ਤਾ ਪਚ੍ਚਯਾਦੀਨਂ ਅਰਹਤ੍ਤਾ ਚ ਅਰਹਤਾ, ਸਮ੍ਮਾ ਸਾਮਞ੍ਚ ਸਚ੍ਚਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨ. ਅਨ੍ਤਰਾਯਿਕਧਮ੍ਮੇ ਵਾ ਜਾਨਤਾ, ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਧਮ੍ਮੇ ਪਸ੍ਸਤਾ. ਕਿਲੇਸਾਰੀਨਂ ਹਤਤ੍ਤਾ ਅਰਹਤਾ, ਸਮ੍ਮਾ ਸਾਮਂ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨਾਤਿ, ਏਵਂ ਚਤੁਵੇਸਾਰਜ੍ਜਵਸੇਨ ਚਤੂਹਿ ਆਕਾਰੇਹਿ ਥੋਮਿਤੇਨ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਧਮ੍ਮਾ ਅਕ੍ਖਾਤਾ, ਯੇ ਮਯਂ ਅਤ੍ਤਨਿ ਸਮ੍ਪਸ੍ਸਮਾਨਾ ਏਵਂ ਵਦੇਮ, ਨ ਰਾਜਰਾਜਮਹਾਮਤ੍ਤਾਦੀਨਂ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਂ ਕਾਯਬਲਨ੍ਤਿ.

ਸਤ੍ਥਰਿ ਪਸਾਦੋਤਿ ‘‘ਇਤਿਪਿ ਸੋ ਭਗਵਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਬੁਦ੍ਧਗੁਣੇ ਅਨੁਸ੍ਸਰਨ੍ਤਾਨਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਪ੍ਪਸਾਦੋ. ਧਮ੍ਮੇ ਪਸਾਦੋਤਿ ‘‘ਸ੍ਵਾਕ੍ਖਾਤੋ ਭਗਵਤਾ ਧਮ੍ਮੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਧਮ੍ਮਗੁਣੇ ਅਨੁਸ੍ਸਰਨ੍ਤਾਨਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਪ੍ਪਸਾਦੋ. ਸੀਲੇਸੁ ਪਰਿਪੂਰਕਾਰਿਤਾਤਿ ਅਰਿਯਕਨ੍ਤੇਸੁ ਸੀਲੇਸੁ ਪਰਿਪੂਰਕਾਰਿਤਾ. ਅਰਿਯਕਨ੍ਤਸੀਲਾਨਿ ਨਾਮ ਪਞ੍ਚਸੀਲਾਨਿ. ਤਾਨਿ ਹਿ ਭਵਨ੍ਤਰਗਤੋਪਿ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਰਿਯਸਾਵਕਭਾਵਂ ਅਜਾਨਨ੍ਤੋਪਿ ਨ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਤਿ. ਸਚੇਪਿ ਹਿ ਨਂ ਕੋਚਿ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘‘ਇਮਂ ਸਕਲਂ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਰਜ੍ਜਂ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਖੁਦ੍ਦਕਮਕ੍ਖਿਕਂ ਜੀਵਿਤਾ ਵੋਰੋਪੇਹੀ’’ਤਿ, ਅਟ੍ਠਾਨਮੇਤਂ, ਯਂ ਸੋ ਤਸ੍ਸ ਵਚਨਂ ਕਰੇਯ੍ਯ. ਏਵਂ ਅਰਿਯਾਨਂ ਸੀਲਾਨਿ ਕਨ੍ਤਾਨਿ ਪਿਯਾਨਿ ਮਨਾਪਾਨਿ. ਤਾਨਿ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸੀਲੇਸੁ ਪਰਿਪੂਰਕਾਰਿਤਾ’’ਤਿ.

ਸਹਧਮ੍ਮਿਕਾ ਖੋ ਪਨਾਤਿ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਸਿਕ੍ਖਮਾਨਾ ਸਾਮਣੇਰੋ ਸਾਮਣੇਰੀ ਉਪਾਸਕੋ ਉਪਾਸਿਕਾਤਿ ਏਤੇ ਸਤ੍ਤ ਸਹਧਮ੍ਮਚਾਰਿਨੋ. ਏਤੇਸੁ ਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਹਧਮ੍ਮਂ ਚਰਤਿ ਸਮਾਨਸਿਕ੍ਖਤਾਯ. ਤਥਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਹਿ…ਪੇ… ਉਪਾਸਿਕਾ ਉਪਾਸਿਕਾਹਿ, ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੇਹਿ, ਸਕਦਾਗਾਮੀ…ਪੇ… ਅਨਾਗਾਮੀਹਿ ਸਹਧਮ੍ਮਂ ਚਰਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬੇਪੇਤੇ ਸਹਧਮ੍ਮਿਕਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਅਪਿਚੇਤ੍ਥ ਅਰਿਯਸਾਵਕਾਯੇਵ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ. ਤੇਸਞ੍ਹਿ ਭਵਨ੍ਤਰੇਪਿ ਮਗ੍ਗਦਸ੍ਸਨਮ੍ਹਿ ਵਿਵਾਦੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੇ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਂ ਏਕਧਮ੍ਮਚਾਰਿਤਾਯ ਸਹਧਮ੍ਮਿਕਾ. ਇਮਿਨਾ, ‘‘ਸੁਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਭਗਵਤੋ ਸਾਵਕਸਙ੍ਘੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਸਙ੍ਘਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਨ੍ਤਾਨਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਪ੍ਪਸਾਦੋ ਕਥਿਤੋ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਕਥਿਤਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ.

ਇਮੇ ਖੋ ਨੋ, ਆਵੁਸੋਤਿ, ਆਵੁਸੋ, ਇਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਧਮ੍ਮਾ ਤੇਨ ਭਗਵਤਾ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਅਸ੍ਸਾਸੋ ਚੇਵ ਬਲਞ੍ਚਾਤਿ ਅਕ੍ਖਾਤਾ, ਯੇ ਮਯਂ ਅਤ੍ਤਨਿ ਸਮ੍ਪਸ੍ਸਮਾਨਾ ਏਵਂ ਵਦੇਮ.

੧੪੧. ਯੋ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਸਤ੍ਥਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪੂਰਣਕਸ੍ਸਪਾਦਿਕੇ ਛ ਸਤ੍ਥਾਰੋ ਅਪਦਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਯਥਾ ਪਨ ਇਦਾਨਿ ਸਾਸਨੇ ਆਚਰਿਯੁਪਜ੍ਝਾਯਾਦੀਸੁ ‘‘ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਆਚਰਿਯੋ, ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਉਪਜ੍ਝਾਯੋ’’ਤਿ ਗੇਹਸਿਤਪੇਮਂ ਹੋਤਿ. ਏਵਰੂਪਂ ਪੇਮਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਸਤ੍ਥਰਿ ਪਸਾਦੋ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਥੇਰੋ ਪਨਾਹ – ‘‘ਯਸ੍ਮਾ ਸਤ੍ਥਾ ਨਾਮ ਨ ਏਕਸ੍ਸ, ਨ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਹੋਤਿ, ਸਦੇਵਕਸ੍ਸ ਲੋਕਸ੍ਸ ਏਕੋਵ ਸਤ੍ਥਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਿਤ੍ਥਿਯਾ ‘ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਸਤ੍ਥਾ’ ਤਿ ਏਕਪਦੇਨੇਵ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਵਿਸੁਂ ਕਤ੍ਵਾ ਇਮਿਨਾਵ ਪਦੇਨ ਵਿਰੁਦ੍ਧਾ ਪਰਾਜਿਤਾ’’ਤਿ. ਧਮ੍ਮੇ ਪਸਾਦੋਤਿ ਇਦਂ ਪਨ ਯਥਾ ਇਦਾਨਿ ਸਾਸਨੇ ‘‘ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਦੀਘਨਿਕਾਯੋ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਮਜ੍ਝਿਮਨਿਕਾਯੋ’’ਤਿ ਮਮਾਯਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮੇ ਗੇਹਸਿਤਪੇਮਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਸੀਲੇਸੂਤਿ ਅਜਸੀਲਗੋਸੀਲਮੇਣ੍ਡਕਸੀਲਕੁਕ੍ਕੁਰਸੀਲਾਦੀਸੁ. ਇਧ ਨੋ ਆਵੁਸੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਇਧਾਤਿ ਪਸਾਦਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਕੋ ਅਧਿਪ੍ਪਯਾਸੋਤਿ ਕੋ ਅਧਿਕਪ੍ਪਯੋਗੋ. ਯਦਿਦਨ੍ਤਿ ਯਮਿਦਂ ਤੁਮ੍ਹਾਕਞ੍ਚੇਵ ਅਮ੍ਹਾਕਞ੍ਚ ਨਾਨਾਕਰਣਂ ਵਦੇਯ੍ਯਾਥ. ਤਂ ਕਿਂ ਨਾਮ? ਤੁਮ੍ਹਾਕਮ੍ਪਿ ਹਿ ਚਤੂਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਪਸਾਦੋ, ਅਮ੍ਹਾਕਮ੍ਪਿ. ਨਨੁ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਪਸਾਦੇ ਤੁਮ੍ਹੇ ਚ ਅਮ੍ਹੇ ਚ ਦ੍ਵੇਧਾ ਭਿਨ੍ਨਸੁਵਣ੍ਣਂ ਵਿਯ ਏਕਸਦਿਸਾਤਿ ਵਾਚਾਯ ਸਮਧੁਰਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਂਸੁ.

ਅਥ ਨੇਸਂ ਤਂ ਸਮਧੁਰਤਂ ਭਿਨ੍ਦਨ੍ਤੋ ਭਗਵਾ ਏਵਂ ਵਾਦਿਨੋਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਏਕਾ ਨਿਟ੍ਠਾਤਿ ਯਾ ਤਸ੍ਸ ਪਸਾਦਸ੍ਸ ਪਰਿਯੋਸਾਨਭੂਤਾ ਨਿਟ੍ਠਾ, ਕਿਂ ਸਾ ਏਕਾ, ਉਦਾਹੁ ਪੁਥੂਤਿ ਏਵਂ ਪੁਚ੍ਛਥਾਤਿ ਵਦਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਨਿਟ੍ਠਂ ਅਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਞ੍ਹਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੋ ਨਿਟ੍ਠਾ, ਮਹਾਤਾਪਸਾਨਂ ਆਭਸ੍ਸਰਾ, ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾਨਂ ਸੁਭਕਿਣ੍ਹਾ, ਆਜੀਵਕਾਨਂ ‘‘ਅਨਨ੍ਤਮਾਨਸੋ’’ਤਿ ਏਵਂ ਪਰਿਕਪ੍ਪਿਤੋ ਅਸਞ੍ਞੀਭਵੋ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸਾਸਨੇ ਪਨ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਨਿਟ੍ਠਾ. ਸਬ੍ਬੇਵ ਚੇਤੇ ਅਰਹਤ੍ਤਮੇਵ ਨਿਟ੍ਠਾਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਦਿਟ੍ਠਿਵਸੇਨ ਪਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਾਦੀਨਿ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਲਦ੍ਧਿਵਸੇਨ ਏਕਮੇਵ ਨਿਟ੍ਠਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਭਗਵਾ ਸਮ੍ਮਾ ਬ੍ਯਾਕਰਮਾਨਾਤਿਆਦਿਮਾਹ.

ਇਦਾਨਿ ਭਿਕ੍ਖੂਨਮ੍ਪਿ ਏਕਾ ਨਿਟ੍ਠਾ, ਤਿਤ੍ਥਿਯਾਨਮ੍ਪਿ ਏਕਾ ਨਿਟ੍ਠਾਤਿ ਦ੍ਵੀਸੁ ਅਟ੍ਟਕਾਰਕੇਸੁ ਵਿਯ ਠਿਤੇਸੁ ਭਗਵਾ ਅਨੁਯੋਗਵਤ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਸਾ ਪਨਾਵੁਸੋ, ਨਿਟ੍ਠਾ ਸਰਾਗਸ੍ਸ, ਉਦਾਹੁ ਵੀਤਰਾਗਸ੍ਸਾਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਮਾ ਰਾਗਰਤ੍ਤਾਦੀਨਂ ਨਿਟ੍ਠਾ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਯਦਿ ਸਿਯਾ, ਸੋਣਸਿਙ੍ਗਾਲਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਸਿਯਾਤਿ ਇਮਂ ਦੋਸਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਾਨਂ ਤਿਤ੍ਥਿਯਾਨਂ ‘‘ਵੀਤਰਾਗਸ੍ਸ ਆਵੁਸੋ ਸਾ ਨਿਟ੍ਠਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਬ੍ਯਾਕਰਣਂ ਦਸ੍ਸਿਤਂ.

ਤਤ੍ਥ ਵਿਦ੍ਦਸੁਨੋਤਿ ਪਣ੍ਡਿਤਸ੍ਸ. ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਪਟਿਵਿਰੁਦ੍ਧਸ੍ਸਾਤਿ ਰਾਗੇਨ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਕੋਧੇਨ ਪਟਿਵਿਰੁਦ੍ਧਸ੍ਸ. ਪਪਞ੍ਚਾਰਾਮਸ੍ਸ ਪਪਞ੍ਚਰਤਿਨੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਆਰਮਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਆਰਾਮੋ. ਪਪਞ੍ਚੋ ਆਰਾਮੋ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਪਪਞ੍ਚਾਰਾਮੋ. ਪਪਞ੍ਚੇ ਰਤਿ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਪਪਞ੍ਚਰਤਿ. ਪਪਞ੍ਚੋਤਿ ਚ ਮਤ੍ਤਪਮਤ੍ਤਾਕਾਰਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾਨਂ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਮਾਨਾਨਮੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਇਧ ਪਨ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਯੋਵ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ. ਸਰਾਗਸ੍ਸਾਤਿਆਦੀਸੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਏਕੋਵ ਕਿਲੇਸੋ ਆਗਤੋ. ਤਸ੍ਸ ਆਕਾਰਤੋ ਨਾਨਤ੍ਤਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਸਰਾਗਸ੍ਸਾਤਿ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨੇ ਪਞ੍ਚਕਾਮਗੁਣਿਕਰਾਗਵਸੇਨ ਗਹਿਤੋ. ਸਤਣ੍ਹਸ੍ਸਾਤਿ ਭਵਤਣ੍ਹਾਵਸੇਨ. ਸਉਪਾਦਾਨਸ੍ਸਾਤਿ ਗਹਣਵਸੇਨ. ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਪਟਿਵਿਰੁਦ੍ਧਸ੍ਸਾਤਿ ਯੁਗਲ਼ਵਸੇਨ. ਪਪਞ੍ਚਾਰਾਮਸ੍ਸਾਤਿ ਪਪਞ੍ਚੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ. ਸਰਾਗਸ੍ਸਾਤਿ ਵਾ ਏਤ੍ਥ ਅਕੁਸਲਮੂਲਵਸੇਨ ਗਹਿਤੋ. ਸਤਣ੍ਹਸ੍ਸਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਤਣ੍ਹਾਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪਾਦਾਨਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ. ਸੇਸਂ ਪੁਰਿਮਸਦਿਸਮੇਵ. ਥੇਰੋ ਪਨਾਹ ‘‘ਕਸ੍ਮਾ ਏਵਂ ਵਿਦ੍ਧਂਸੇਥ? ਏਕੋਯੇਵ ਹਿ ਅਯਂ ਲੋਭੋ ਰਜ੍ਜਨਵਸੇਨ ਰਾਗੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਤਣ੍ਹਾਕਰਣਵਸੇਨ ਤਣ੍ਹਾ. ਗਹਣਟ੍ਠੇਨ ਉਪਾਦਾਨਂ. ਯੁਗਲ਼ਵਸੇਨ ਅਨੁਰੋਧਪਟਿਵਿਰੋਧੋ. ਪਪਞ੍ਚੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਦਸ੍ਸਨਟ੍ਠੇਨ ਪਪਞ੍ਚੋ’’ਤਿ.

੧੪੨. ਇਦਾਨਿ ਇਮੇਸਂ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਮੂਲਭੂਤਂ ਦਿਟ੍ਠਿਵਾਦਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਦ੍ਵੇਮਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦਿਟ੍ਠਿਯੋਤਿਆਦਿਮਾਹ.

ਤਤ੍ਥ ਭਵਦਿਟ੍ਠੀਤਿ ਸਸ੍ਸਤਦਿਟ੍ਠਿ. ਵਿਭਵਦਿਟ੍ਠੀਤਿ ਉਚ੍ਛੇਦਦਿਟ੍ਠਿ. ਭਵਦਿਟ੍ਠਿਂ ਅਲ੍ਲੀਨਾਤਿ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਵਸੇਨ ਸਸ੍ਸਤਦਿਟ੍ਠਿਂ ਅਲ੍ਲੀਨਾ. ਉਪਗਤਾਤਿ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਵਸੇਨੇਵ ਉਪਗਤਾ. ਅਜ੍ਝੋਸਿਤਾਤਿ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਵਸੇਨੇਵ ਅਨੁਪਵਿਟ੍ਠਾ. ਵਿਭਵਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਤੇ ਪਟਿਵਿਰੁਦ੍ਧਾਤਿ ਤੇ ਸਬ੍ਬੇ ਉਚ੍ਛੇਦਵਾਦੀਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ – ‘‘ਤੁਮ੍ਹੇ ਅਨ੍ਧਬਾਲਾ ਨ ਜਾਨਾਥ, ਸਸ੍ਸਤੋ ਅਯਂ ਲੋਕੋ, ਨਾਯਂ ਲੋਕੋ ਉਚ੍ਛਿਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਪਟਿਵਿਰੁਦ੍ਧਾ ਨਿਚ੍ਚਂ ਕਲਹਭਣ੍ਡਨਪਸੁਤਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ. ਦੁਤਿਯਵਾਰੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.

ਸਮੁਦਯਞ੍ਚਾਤਿਆਦੀਸੁ ਦ੍ਵੇ ਦਿਟ੍ਠੀਨਂ ਸਮੁਦਯਾ ਖਣਿਕਸਮੁਦਯੋ ਪਚ੍ਚਯਸਮੁਦਯੋ ਚ. ਖਣਿਕਸਮੁਦਯੋ ਦਿਟ੍ਠੀਨਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ. ਪਚ੍ਚਯਸਮੁਦਯੋ ਅਟ੍ਠ ਠਾਨਾਨਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ, ਖਨ੍ਧਾਪਿ ਦਿਟ੍ਠਿਟ੍ਠਾਨਂ, ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਿ, ਫਸ੍ਸੋਪਿ, ਸਞ੍ਞਾਪਿ, ਵਿਤਕ੍ਕੋਪਿ, ਅਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੋਪਿ, ਪਾਪਮਿਤ੍ਤੋਪਿ, ਪਰਤੋਘੋਸੋਪਿ ਦਿਟ੍ਠਿਟ੍ਠਾਨਂ. ‘‘ਖਨ੍ਧਾ ਹੇਤੁ ਖਨ੍ਧਾ ਪਚ੍ਚਯੋ ਦਿਟ੍ਠੀਨਂ ਉਪਾਦਾਯ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਟ੍ਠੇਨ. ਏਵਂ ਖਨ੍ਧਾਪਿ ਦਿਟ੍ਠਿਟ੍ਠਾਨਂ. ਅਵਿਜ੍ਜਾ… ਫਸ੍ਸੋ… ਸਞ੍ਞਾ… ਵਿਤਕ੍ਕੋ… ਅਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੋ… ਪਾਪਮਿਤ੍ਤੋ… ਪਰਤੋਘੋਸੋ ਹੇਤੁ, ਪਰਤੋਘੋਸੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਦਿਟ੍ਠੀਨਂ ਉਪਾਦਾਯ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਟ੍ਠੇਨ. ਏਵਂ ਪਰਤੋਘੋਸੋਪਿ ਦਿਟ੍ਠਿਟ੍ਠਾਨਂ’’ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੧੨੪). ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਾਪਿ ਦ੍ਵੇਯੇਵ ਖਣਿਕਤ੍ਥਙ੍ਗਮੋ ਪਚ੍ਚਯਤ੍ਥਙ੍ਗਮੋ ਚ. ਖਣਿਕਤ੍ਥਙ੍ਗਮੋ ਨਾਮ ਖਯੋ ਵਯੋ ਭੇਦੋ ਪਰਿਭੇਦੋ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾ ਅਨ੍ਤਰਧਾਨਂ. ਪਚ੍ਚਯਤ੍ਥਙ੍ਗਮੋ ਨਾਮ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗੋ. ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗੋ ਹਿ ਦਿਟ੍ਠਿਟ੍ਠਾਨਸਮੁਗ੍ਘਾਤੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ.

ਅਸ੍ਸਾਦਨ੍ਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਮੂਲਕਂ ਆਨਿਸਂਸਂ. ਯਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਯਂਦਿਟ੍ਠਿਕੋ ਸਤ੍ਥਾ ਹੋਤਿ, ਤਂਦਿਟ੍ਠਿਕਾ ਸਾਵਕਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਯਂਦਿਟ੍ਠਿਕਾ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਸਾਵਕਾ ਸਕ੍ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਗਰੁਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਮਾਨੇਨ੍ਤਿ, ਪੂਜੇਨ੍ਤਿ, ਲਭਨ੍ਤਿ ਤਤੋਨਿਦਾਨਂ ਚੀਵਰਪਿਣ੍ਡਪਾਤਸੇਨਾਸਨਗਿਲਾਨਪਚ੍ਚਯਭੇਸਜ੍ਜਪਰਿਕ੍ਖਾਰਂ. ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕੋ ਆਨਿਸਂਸੋ’’ਤਿ. ਆਦੀਨਵਨ੍ਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਗ੍ਗਹਣਮੂਲਕਂ ਉਪਦ੍ਦਵਂ. ਸੋ ਵਗ੍ਗੁਲਿਵਤਂ ਉਕ੍ਕੁਟਿਕਪ੍ਪਧਾਨਂ ਕਣ੍ਟਕਾਪਸ੍ਸਯਤਾ ਪਞ੍ਚਾਤਪਤਪ੍ਪਨਂ ਸਾਨੁਪਪਾਤਪਤਨਂ ਕੇਸਮਸ੍ਸੁਲੁਞ੍ਚਨਂ ਅਪ੍ਪੋਣਕਂ ਝਾਨਨ੍ਤਿਆਦੀਨਂ ਵਸੇਨਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਨਿਸ੍ਸਰਣਨ੍ਤਿ ਦਿਟ੍ਠੀਨਂ ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ ਨਾਮ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ. ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਨ੍ਤੀਤਿ ਯੇ ਏਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਯਥਾਸਭਾਵਂ ਨ ਜਾਨਨ੍ਤਿ. ਨ ਪਰਿਮੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਮਾਤਿ ਸਕਲਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਤੋ ਨ ਪਰਿਮੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਇਮਿਨਾ ਏਤੇਸਂ ਨਿਟ੍ਠਾ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਪਰਿਮੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਮਾਤਿ ਸਕਲਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਤੋ ਪਰਿਮੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਇਮਿਨਾ ਏਤੇਸਂ ਨਿਟ੍ਠਾ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਅਟ੍ਟਕਾਰਕਾਨਂ ਅਟ੍ਟਂ ਛਿਨ੍ਦਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਸਾਸਨਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਨਿਟ੍ਠਾਯ ਅਤ੍ਥਿਤਂ ਪਤਿਟ੍ਠਪੇਤਿ.

੧੪੩. ਇਦਾਨਿ ਦਿਟ੍ਠਿਚ੍ਛੇਦਨਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਚਤ੍ਤਾਰਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਉਪਾਦਾਨਾਨੀਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤੇਸਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰਕਥਾ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੇ ਵੁਤ੍ਤਾਯੇਵ.

ਸਬ੍ਬੁਪਾਦਾਨਪਰਿਞ੍ਞਾਵਾਦਾ ਪਟਿਜਾਨਮਾਨਾਤਿ ਮਯਂ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਉਪਾਦਾਨਾਨਂ ਪਰਿਞ੍ਞਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਂ ਵਦਾਮਾਤਿ ਏਵਂ ਪਟਿਜਾਨਮਾਨਾ. ਨ ਸਮ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬੁਪਾਦਾਨਪਰਿਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਉਪਾਦਾਨਾਨਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਂ ਸਮ੍ਮਾ ਨ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ. ਕੇਚਿ ਕਾਮੁਪਾਦਾਨਮਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਞ੍ਞਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ. ਕੇਚਿ ਦਿਟ੍ਠੁਪਾਦਾਨਮਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ, ਕੇਚਿ ਸੀਲਬ੍ਬਤੁਪਾਦਾਨਸ੍ਸਾਪਿ. ਅਤ੍ਤਵਾਦੁਪਾਦਾਨਸ੍ਸ ਪਨ ਪਰਿਞ੍ਞਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਤੇਸਂ ਪਨ ਭੇਦਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਕਾਮੁਪਾਦਾਨਸ੍ਸ ਪਰਿਞ੍ਞਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤੀਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਕਾਮੁਪਾਦਾਨਸ੍ਸ ਪਰਿਞ੍ਞਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿਯੇਵ, ਛਨ੍ਨਵੁਤਿ ਪਾਸਣ੍ਡਾਪਿ ਹਿ ‘‘ਕਾਮਾ ਖੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤੇਨ ਨ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਥੁਪਟਿਸੇਵਨਂ ਕਾਮਂ ਕਪ੍ਪਤੀਤਿ ਨ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ, ਅਕਪ੍ਪਿਯਮੇਵ ਕਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ. ਯੇ ਪਨ ਸੇਵਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਥੇਯ੍ਯੇਨ ਸੇਵਨ੍ਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਕਾਮੁਪਾਦਾਨਸ੍ਸ ਪਰਿਞ੍ਞਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

ਯਸ੍ਮਾ ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਦਿਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਨਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਚਰਨ੍ਤਿ. ‘‘ਸੀਲੇਨ ਸੁਦ੍ਧਿ ਵਤੇਨ ਸੁਦ੍ਧਿ, ਭਾਵਨਾਯ ਸੁਦ੍ਧੀ’’ਤਿ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ, ਅਤ੍ਤੁਪਲਦ੍ਧਿਂ ਨ ਪਜਹਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਦਿਟ੍ਠੁਪਾਦਾਨਸ੍ਸ, ਨ ਸੀਲਬ੍ਬਤੁਪਾਦਾਨਸ੍ਸ, ਨ ਅਤ੍ਤਵਾਦੁਪਾਦਾਨਸ੍ਸ ਪਰਿਞ੍ਞਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੂਤਿ ਤਂ ਅਪਞ੍ਞਾਪਨਂ ਏਤੇਸਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ, ਕਿਂ ਕਾਰਣਾ? ਇਮਾਨਿ ਹਿ ਤੇ ਭੋਨ੍ਤੋਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਤੇ ਭੋਨ੍ਤੋ ਇਮਾਨਿ ਤੀਣਿ ਕਾਰਣਾਨਿ ਯਥਾਸਭਾਵਤੋ ਨ ਜਾਨਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯੇ ਪਨੇਤ੍ਥ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਪਰਿਞ੍ਞਾਨਂ ਪਞ੍ਞਾਪਨਕਾਰਣਂ ਦਿਟ੍ਠਿਞ੍ਚੇਵ ਸੀਲਬ੍ਬਤਞ੍ਚ ‘‘ਏਤਂ ਪਹਾਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਯਥਾਸਭਾਵਤੋ ਜਾਨਨ੍ਤਿ. ਤੇ ਸਨ੍ਧਾਯ ਪਰਤੋ ਦ੍ਵੇ ਵਾਰਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤਤ੍ਥ ਯੇ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਦਿਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਨਿ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਦਿਟ੍ਠੁਪਾਦਾਨਸ੍ਸ ਪਰਿਞ੍ਞਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ. ਯੇ ਪਨ ‘‘ਨ ਸੀਲੇਨ ਸੁਦ੍ਧਿ, ਨ ਵਤੇਨ ਸੁਦ੍ਧਿ, ਨ ਭਾਵਨਾਯ ਸੁਦ੍ਧੀ’’ਤਿ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਸੀਲਬ੍ਬਤੁਪਾਦਾਨਸ੍ਸ ਪਰਿਞ੍ਞਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ. ਅਤ੍ਤਵਾਦੁਪਾਦਾਨਸ੍ਸ ਪਰਿਞ੍ਞਂ ਪਨ ਏਕੋਪਿ ਪਞ੍ਞਪੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ. ਅਟ੍ਠਸਮਾਪਤ੍ਤਿਲਾਭਿਨੋਪਿ ਹਿ ਚਨ੍ਦਿਮਸੂਰਿਯੇ ਪਾਣਿਨਾ ਪਰਿਮਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਚਰਮਾਨਾਪਿ ਚ ਤਿਤ੍ਥਿਯਾ ਤਿਸ੍ਸੋ ਪਰਿਞ੍ਞਾ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ. ਅਤ੍ਤਵਾਦਂ ਮੁਞ੍ਚਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਵਟ੍ਟਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਪਤਨ੍ਤਿ. ਪਥਵਿਜਿਗੁਚ੍ਛਨਸਸਕੋ ਵਿਯ ਹਿ ਏਤੇ.

ਤਤ੍ਥਾਯਂ ਅਤ੍ਥਸਲ੍ਲਾਪਿਕਾ ਉਪਮਾ – ਪਥਵੀ ਕਿਰ ਸਸਕਂ ਆਹ – ‘‘ਭੋ ਸਸਕਾ’’ਤਿ. ਸਸਕੋ ਆਹ – ‘‘ਕੋ ਏਸੋ’’ਤਿ. ‘‘ਕਸ੍ਮਾ ਮਮੇਵ ਉਪਰਿ ਸਬ੍ਬਇਰਿਯਾਪਥੇ ਕਪ੍ਪੇਨ੍ਤੋ ਉਚ੍ਚਾਰਪਸ੍ਸਾਵਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਮਂ ਨ ਜਾਨਾਸੀ’’ਤਿ. ‘‘ਸੁਟ੍ਠੁ ਤਯਾ ਅਹਂ ਦਿਟ੍ਠੋ, ਮਯਾ ਅਕ੍ਕਨ੍ਤਟ੍ਠਾਨਮ੍ਪਿ ਅਙ੍ਗੁਲਗ੍ਗੇਹਿ ਫੁਟ੍ਠਟ੍ਠਾਨਂ ਵਿਯ ਹੋਤਿ, ਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਉਦਕਂ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਕਂ, ਕਰੀਸਂ ਕਤਕਫਲਮਤ੍ਤਂ. ਹਤ੍ਥਿਅਸ੍ਸਾਦੀਹਿ ਪਨ ਅਕ੍ਕਨ੍ਤਟ੍ਠਾਨਮ੍ਪਿ ਮਹਨ੍ਤਂ, ਪਸ੍ਸਾਵੋਪਿ ਨੇਸਂ ਘਟਮਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ, ਉਚ੍ਚਾਰੋਪਿ ਪਚ੍ਛਿਮਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ, ਅਲਂ ਮਯ੍ਹਂ ਤਯਾ’’ਤਿ ਉਪ੍ਪਤਿਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ ਪਤਿਤੋ. ਤਤੋ ਨਂ ਪਥਵੀ ਆਹ – ‘‘ਅਰੇ ਦੂਰਂ ਗਤੋਪਿ ਨਨੁ ਮਯ੍ਹਂ ਉਪਰਿਯੇਵ ਪਤਿਤੋਸੀ’’ਤਿ. ਸੋ ਪੁਨ ਤਂ ਜਿਗੁਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਉਪ੍ਪਤਿਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਪਤਿਤੋ, ਏਵਂ ਵਸ੍ਸਸਹਸ੍ਸਮ੍ਪਿ ਉਪ੍ਪਤਿਤ੍ਵਾ ਪਤਮਾਨੋ ਸਸਕੋ ਪਥਵਿਂ ਮੁਞ੍ਚਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ. ਏਵਮੇਵਂ ਤਿਤ੍ਥਿਯਾ ਸਬ੍ਬੂਪਾਦਾਨਪਰਿਞ੍ਞਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤੋਪਿ ਕਾਮੁਪਾਦਾਨਾਦੀਨਂ ਤਿਣ੍ਣਂਯੇਵ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ. ਅਤ੍ਤਵਾਦਂ ਪਨ ਮੁਞ੍ਚਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਿ, ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਾ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਵਟ੍ਟਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਪਤਨ੍ਤੀਤਿ.

ਏਵਂ ਯਂ ਤਿਤ੍ਥਿਯਾ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਦਿਟ੍ਠਿਚ੍ਛੇਦਵਾਦਂ ਵਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਪਸਾਦਪਚ੍ਛੇਦਵਾਦਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਏਵਰੂਪੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇਤਿ ਧਮ੍ਮੇ ਚੇਵ ਵਿਨਯੇ ਚ, ਉਭਯੇਨਪਿ ਅਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਸਾਸਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ‘‘ਯੋ ਸਤ੍ਥਰਿ ਪਸਾਦੋ ਸੋ ਨ ਸਮ੍ਮਗ੍ਗਤੋ’’ਤਿ ਅਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਸਾਸਨਮ੍ਹਿ ਹਿ ਸਤ੍ਥਾ ਕਾਲਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸੀਹੋਪਿ ਹੋਤਿ, ਬ੍ਯਗ੍ਘੋਪਿ ਹੋਤਿ, ਦੀਪਿਪਿ ਅਚ੍ਛੋਪਿ ਤਰਚ੍ਛੋਪਿ. ਸਾਵਕਾ ਪਨਸ੍ਸ ਮਿਗਾਪਿ ਸੂਕਰਾਪਿ ਪਸਦਾਪਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਸੋ ‘‘ਇਮੇ ਮਯ੍ਹਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ਉਪਟ੍ਠਾਕਾ ਪਚ੍ਚਯਦਾਯਕਾ’’ਤਿ ਖਨ੍ਤਿਂ ਵਾ ਮੇਤ੍ਤਂ ਵਾ ਅਨੁਦ੍ਦਯਂ ਵਾ ਅਕਤ੍ਵਾ ਤੇਸਂ ਉਪਰਿ ਪਤਿਤ੍ਵਾ ਲੋਹਿਤਂ ਪਿਵਤਿ, ਥੂਲਥੂਲਮਂਸਾਨਿਪਿ ਖਾਦਤਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਵਾ ਪਨ ਬਿਲ਼ਾਰੋ ਹੋਤਿ, ਸਾਵਕਾ ਕੁਕ੍ਕੁਟਾ ਵਾ ਮੂਸਿਕਾ ਵਾ. ਅਥ ਨੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਅਨੁਕਮ੍ਪਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਖਾਦਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਸਤ੍ਥਾ ਨਿਰਯਪਾਲੋ ਹੋਤਿ, ਸਾਵਕਾ ਨੇਰਯਿਕਸਤ੍ਤਾ. ਸੋ ‘‘ਇਮੇ ਮਯ੍ਹਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ਉਪਟ੍ਠਾਕਾ ਪਚ੍ਚਯਦਾਯਕਾ’’ਤਿ ਅਨੁਕਮ੍ਪਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਵਿਵਿਧਾ ਕਮ੍ਮਕਾਰਣਾ ਕਰੋਤਿ, ਆਦਿਤ੍ਤੇਪਿ ਰਥੇ ਯੋਜੇਤਿ, ਅਙ੍ਗਾਰਪਬ੍ਬਤਮ੍ਪਿ ਆਰੋਪੇਤਿ, ਲੋਹਕੁਮ੍ਭਿਯਮ੍ਪਿ ਖਿਪਤਿ, ਅਨੇਕੇਹਿਪਿ ਦੁਕ੍ਖਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮ੍ਪਯੋਜੇਤਿ. ਸਾਵਕਾ ਵਾ ਪਨ ਕਾਲਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸੀਹਾਦਯੋ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਸਤ੍ਥਾ ਮਿਗਾਦੀਸੁ ਅਞ੍ਞਤਰੋ. ਤੇ ‘‘ਇਮਂ ਮਯਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ਚਤੂਹਿ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਉਪਟ੍ਠਹਿਮ੍ਹਾ, ਸਤ੍ਥਾ ਨੋ ਅਯ’’ਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਨ੍ਤਿਂ ਵਾ ਮੇਤ੍ਤਂ ਵਾ ਅਨੁਦ੍ਦਯਂ ਵਾ ਅਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਅਨਯਬ੍ਯਸਨਂ ਪਾਪੇਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਅਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਸਾਸਨੇ ਯੋ ਸਤ੍ਥਰਿ ਪਸਾਦੋ, ਸੋ ਨ ਸਮ੍ਮਗ੍ਗਤੋ ਹੋਤਿ, ਕਞ੍ਚਿ ਕਾਲਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾਪਿ ਪਚ੍ਛਾ ਵਿਨਸ੍ਸਤਿਯੇਵ.

ਯੋ ਧਮ੍ਮੇ ਪਸਾਦੋਤਿ ਅਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਸਾਸਨਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਧਮ੍ਮੇ ਪਸਾਦੋ ਨਾਮ, ਉਗ੍ਗਹਿਤਪਰਿਯਾਪੁਟ – ਧਾਰਿਤਵਾਚਿਤ੍ਤਮਤ੍ਤਕੇ ਤਨ੍ਤਿਧਮ੍ਮੇ ਪਸਾਦੋ ਹੋਤਿ, ਵਟ੍ਟਮੋਕ੍ਖੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ਨਤ੍ਥਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਯੋ ਏਤ੍ਥ ਪਸਾਦੋ, ਸੋ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਵਟ੍ਟਮੇਵ ਗਮ੍ਭੀਰਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਸਾਸਨਸ੍ਮਿਂ ਅਸਮ੍ਮਗ੍ਗਤੋ ਅਸਭਾਵਤੋ ਅਕ੍ਖਾਯਤਿ.

ਯਾ ਸੀਲੇਸੁ ਪਰਿਪੂਰਕਾਰਿਤਾਤਿ ਯਾਪਿ ਚ ਅਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਸਾਸਨੇ ਅਜਸੀਲਾਦੀਨਂ ਵਸੇਨ ਪਰਿਪੂਰਕਾਰਿਤਾ, ਸਾਪਿ ਯਸ੍ਮਾ ਵਟ੍ਟਮੋਕ੍ਖਂ ਭਵਨਿਸ੍ਸਰਣਂ ਨ ਸਮ੍ਪਾਪੇਤਿ, ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾ ਪਨ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿਂ ਆਵਹਤਿ, ਵਿਪਚ੍ਚਮਾਨਾ ਨਿਰਯਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਾ ਨ ਸਮ੍ਮਗ੍ਗਤਾ ਅਕ੍ਖਾਯਤਿ. ਯਾ ਸਹਧਮ੍ਮਿਕੇਸੂਤਿ ਅਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਸਾਸਨਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਯੇ ਸਹਧਮ੍ਮਿਕਾ, ਤੇਸੁ ਯਸ੍ਮਾ ਏਕਚ੍ਚੇ ਕਾਲਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸੀਹਾਦਯੋਪਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਏਕਚ੍ਚੇ ਮਿਗਾਦਯੋ, ਤਤ੍ਥ ਸੀਹਾਦਿਭੂਤਾ ‘‘ਇਮੇ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਸਹਧਮ੍ਮਿਕਾ ਅਹੇਸੁ’’ਨ੍ਤਿ ਮਿਗਾਦਿਭੂਤੇਸੁ ਖਨ੍ਤਿਆਦੀਨਿ ਅਕਤ੍ਵਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਨੇਸਂ ਮਹਾਦੁਕ੍ਖਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਏਤ੍ਥ ਸਹਧਮ੍ਮਿਕੇਸੁ ਪਿਯਮਨਾਪਤਾਪਿ ਅਸਮ੍ਮਗ੍ਗਤਾ ਅਕ੍ਖਾਯਤਿ.

ਇਦਂ ਪਨ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਕਾਰਣਭੇਦਂ ਏਕਤੋ ਕਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਭਗਵਾ ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਏਵਞ੍ਹੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਹੋਤੀਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਸਂਖੇਪਤ੍ਥੋ – ਏਵਞ੍ਹੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਹੋਤਿ, ਯਂ ਮਯਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਯੋ ਸਤ੍ਥਰਿ ਪਸਾਦੋ ਸੋ ਨ ਸਮ੍ਮਗ੍ਗਤੋ ਅਕ੍ਖਾਯਤੀ’’ਤਿਆਦਿ, ਤਂ ਏਵਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ਯਸ੍ਮਾ ਤੇ ਪਸਾਦਾਦਯੋ ਦੁਰਕ੍ਖਾਤੇ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ …ਪੇ… ਅਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਪ੍ਪਵੇਦਿਤੇਤਿ, ਏਤ੍ਥ ਹਿ ਯਥਾ ਤਨ੍ਤਿ ਕਾਰਣਤ੍ਥੇ ਨਿਪਾਤੋ. ਤਤ੍ਥ ਦੁਰਕ੍ਖਾਤੇਤਿ ਦੁਕ੍ਕਥਿਤੇ, ਦੁਕ੍ਖਥਿਤਤ੍ਤਾਯੇਵ ਦੁਪ੍ਪਵੇਦਿਤੇ. ਸੋ ਪਨੇਸ ਯਸ੍ਮਾ ਮਗ੍ਗਫਲਤ੍ਥਾਯ ਨ ਨਿਯ੍ਯਾਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕੋ. ਰਾਗਾਦੀਨਂ ਉਪਸਮਾਯ ਅਸਂਵਤ੍ਤਨਤੋ ਅਨੁਪਸਮਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕੋ. ਨ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਨਾ ਪਵੇਦਿਤੋਤਿ ਅਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਪ੍ਪਵੇਦਿਤੋ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕੇ ਅਨੁਪਸਮਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕੇ ਅਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਪ੍ਪਵੇਦਿਤੇ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਭਗਵਾ ਤਿਤ੍ਥਿਯੇਸੁ ਪਸਾਦੋ ਸੁਰਾਪੀਤਸਿਙ੍ਗਾਲੇ ਪਸਾਦੋ ਵਿਯ ਨਿਰਤ੍ਥਕੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਏਕੋ ਕਿਰ ਕਾਲ਼ਸਿਙ੍ਗਾਲੋ ਰਤ੍ਤਿਂ ਨਗਰਂ ਪਵਿਟ੍ਠੋ ਸੁਰਾਜਲ੍ਲਿਕਂ ਖਾਦਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨ੍ਨਾਗਵਨੇ ਨਿਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਨਿਦ੍ਦਾਯਨ੍ਤੋ ਸੂਰਿਯੁਗ੍ਗਮਨੇ ਪਬੁਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ ‘‘ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਗਨ੍ਤੁਂ, ਬਹੂ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਵੇਰਿਨੋ, ਏਕਂ ਵਞ੍ਚੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ. ਸੋ ਏਕਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਇਮਂ ਵਞ੍ਚੇਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ‘‘ਅਯ੍ਯ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਕੋ ਏਸੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਪਕ੍ਕੋਸਤੀਤਿ. ‘‘ਅਹਂ, ਸਾਮੀ, ਇਤੋ ਤਾਵ ਏਹੀਤਿ. ਕਿਂ ਭੋਤਿ? ਮਂ ਬਹਿਗਾਮਂ ਨੇਹਿ, ਅਹਂ ਤੇ ਦ੍ਵੇ ਕਹਾਪਣਸਤਾਨਿ ਦਸ੍ਸਾਮੀਤਿ. ਸੋਪਿ ਨਯਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਤਂ ਪਾਦੇਸੁ ਗਣ੍ਹਿ. ਅਰੇ ਬਾਲ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਨ ਮਯ੍ਹਂ ਕਹਾਪਣਾ ਛਡ੍ਡਿਤਕਾ ਅਤ੍ਥਿ, ਦੁਲ੍ਲਭਾ ਕਹਾਪਣਾ, ਸਾਧੁਕਂ ਮਂ ਗਣ੍ਹਾਹੀਤਿ. ਕਥਂ ਭੋ ਗਣ੍ਹਾਮੀਤਿ? ਉਤ੍ਤਰਾਸਙ੍ਗੇਨ ਗਣ੍ਠਿਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਂਸੇ ਲਗ੍ਗੇਤ੍ਵਾ ਗਣ੍ਹਾਹੀਤਿ. ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਤਂ ਤਥਾ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਦਕ੍ਖਿਣਦ੍ਵਾਰਸਮੀਪਟ੍ਠਾਨਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਏਤ੍ਥ ਓਤਾਰੇਮੀਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿ. ਕਤਰਟ੍ਠਾਨਂ ਨਾਮ ਏਤਨ੍ਤਿ? ਮਹਾਦ੍ਵਾਰਂ ਏਤਨ੍ਤਿ. ਅਰੇ ਬਾਲ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਕਿਂ ਤਵ ਞਾਤਕਾ ਅਨ੍ਤਰਦ੍ਵਾਰੇ ਕਹਾਪਣਂ ਠਪੇਨ੍ਤਿ, ਪਰਤੋ ਮਂ ਹਰਾ’’ਤਿ. ਸੋ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਥੋਕਂ ਥੋਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ‘‘ਏਤ੍ਥ ਓਤਾਰੇਮਿ ਏਤ੍ਥ ਓਤਾਰੇਮੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਤੇਨ ਤਜ੍ਜਿਤੋ ਖੇਮਟ੍ਠਾਨਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਓਤਾਰੇਹੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ ਓਤਾਰੇਤ੍ਵਾ ਸਾਟਕਂ ਗਣ੍ਹਿ. ਕਾਲ਼ਸਿਙ੍ਗਾਲੋ ਆਹ ‘‘ਅਹਂ ਤੇ ਦ੍ਵੇ ਕਹਾਪਣਸਤਾਨਿ ਦਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਅਵੋਚਂ. ਮਯ੍ਹਂ ਪਨ ਕਹਾਪਣਾ ਬਹੂ, ਨ ਦ੍ਵੇ ਕਹਾਪਣਸਤਾਨੇਵ, ਯਾਵ ਅਹਂ ਕਹਾਪਣੇ ਆਹਰਾਮਿ, ਤਾਵ ਤ੍ਵਂ ਸੂਰਿਯਂ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤੋ ਤਿਟ੍ਠਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਥੋਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਆਹ ‘‘ਅਯ੍ਯ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ ਮਾ ਇਤੋ ਓਲੋਕੇਹਿ, ਸੂਰਿਯਮੇਵ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤੋ ਤਿਟ੍ਠਾ’’ਤਿ. ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ ਵਤ੍ਵਾ ਕੇਤਕਵਨਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਯਥਾਰੁਚਿਂ ਪਕ੍ਕਨ੍ਤੋ. ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸਪਿ ਸੂਰਿਯਂ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਨਲਾਟਤੋ ਚੇਵ ਕਚ੍ਛੇਹਿ ਚ ਸੇਦਾ ਮੁਚ੍ਚਿਂਸੁ. ਅਥ ਨਂ ਰੁਕ੍ਖਦੇਵਤਾ ਆਹ –

‘‘ਸਦ੍ਦਹਾਸਿ ਸਿਙ੍ਗਾਲਸ੍ਸ, ਸੁਰਾਪੀਤਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ;

ਸਿਪ੍ਪਿਕਾਨਂ ਸਤਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਕੁਤੋ ਕਂਸਸਤਾ ਦੁਵੇ’’ਤਿ. (ਜਾ. ੧.੧.੧੧੩);

ਏਵਂ ਯਥਾ ਕਾਲ਼ਸਿਙ੍ਗਾਲੇ ਪਸਾਦੋ ਨਿਰਤ੍ਥਕੋ, ਏਵਂ ਤਿਤ੍ਥਿਯੇਸੁਪੀਤਿ.

੧੪੪. ਅਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਸਾਸਨੇ ਪਸਾਦਸ੍ਸ ਨਿਰਤ੍ਥਕਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਸਾਸਨੇ ਤਸ੍ਸ ਸਾਤ੍ਥਕਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਤਥਾਗਤੋ ਚ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਕਾਮੁਪਾਦਾਨਸ੍ਸ ਪਰਿਞ੍ਞਂ ਪਞ੍ਞਪੇਤੀਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗੇਨ ਕਾਮੁਪਾਦਾਨਸ੍ਸ ਪਹਾਨਪਰਿਞ੍ਞਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਂ ਪਞ੍ਞਪੇਤਿ, ਇਤਰੇਸਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਉਪਾਦਾਨਾਨਂ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗੇਨ ਪਰਿਞ੍ਞਂ ਪਞ੍ਞਪੇਤਿ. ਏਵਰੂਪੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਵਰੂਪੇ ਧਮ੍ਮੇ ਚ ਵਿਨਯੇ ਚ. ਉਭਯੇਨਪਿ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਸਾਸਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸਤ੍ਥਰਿ ਪਸਾਦੋਤਿ ਏਵਰੂਪੇ ਸਾਸਨੇ ਯੋ ਸਤ੍ਥਰਿ ਪਸਾਦੋ, ਸੋ ਸਮ੍ਮਗ੍ਗਤੋ ਅਕ੍ਖਾਯਤਿ, ਭਵਦੁਕ੍ਖਨਿਸ੍ਸਰਣਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ.

ਤਤ੍ਰਿਮਾਨਿ ਵਤ੍ਥੂਨਿ – ਭਗਵਾ ਕਿਰ ਵੇਦਿਯਕਪਬ੍ਬਤੇ ਇਨ੍ਦਸਾਲਗੁਹਾਯਂ ਪਟਿਵਸਤਿ. ਅਥੇਕੋ ਉਲੂਕਸਕੁਣੋ ਭਗਵਤਿ ਗਾਮਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਪਵਿਸਨ੍ਤੇ ਉਪਡ੍ਢਮਗ੍ਗਂ ਅਨੁਗਚ੍ਛਤਿ, ਨਿਕ੍ਖਮਨ੍ਤੇ ਉਪਡ੍ਢਮਗ੍ਗਂ ਪਚ੍ਚੁਗ੍ਗਮਨਂ ਕਰੋਤਿ. ਸੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ ਸਾਯਨ੍ਹਸਮਯੇ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਪਰਿਵੁਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਪਬ੍ਬਤਾ ਓਰੁਯ੍ਹ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਖੇ ਪਣਾਮੇਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਜਲਿਂ ਪਗ੍ਗਯ੍ਹ ਸੀਸਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਕਤ੍ਵਾ ਦਸਬਲਂ ਨਮਸ੍ਸਮਾਨੋ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਭਗਵਾ ਤਂ ਓਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ਸਿਤਂ ਪਾਤ੍ਵਾਕਾਸਿ. ਆਨਨ੍ਦਤ੍ਥੇਰੋ ‘‘ਕੋ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਹੇਤੁ ਕੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਸਿਤਸ੍ਸ ਪਾਤੁਕਮ੍ਮਾਯਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿ. ‘‘ਪਸ੍ਸਾਨਨ੍ਦ, ਇਮਂ ਉਲੂਕਸਕੁਣਂ, ਅਯਂ ਮਯਿ ਚ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇ ਚ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਸਾਦੇਤ੍ਵਾ ਸਤਸਹਸ੍ਸਕਪ੍ਪੇ ਦੇਵੇਸੁ ਚ ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਚ ਸਂਸਰਿਤ੍ਵਾ ਸੋਮਨਸ੍ਸੋ ਨਾਮ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਆਹ –

ਉਲੂਕਮਣ੍ਡਲਕ੍ਖਿਕ, ਵੇਦਿਯਕੇ ਚਿਰਦੀਘਵਾਸਿਕ;

ਸੁਖਿਤੋਸਿ ਤ੍ਵਂ ਅਯ੍ਯ ਕੋਸਿਯ, ਕਾਲੁਟ੍ਠਿਤਂ ਪਸ੍ਸਸਿ ਬੁਦ੍ਧਵਰਂ.

ਮਯਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਸਾਦੇਤ੍ਵਾ, ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇ ਅਨੁਤ੍ਤਰੇ;

ਕਪ੍ਪਾਨਂ ਸਤਸਹਸ੍ਸਾਨਿ, ਦੁਗ੍ਗਤੇਸੋ ਨ ਗਚ੍ਛਤਿ.

ਦੇਵਲੋਕਾ ਚਵਿਤ੍ਵਾਨ, ਕੁਸਲਮੂਲੇਨ ਚੋਦਿਤੋ;

ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਅਨਨ੍ਤਞਾਣੋ, ਸੋਮਨਸ੍ਸੋਤਿ ਵਿਸ੍ਸੁਤੋਤਿ.

ਅਞ੍ਞਾਨਿਪਿ ਚੇਤ੍ਥ ਰਾਜਗਹਨਗਰੇ ਸੁਮਨਮਾਲਾਕਾਰਵਤ੍ਥੁ ਮਹਾਭੇਰਿਵਾਦਕਵਤ੍ਥੁ ਮੋਰਜਿਕਵਤ੍ਥੁ ਵੀਣਾਵਾਦਕਵਤ੍ਥੁ ਸਙ੍ਖਧਮਕਵਤ੍ਥੂਤਿ ਏਵਮਾਦੀਨਿ ਵਤ੍ਥੂਨਿ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਏਵਂ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਸਾਸਨੇ ਸਤ੍ਥਰਿ ਪਸਾਦੋ ਸਮ੍ਮਗ੍ਗਤੋ ਹੋਤਿ.

ਧਮ੍ਮੇ ਪਸਾਦੋਤਿ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਸਾਸਨਮ੍ਹਿ ਧਮ੍ਮੇ ਪਸਾਦੋ ਸਮ੍ਮਗ੍ਗਤੋ ਹੋਤਿ. ਸਰਮਤ੍ਤੇ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸੁਣਨ੍ਤਾਨਂ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਾਨਮ੍ਪਿ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਦਾਯਕੋ ਹੋਤਿ, ਪਰਮਤ੍ਥੇ ਕਿਂ ਪਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਮਣ੍ਡੂਕਦੇਵਪੁਤ੍ਤਾਦੀਨਂ ਵਤ੍ਥੁਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਸੀਲੇਸੁ ਪਰਿਪੂਰਕਾਰਿਤਾਤਿ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਸਾਸਨਮ੍ਹਿ ਸੀਲੇਸੁ ਪਰਿਪੂਰਕਾਰਿਤਾਪਿ ਸਮ੍ਮਗ੍ਗਤਾ ਹੋਤਿ, ਸਗ੍ਗਮੋਕ੍ਖਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਆਵਹਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਛਤ੍ਤਮਾਣਵਕਵਤ੍ਥੁਸਾਮਣੇਰਵਤ੍ਥੁਆਦੀਨਿ ਦੀਪੇਤਬ੍ਬਾਨਿ.

ਸਹਧਮ੍ਮਿਕੇਸੂਤਿ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਸਾਸਨੇ ਸਹਧਮ੍ਮਿਕੇਸੁ ਪਿਯਮਨਾਪਤਾਪਿ ਸਮ੍ਮਗ੍ਗਤਾ ਹੋਤਿ, ਮਹਾਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਆਵਹਤਿ. ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਵਿਮਾਨਪੇਤਵਤ੍ਥੂਹਿ ਦੀਪੇਤਬ੍ਬੋ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ –

‘‘ਖੀਰੋਦਨਮਹਮਦਾਸਿਂ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਨ੍ਤਸ੍ਸ…ਪੇ…

ਫਾਣਿਤਂ…ਪੇ… ਉਚ੍ਛੁਖਣ੍ਡਿਕਂ… ਤਿਮ੍ਬਰੁਸਕਂ… ਕਕ੍ਕਾਰਿਕਂ…

ਏਲ਼ਾਲੁਕਂ… ਵਲ੍ਲਿਪਕ੍ਕਂ… ਫਾਰੁਸਕਂ… ਹਤ੍ਥਪਤਾਕਂ…

ਸਾਕਮੁਟ੍ਠਿਂ … ਪੁਪ੍ਫਕਮੁਟ੍ਠਿਂ… ਮੂਲਕਂ… ਨਿਮ੍ਬਮੁਟ੍ਠਿਂ…

ਅਮ੍ਬਿਕਞ੍ਜਿਕਂ… ਦੋਣਿਨਿਮ੍ਮਜ੍ਜਨਿਂ… ਕਾਯਬਨ੍ਧਨਂ…

ਅਂਸਬਦ੍ਧਕਂ… ਆਯੋਗਪਟ੍ਟਂ… ਵਿਧੂਪਨਂ… ਤਾਲਵਣ੍ਟਂ…

ਮੋਰਹਤ੍ਥਂ… ਛਤ੍ਤਂ… ਉਪਾਹਨਂ… ਪੂਵਂ ਮੋਦਕਂ…

ਸਕ੍ਖਲਿਕਂ ਅਹਮਦਾਸਿਂ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਨ੍ਤਸ੍ਸ…ਪੇ…

ਤਸ੍ਸਾ ਮੇ ਪਸ੍ਸ ਵਿਮਾਨਂ, ਅਚ੍ਛਰਾ ਕਾਮਵਣ੍ਣਿਨੀਹਮਸ੍ਮੀ’’ਤਿ (ਵਿ. ਵ. ੪੦੬).

ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੂਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਨਯਾਨੁਸਾਰੇਨੇਵ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

੧੪੫. ਇਦਾਨਿ ਯੇਸਂ ਉਪਾਦਾਨਾਨਂ ਤਿਤ੍ਥਿਯਾ ਨ ਸਮ੍ਮਾ ਪਰਿਞ੍ਞਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ, ਤਥਾਗਤੋ ਪਞ੍ਞਪੇਤਿ, ਤੇਸਂ ਪਚ੍ਚਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਇਮੇ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਕਿਂਨਿਦਾਨਾਤਿਆਦੀਸੁ ਨਿਦਾਨਾਦੀਨਿ ਸਬ੍ਬਾਨੇਵ ਕਾਰਣਵੇਵਚਨਾਨਿ. ਕਾਰਣਞ੍ਹਿ ਯਸ੍ਮਾ ਫਲਂ ਨਿਦੇਤਿ ਹਨ੍ਦ, ਨਂ ਗਣ੍ਹਥਾਤਿ ਅਪ੍ਪੇਤਿ ਵਿਯ, ਤਸ੍ਮਾ ਨਿਦਾਨਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਤਂ ਤਤੋ ਜਾਯਤਿ ਸਮੁਦੇਤਿ ਪਭਵਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਮੁਦਯੋ, ਜਾਤਿ, ਪਭਵੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਅਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਪਦਤ੍ਥੋ – ਕਿਂ ਨਿਦਾਨਂ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਕਿਂਨਿਦਾਨਾ. ਕੋ ਸਮੁਦਯੋ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਕਿਂਸਮੁਦਯਾ. ਕਾ ਜਾਤਿ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਕਿਂਜਾਤਿਕਾ. ਕੋ ਪਭਵੋ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਕਿਂਪਭਵਾ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਤੇਸਂ ਤਣ੍ਹਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਨ ਅਤ੍ਥੇਨ ਨਿਦਾਨਞ੍ਚੇਵ ਸਮੁਦਯੋ ਚ ਜਾਤਿ ਚ ਪਭਵੋ ਚ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਤਣ੍ਹਾਨਿਦਾਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਪਦੇਸੁ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਭਗਵਾ ਨ ਕੇਵਲਂ ਉਪਾਦਾਨਸ੍ਸੇਵ ਪਚ੍ਚਯਂ ਜਾਨਾਤਿ, ਉਪਾਦਾਨਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤਾਯ ਤਣ੍ਹਾਯਪਿ, ਤਣ੍ਹਾਦਿਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਵੇਦਨਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਪਚ੍ਚਯਂ ਜਾਨਾਤਿਯੇਵ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਣ੍ਹਾ ਚਾਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇਤਿਆਦਿਮਾਹ.

ਯਤੋ ਚ ਖੋਤਿ ਯਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇ. ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਪਹੀਨਾ ਹੋਤੀਤਿ ਵਟ੍ਟਮੂਲਿਕਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਨਿਰੋਧੇਨ ਪਹੀਨਾ ਹੋਤਿ. ਵਿਜ੍ਜਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਵਿਜ੍ਜਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ. ਸੋ ਅਵਿਜ੍ਜਾਵਿਰਾਗਾ ਵਿਜ੍ਜੁਪ੍ਪਾਦਾਤਿ. ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਚ ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ ਵਿਜ੍ਜਾਯ ਚ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ. ਨੇਵ ਕਾਮੁਪਾਦਾਨਂ ਉਪਾਦਿਯਤੀਤਿ ਨੇਵ ਕਾਮੁਪਾਦਾਨਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ ਨ ਉਪੇਤਿ, ਨ ਸੇਸਾਨਿ ਉਪਾਦਾਨਾਨਿ. ਅਨੁਪਾਦਿਯਂ ਨ ਪਰਿਤਸ੍ਸਤੀਤਿ ਏਵਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਉਪਾਦਾਨਂ ਅਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਤਣ੍ਹਾਪਰਿਤਸ੍ਸਨਾਯ ਨ ਪਰਿਤਸ੍ਸਤਿ. ਅਪਰਿਤਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਅਪਰਿਤਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਤਣ੍ਹਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦੇਨ੍ਤੋ. ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂਯੇਵ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਤੀਤਿ ਸਯਮੇਵ ਕਿਲੇਸਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨੇਨ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਤਿ. ਏਵਮਸ੍ਸ ਆਸਵਕ੍ਖਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਖੀਣਾਸਵਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਖੀਣਾ ਜਾਤੀਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਮੇਵਾਤਿ.

ਪਪਞ੍ਚਸੂਦਨਿਯਾ ਮਜ੍ਝਿਮਨਿਕਾਯਟ੍ਠਕਥਾਯ

ਚੂਲ਼ਸੀਹਨਾਦਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੨. ਮਹਾਸੀਹਨਾਦਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

ਵੇਸਾਲਿਨਗਰਵਣ੍ਣਨਾ

੧੪੬. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਨ੍ਤਿ ਮਹਾਸੀਹਨਾਦਸੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਵੇਸਾਲਿਯਨ੍ਤਿ ਏਵਂਨਾਮਕੇ ਨਗਰੇ. ਤਂ ਕਿਰ ਅਪਰਾਪਰਂ ਵਿਸਾਲੀਭੂਤਤਾਯ ‘‘ਵੇਸਾਲੀ’’ਤਿ ਸਙ੍ਖਂ ਗਤਂ. ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਕਥਾ – ਬਾਰਾਣਸਿਰਞ੍ਞੋ ਕਿਰ ਅਗ੍ਗਮਹੇਸਿਯਾ ਕੁਚ੍ਛਿਮ੍ਹਿ ਗਬ੍ਭੋ ਸਣ੍ਠਾਸਿ. ਸਾ ਞਤ੍ਵਾ ਰਞ੍ਞੋ ਨਿਵੇਦੇਸਿ. ਰਾਜਾ ਗਬ੍ਭਪਰਿਹਾਰਂ ਅਦਾਸਿ. ਸਾ ਸਮ੍ਮਾ ਪਰਿਹਰੀਯਮਾਨਾ ਗਬ੍ਭਪਰਿਪਾਕਕਾਲੇ ਵਿਜਾਯਨਘਰਂ ਪਾਵਿਸਿ. ਪੁਞ੍ਞਵਨ੍ਤੀਨਂ ਪਚ੍ਚੂਸਸਮਯੇ ਗਬ੍ਭਵੁਟ੍ਠਾਨਂ ਹੋਤਿ, ਸਾ ਚ ਤਾਸਂ ਅਞ੍ਞਤਰਾ, ਤੇਨ ਪਚ੍ਚੂਸਸਮਯੇ ਅਲਤ੍ਤਕਪਟਲਬਨ੍ਧੁਜੀਵਕਪੁਪ੍ਫਸਦਿਸਂ ਮਂਸਪੇਸਿਂ ਵਿਜਾਯਿ. ਤਤੋ ‘‘ਅਞ੍ਞਾ ਦੇਵਿਯੋ ਸੁਵਣ੍ਣਬਿਮ੍ਬਸਦਿਸੇ ਪੁਤ੍ਤੇ ਵਿਜਾਯਨ੍ਤਿ, ਅਗ੍ਗਮਹੇਸੀ ਮਂਸਪੇਸਿਨ੍ਤਿ ਰਞ੍ਞੋ ਪੁਰਤੋ ਮਮ ਅਵਣ੍ਣੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਤੇਨ ਅਵਣ੍ਣਭਯੇਨ ਤਂ ਮਂਸਪੇਸਿਂ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਭਾਜਨੇ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਪਟਿਕੁਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਰਾਜਮੁਦ੍ਦਿਕਾਯ ਲਞ੍ਛੇਤ੍ਵਾ ਗਙ੍ਗਾਯ ਸੋਤੇ ਪਕ੍ਖਿਪਾਪੇਸਿ. ਮਨੁਸ੍ਸੇਹਿ ਛਡ੍ਡਿਤਮਤ੍ਤੇ ਦੇਵਤਾ ਆਰਕ੍ਖਂ ਸਂਵਿਦਹਿਂਸੁ. ਸੁਵਣ੍ਣਪਟ੍ਟਕਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਜਾਤਿਹਿਙ੍ਗੁਲਕੇਨ ‘‘ਬਾਰਾਣਸਿਰਞ੍ਞੋ ਅਗ੍ਗਮਹੇਸਿਯਾ ਪਜਾ’’ਤਿ ਲਿਖਿਤ੍ਵਾ ਬਨ੍ਧਿਂਸੁ. ਤਤੋ ਤਂ ਭਾਜਨਂ ਊਮਿਭਯਾਦੀਹਿ ਅਨੁਪਦ੍ਦੁਤਂ ਗਙ੍ਗਾਸੋਤੇਨ ਪਾਯਾਸਿ.

ਤੇਨ ਚ ਸਮਯੇਨ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਤਾਪਸੋ ਗੋਪਾਲਕਕੁਲਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਗਙ੍ਗਾਤੀਰੇ ਵਿਹਰਤਿ. ਸੋ ਪਾਤੋਵ ਗਙ੍ਗਂ ਓਤਿਣ੍ਣੋ ਤਂ ਭਾਜਨਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਂਸੁਕੂਲਸਞ੍ਞਾਯ ਅਗ੍ਗਹੇਸਿ. ਅਥੇਤ੍ਥ ਤਂ ਅਕ੍ਖਰਪਟ੍ਟਿਕਂ ਰਾਜਮੁਦ੍ਦਿਕਾਲਞ੍ਛਨਂ ਚ ਦਿਸ੍ਵਾ ਮੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਮਂਸਪੇਸਿਂ ਅਦ੍ਦਸ, ਦਿਸ੍ਵਾਨਸ੍ਸ ਏਤਦਹੋਸਿ ‘‘ਸਿਯਾ ਗਬ੍ਭੋ, ਤਥਾ ਹਿਸ੍ਸ ਦੁਗ੍ਗਨ੍ਧਪੂਤਿਕਭਾਵੋ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ. ਅਸ੍ਸਮਂ ਨੇਤ੍ਵਾ ਸੁਦ੍ਧੇ ਓਕਾਸੇ ਠਪੇਸਿ. ਅਥ ਅਡ੍ਢਮਾਸਚ੍ਚਯੇਨ ਦ੍ਵੇ ਮਂਸਪੇਸਿਯੋ ਅਹੇਸੁਂ. ਤਾਪਸੋ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸਾਧੁਤਰਂ ਠਪੇਸਿ. ਤਤੋ ਪੁਨ ਅਡ੍ਢਮਾਸਚ੍ਚਯੇਨ ਏਕਮੇਕਿਸ੍ਸਾ ਮਂਸਪੇਸਿਯਾ ਹਤ੍ਥਪਾਦਸੀਸਾਨਮਤ੍ਥਾਯ ਪਞ੍ਚ ਪਞ੍ਚ ਪਿਲ਼ਕਾ ਉਟ੍ਠਹਿਂਸੁ. ਅਥ ਤਤੋ ਅਡ੍ਢਮਾਸਚ੍ਚਯੇਨ ਏਕਾ ਮਂਸਪੇਸਿ ਸੁਵਣ੍ਣਬਿਮ੍ਬਸਦਿਸੋ ਦਾਰਕੋ, ਏਕਾ ਦਾਰਿਕਾ ਅਹੋਸਿ.

ਤੇਸੁ ਤਾਪਸਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤਸਿਨੇਹੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿ, ਅਙ੍ਗੁਟ੍ਠਕਤੋ ਚਸ੍ਸ ਖੀਰਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ. ਤਤੋ ਪਭੁਤਿ ਚ ਖੀਰਭਤ੍ਤਂ ਅਲਭਿਤ੍ਥ, ਸੋ ਭਤ੍ਤਂ ਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਖੀਰਂ ਦਾਰਕਾਨਂ ਮੁਖੇ ਆਸਿਞ੍ਚਤਿ. ਤੇਸਂ ਉਦਰਂ ਯਂ ਯਂ ਪਵਿਸਤਿ, ਤਂ ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਮਣਿਭਾਜਨਗਤਂ ਵਿਯ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਏਵਂ ਨਿਚ੍ਛਵੀ ਅਹੇਸੁਂ. ਅਪਰੇ ਆਹੁ ‘‘ਸਿਬ੍ਬੇਤ੍ਵਾ ਠਪਿਤਾ ਵਿਯ ਨੇਸਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਲੀਨਾ ਛਵਿ ਅਹੋਸੀ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਤੇ ਨਿਚ੍ਛਵਿਤਾਯ ਵਾ ਲੀਨਚ੍ਛਵਿਤਾਯ ਵਾ ਲਿਚ੍ਛਵੀਤਿ ਪਞ੍ਞਾਯਿਂਸੁ.

ਤਾਪਸੋ ਦਾਰਕੇ ਪੋਸੇਨ੍ਤੋ ਉਸ੍ਸੂਰੇ ਗਾਮਂ ਸਿਕ੍ਖਾਯ ਪਵਿਸਤਿ, ਅਤਿਦਿਵਾ ਪਟਿਕ੍ਕਮਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਬ੍ਯਾਪਾਰਂ ਞਤ੍ਵਾ ਗੋਪਾਲਕਾ ਆਹਂਸੁ – ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਪਬ੍ਬਜਿਤਾਨਂ ਦਾਰਕਪੋਸਨਂ ਪਲਿਬੋਧੋ, ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਦਾਰਕੇ ਦੇਥ, ਮਯਂ ਪੋਸੇਸ੍ਸਾਮ, ਤੁਮ੍ਹੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਥਾ’’ਤਿ. ਤਾਪਸੋ ਸਾਧੂਤਿ ਪਟਿਸ੍ਸੁਣਿ. ਗੋਪਾਲਕਾ ਦੁਤਿਯਦਿਵਸੇ ਮਗ੍ਗਂ ਸਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪੁਪ੍ਫੇਹਿ ਓਕਿਰਿਤ੍ਵਾ ਧਜਪਟਾਕਾ ਉਸ੍ਸਾਪੇਤ੍ਵਾ ਤੂਰਿਯੇਹਿ ਵਜ੍ਜਮਾਨੇਹਿ ਅਸ੍ਸਮਂ ਆਗਤਾ. ਤਾਪਸੋ – ‘‘ਮਹਾਪੁਞ੍ਞਾ ਦਾਰਕਾ ਅਪ੍ਪਮਾਦੇਨ ਵਡ੍ਢੇਥ, ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਚ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਆਵਾਹਵਿਵਾਹਂ ਕਰੋਥ, ਪਞ੍ਚਗੋਰਸੇਨ ਰਾਜਾਨਂ ਤੋਸੇਤ੍ਵਾ ਭੂਮਿਭਾਗਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਨਗਰਂ ਮਾਪੇਥ, ਤਤ੍ਥ ਕੁਮਾਰਂ ਅਭਿਸਿਞ੍ਚਥਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਦਾਰਕੇ ਅਦਾਸਿ. ਤੇ ਸਾਧੂਤਿ ਪਟਿਸ੍ਸੁਣਿਤ੍ਵਾ ਦਾਰਕੇ ਨੇਤ੍ਵਾ ਪੋਸੇਸੁਂ.

ਦਾਰਕਾ ਵੁਦ੍ਧਿਮਨ੍ਵਾਯ ਕੀਲ਼ਨ੍ਤਾ ਵਿਵਾਦਟ੍ਠਾਨੇਸੁ ਅਞ੍ਞੇ ਗੋਪਾਲਕਦਾਰਕੇ ਹਤ੍ਥੇਨਪਿ ਪਾਦੇਨਪਿ ਪਹਰਨ੍ਤਿ. ਤੇ ਰੋਦਨ੍ਤਿ. ‘‘ਕਿਸ੍ਸ ਰੋਦਥਾ’’ਤਿ ਚ ਮਾਤਾਪਿਤੂਹਿ ਵੁਤ੍ਤਾ ‘‘ਇਮੇ ਨਿਮ੍ਮਾਤਾਪਿਤਿਕਾ ਤਾਪਸਪੋਸਿਤਾ ਅਮ੍ਹੇ ਅਤਿਪਹਰਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਤਤੋ ਤੇਸਂ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ‘‘ਇਮੇ ਦਾਰਕਾ ਅਞ੍ਞੇ ਦਾਰਕੇ ਵਿਨਾਸੇਨ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਖਾਪੇਨ੍ਤਿ, ਨ ਇਮੇ ਸਙ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਾ, ਵਜ੍ਜੇਤਬ੍ਬਾ ਇਮੇ’’ਤਿ ਆਹਂਸੁ. ਤਤੋ ਪਭੁਤਿ ਕਿਰ ਸੋ ਪਦੇਸੋ ਵਜ੍ਜੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਯੋਜਨਸਤਿਕੋ ਪਰਿਮਾਣੇਨ. ਅਥ ਤਂ ਪਦੇਸਂ ਗੋਪਾਲਕਾ ਰਾਜਾਨਂ ਤੋਸੇਤ੍ਵਾ ਅਗ੍ਗਹੇਸੁਂ. ਤਤ੍ਥ ਚ ਨਗਰਂ ਮਾਪੇਤ੍ਵਾ ਸੋਲ਼ਸਵਸ੍ਸੁਦ੍ਦੇਸਿਕਂ ਕੁਮਾਰਂ ਅਭਿਸਿਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਰਾਜਾਨਂ ਅਕਂਸੁ. ਤਾਯ ਚਸ੍ਸ ਦਾਰਿਕਾਯ ਸਦ੍ਧਿਂ ਵਿਵਾਹਂ ਕਤ੍ਵਾ ਕਤਿਕਂ ਅਕਂਸੁ ‘‘ਬਾਹਿਰਕਦਾਰਿਕਾ ਨ ਆਨੇਤਬ੍ਬਾ, ਇਤੋ ਦਾਰਿਕਾ ਨ ਕਸ੍ਸਚਿ ਦਾਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ. ਤੇਸਂ ਪਠਮਸਂਵਾਸੇਨ ਦ੍ਵੇ ਦਾਰਕਾ ਜਾਤਾ ਧੀਤਾ ਚ ਪੁਤ੍ਤੋ ਚ. ਏਵਂ ਸੋਲ਼ਸਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਦ੍ਵੇ ਦ੍ਵੇ ਜਾਤਾ. ਤਤੋ ਤੇਸਂ ਦਾਰਕਾਨਂ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਵਡ੍ਢਨ੍ਤਾਨਂ ਆਰਾਮੁਯ੍ਯਾਨਨਿਵਾਸਟ੍ਠਾਨਪਰਿਵਾਰਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਗਹੇਤੁਂ ਅਪ੍ਪਹੋਨ੍ਤਾ ਨਗਰਂ ਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਗਾਵੁਤਨ੍ਤਰੇਨ ਗਾਵੁਤਨ੍ਤਰੇਨ ਪਰਿਕ੍ਖਿਪਿਂਸੁ. ਤਸ੍ਸ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਵਿਸਾਲੀਕਤਤ੍ਤਾ ਵੇਸਾਲੀਤ੍ਵੇਵ ਨਾਮਂ ਜਾਤਂ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਵੇਸਾਲਿਯਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਨਾਮਕੇ ਨਗਰੇ’’ਤਿ.

੦੧. ਬਹਿਨਗਰੇਤਿ ਨਗਰਸ੍ਸ ਬਹਿ, ਨ ਅਮ੍ਬਪਾਲਿਵਨਂ ਵਿਯ ਅਨ੍ਤੋਨਗਰਸ੍ਮਿਂ. ਅਯਂ ਪਨ ਜੀਵਕਮ੍ਬਵਨਂ ਵਿਯ ਨਗਰਸ੍ਸ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਵਨਸਣ੍ਡੋ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਬਹਿਨਗਰੇ’’ਤਿ. ਅਪਰਪੁਰੇਤਿ ਪੁਰਸ੍ਸ ਅਪਰੇ, ਪਚ੍ਛਿਮਦਿਸਾਯਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਨਸਣ੍ਡੇਤਿ ਸੋ ਕਿਰ ਵਨਸਣ੍ਡੋ ਨਗਰਸ੍ਸ ਪਚ੍ਛਿਮਦਿਸਾਯਂ ਗਾਵੁਤਮਤ੍ਤੇ ਠਾਨੇ. ਤਤ੍ਥ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਭਗਵਤੋ ਗਨ੍ਧਕੁਟਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਂ ਪਰਿਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਰਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਦਿਵਾਟ੍ਠਾਨਚਙ੍ਕਮਲੇਣਕੁਟਿਮਣ੍ਡਪਾਦੀਨਿ ਪਤਿਟ੍ਠਪੇਸੁਂ, ਭਗਵਾ ਤਤ੍ਥ ਵਿਹਰਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਪਰਪੁਰੇ ਵਨਸਣ੍ਡੇ’’ਤਿ. ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤੋਤਿ ਤਸ੍ਸ ਨਾਮਂ. ਲਿਚ੍ਛਵੀਨਂ ਪਨ ਪੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਲਿਚ੍ਛਵਿਪੁਤ੍ਤੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਅਚਿਰਪਕ੍ਕਨ੍ਤੋਤਿ ਵਿਬ੍ਭਮਿਤ੍ਵਾ ਗਿਹਿਭਾਵੂਪਗਮਨੇਨ ਅਧੁਨਾਪਕ੍ਕਨ੍ਤੋ. ਪਰਿਸਤੀਤਿ ਪਰਿਸਮਜ੍ਝੇ. ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਾ ਨਾਮ ਦਸਕੁਸਲਕਮ੍ਮਪਥਾ. ਤੇ ਪਟਿਸੇਧੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ਉਪਾਰਮ੍ਭਭਯਾ. ਵੇਸਾਲਿਯਞ੍ਹਿ ਬਹੂ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਰਤਨਤ੍ਤਯੇ ਪਸਨ੍ਨਾ ਬੁਦ੍ਧਮਾਮਕਾ ਧਮ੍ਮਮਾਮਕਾ ਸਙ੍ਘਮਾਮਕਾ. ਤੇ ਦਸਕੁਸਲਕਮ੍ਮਪਥਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਨਤ੍ਥਿ ਸਮਣਸ੍ਸ ਗੋਤਮਸ੍ਸਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਤ੍ਵਂ ਕਤ੍ਥ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਪਾਣਂ ਹਨਨ੍ਤਂ ਅਦ੍ਦਸ, ਕਤ੍ਥ ਅਦਿਨ੍ਨਂ ਆਦਿਯਨ੍ਤਨ੍ਤਿਆਦੀਨਿ ਵਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਮਾਣਂ ਨ ਜਾਨਾਸਿ? ਕਿਂ ਦਨ੍ਤਾ ਮੇ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਪਾਸਾਣਸਕ੍ਖਰਾ ਖਾਦਸਿ, ਅਹਿਨਙ੍ਗੁਟ੍ਠੇ ਗਣ੍ਹਿਤੁਂ ਵਾਯਮਸਿ, ਕਕਚਦਨ੍ਤੇਸੁ ਪੁਪ੍ਫਾਵਲ਼ਿਕਂ ਕੀਲ਼ਿਤੁਂ ਇਚ੍ਛਸਿ? ਮੁਖਤੋ ਤੇ ਦਨ੍ਤੇ ਪਾਤੇਸ੍ਸਾਮਾਤਿ ਵਦੇਯ੍ਯੁਂ. ਸੋ ਤੇਸਂ ਉਪਾਰਮ੍ਭਭਯਾ ਏਵਂ ਵਤ੍ਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ.

ਵੇਸਾਲਿਨਗਰਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ

ਤਤੋ ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਪਨ ਵਿਸੇਸਾਧਿਗਮਂ ਪਟਿਸੇਧੇਨ੍ਤੋ ਉਤ੍ਤਰਿ ਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਾ ਅਲਮਰਿਯਞਾਣਦਸ੍ਸਨਵਿਸੇਸੋਤਿ ਆਹ.

ਤਤ੍ਥ ਅਲਮਰਿਯਂ ਞਾਤੁਨ੍ਤਿ ਅਲਮਰਿਯੋ, ਅਰਿਯਭਾਵਾਯ ਸਮਤ੍ਥੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਮੇਵ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਵਿਸੇਸੋ. ਅਲਮਰਿਯੋ ਚ ਸੋ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਵਿਸੇਸੋ ਚਾਤਿ ਅਲਮਰਿਯਞਾਣਦਸ੍ਸਨਵਿਸੇਸੋ. ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਪਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਿ ਮਗ੍ਗੋਪਿ ਫਲਮ੍ਪਿ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਞਾਣਮ੍ਪਿ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਮ੍ਪਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ‘‘ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤੋ ਸਮਾਨੋ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ ਆਰਾਧੇਤੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੩੧੧) ਹਿ ਏਤ੍ਥ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ ਨਾਮ. ‘‘ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਭਿਨੀਹਰਤਿ ਅਭਿਨਿਨ੍ਨਾਮੇਤੀ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੨੩੫) ਏਤ੍ਥ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਂ. ‘‘ਅਭਬ੍ਬਾ ਤੇ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਾਯ ਅਨੁਤ੍ਤਰਾਯ ਸਮ੍ਬੋਧਾਯਾ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੪.੧੯੬) ਏਤ੍ਥ ਮਗ੍ਗੋ. ‘‘ਅਯਮਞ੍ਞੋ ਉਤ੍ਤਰਿ ਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਾ ਅਲਮਰਿਯਞਾਣਦਸ੍ਸਨਵਿਸੇਸੋ ਅਧਿਗਤੋ ਫਾਸੁ ਵਿਹਾਰੋ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੩੨੮) ਏਤ੍ਥ ਫਲਂ. ‘‘ਞਾਣਞ੍ਚ ਪਨ ਮੇ ਦਸ੍ਸਨਂ ਉਦਪਾਦਿ, ਅਕੁਪ੍ਪਾ ਮੇ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ, ਅਯਮਨ੍ਤਿਮਾ ਜਾਤਿ, ਨਤ੍ਥਿ ਦਾਨਿ ਪੁਨਬ੍ਭਵੋ’’ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੧੬) ਏਤ੍ਥ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਞਾਣਂ. ‘‘ਞਾਣਞ੍ਚ ਪਨ ਮੇ ਦਸ੍ਸਨਂ ਉਦਪਾਦਿ ਸਤ੍ਤਾਹਕਾਲਙ੍ਕਤੋ ਆਲ਼ਾਰੋ ਕਾਲ਼ਾਮੋ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੨.੩੪੦) ਏਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਂ. ਇਧ ਪਨ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਗ੍ਗੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਤਞ੍ਹਿ ਸੋ ਭਗਵਤੋ ਪਟਿਸੇਧੇਤਿ.

ਤਕ੍ਕਪਰਿਯਾਹਤਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਆਚਰਿਯਂ ਪਟਿਬਾਹਤਿ. ਏਵਂ ਕਿਰਸ੍ਸ ਅਹੋਸਿ – ਸਮਣੇਨ ਗੋਤਮੇਨ ਆਚਰਿਯੇ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਸੁਖੁਮਂ ਧਮ੍ਮਨ੍ਤਰਂ ਗਹਿਤਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਕ੍ਕਪਰਿਯਾਹਤਂ ਪਨ ਤਕ੍ਕੇਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਏਵਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਤਕ੍ਕਪਰਿਯਾਹਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤੀਤਿ. ਵੀਮਂਸਾਨੁਚਰਿਤਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਚਸ੍ਸ ਲੋਕਿਯਪਞ੍ਞਂ ਅਨੁਜਾਨਾਤਿ. ਸਮਣੋ ਗੋਤਮੋ ਪਞ੍ਞਵਾ, ਸੋ ਤਂ ਪਞ੍ਞਾਸਙ੍ਖਾਤਂ ਇਨ੍ਦਵਜਿਰੂਪਮਂ ਵੀਮਂਸਂ ਏਵਂ ਵਟ੍ਟਿਸ੍ਸਤਿ, ਏਵਂ ਵਟ੍ਟਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਇਤੋ ਚਿਤੋ ਚ ਅਨੁਚਰਾਪੇਤ੍ਵਾ ਵੀਮਂਸਾਯ ਅਨੁਚਰਿਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ. ਸਯਂਪਟਿਭਾਨਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਭਾਵਂ ਪਟਿਬਾਹਤਿ. ਏਵਂ ਹਿਸ੍ਸ ਅਹੋਸਿ – ਸਮਣਸ੍ਸ ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਸੁਖੁਮਂ ਧਮ੍ਮਨ੍ਤਰਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਵਾ ਮਗ੍ਗੋ ਵਾ ਫਲਂ ਵਾ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾ ਵਾ ਨਤ੍ਥਿ, ਅਯਂ ਪਨ ਲਦ੍ਧਪਰਿਸੋ, ਰਾਜਾਨਂ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਂ ਵਿਯ ਨਂ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਵਣ੍ਣਾ ਪਰਿਵਾਰੇਨ੍ਤਿ, ਸੁਫੁਸਿਤਂ ਪਨਸ੍ਸ ਦਨ੍ਤਾਵਰਣਂ, ਮੁਦੁਕਾ ਜਿਵ੍ਹਾ, ਮਧੁਰੋ ਸਰੋ, ਅਨੇਲਗਲ਼ਾ ਵਾਚਾ, ਸੋ ਯਂ ਯਦੇਵਸ੍ਸ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ, ਤਂ ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸਯਂਪਟਿਭਾਨਂ ਕਥੇਨ੍ਤੋ ਮਹਾਜਨਂ ਰਞ੍ਜੇਤੀਤਿ.

ਯਸ੍ਸ ਚ ਖ੍ਵਾਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਾਯ ਧਮ੍ਮੋ ਦੇਸਿਤੋਤਿ ਯਸ੍ਸ ਚ ਖੋ ਅਤ੍ਥਾਯ ਅਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮੋ ਦੇਸਿਤੋ. ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ, ਰਾਗਪਟਿਘਾਤਤ੍ਥਾਯ ਅਸੁਭਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ, ਦੋਸਪ੍ਪਟਿਘਾਤਤ੍ਥਾਯ ਮੇਤ੍ਤਾਭਾਵਨਾ, ਮੋਹਪਟਿਘਾਤਤ੍ਥਾਯ ਪਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਾ, ਵਿਤਕ੍ਕੂਪਚ੍ਛੇਦਾਯ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿ.

ਸੋ ਨਿਯ੍ਯਾਤਿ ਤਕ੍ਕਰਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਾ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯਾਯਾਤਿ ਸੋ ਧਮ੍ਮੋ ਯੋ ਤਂ ਯਥਾਦੇਸਿਤਂ ਕਰੋਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਤਕ੍ਕਰਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਾ ਹੇਤੁਨਾ ਨਯੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯਾਯ ਨਿਯ੍ਯਾਤਿ ਗਚ੍ਛਤਿ ਤਮਤ੍ਥਂ ਸਾਧੇਤੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ. ਇਦਂ ਪਨੇਸ ਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਜ੍ਝਾਸਯੇਨ ਵਦਤਿ. ਬੁਦ੍ਧਾਨਞ੍ਹਿ ਧਮ੍ਮੋ ਅਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕੋਤਿ ਏਵਮੇਵਂ ਪਵੇਦੇਯ੍ਯ, ਨ ਪਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ. ਕਸ੍ਮਾ? ਉਪਾਰਮ੍ਭਭਯਾ. ਵੇਸਾਲਿਯਞ੍ਹਿ ਬਹੂ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨ-ਸਕਦਾਗਾਮਿ-ਅਨਾਗਾਮਿਉਪਾਸਕਾ. ਤੇ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯੁਂ ‘‘ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ ਤ੍ਵਂ ਭਗਵਤਾ ਦੇਸਿਤਧਮ੍ਮੋ ਅਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕੋਤਿ ਵਦਸਿ, ਯਦਿ ਅਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਅਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕੋ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਨਗਰੇ ਇਮੇ ਕਸ੍ਮਾ ਏਤ੍ਤਕਾ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾ ਜਾਤਾ, ਏਤ੍ਤਕਾ ਸਕਦਾਗਾਮੀ, ਏਤ੍ਤਕਾ ਅਨਾਗਾਮੀਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਉਪਾਰਮ੍ਭਂ ਕਰੇਯ੍ਯੁ’’ਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਇਮਿਨਾ ਉਪਾਰਮ੍ਭਭਯੇਨ ਅਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕੋਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੋ ਅਜ੍ਜੁਨੇਨ ਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਕਣ੍ਡਂ ਵਿਯ ਅਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮੋ ਅਮੋਘੋ ਨਿਯ੍ਯਾਤਿ, ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ ਪਨਸ੍ਸ ਕਿਞ੍ਚਿ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਵਦਤਿ.

ਅਸ੍ਸੋਸਿ ਖੋਤਿ ਵੇਸਾਲਿਯਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕੁਲਸੇਟ੍ਠਿਕੁਲਾਦੀਸੁ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਪਰਿਸਮਜ੍ਝੇ ਏਵਂ ਭਾਸਮਾਨਸ੍ਸ ਤਂ ਵਚਨਂ ਸੁਣਿ, ਨ ਪਨ ਪਟਿਸੇਧੇਸਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ਕਾਰੁਞ੍ਞਤਾਯ. ਏਵਂ ਕਿਰਸ੍ਸ ਅਹੋਸਿ ਅਯਂ ਕੁਦ੍ਧੋ ਝਾਯਮਾਨਂ ਵੇਲ਼ੁਵਨਂ ਵਿਯ ਪਕ੍ਖਿਤ੍ਤਲੋਣਂ ਉਦ੍ਧਨਂ ਵਿਯ ਚ ਕੋਧਵਸੇਨ ਪਟਪਟਾਯਤਿ, ਮਯਾ ਪਟਿਬਾਹਿਤੋ ਪਨ ਮਯਿਪਿ ਆਘਾਤਂ ਬਨ੍ਧਿਸ੍ਸਤਿ, ਏਵਮਸ੍ਸ ਤਥਾਗਤੇ ਚ ਮਯਿ ਚਾਤਿ ਦ੍ਵੀਸੁ ਜਨੇਸੁ ਆਘਾਤੋ ਅਤਿਭਾਰਿਯੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਕਾਰੁਞ੍ਞਤਾਯ ਨ ਪਟਿਸੇਧੇਸਿ. ਅਪਿ ਚਸ੍ਸ ਏਵਂ ਅਹੋਸਿ, ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਅਵਣ੍ਣਕਥਨਂ ਨਾਮ ਪੁਣ੍ਣਚਨ੍ਦੇ ਦੋਸਾਰੋਪਨਸਦਿਸਂ, ਕੋ ਇਮਸ੍ਸ ਕਥਂ ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਤਿ? ਸਯਮੇਵ ਖੇਲ਼ੇ ਪਚ੍ਛਿਨ੍ਨੇ ਮੁਖੇ ਸੁਕ੍ਖੇ ਓਰਮਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਕਾਰਣੇਨ ਨ ਪਟਿਸੇਧੇਸਿ. ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਪਟਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋਤਿ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਪਰਿਯੇਸਨਤੋ ਅਪਗਤੋ.

੧੪੭. ਕੋਧਨੋਤਿ ਚਣ੍ਡੋ ਫਰੁਸੋ. ਮੋਘਪੁਰਿਸੋਤਿ ਤੁਚ੍ਛਪੁਰਿਸੋ. ਯਸ੍ਸ ਹਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਮਗ੍ਗਫਲਾਨਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਂ ਬੁਦ੍ਧਾ ‘‘ਮੋਘਪੁਰਿਸੋ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੇ ਸਤਿਪਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਮਗ੍ਗੇ ਵਾ ਫਲੇ ਵਾ ਅਸਤਿ ‘‘ਮੋਘਪੁਰਿਸੋ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿਯੇਵ. ਇਮਸ੍ਸ ਪਨ ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਮਗ੍ਗਫਲਾਨਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੋ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨੋਯੇਵ, ਤੇਨ ਤਂ ‘‘ਮੋਘਪੁਰਿਸੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਕੋਧਾ ਚ ਪਨਸ੍ਸ ਏਸਾ ਵਾਚਾ ਭਾਸਿਤਾਤਿ ਏਸਾ ਚ ਪਨਸ੍ਸ ਵਾਚਾ ਕੋਧੇਨ ਭਾਸਿਤਾ.

ਕਸ੍ਮਾ ਪਨੇਸ ਭਗਵਤੋ ਕੁਦ੍ਧੋਤਿ? ਅਯਞ੍ਹਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਪੁਚ੍ਛਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਭਗਵਾ ਕਥੇਸਿ. ਸੋ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਆਲੋਕਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਦੇਵਲੋਕੇ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤੋ ਨਨ੍ਦਨਵਨਚਿਤ੍ਤਲਤਾਵਨਫਾਰੁਸਕਵਨਮਿਸ੍ਸਕਵਨੇਸੁ ਦਿਬ੍ਬਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਅਨੁਭਵਮਾਨੇ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤੇ ਚ ਦੇਵਧੀਤਰੋ ਚ ਦਿਸ੍ਵਾ ਏਤੇਸਂ ਏਵਰੂਪਾਯ ਅਤ੍ਤਭਾਵਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਠਿਤਾਨਂ ਕੀਵਮਧੁਰੋ ਨੁ ਖੋ ਸਦ੍ਦੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਸਦ੍ਦਂ ਸੋਤੁਕਾਮੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਦਸਬਲਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਦਿਬ੍ਬਸੋਤਧਾਤੁਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਪੁਚ੍ਛਿ. ਭਗਵਾ ਪਨਸ੍ਸ ਦਿਬ੍ਬਸੋਤਧਾਤੁਯਾ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਞਤ੍ਵਾ ਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਨ ਕਥੇਸਿ. ਨ ਹਿ ਬੁਦ੍ਧਾ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਵਿਰਹਿਤ ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਕਥੇਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਭਗਵਤਿ ਆਘਾਤਂ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ ‘‘ਅਹਂ ਸਮਣਂ ਗੋਤਮਂ ਪਠਮਂ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਪੁਚ੍ਛਿਂ, ਸੋ ‘ਮਯ੍ਹਂ ਤਂ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਤੁ ਵਾ ਮਾ ਵਾ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਤੂ’ਤਿ ਕਥੇਸਿ. ਅਹਂ ਪਨ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਪੁਰਿਸਕਾਰੇਨ ਤਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਦਿਬ੍ਬਸੋਤਧਾਤੁਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਪੁਚ੍ਛਿਂ, ਤਂ ਮੇ ਨ ਕਥੇਸਿ. ਅਦ੍ਧਾਸ੍ਸ ਏਵਂ ਹੋਤਿ ‘ਅਯਂ ਰਾਜਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਞਾਣਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਦਿਬ੍ਬਸੋਤਧਾਤੁਞਾਣਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਞਾਣਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਮਯਾ ਸਮਸਮੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ ਇਸ੍ਸਾਮਚ੍ਛਰਿਯਵਸੇਨ ਮਯ੍ਹਂ ਨ ਕਥੇਤੀ’’ਤਿ. ਭਿਯ੍ਯੋਸੋ ਆਘਾਤਂ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਕਾਸਾਯਾਨਿ ਛਡ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਗਿਹਿਭਾਵਂ ਪਤ੍ਵਾਪਿ ਨ ਤੁਣ੍ਹੀਭੂਤੋ ਵਿਚਰਤਿ. ਦਸਬਲਂ ਪਨ ਅਸਤਾ ਤੁਚ੍ਛੇਨ ਅਬ੍ਭਾਚਿਕ੍ਖਨ੍ਤੋ ਵਿਚਰਤਿ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ ‘‘ਕੋਧਾ ਚ ਪਨਸ੍ਸ ਏਸਾ ਵਾਚਾ ਭਾਸਿਤਾ’’ਤਿ.

ਵਣ੍ਣੋ ਹੇਸੋ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਾਤਿ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਤਥਾਗਤੇਨ ਸਤਸਹਸ੍ਸਕਪ੍ਪਾਧਿਕਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯਾਨਿ ਪਾਰਮਿਯੋ ਪੂਰੇਨ੍ਤੇਨ ਏਤਦਤ੍ਥਮੇਵ ਵਾਯਾਮੋ ਕਤੋ ‘‘ਦੇਸਨਾਧਮ੍ਮੋ ਮੇ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਯੋ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ, ਸੋ ਵਣ੍ਣਂਯੇਵ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਭਾਸਤਿ. ਵਣ੍ਣੋ ਹੇਸੋ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਗੁਣੋ ਏਸੋ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ, ਨ ਅਗੁਣੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਅਯਮ੍ਪਿ ਹਿ ਨਾਮ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਾਤਿਆਦਿਨਾ ਕਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ? ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤੇਨ ਪਟਿਸਿਦ੍ਧਸ੍ਸ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨਿ ਅਤ੍ਥਿਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਭਗਵਾ ਕਿਰ ਅਯਂ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤੋ ਮੋਘਪੁਰਿਸੋ ਨਤ੍ਥਿ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮੋਤਿ ਵਦਤਿ. ਮਯ੍ਹਞ੍ਚ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਂ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਿ, ਇਦ੍ਧਿਵਿਧਞਾਣਂ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਿ, ਦਿਬ੍ਬਸੋਤਧਾਤੁਞਾਣਂ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਿ, ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣਂ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਿ, ਦਸਬਲਞਾਣਂ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਿ, ਚਤੁਵੇਸਾਰਜ੍ਜਞਾਣਂ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਿ, ਅਟ੍ਠਸੁ ਪਰਿਸਾਸੁ ਅਕਮ੍ਪਨਞਾਣਂ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਿ, ਚਤੁਯੋਨਿਪਰਿਚ੍ਛੇਦਕਞਾਣਂ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਿ, ਪਞ੍ਚਗਤਿਪਰਿਚ੍ਛੇਦਕਞਾਣਂ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਿ, ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਚੇਤੇ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਾਯੇਵ. ਏਵਰੂਪੇਸੁ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮੇਸੁ ਏਕਸ੍ਸਾਪਿ ਵਿਜਾਨਨਸਮਤ੍ਥਂ ਧਮ੍ਮਨ੍ਵਯਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਨਾਮ ਏਤਸ੍ਸ ਮੋਘਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਅਯਮ੍ਪਿ ਹਿ ਨਾਮ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਾਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਇਮਂ ਦੇਸਨਂ ਆਰਭਿ. ਤਤ੍ਥ ਅਨ੍ਵੇਤੀਤਿ ਅਨ੍ਵਯੋ, ਜਾਨਾਤਿ, ਅਨੁਬੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਨ੍ਵਯੋ ਧਮ੍ਮਨ੍ਵਯੋ, ਤਂ ਤਂ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਾਦਿਧਮ੍ਮਂ ਜਾਨਨਪਞ੍ਞਾਯੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ‘‘ਇਤਿਪਿ ਸੋ ਭਗਵਾ’’ਤਿਆਦੀਹਿ ਏਵਰੂਪਮ੍ਪਿ ਨਾਮ ਮਯ੍ਹਂ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਸਙ੍ਖਾਤਂ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਂ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਮੇਵ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਜਾਨਿਤੁਂ ਤਸ੍ਸ ਮੋਘਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਨ੍ਵਯੋਪਿ ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਇਦ੍ਧਿਵਿਧਞਾਣਾਦੀਸੁਪਿ ਏਵਂ ਯੋਜਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਦਸਬਲਞਾਣਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ

੧੪੮. ਏਤ੍ਥ ਚ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣਾਨਨ੍ਤਰਂ ਤਿਸ੍ਸੋ ਵਿਜ੍ਜਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ ਸਿਯੁਂ, ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਤਾਸੁ ਵੁਤ੍ਤਾਸੁ ਉਪਰਿ ਦਸਬਲਞਾਣਂ ਨ ਪਰਿਪੂਰਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਾ ਅਵਤ੍ਵਾ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਦਸਬਲਞਾਣਂ ਪਰਿਪੂਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਦਸ ਖੋ ਪਨਿਮਾਨਿ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਾਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਤਥਾਗਤਬਲਾਨੀਤਿ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਅਸਾਧਾਰਣਾਨਿ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸੇਵ ਬਲਾਨਿ. ਯਥਾ ਵਾ ਪੁਬ੍ਬਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਬਲਾਨਿ ਪੁਞ੍ਞੁਸ੍ਸਯਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਆਗਤਾਨਿ, ਤਥਾ ਆਗਤਬਲਾਨੀਤਿਪਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਤ੍ਥ ਦੁਵਿਧਂ ਤਥਾਗਤਬਲਂ ਕਾਯਬਲਞ੍ਚ ਞਾਣਬਲਞ੍ਚ. ਤੇਸੁ ਕਾਯਬਲਂ ਹਤ੍ਥਿਕੁਲਾਨੁਸਾਰੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਪੋਰਾਣੇਹਿ –

‘‘ਕਾਲਾਵਕਞ੍ਚ ਗਙ੍ਗੇਯ੍ਯਂ, ਪਣ੍ਡਰਂ ਤਮ੍ਬਪਿਙ੍ਗਲਂ;

ਗਨ੍ਧਮਙ੍ਗਲਹੇਮਞ੍ਚ, ਉਪੋਸਥਛਦ੍ਦਨ੍ਤਿਮੇ ਦਸਾ’’ਤਿ.

ਇਮਾਨਿ ਹਿ ਦਸ ਹਤ੍ਥਿਕੁਲਾਨਿ. ਤਤ੍ਥ ਕਾਲਾਵਕਨ੍ਤਿ ਪਕਤਿਹਤ੍ਥਿਕੁਲਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਯਂ ਦਸਨ੍ਨਂ ਪੁਰਿਸਾਨਂ ਕਾਯਬਲਂ, ਤਂ ਏਕਸ੍ਸ ਕਾਲਾਵਕਹਤ੍ਥਿਨੋ. ਯਂ ਦਸਨ੍ਨਂ ਕਾਲਾਵਕਾਨਂ ਬਲਂ, ਤਂ ਏਕਸ੍ਸ ਗਙ੍ਗੇਯ੍ਯਸ੍ਸ. ਯਂ ਦਸਨ੍ਨਂ ਗਙ੍ਗੇਯ੍ਯਾਨਂ, ਤਂ ਏਕਸ੍ਸ ਪਣ੍ਡਰਸ੍ਸ. ਯਂ ਦਸਨ੍ਨਂ ਪਣ੍ਡਰਾਨਂ, ਤਂ ਏਕਸ੍ਸ ਤਮ੍ਬਸ੍ਸ. ਯਂ ਦਸਨ੍ਨਂ ਤਮ੍ਬਾਨਂ, ਤਂ ਏਕਸ੍ਸ ਪਿਙ੍ਗਲਸ੍ਸ. ਯਂ ਦਸਨ੍ਨਂ ਪਿਙ੍ਗਲਾਨਂ, ਤਂ ਏਕਸ੍ਸ ਗਨ੍ਧਹਤ੍ਥਿਨੋ. ਯਂ ਦਸਨ੍ਨਂ ਗਨ੍ਧਹਤ੍ਥੀਨਂ, ਤਂ ਏਕਸ੍ਸ ਮਙ੍ਗਲਸ੍ਸ. ਯਂ ਦਸਨ੍ਨਂ ਮਙ੍ਗਲਾਨਂ, ਤਂ ਏਕਸ੍ਸ ਹੇਮਵਤਸ੍ਸ. ਯਂ ਦਸਨ੍ਨਂ ਹੇਮਵਤਾਨਂ, ਤਂ ਏਕਸ੍ਸ ਉਪੋਸਥਸ੍ਸ. ਯਂ ਦਸਨ੍ਨਂ ਉਪੋਸਥਾਨਂ, ਤਂ ਏਕਸ੍ਸ ਛਦ੍ਦਨ੍ਤਸ੍ਸ. ਯਂ ਦਸਨ੍ਨਂ ਛਦ੍ਦਨ੍ਤਾਨਂ ਤਂ ਏਕਸ੍ਸ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ. ਨਾਰਾਯਨਸਙ੍ਘਾਤਬਲਨ੍ਤਿਪਿ ਇਦਮੇਵ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਦੇਤਂ ਪਕਤਿਹਤ੍ਥਿਗਣਨਾਯ ਹਤ੍ਥੀਨਂ ਕੋਟਿਸਹਸ੍ਸਾਨਂ ਪੁਰਿਸਗਣਨਾਯ ਦਸਨ੍ਨਂ ਪੁਰਿਸਕੋਟਿਸਹਸ੍ਸਾਨਂ ਬਲਂ ਹੋਤਿ. ਇਦਂ ਤਾਵ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਕਾਯਬਲਂ.

ਞਾਣਬਲਂ ਪਨ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਤਾਵ ਆਗਤਮੇਵ. ਦਸਬਲਞਾਣਂ, ਚਤੁਵੇਸਾਰਜ੍ਜਞਾਣਂ, ਅਟ੍ਠਸੁ ਪਰਿਸਾਸੁ ਅਕਮ੍ਪਨਞਾਣਂ, ਚਤੁਯੋਨਿਪਰਿਚ੍ਛੇਦਕਞਾਣਂ, ਪਞ੍ਚਗਤਿਪਰਿਚ੍ਛੇਦਕਞਾਣਂ. ਸਂਯੁਤ੍ਤਕੇ (ਸਂ. ਨਿ. ੨.੩੪) ਆਗਤਾਨਿ ਤੇਸਤ੍ਤਤਿ ਞਾਣਾਨਿ ਸਤ੍ਤਸਤ੍ਤਤਿ ਞਾਣਾਨੀਤਿ ਏਵਂ ਅਞ੍ਞਾਨਿਪਿ ਅਨੇਕਾਨਿ ਞਾਣਸਹਸ੍ਸਾਨਿ, ਏਤਂ ਞਾਣਬਲਂ ਨਾਮ. ਇਧਾਪਿ ਞਾਣਬਲਮੇਵ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ. ਞਾਣਞ੍ਹਿ ਅਕਮ੍ਪਿਯਟ੍ਠੇਨ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਨਟ੍ਠੇਨ ਚ ਬਲਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਯੇਹਿ ਬਲੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋਤਿ ਯੇਹਿ ਦਸਹਿ ਞਾਣਬਲੇਹਿ ਉਪੇਤੋ ਸਮੁਪੇਤੋ. ਆਸਭਂ ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਸੇਟ੍ਠਟ੍ਠਾਨਂ ਉਤ੍ਤਮਟ੍ਠਾਨਂ. ਆਸਭਾ ਵਾ ਪੁਬ੍ਬਬੁਦ੍ਧਾ, ਤੇਸਂ ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਪਿਚ ਗਵਸਤਜੇਟ੍ਠਕੋ ਉਸਭੋ, ਗਵਸਹਸ੍ਸਜੇਟ੍ਠਕੋ ਵਸਭੋ. ਵਜਸਤਜੇਟ੍ਠਕੋ ਵਾ ਉਸਭੋ, ਵਜਸਹਸ੍ਸਜੇਟ੍ਠਕੋ ਵਸਭੋ. ਸਬ੍ਬਗਵਸੇਟ੍ਠੋ ਸਬ੍ਬਪਰਿਸ੍ਸਯਸਹੋ ਸੇਤੋ ਪਾਸਾਦਿਕੋ ਮਹਾਭਾਰਵਹੋ ਅਸਨਿਸਤਸਦ੍ਦੇਹਿਪਿ ਅਕਮ੍ਪਨਿਯੋ ਨਿਸਭੋ, ਸੋ ਇਧ ਉਸਭੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਇਦਮ੍ਪਿ ਹਿ ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਯਾਯਵਚਨਂ. ਉਸਭਸ੍ਸ ਇਦਨ੍ਤਿ ਆਸਭਂ. ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਚਤੂਹਿ ਪਾਦੇਹਿ ਪਥਵਿਂ ਉਪ੍ਪੀਲ਼ੇਤ੍ਵਾ ਅਚਲਟ੍ਠਾਨਂ. ਇਦਂ ਪਨ ਆਸਭਂ ਵਿਯਾਤਿ ਆਸਭਂ. ਯਥੇਵ ਹਿ ਨਿਸਭਸਙ੍ਖਾਤੋ ਉਸਭੋ ਉਸਭਬਲੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਚਤੂਹਿ ਪਾਦੇਹਿ ਪਥਵਿਂ ਉਪ੍ਪੀਲ਼ੇਤ੍ਵਾ ਅਚਲਟ੍ਠਾਨੇਨ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਏਵਂ ਤਥਾਗਤੋਪਿ ਦਸਹਿ ਤਥਾਗਤਬਲੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਚਤੂਹਿ ਵੇਸਾਰਜ੍ਜਪਾਦੇਹਿ ਅਟ੍ਠਪਰਿਸਪਥਵਿਂ ਉਪ੍ਪੀਲ਼ੇਤ੍ਵਾ ਸਦੇਵਕੇ ਲੋਕੇ ਕੇਨਚਿ ਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕੇਨ ਪਚ੍ਚਾਮਿਤ੍ਤੇਨ ਅਕਮ੍ਪਿਯੋ ਅਚਲਟ੍ਠਾਨੇਨ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਏਵਂ ਤਿਟ੍ਠਮਾਨੋਵ ਤਂ ਆਸਭਂ ਠਾਨਂ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ, ਉਪਗਚ੍ਛਤਿ ਨ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਤਿ ਅਤ੍ਤਨਿ ਆਰੋਪੇਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਆਸਭਂ ਠਾਨਂ ਪਟਿਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ.

ਪਰਿਸਾਸੂਤਿ ਅਟ੍ਠਸੁ ਪਰਿਸਾਸੁ. ਸੀਹਨਾਦਂ ਨਦਤੀਤਿ ਸੇਟ੍ਠਨਾਦਂ ਅਭੀਤਨਾਦਂ ਨਦਤਿ, ਸੀਹਨਾਦਸਦਿਸਂ ਵਾ ਨਾਦਂ ਨਦਤਿ. ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਸੀਹਨਾਦਸੁਤ੍ਤੇਨ ਦੀਪੇਤਬ੍ਬੋ. ਯਥਾ ਵਾ ਸੀਹੋ ਸਹਨਤੋ ਹਨਨਤੋ ਚ ਸੀਹੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਏਵਂ ਤਥਾਗਤੋ ਲੋਕਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਹਨਤੋ ਪਰਪ੍ਪਵਾਦਾਨਞ੍ਚ ਹਨਨਤੋ ਸੀਹੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸੀਹਸ੍ਸ ਨਾਦਂ ਸੀਹਨਾਦਂ. ਤਤ੍ਥ ਯਥਾ ਸੀਹੋ ਸੀਹਬਲੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਵਿਸਾਰਦੋ ਵਿਗਤਲੋਮਹਂਸੋ ਸੀਹਨਾਦਂ ਨਦਤਿ, ਏਵਂ ਤਥਾਗਤਸੀਹੋਪਿ ਤਥਾਗਤਬਲੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਅਟ੍ਠਸੁ ਪਰਿਸਾਸੁ ਵਿਸਾਰਦੋ ਵਿਗਤਲੋਮਹਂਸੋ ਇਤਿ ਰੂਪਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਨਾਨਾਵਿਧਦੇਸਨਾਵਿਲਾਸਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਸੀਹਨਾਦਂ ਨਦਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪਰਿਸਾਸੁ ਸੀਹਨਾਦਂ ਨਦਤੀ’’ਤਿ. ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਕ੍ਕਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਤਿ ਸੇਟ੍ਠਂ ਉਤ੍ਤਮਂ ਵਿਸਿਟ੍ਠਂ. ਚਕ੍ਕ-ਸਦ੍ਦੋ ਪਨਾਯਂ –

ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਂ ਲਕ੍ਖਣੇ ਚ, ਰਥਙ੍ਗੇ ਇਰਿਯਾਪਥੇ;

ਦਾਨੇ ਰਤਨਧਮ੍ਮੂਰ-ਚਕ੍ਕਾਦੀਸੁ ਚ ਦਿਸ੍ਸਤਿ;

ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕੇ ਇਧ ਮਤੋ, ਤਞ੍ਚ ਦ੍ਵੇਧਾ ਵਿਭਾਵਯੇ.

‘‘ਚਤ੍ਤਾਰਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਕ੍ਕਾਨਿ, ਯੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾਨਂ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਅ. ਨਿ. ੪.੩੧) ਹਿ ਅਯਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਂ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ‘‘ਪਾਦਤਲੇਸੁ ਚਕ੍ਕਾਨਿ ਜਾਤਾਨੀ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੩੫) ਏਤ੍ਥ ਲਕ੍ਖਣੇ. ‘‘ਚਕ੍ਕਂਵ ਵਹਤੋ ਪਦ’’ਨ੍ਤਿ (ਧ. ਪ. ੧) ਏਤ੍ਥ ਰਥਙ੍ਗੇ. ‘‘ਚਤੁਚਕ੍ਕਂ ਨਵਦ੍ਵਾਰ’’ਨ੍ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੨੯) ਏਤ੍ਥ ਇਰਿਯਾਪਥੇ. ‘‘ਦਦਂ ਭੁਞ੍ਜ ਮਾ ਚ ਪਮਾਦੋ, ਚਕ੍ਕਂ ਪਵਤ੍ਤਯ ਸਬ੍ਬਪਾਣਿਨ’’ਨ੍ਤਿ (ਜਾ. ੧.੭.੧੪੯) ਏਤ੍ਥ ਦਾਨੇ. ‘‘ਦਿਬ੍ਬਂ ਚਕ੍ਕਰਤਨਂ ਪਾਤੁਰਹੋਸੀ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੨੪੩) ਏਤ੍ਥ ਰਤਨਚਕ੍ਕੇ. ‘‘ਮਯਾ ਪਵਤ੍ਤਿਤਂ ਚਕ੍ਕ’’ਨ੍ਤਿ (ਸੁ. ਨਿ. ੫੬੨) ਏਤ੍ਥ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕੇ. ‘‘ਇਚ੍ਛਾਹਤਸ੍ਸ ਪੋਸਸ੍ਸ, ਚਕ੍ਕਂ ਭਮਤਿ ਮਤ੍ਥਕੇ’’ਤਿ (ਜਾ. ੧.੧.੧੦੪; ੧.੫.੧੦੩) ਏਤ੍ਥ ਉਰਚਕ੍ਕੇ. ‘‘ਖੁਰਪਰਿਯਨ੍ਤੇਨ ਚੇਪਿ ਚਕ੍ਕੇਨਾ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੧੬੬) ਏਤ੍ਥ ਪਹਰਣਚਕ੍ਕੇ. ‘‘ਅਸਨਿਵਿਚਕ੍ਕ’’ਨ੍ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੬੧; ਸਂ. ਨਿ. ੨.੧੬੨) ਏਤ੍ਥ ਅਸਨਿਮਣ੍ਡਲੇ. ਇਧ ਪਨਾਯਂ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕੇ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ.

ਤਂ ਪਨ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਂ ਦੁਵਿਧਂ ਹੋਤਿ ਪਟਿਵੇਧਞਾਣਞ੍ਚੇਵ ਦੇਸਨਾਞਾਣਞ੍ਚ. ਤਤ੍ਥ ਪਞ੍ਞਾਪਭਾਵਿਤਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਰਿਯਬਲਾਵਹਂ ਪਟਿਵੇਧਞਾਣਂ. ਕਰੁਣਾਪਭਾਵਿਤਂ ਸਾਵਕਾਨਂ ਅਰਿਯਬਲਾਵਹਂ ਦੇਸਨਾਞਾਣਂ. ਤਤ੍ਥ ਪਟਿਵੇਧਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਦੁਵਿਧਂ. ਤਞ੍ਹਿ ਅਭਿਨਿਕ੍ਖਮਨਤੋ ਯਾਵ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਂ, ਫਲਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਨਾਮ. ਤੁਸਿਤਭਵਨਤੋ ਵਾ ਯਾਵ ਮਹਾਬੋਧਿਪਲ੍ਲਙ੍ਕੇ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਂ, ਫਲਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਨਾਮ. ਦੀਪਙ੍ਕਰਦਸਬਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਵਾ ਯਾਵ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਂ, ਫਲਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਨਾਮ. ਦੇਸਨਾਞਾਣਮ੍ਪਿ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦੁਵਿਧਂ. ਤਞ੍ਹਿ ਯਾਵ ਅਞ੍ਞਾਤਕੋਣ੍ਡਞ੍ਞਸ੍ਸ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗਾ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ, ਫਲਕ੍ਖਣੇ ਪਵਤ੍ਤਂ ਨਾਮ. ਤੇਸੁ ਪਟਿਵੇਧਞਾਣਂ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਂ, ਦੇਸਨਾਞਾਣਂ ਲੋਕਿਯਂ. ਉਭਯਮ੍ਪਿ ਪਨੇਤਂ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਅਸਾਧਾਰਣਂ, ਬੁਦ੍ਧਾਨਂਯੇਵ ਓਰਸਞਾਣਂ.

ਇਦਾਨਿ ਯੇਹਿ ਬਲੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਤਥਾਗਤੋ ਆਸਭਂ ਠਾਨਂ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ, ਯਾਨਿ ਆਦਿਤੋਵ ‘‘ਦਸ ਖੋ ਪਨਿਮਾਨਿ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਤਥਾਗਤਬਲਾਨੀ’’ਤਿ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾਨਿ, ਤਾਨਿ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਕਤਮਾਨਿ ਦਸ? ਇਧ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਤਥਾਗਤੋ ਠਾਨਞ੍ਚ ਠਾਨਤੋਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਠਾਨਞ੍ਚ ਠਾਨਤੋਤਿ ਕਾਰਣਞ੍ਚ ਕਾਰਣਤੋ. ਕਾਰਣਞ੍ਹਿ ਯਸ੍ਮਾ ਤਤ੍ਥ ਫਲਂ ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਤਦਾਯਤ੍ਤਵੁਤ੍ਤਿਯਾਯ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਚੇਵ ਪਵਤ੍ਤਤਿ ਚ, ਤਸ੍ਮਾ ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਂ ਭਗਵਾ ‘‘ਯੇ ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਯੇਸਂ ਯੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਹੇਤੂ ਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪ੍ਪਾਦਾਯ, ਤਂ ਤਂ ਠਾਨਂ. ਯੇ ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਯੇਸਂ ਯੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਨ ਹੇਤੂ ਨ ਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪ੍ਪਾਦਾਯ, ਤਂ ਤਂ ਅਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਪਜਾਨਨ੍ਤੋ ਠਾਨਞ੍ਚ ਠਾਨਤੋ ਅਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚ ਅਟ੍ਠਾਨਤੋ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ ਪਨੇਤਂ, ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਠਾਨਞ੍ਚ ਠਾਨਤੋ ਅਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚ ਅਟ੍ਠਾਨਤੋ ਯਥਾਭੂਤਂ ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ (ਵਿਭ. ੮੦੯) ਨਯੇਨ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤਮੇਵ. ਯਮ੍ਪੀਤਿ ਯੇਨ ਞਾਣੇਨ. ਇਦਮ੍ਪਿ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਤਥਾਗਤਸ੍ਸਾਤਿ ਇਦਮ੍ਪਿ ਠਾਨਾਟ੍ਠਾਨਞਾਣਂ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਤਥਾਗਤਬਲਂ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਪਦੇਸੁ ਯੋਜਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਕਮ੍ਮਸਮਾਦਾਨਾਨਨ੍ਤਿ ਸਮਾਦਿਯਿਤ੍ਵਾ ਕਤਾਨਂ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਕਮ੍ਮਾਨਂ, ਕਮ੍ਮਮੇਵ ਵਾ ਕਮ੍ਮਸਮਾਦਾਨਂ. ਠਾਨਸੋ ਹੇਤੁਸੋਤਿ ਪਚ੍ਚਯਤੋ ਚੇਵ ਹੇਤੁਤੋ ਚ. ਤਤ੍ਥ ਗਤਿਉਪਧਿਕਾਲਪਯੋਗਾ ਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਠਾਨਂ. ਕਮ੍ਮਂ ਹੇਤੁ. ਇਮਸ੍ਸ ਪਨ ਞਾਣਸ੍ਸ ਵਿਤ੍ਥਾਰਕਥਾ ‘‘ਅਤ੍ਥੇਕਚ੍ਚਾਨਿ ਪਾਪਕਾਨਿ ਕਮ੍ਮਸਮਾਦਾਨਾਨਿ ਗਤਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਪਟਿਬਾਲ਼੍ਹਾਨਿ ਨ ਵਿਪਚ੍ਚਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਵਿਭ. ੮੧੦) ਨਯੇਨ ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ ਆਗਤਾਯੇਵ.

ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਗਾਮਿਨਿਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਗਤਿਗਾਮਿਨਿਂ ਅਗਤਿਗਾਮਿਨਿਞ੍ਚ. ਪਟਿਪਦਨ੍ਤਿ ਮਗ੍ਗਂ. ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤੀਤਿ ਬਹੂਸੁਪਿ ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਏਕਮੇਵ ਪਾਣਂ ਘਾਤੇਨ੍ਤੇਸੁ ਇਮਸ੍ਸ ਚੇਤਨਾ ਨਿਰਯਗਾਮਿਨੀ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਇਮਸ੍ਸ ਚੇਤਨਾ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿਗਾਮਿਨੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਏਕਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਚੇਤਨਾਸਙ੍ਖਾਤਾਨਂ ਪਟਿਪਤ੍ਤੀਨਂ ਅਵਿਪਰੀਤਤੋ ਸਭਾਵਂ ਜਾਨਾਤਿ. ਇਮਸ੍ਸ ਚ ਞਾਣਸ੍ਸ ਵਿਤ੍ਥਾਰਕਥਾ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਗਾਮਿਨਿਂ ਪਟਿਪਦਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਞਾਣਂ? ਇਧ ਤਥਾਗਤੋ ਅਯਂ ਮਗ੍ਗੋ ਅਯਂ ਪਟਿਪਦਾ ਨਿਰਯਗਾਮੀਤਿ ਪਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਵਿਭ. ੮੧੧) ਨਯੇਨ ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ ਆਗਤਾਯੇਵ.

ਅਨੇਕਧਾਤੁਨ੍ਤਿ ਚਕ੍ਖੁਧਾਤੁਆਦੀਹਿ ਕਾਮਧਾਤੁਆਦੀਹਿ ਵਾ ਧਾਤੂਹਿ ਬਹੁਧਾਤੁਂ. ਨਾਨਾਧਾਤੁਨ੍ਤਿ ਤਾਸਂਯੇਵ ਧਾਤੂਨਂ ਵਿਲਕ੍ਖਣਤਾਯ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਧਾਤੁਂ. ਲੋਕਨ੍ਤਿ ਖਨ੍ਧਾਯਤਨਧਾਤੁਲੋਕਂ. ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤੀਤਿ ਤਾਸਂ ਤਾਸਂ ਧਾਤੂਨਂ ਅਵਿਪਰੀਤਤੋ ਸਭਾਵਂ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤਿ. ਇਦਮ੍ਪਿ ਞਾਣਂ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਅਨੇਕਧਾਤੁਨਾਨਾਧਾਤੁਲੋਕਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਞਾਣਂ, ਇਧ ਤਥਾਗਤੋ ਖਨ੍ਧਨਾਨਤ੍ਤਂ ਪਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤਮੇਵ.

ਨਾਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤਿਕਤਨ੍ਤਿ ਹੀਨਾਦੀਹਿ ਅਧਿਮੁਤ੍ਤੀਹਿ ਨਾਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤਿਕਭਾਵਂ. ਇਦਮ੍ਪਿ ਞਾਣਂ, ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਨਾਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤਿਕਤਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਞਾਣਂ, ਇਧ ਤਥਾਗਤੋ ਪਜਾਨਾਤਿ ਸਨ੍ਤਿ ਸਤ੍ਤਾ ਹੀਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤਿਕਾ’’ਤਿ ਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤਮੇਵ.

ਪਰਸਤ੍ਤਾਨਨ੍ਤਿ ਪਧਾਨਸਤ੍ਤਾਨਂ. ਪਰਪੁਗ੍ਗਲਾਨਨ੍ਤਿ ਤਤੋ ਪਰੇਸਂ ਹੀਨਸਤ੍ਤਾਨਂ. ਏਕਤ੍ਥਮੇਵ ਵਾ ਏਤਂ ਪਦਦ੍ਵਯਂ. ਵੇਨੇਯ੍ਯਵਸੇਨ ਪਨ ਦ੍ਵੇਧਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਰੋਪਰਿਯਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਸਦ੍ਧਾਦੀਨਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਪਰਭਾਵਂ ਅਪਰਭਾਵਞ੍ਚ, ਵੁਦ੍ਧਿਞ੍ਚ ਹਾਨਿਞ੍ਚਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਮਸ੍ਸਪਿ ਞਾਣਸ੍ਸ ਵਿਤ੍ਥਾਰਕਥਾ – ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਪਰਸਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਰੋਪਰਿਯਤ੍ਤਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਞਾਣਂ, ਇਧ ਤਥਾਗਤੋ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਆਸਯਂ ਪਜਾਨਾਤਿ ਅਨੁਸਯਂ ਪਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਵਿਭ. ੮੧੪) ਨਯੇਨ ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ ਆਗਤਾਯੇਵ.

ਝਾਨਵਿਮੋਕ੍ਖਸਮਾਧਿਸਮਾਪਤ੍ਤੀਨਨ੍ਤਿ ਪਠਮਾਦੀਨਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਝਾਨਾਨਂ ਰੂਪੀ ਰੂਪਾਨਿ ਪਸ੍ਸਤੀਤਿਆਦੀਨਂ ਅਟ੍ਠਨ੍ਨਂ ਵਿਮੋਕ੍ਖਾਨਂ ਸਵਿਤਕ੍ਕਸਵਿਚਾਰਾਦੀਨਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਸਮਾਧੀਨਂ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿਆਦੀਨਞ੍ਚ ਨਵਨ੍ਨਂ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਸਮਾਪਤ੍ਤੀਨਂ. ਸਂਕਿਲੇਸਨ੍ਤਿ ਹਾਨਭਾਗਿਯਧਮ੍ਮਂ. ਵੋਦਾਨਨ੍ਤਿ ਵਿਸੇਸਭਾਗਿਯਧਮ੍ਮਂ. ਵੁਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ‘‘ਵੋਦਾਨਮ੍ਪਿ ਵੁਟ੍ਠਾਨਂ. ਤਮ੍ਹਾ ਤਮ੍ਹਾ ਸਮਾਧਿਮ੍ਹਾ ਵੁਟ੍ਠਾਨਮ੍ਪਿ ਵੁਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ (ਵਿਭ. ੮੨੮) ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਪਗੁਣਜ੍ਝਾਨਞ੍ਚੇਵ ਭਵਙ੍ਗਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਚ. ਹੇਟ੍ਠਿਮਂ ਹੇਟ੍ਠਿਮਞ੍ਹਿ ਪਗੁਣਜ੍ਝਾਨਂ ਉਪਰਿਮਸ੍ਸ ਉਪਰਿਮਸ੍ਸ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਵੋਦਾਨਮ੍ਪਿ ਵੁਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਭਵਙ੍ਗੇਨ ਪਨ ਸਬ੍ਬਜ੍ਝਾਨੇਹਿ ਵੁਟ੍ਠਾਨਂ ਹੋਤਿ. ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਿਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਨਂ ਹੋਤਿ. ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਤਮ੍ਹਾ ਤਮ੍ਹਾ ਸਮਾਧਿਮ੍ਹਾ ਵੁਟ੍ਠਾਨਮ੍ਪਿ ਵੁਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਦਮ੍ਪਿ ਞਾਣਂ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਝਾਨਵਿਮੋਕ੍ਖਸਮਾਧਿਸਮਾਪਤ੍ਤੀਨਂ ਸਂਕਿਲੇਸਂ ਵੋਦਾਨਂ ਵੁਟ੍ਠਾਨਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਞਾਣਂ, ਝਾਯੀਤਿ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਝਾਯੀ, ਅਤ੍ਥੇਕਚ੍ਚੋ ਝਾਯੀ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂਯੇਵ ਸਮਾਨਂ ਵਿਪਤ੍ਤੀਤਿ ਪਚ੍ਚੇਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਵਿਭ. ੮੨੮) ਨਯੇਨ ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤਂ. ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਞਾਣਾਨਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰਕਥਾਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ ਸਮ੍ਮੋਹਵਿਨੋਦਨਿਯਂ ਵਿਭਙ੍ਗਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਾਨੁਸ੍ਸਤਿਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਞਾਣਕਥਾ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੇ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤਾ. ਆਸਵਕ੍ਖਯਕਥਾ ਭਯਭੇਰਵੇ.

੧੪੯. ਇਮਾਨਿ ਖੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਾਤਿ ਯਾਨਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ‘‘ਦਸ ਖੋ ਪਨਿਮਾਨਿ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਤਥਾਗਤਬਲਾਨੀ’’ਤਿ ਅਵੋਚਂ, ਇਮਾਨਿ ਤਾਨੀਤਿ ਅਪ੍ਪਨਂ ਕਰੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਪਰਵਾਦੀਕਥਾ ਹੋਤਿ – ਦਸਬਲਞਾਣਂ ਨਾਮ ਪਾਟਿਯੇਕ੍ਕਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸੇਵਾਯਂ ਪਭੇਦੋਤਿ. ਤਂ ਨ ਤਥਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਅਞ੍ਞਮੇਵ ਹਿ ਦਸਬਲਞਾਣਂ, ਅਞ੍ਞਂ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਂ. ਦਸਬਲਞਾਣਞ੍ਹਿ ਸਕਸਕਕਿਚ੍ਚਮੇਵ ਜਾਨਾਤਿ. ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞਾਣਂ ਤਮ੍ਪਿ ਤਤੋ ਅਵਸੇਸਮ੍ਪਿ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਦਸਬਲਞਾਣੇਸੁ ਹਿ ਪਠਮਂ ਕਾਰਣਾਕਾਰਣਮੇਵ ਜਾਨਾਤਿ. ਦੁਤਿਯਂ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਰਵਿਪਾਕਨ੍ਤਰਮੇਵ. ਤਤਿਯਂ ਕਮ੍ਮਪਰਿਚ੍ਛੇਦਮੇਵ. ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਧਾਤੁਨਾਨਤ੍ਤਕਾਰਣਮੇਵ. ਪਞ੍ਚਮਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਅਜ੍ਝਾਸਯਾਧਿਮੁਤ੍ਤਿਮੇਵ. ਛਟ੍ਠਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਤਿਕ੍ਖਮੁਦੁਭਾਵਮੇਵ. ਸਤ੍ਤਮਂ ਝਾਨਾਦੀਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਤੇਸਂ ਸਂਕਿਲੇਸਾਦਿਮੇਵ. ਅਟ੍ਠਮਂ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵੁਤ੍ਥਖਨ੍ਧਸਨ੍ਤਤਿਮੇਵ. ਨਵਮਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਚੁਤਿਪਟਿਸਨ੍ਧਿਮੇਵ. ਦਸਮਂ ਸਚ੍ਚਪਰਿਚ੍ਛੇਦਮੇਵ. ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਂ ਪਨ ਏਤੇਹਿ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਞ੍ਚ ਤਤੋ ਉਤ੍ਤਰਿਞ੍ਚ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਏਤੇਸਂ ਪਨ ਕਿਚ੍ਚਂ ਨ ਸਬ੍ਬਂ ਕਰੋਤਿ. ਤਞ੍ਹਿ ਝਾਨਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਪ੍ਪੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਇਦ੍ਧਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਕੁਬ੍ਬਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਮਗ੍ਗੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਕਿਲੇਸੇ ਖੇਪੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ. ਅਪਿਚ ਪਰਵਾਦੀ ਏਵਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬੋ – ‘‘ਦਸਬਲਞਾਣਂ ਨਾਮ ਏਤਂ ਸਵਿਤਕ੍ਕਸਵਿਚਾਰਂ ਅਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਮਤ੍ਤਂ ਅਵਿਤਕ੍ਕਅਵਿਚਾਰਂ ਕਾਮਾਵਚਰਂ ਰੂਪਾਵਚਰਂ ਅਰੂਪਾਵਚਰਂ ਲੋਕਿਯਂ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰ’’ਨ੍ਤਿ? ਜਾਨਨ੍ਤੋ ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਸਤ੍ਤ ਞਾਣਾਨਿ ਸਵਿਤਕ੍ਕਸਵਿਚਾਰਾਨੀਤਿ ਵਕ੍ਖਤਿ. ਤਤੋ ਪਰਾਨਿ ਦ੍ਵੇ ਅਵਿਤਕ੍ਕਅਵਿਚਾਰਾਨੀਤਿ ਵਕ੍ਖਤਿ. ਆਸਵਕ੍ਖਯਞਾਣਂ ਸਿਯਾ ਸਵਿਤਕ੍ਕਸਵਿਚਾਰਂ, ਸਿਯਾ ਅਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਮਤ੍ਤਂ, ਸਿਯਾ ਅਵਿਤਕ੍ਕਅਵਿਚਾਰਨ੍ਤਿ ਵਕ੍ਖਤਿ. ਤਥਾ ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਸਤ੍ਤ ਕਾਮਾਵਚਰਾਨਿ, ਤਤੋ ਪਰਾਨਿ ਦ੍ਵੇ ਰੂਪਾਵਚਰਾਨਿ, ਅਵਸਾਨੇ ਏਕਂ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਨ੍ਤਿ ਵਕ੍ਖਤਿ, ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਂ ਪਨ ਸਵਿਤਕ੍ਕਸਵਿਚਾਰਮੇਵ ਕਾਮਾਵਚਰਮੇਵ ਲੋਕਿਯਮੇਵਾਤਿ ਵਕ੍ਖਤਿ.

ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਅਨੁਪਦਵਣ੍ਣਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਯਸ੍ਮਾ ਤਥਾਗਤੋ ਪਠਮਂਯੇਵ ਠਾਨਾਟ੍ਠਾਨਞਾਣੇਨ ਵੇਨੇਯ੍ਯਸਤ੍ਤਾਨਂ ਆਸਵਕ੍ਖਯਾਧਿਗਮਸ੍ਸ ਚੇਵ ਅਨਧਿਗਮਸ੍ਸ ਚ ਠਾਨਾਟ੍ਠਾਨਭੂਤਂ ਕਿਲੇਸਾਵਰਣਾਭਾਵਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਲੋਕਿਯਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਟ੍ਠਾਨਦਸ੍ਸਨਤੋ ਨਿਯਤਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਟ੍ਠਾਨਾਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤੋ ਚ. ਅਥ ਨੇਸਂ ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕਞਾਣੇਨ ਵਿਪਾਕਾਵਰਣਾਭਾਵਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਤਿਹੇਤੁਕਪਟਿਸਨ੍ਧਿਦਸ੍ਸਨਤੋ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਗਾਮਿਨੀਪਟਿਪਦਾਞਾਣੇਨ ਕਮ੍ਮਾਵਰਣਾਭਾਵਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਅਨਨ੍ਤਰਿਯਕਮ੍ਮਾਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤੋ. ਏਵਂ ਅਨਾਵਰਣਾਨਂ ਅਨੇਕਧਾਤੁਨਾਨਾਧਾਤੁਞਾਣੇਨ ਅਨੁਕੂਲਧਮ੍ਮਦੇਸਨਤ੍ਥਂ ਚਰਿਯਵਿਸੇਸਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਧਾਤੁਵੇਮਤ੍ਤਦਸ੍ਸਨਤੋ. ਅਥ ਨੇਸਂ ਨਾਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤਿਕਤਾਞਾਣੇਨ ਅਧਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਪਯੋਗਂ ਅਨਾਦਿਯਿਤ੍ਵਾਪਿ ਅਧਿਮੁਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਤ੍ਥਂ. ਅਥੇਵਂ ਦਿਟ੍ਠਾਧਿਮੁਤ੍ਤੀਨਂ ਯਥਾਸਤ੍ਤਿ ਯਥਾਬਲਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤੁਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਰੋਪਰਿਯਤ੍ਤਞਾਣੇਨ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਰੋਪਰਿਯਤ੍ਤਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਸਦ੍ਧਾਦੀਨਂ ਤਿਕ੍ਖਮੁਦੁਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤੋ. ਏਵਂ ਪਰਿਞ੍ਞਾਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਰੋਪਰਿਯਤ੍ਤਾ ਪਨ ਤੇ ਸਚੇ ਦੂਰੇ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਾਦੀਸੁ ਵਸੀਭੂਤਤ੍ਤਾ ਇਦ੍ਧਿਵਿਸੇਸੇਨ ਤੇ ਖਿਪ੍ਪਂ ਉਪਗਚ੍ਛਤਿ. ਉਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਚ ਨੇਸਂ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਾਨੁਸ੍ਸਤਿਞਾਣੇਨ ਪੁਬ੍ਬਜਾਤਿਭਾਵਨਂ, ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਞਾਣਾਨੁਭਾਵਤੋ ਪਤ੍ਤਬ੍ਬੇਨ ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣੇਨ ਸਮ੍ਪਤਿ ਚਿਤ੍ਤਵਿਸੇਸਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਆਸਵਕ੍ਖਯਞਾਣਾਨੁਭਾਵੇਨ ਆਸਵਕ੍ਖਯਗਾਮਿਨਿਯਾ ਪਟਿਪਦਾਯ ਵਿਗਤਸਮ੍ਮੋਹਤ੍ਤਾ ਆਸਵਕ੍ਖਯਾਯ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਇਮਿਨਾ ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਇਮਾਨਿ ਦਸਬਲਾਨਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨਿ.

ਤਂ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਵਾਚਂ ਅਪ੍ਪਹਾਯਾਤਿਆਦੀਸੁ ਪੁਨ ਏਵਰੂਪਿਂ ਵਾਚਂ ਨ ਵਕ੍ਖਾਮੀਤਿ ਵਦਨ੍ਤੋ ਤਂ ਵਾਚਂ ਪਜਹਤਿ ਨਾਮ. ਪੁਨ ਏਵਰੂਪਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਉਪ੍ਪਾਦੇਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਨ੍ਤੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਜਹਤਿ ਨਾਮ. ਪੁਨ ਏਵਰੂਪਂ ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਨ ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਪਜਹਨ੍ਤੋ ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਤਿ ਨਾਮ, ਤਥਾ ਅਕਰੋਨ੍ਤੋ ਨੇਵ ਪਜਹਤਿ, ਨ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਤਿ. ਸੋ ਯਥਾਭਤਂ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਏਵਂ ਨਿਰਯੇਤਿ ਯਥਾ ਨਿਰਯਪਾਲੇਹਿ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਨਿਰਯੇ ਠਪਿਤੋ, ਏਵਂ ਨਿਰਯੇ ਠਪਿਤੋਯੇਵਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਇਦਾਨਿਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸਾਧਕਂ ਉਪਮਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਸੇਯ੍ਯਥਾਪੀਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਸੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋਤਿਆਦੀਸੁ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾ ਸੀਲਸਮਾਧਿਪਞ੍ਞਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਵਸੇਨੇਵ ਵਿਨਿਵਤ੍ਤੇਤੁਮ੍ਪਿ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਅਯਞ੍ਹਿ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾਜੀਵੇਹਿ ਸੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਸਮ੍ਮਾਵਾਯਾਮਸਤਿਸਮਾਧੀਹਿ ਸਮਾਧਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਸਙ੍ਕਪ੍ਪੇਹਿ ਪਞ੍ਞਾਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਸੋ ਏਵਂ ਸੀਲਾਦਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਥਾ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਇਮਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਅਞ੍ਞਂ ਆਰਾਧੇਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ, ਏਵਂਸਮ੍ਪਦਮਿਦਂ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਵਦਾਮਿ ਇਮਮ੍ਪਿ ਕਾਰਣਂ ਏਵਰੂਪਮੇਵ. ਯਥਾ ਹਿ ਮਗ੍ਗਾਨਨ੍ਤਰਂ ਅਵਿਰਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾਵ ਫਲਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਇਮਸ੍ਸਾਪਿ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਚੁਤਿਅਨਨ੍ਤਰਂ ਅਵਿਰਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾਵ ਨਿਰਯੇ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿ ਹੋਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸਕਲਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਬੁਦ੍ਧਵਚਨੇ ਇਮਾਯ ਉਪਮਾਯ ਗਾਲ਼੍ਹਤਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਉਪਮਾ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ.

੧੫੦. ਵੇਸਾਰਜ੍ਜਾਨੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਾਰਜ੍ਜਪਟਿਪਕ੍ਖੋ ਵੇਸਾਰਜ੍ਜਂ, ਚਤੂਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਸਾਰਜ੍ਜਾਭਾਵਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਨ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸੋਮਨਸ੍ਸਮਯਞਾਣਸ੍ਸੇਤਂ ਨਾਮਂ. ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਤੇ ਪਟਿਜਾਨਤੋਤਿ ਅਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ, ਸਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮਾ ਮਯਾ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਾਤਿ ਏਵਂ ਪਟਿਜਾਨਤੋ ਤਵ. ਅਨਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਾਤਿ ਇਮੇ ਨਾਮ ਧਮ੍ਮਾ ਤਯਾ ਅਨਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਾ. ਤਤ੍ਰ ਵਤਾਤਿ ਤੇਸੁ ਵਤ ਅਨਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਾਤਿ ਏਵਂ ਦਸ੍ਸਿਤਧਮ੍ਮੇਸੁ. ਸਹਧਮ੍ਮੇਨਾਤਿ ਸਹੇਤੁਨਾ ਸਕਾਰਣੇਨ ਵਚਨੇਨ ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤੋ ਵਿਯ ਵਿਪ੍ਪਲਪਨ੍ਤੋ ਅਪ੍ਪਮਾਣਂ. ਨਿਮਿਤ੍ਤਮੇਤਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪੁਗ੍ਗਲੋਪਿ ਧਮ੍ਮੋਪਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਤਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਨ ਪਸ੍ਸਾਮਿ, ਯੋ ਮਂ ਪਟਿਚੋਦੇਸ੍ਸਤਿ, ਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਨ ਪਸ੍ਸਾਮਿ, ਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਅਯਂ ਨਾਮ ਧਮ੍ਮੋ ਤਯਾ ਅਨਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋਤਿ ਮਂ ਪਟਿਚੋਦੇਸ੍ਸਤੀਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ. ਖੇਮਪ੍ਪਤ੍ਤੋਤਿ ਖੇਮਂ ਪਤ੍ਤੋ, ਸੇਸਪਦਦ੍ਵਯਂ ਇਮਸ੍ਸੇਵ ਵੇਵਚਨਂ. ਸਬ੍ਬਞ੍ਹੇਤਂ ਵੇਸਾਰਜ੍ਜਞਾਣਮੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਦਸਬਲਸ੍ਸ ਹਿ ਅਯਂ ਨਾਮ ਧਮ੍ਮੋ ਤਯਾ ਅਨਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋਤਿ ਚੋਦਕਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਵਾ ਚੋਦਨਾਕਾਰਣਂ ਅਨਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਧਮ੍ਮਂ ਵਾ ਅਪਸ੍ਸਤੋ ਸਭਾਵਬੁਦ੍ਧੋਯੇਵ ਵਾ ਸਮਾਨੋ ਅਹਂ ਬੁਦ੍ਧੋਸ੍ਮੀਤਿ ਵਦਾਮੀਤਿ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਨ੍ਤਸ੍ਸ ਬਲਵਤਰਂ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਤੇਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਞਾਣਂ ਵੇਸਾਰਜ੍ਜਂ ਨਾਮ. ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਖੇਮਪ੍ਪਤ੍ਤੋ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਅਨ੍ਤਰਾਯਿਕਾ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਅਨ੍ਤਰਾਯਂ ਕਰੋਨ੍ਤੀਤਿ ਅਨ੍ਤਰਾਯਿਕਾ, ਤੇ ਅਤ੍ਥਤੋ ਸਞ੍ਚਿਚ੍ਚ ਵੀਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾ ਸਤ੍ਤ ਆਪਤ੍ਤਿਕ੍ਖਨ੍ਧਾ. ਸਞ੍ਚਿਚ੍ਚ ਵੀਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਞ੍ਹਿ ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਦੁਕ੍ਕਟ-ਦੁਬ੍ਭਾਸਿਤਮ੍ਪਿ ਮਗ੍ਗਫਲਾਨਂ ਅਨ੍ਤਰਾਯਂ ਕਰੋਤਿ. ਇਧ ਪਨ ਮੇਥੁਨਧਮ੍ਮੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਮੇਥੁਨਂ ਸੇਵਤੋ ਹਿ ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਨਿਸ੍ਸਂਸਯਮੇਵ ਮਗ੍ਗਫਲਾਨਂ ਅਨ੍ਤਰਾਯੋ ਹੋਤਿ. ਯਸ੍ਸ ਖੋ ਪਨ ਤੇਸੁ ਅਤ੍ਥਾਯਾਤਿ ਰਾਗਕ੍ਖਯਾਦੀਸੁ ਯਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਾਯ. ਧਮ੍ਮੋ ਦੇਸਿਤੋਤਿ ਅਸੁਭਭਾਵਨਾਦਿਧਮ੍ਮੋ ਕਥਿਤੋ. ਤਤ੍ਰ ਵਤ ਮਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਧਮ੍ਮੇ ਮਂ. ਸੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਦਸਬਲਞਾਣਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਅਟ੍ਠਪਰਿਸਵਣ੍ਣਨਾ

੧੫੧. ‘‘ਅਟ੍ਠ ਖੋ ਇਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਇਦਂ ਕਸ੍ਮਾ ਆਰਦ੍ਧਂ? ਵੇਸਾਰਜ੍ਜਞਾਣਸ੍ਸ ਬਲਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ. ਯਥਾ ਹਿ ਬ੍ਯਤ੍ਤਂ ਪਰਿਸਂ ਅਜ੍ਝੋਗਾਹੇਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੂਨਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਆਰਾਧਨਸਮਤ੍ਥਾਯ ਕਥਾਯ ਧਮ੍ਮਕਥਿਕਸ੍ਸ ਛੇਕਭਾਵੋ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਏਵਂ ਇਮਾ ਅਟ੍ਠ ਪਰਿਸਾ ਪਤ੍ਵਾ ਵੇਸਾਰਜ੍ਜਞਾਣਸ੍ਸ ਵੇਸਾਰਜ੍ਜਭਾਵੋ ਸਕ੍ਕਾ ਞਾਤੁਨ੍ਤਿ ਵੇਸਾਰਜ੍ਜਞਾਣਸ੍ਸ ਬਲਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ, ਅਟ੍ਠ ਖੋ ਇਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਾਤਿਆਦਿਮਾਹ.

ਤਤ੍ਥ ਖਤ੍ਤਿਯਪਰਿਸਾਤਿ ਖਤ੍ਤਿਯਾਨਂ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤ੍ਵਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨਟ੍ਠਾਨਂ, ਏਸ ਨਯੋ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ. ਮਾਰਕਾਯਿਕਾਨਂ ਪਨ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤ੍ਵਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨਟ੍ਠਾਨਂ ਮਾਰਪਰਿਸਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ, ਨ ਮਾਰਾਨਂ. ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਚੇਤਾ ਪਰਿਸਾ ਉਗ੍ਗਟ੍ਠਾਨਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਗਹਿਤਾ. ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਹਿ ‘‘ਏਤ੍ਥ ਰਾਜਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ’’ਤਿ ਪਕਤਿਵਚਨਮ੍ਪਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਿ, ਕਚ੍ਛੇਹਿ ਸੇਦਾ ਮੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਉਗ੍ਗਾ ਖਤ੍ਤਿਯਪਰਿਸਾ. ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਤੀਸੁ ਵੇਦੇਸੁ ਕੁਸਲਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਗਹਪਤਯੋ ਨਾਨਾਵੋਹਾਰੇਸੁ ਚੇਵ ਅਕ੍ਖਰਚਿਨ੍ਤਾਯ ਚ. ਸਮਣਾ ਸਕਵਾਦਪਰਵਾਦੇਸੁ ਕੁਸਲਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤੇਸਂ ਮਜ੍ਝੇ ਧਮ੍ਮਕਥਾਕਥਨਂ ਨਾਮ ਅਤਿਵਿਯ ਭਾਰੋ. ਅਮਨੁਸ੍ਸਾਪਿ ਉਗ੍ਗਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਅਮਨੁਸ੍ਸੋਤਿ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਤੇਪਿ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਸਕਲਸਰੀਰਂ ਸਙ੍ਕਮ੍ਪਤਿ, ਤੇਸਂ ਰੂਪਂ ਵਾ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸਦ੍ਦਂ ਵਾ ਸੁਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਤਾ ਵਿਸਞ੍ਞਿਨੋ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਅਮਨੁਸ੍ਸਪਰਿਸਾ ਉਗ੍ਗਾ. ਤਾਸੁਪਿ ਧਮ੍ਮਕਥਾਕਥਨਂ ਨਾਮ ਅਤਿਵਿਯ ਭਾਰੋ. ਇਤਿ ਉਗ੍ਗਟ੍ਠਾਨਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਤਾ ਗਹਿਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.