੧੦. ਲੋਕਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੩੦. ਦਸਮੇ ਬੁਦ੍ਧਚਕ੍ਖੁਨਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਆਸਯਾਨੁਸਯਞਾਣਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਰੋਪਰਿਯਤ੍ਤਞਾਣਞ੍ਚ ਬੁਦ੍ਧਚਕ੍ਖੁ ਨਾਮ. ਯਥਾਹ –

‘‘ਅਦ੍ਦਸਾ ਖੋ ਭਗਵਾ ਬੁਦ੍ਧਚਕ੍ਖੁਨਾ ਲੋਕਂ ਵੋਲੋਕੇਨ੍ਤੋ ਸਤ੍ਤੇ ਅਪ੍ਪਰਜਕ੍ਖੇ ਮਹਾਰਜਕ੍ਖੇ ਤਿਕ੍ਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇ ਮੁਦਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇ’’ਤਿਆਦਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੮੩; ੨.੩੩੯).

ਲੋਕਨ੍ਤਿ ਤਯੋ ਲੋਕਾ – ਓਕਾਸਲੋਕੋ, ਸਙ੍ਖਾਰਲੋਕੋ, ਸਤ੍ਤਲੋਕੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ –

‘‘ਯਾਵਤਾ ਚਨ੍ਦਿਮਸੂਰਿਯਾ ਪਰਿਹਰਨ੍ਤਿ,

ਦਿਸਾ ਭਨ੍ਤਿ ਵਿਰੋਚਨਾ;

ਤਾਵ ਸਹਸ੍ਸਧਾ ਲੋਕੋ,

ਏਤ੍ਥ ਤੇ ਵਤ੍ਤਤੀ ਵਸੋ’’ਤਿ. –

ਆਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੧.੫੦੩) ਓਕਾਸਲੋਕੋ. ‘‘ਏਕੋ ਲੋਕੋ – ਸਬ੍ਬੇ ਸਤ੍ਤਾ ਆਹਾਰਟ੍ਠਿਤਿਕਾ, ਦ੍ਵੇ ਲੋਕਾ – ਨਾਮਞ੍ਚ ਰੂਪਞ੍ਚ, ਤਯੋ ਲੋਕਾ – ਤਿਸ੍ਸੋ ਵੇਦਨਾ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਲੋਕਾ – ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਆਹਾਰਾ, ਪਞ੍ਚ ਲੋਕਾ – ਪਞ੍ਚੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾ, ਛ ਲੋਕਾ – ਛ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾਨਿ ਆਯਤਨਾਨਿ, ਸਤ੍ਤ ਲੋਕਾ – ਸਤ੍ਤ ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿਯੋ, ਅਟ੍ਠ ਲੋਕਾ – ਅਟ੍ਠ ਲੋਕਧਮ੍ਮਾ, ਨਵ ਲੋਕਾ – ਨਵ ਸਤ੍ਤਾਵਾਸਾ, ਦਸ ਲੋਕਾ – ਦਸਾਯਤਨਾਨਿ, ਦ੍ਵਾਦਸ ਲੋਕਾ – ਦ੍ਵਾਦਸਾਯਤਨਾਨਿ, ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਲੋਕਾ – ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਧਾਤੁਯੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੧੧੨) ਸਙ੍ਖਾਰਲੋਕੋ. ‘‘ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ, ਅਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਸਤ੍ਤਲੋਕੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਇਧਾਪਿ ਸਤ੍ਤਲੋਕੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਤਤ੍ਥ ਲੋਕੀਯਤਿ ਵਿਚਿਤ੍ਤਾਕਾਰਤੋ ਦਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ਸਙ੍ਖਾਤੋ ਲੋਕੋ ਓਕਾਸਲੋਕੋ, ਸਙ੍ਖਾਰੋ ਲੁਜ੍ਜਤਿ ਪਲੁਜ੍ਜਤੀਤਿ ਲੋਕੋ, ਲੋਕੀਯਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪੁਞ੍ਞਪਾਪਂ ਤਬ੍ਬਿਪਾਕੋ ਚਾਤਿ ਸਤ੍ਤਲੋਕੋ. ਤੇਸੁ ਭਗਵਾ ਮਹਾਕਰੁਣਾਯ ਅਨੁਕਮ੍ਪਮਾਨੋ ਸਂਸਾਰਦੁਕ੍ਖਤੋ ਮੋਚੇਤੁਕਾਮੋ ਸਤ੍ਤਲੋਕਂ ਓਲੋਕੇਸਿ. ਕਤਮਸ੍ਸ ਪਨ ਸਤ੍ਤਾਹਸ੍ਸ ਅਚ੍ਚਯੇਨ ਓਲੋਕੇਸਿ? ਪਠਮਸ੍ਸ ਸਤ੍ਤਾਹਸ੍ਸ. ਭਗਵਾ ਹਿ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕਸਤ੍ਤਾਹਸ੍ਸ ਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਪਚ੍ਛਿਮਯਾਮਾਵਸਾਨੇ ‘‘ਯਦਾ ਹਵੇ ਪਾਤੁਭਵਨ੍ਤਿ ਧਮ੍ਮਾ…ਪੇ… ਸੂਰਿਯੋਵ ਓਭਾਸਯਮਨ੍ਤਲਿਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ (ਉਦਾ. ੧-੩; ਕਥਾ. ੩੨੧; ਮਹਾਵ. ੧-੩) ਇਮਂ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਾਨੁਭਾਵਦੀਪਕਂ ਉਦਾਨਂ ਉਦਾਨੇਤ੍ਵਾ, ‘‘ਅਹਂ ਤਾਵ ਏਵਂ ਸੁਦੁਤ੍ਤਰਂ ਸਂਸਾਰਮਹੋਘਂ ਇਮਾਯ ਧਮ੍ਮਨਾਵਾਯ ਸਮੁਤ੍ਤਰਿਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਪਾਰੇ ਠਿਤੋ, ਹਨ੍ਦ ਦਾਨਿ ਲੋਕਮ੍ਪਿ ਤਾਰੇਸ੍ਸਾਮਿ, ਕੀਦਿਸੋ ਨੁ ਖੋ ਲੋਕੋ’’ਤਿ ਲੋਕਂ ਵੋਲੋਕੇਸਿ. ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਤਸ੍ਸ ਸਤ੍ਤਾਹਸ੍ਸ ਅਚ੍ਚਯੇਨ ਤਮ੍ਹਾ ਸਮਾਧਿਮ੍ਹਾ ਵੁਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਬੁਦ੍ਧਚਕ੍ਖੁਨਾ ਲੋਕਂ ਵੋਲੋਕੇਸੀ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਵੋਲੋਕੇਸੀਤਿ ਵਿਵਿਧੇਹਿ ਆਕਾਰੇਹਿ ਪਸ੍ਸਿ, ਹਤ੍ਥਤਲੇ ਠਪਿਤਆਮਲਕਂ ਵਿਯ ਅਤ੍ਤਨੋ ਞਾਣੇਨ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਂ ਅਕਾਸਿ. ਅਨੇਕੇਹਿ ਸਨ੍ਤਾਪੇਹੀਤਿਆਦਿ ਵੋਲੋਕਿਤਾਕਾਰਦਸ੍ਸਨਂ. ਅਨੇਕੇਹਿ ਸਨ੍ਤਾਪੇਹੀਤਿ ਅਨੇਕੇਹਿ ਦੁਕ੍ਖੇਹਿ. ਦੁਕ੍ਖਞ੍ਹਿ ਸਨ੍ਤਾਪਨਪੀਲ਼ਨਟ੍ਠੇਨ ਸਨ੍ਤਾਪੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਯਥਾਹ – ‘‘ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਪੀਲ਼ਨਟ੍ਠੋ ਸਙ੍ਖਤਟ੍ਠੋ ਸਨ੍ਤਾਪਟ੍ਠੋ ਵਿਪਰਿਣਾਮਟ੍ਠੋ’’ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੧੭). ਤਞ੍ਚ ਦੁਕ੍ਖਦੁਕ੍ਖਾਦਿਵਸੇਨ ਚੇਵ ਜਾਤਿਆਦਿਵਸੇਨ ਚ ਅਨੇਕਪ੍ਪਕਾਰਂ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਨੇਕੇਹਿ ਸਨ੍ਤਾਪੇਹੀ’’ਤਿ. ਅਨੇਕੇਹਿ ਦੁਕ੍ਖੇਹਿ ਸਨ੍ਤਪ੍ਪਮਾਨੇ ਪੀਲ਼ਿਯਮਾਨੇ ਬਾਧਿਯਮਾਨੇ. ਪਰਿਲ਼ਾਹੇਹੀਤਿ ਪਰਿਦਾਹੇਹਿ. ਪਰਿਡਯ੍ਹਮਾਨੇਤਿ ਇਨ੍ਧਨਂ ਵਿਯ ਅਗ੍ਗਿਨਾ ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਡਯ੍ਹਮਾਨੇ. ਰਾਗਜੇਹੀਤਿ ਰਾਗਸਮ੍ਭੂਤੇਹਿ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸੇਸੁਪਿ. ਰਾਗਾਦਯੋ ਹਿ ਯਸ੍ਮਿਂ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਨਿਦ੍ਦਹਨ੍ਤਾ ਵਿਯ ਵਿਬਾਧੇਨ੍ਤਿ, ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਤਯੋਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਗ੍ਗੀ – ਰਾਗਗ੍ਗਿ, ਦੋਸਗ੍ਗਿ, ਮੋਹਗ੍ਗੀ’’ਤਿ (ਇਤਿਵੁ. ੯੩). ਯਤੋ ਤੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਕਾਯਞ੍ਚ ਕਿਲੇਸੇਨ੍ਤੀਤਿ ਕਿਲੇਸਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਪਰਿਡਯ੍ਹਮਾਨੇਤਿ ਏਤੇਨ ਭਗਵਾ ਰਾਗਾਦਿਕਿਲੇਸਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਿਦੁਕ੍ਖਤਂ, ਤੇਨ ਚ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਅਭਿਭੂਤਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸਨ੍ਤਪ੍ਪਮਾਨੇਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਨ ਤੇਸਂ ਕਾਲਨ੍ਤਰਦੁਕ੍ਖਤਂ, ਤੇਨ ਨਿਰਨ੍ਤਰੋਪਦ੍ਦਵਤਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਭਗਵਾ ਹਿ ਬੋਧਿਰੁਕ੍ਖਮੂਲੇ ਅਪਰਾਜਿਤਪਲ੍ਲਙ੍ਕੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਪਠਮਯਾਮੇ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਿਤ੍ਵਾ ਮਜ੍ਝਿਮਯਾਮੇ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਂ ਵਿਸੋਧੇਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਿਮਯਾਮੇ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦੇ ਞਾਣਂ ਓਤਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਿਲੇਸਮੂਲਕਂ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਮਸਨ੍ਤੋ ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਾਧਿਗਮੇਨ ਸਯਂ ਵਿਗਤਵਿਦ੍ਧਸ੍ਤਕਿਲੇਸੋ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਨਨ੍ਤਰਂ ਅਨਵਸੇਸਾਨਂ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਪਰਿਕ੍ਖੀਣਭਾਵਦੀਪਕਂ ਸਬ੍ਬਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਅਵਿਜਹਿਤਂ ‘‘ਅਨੇਕਜਾਤਿਸਂਸਾਰ’’ਨ੍ਤਿ (ਧ. ਪ. ੧੫੩) ਉਦਾਨਂ ਉਦਾਨੇਤ੍ਵਾ ਤੇਨੇਵ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕੇਨ ਸਤ੍ਤਾਹਂ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਸੁਖਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਸਤ੍ਤਮਾਯ ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਤੀਸੁ ਯਾਮੇਸੁ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਤੀਣਿ ਉਦਾਨਾਨਿ ਉਦਾਨੇਤ੍ਵਾ ਤਤਿਯਉਦਾਨਾਨਨ੍ਤਰਂ ਬੁਦ੍ਧਚਕ੍ਖੁਨਾ ਲੋਕਂ ਵੋਲੋਕੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਕਲਮਿਦਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਂ ਕਿਲੇਸਮੂਲਕਂ, ਕਿਲੇਸਾ ਨਾਮੇਤੇ ਪਵਤ੍ਤਿਦੁਕ੍ਖਾ ਆਯਤਿਮ੍ਪਿ ਦੁਕ੍ਖਹੇਤੁਭੂਤਾ, ਤੇਹਿ ਇਮੇ ਸਤ੍ਤਾ ਸਨ੍ਤਪ੍ਪਨ੍ਤਿ ਪਰਿਡਯ੍ਹਨ੍ਤਿ ਚਾ’’ਤਿ ਪਸ੍ਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਦ੍ਦਸਾ ਖੋ ਭਗਵਾ…ਪੇ… ਮੋਹਜੇਹਿਪੀ’’ਤਿ.

ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾਤਿ ਏਤਂ ਲੋਕਸ੍ਸ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਪਪਰਿਲ਼ਾਹੇਹਿ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯਮਾਨਤਂ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰਤੋ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ. ਇਮਂ ਉਦਾਨਨ੍ਤਿ ਇਮਂ ਸਬ੍ਬਸਨ੍ਤਾਪਪਰਿਲ਼ਾਹਤੋ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਵਿਭਾਵਨਂ ਮਹਾਉਦਾਨਂ ਉਦਾਨੇਸਿ.

ਤਤ੍ਥ ਅਯਂ ਲੋਕੋ ਸਨ੍ਤਾਪਜਾਤੋਤਿ ਅਯਂ ਸਬ੍ਬੋਪਿ ਲੋਕੋ ਜਰਾਰੋਗਮਰਣੇਹਿ ਚੇਵ ਨਾਨਾਵਿਧਬ੍ਯਸਨੇਹਿ ਚ ਕਿਲੇਸਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨੇਹਿ ਚ ਜਾਤਸਨ੍ਤਾਪੋ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਕਾਯਿਕਚੇਤਸਿਕਦੁਕ੍ਖਾਭਿਭਵੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਫਸ੍ਸਪਰੇਤੋਤਿ ਤਤੋ ਏਵ ਅਨੇਕੇਹਿ ਦੁਕ੍ਖਸਮ੍ਫਸ੍ਸੇਹਿ ਪਰਿਹਤੋ ਉਪਦ੍ਦੁਤੋ. ਅਥ ਵਾ ਫਸ੍ਸਪਰੇਤੋਤਿ ਸੁਖਾਦਿਸਙ੍ਖਾਤਾਨਂ ਤਿਸ੍ਸਨ੍ਨਂ ਦੁਕ੍ਖਤਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤੇਹਿ ਛਹਿ ਫਸ੍ਸੇਹਿ ਅਭਿਭੂਤੋ, ਤਤੋ ਤਤੋ ਦ੍ਵਾਰਤੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਪਵਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਉਪਸ੍ਸਟ੍ਠੋ. ਰੋਗਂ ਵਦਤਿ ਅਤ੍ਤਤੋਤਿ ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਂ ਵੇਦਨਾਸਙ੍ਖਾਤਂ ਰੋਗਂ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕਮੇਵ ਵਾ ਯਥਾਭੂਤਂ ਅਜਾਨਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਹ’’ਨ੍ਤਿ ਸਞ੍ਞਾਯ ਦਿਟ੍ਠਿਗਾਹਵਸੇਨ ‘‘ਅਹਂ ਸੁਖਿਤੋ ਦੁਕ੍ਖਿਤੋ’’ਤਿ ਅਤ੍ਤਤੋ ਵਦਤਿ. ‘‘ਅਤ੍ਤਨੋ’’ਤਿਪਿ ਪਠਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਯ੍ਵਾਯਂ ਲੋਕੋ ਕੇਨਚਿ ਦੁਕ੍ਖਧਮ੍ਮੇਨ ਫੁਟ੍ਠੋ ਅਭਾਵਿਤਤ੍ਤਤਾਯ ਅਧਿਵਾਸੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਹੋ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਈਦਿਸਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਮਯ੍ਹਂ ਅਤ੍ਤਨੋਪਿ ਮਾ ਹੋਤੂ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਿਪ੍ਪਲਪਨ੍ਤੋ ਕੇਵਲਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਰੋਗਂ ਵਦਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਪਹਾਨਾਯ ਨ ਪਟਿਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਅਥ ਵਾ ਤਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਅਜਾਨਨ੍ਤੋ ਤਣ੍ਹਾਗਾਹਵਸੇਨ ‘‘ਮਮ’’ਨ੍ਤਿ ਸਞ੍ਞਾਯ ਅਤ੍ਤਤੋ ਵਦਤਿ, ‘‘ਮਮ ਇਦ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾਚਂ ਨਿਚ੍ਛਾਰੇਤਿ.

ਯੇਨ ਯੇਨ ਹਿ ਮਞ੍ਞਤੀਤਿ ਏਵਮਿਮਂ ਰੋਗਭੂਤਂ ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕਂ ਅਤ੍ਤਤੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਾ ਵਦਨ੍ਤੋ ਲੋਕੋ ਯੇਨ ਯੇਨ ਰੂਪਵੇਦਨਾਦਿਨਾ ਕਾਰਣਭੂਤੇਨ, ਯੇਨ ਵਾ ਸਸ੍ਸਤਾਦਿਨਾ ਪਕਾਰੇਨ ਦਿਟ੍ਠਿਮਾਨਤਣ੍ਹਾਮਞ੍ਞਨਾਹਿ ਮਞ੍ਞਤਿ. ਤਤੋ ਤਂ ਹੋਤਿ ਅਞ੍ਞਥਾਤਿ ਤਤੋ ਅਤ੍ਤਨਾ ਪਰਿਕਪ੍ਪਿਤਾਕਾਰਤੋ ਤਂ ਮਞ੍ਞਨਾਯ ਵਤ੍ਥੁਭੂਤਂ ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕਂ ਅਞ੍ਞਥਾ ਅਨਤ੍ਤਾਨਤ੍ਤਨਿਯਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਵਸੇ ਵਤ੍ਤੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਤਾਯ ਅਹਙ੍ਕਾਰਮਮਙ੍ਕਾਰਤ੍ਤਂ ਨ ਨਿਪ੍ਫਾਦੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਥ ਵਾ ਤਤੋਤਿ ਤਸ੍ਮਾ ਮਞ੍ਞਨਾਮਤ੍ਤਭਾਵਤੋ ਤਂ ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕਂ ਨਿਚ੍ਚਾਦਿਵਸੇਨ ਮਞ੍ਞਿਤਂ ਅਞ੍ਞਥਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਸਭਾਵਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਨ ਹਿ ਮਞ੍ਞਨਾ ਭਾਵਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ ਵਾ ਲਕ੍ਖਣਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ ਵਾ ਕਾਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ.

ਅਞ੍ਞਥਾਭਾਵੀ ਭਵਸਤ੍ਤੋਤਿ ਅਸਮ੍ਭਵੇ ਵਡ੍ਢਿਯਂ ਹਿਤਸੁਖੇ ਸਤ੍ਤੋ ਲਗ੍ਗੋ ਸਤ੍ਤਲੋਕੋ ਮਞ੍ਞਨਾਯ ਯਥਾਰੁਚਿ ਚਿਨ੍ਤਿਯਮਾਨੋਪਿ ਵਿਪਰੀਤਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਤਤੋ ਅਞ੍ਞਥਾਭਾਵੀ ਅਹਿਤਦੁਕ੍ਖਭਾਵੀ ਵਿਘਾਤਂਯੇਵ ਪਾਪੁਣਾਤਿ. ਭਵਮੇਵਾਭਿਨਨ੍ਦਤੀਤਿ ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਪਿ ਤਂ ਮਞ੍ਞਨਾਪਰਿਕਪ੍ਪਿਤਂ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਂ ਭਵਂ ਵਡ੍ਢਿਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਤਿ ਏਵ ਅਭਿਕਙ੍ਖਤਿ ਏਵ. ਅਥ ਵਾ ਅਞ੍ਞਥਾਭਾਵੀਤਿ ‘‘ਨਿਚ੍ਚੋ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਮਞ੍ਞਨਾਯ ਪਰਿਕਪ੍ਪਿਤਾਕਾਰਤੋ ਸਯਂ ਅਞ੍ਞਥਾਭਾਵੀ ਸਮਾਨੋ ਅਨਿਚ੍ਚੋ ਅਧੁਵੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਭਵਸਤ੍ਤੋਤਿ ਕਾਮਾਦਿਭਵੇਸੁ ਭਵਤਣ੍ਹਾਯ ਸਤ੍ਤੋ ਲਗ੍ਗੋ ਗਧਿਤੋ. ਭਵਮੇਵਾਭਿਨਨ੍ਦਤੀਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਸਭਾਵਂ ਭਵਮੇਵ ਨਿਚ੍ਚਾਦਿਵਸੇਨ ਪਰਾਮਸਿਤ੍ਵਾ, ਤਤ੍ਥ ਵਾ ਅਧਿਮੁਤ੍ਤਿਸਞ੍ਞਂ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਾਭਿਨਨ੍ਦਨਾਹਿ ਅਭਿਨਨ੍ਦਤਿ, ਨ ਤਤ੍ਥ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਤਿ. ਯਦਭਿਨਨ੍ਦਤਿ ਤਂ ਭਯਨ੍ਤਿ ਯਂ ਵਡ੍ਢਿਸਙ੍ਖਾਤਂ ਭਵਂ ਕਾਮਾਦਿਭਵਂ ਵਾ ਅਭਿਨਨ੍ਦਤਿ, ਤਂ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਵਿਪਰਿਣਾਮਸਭਾਵਤ੍ਤਾ ਅਨੇਕਬ੍ਯਸਨਾਨੁਬਨ੍ਧਤ੍ਤਾ ਚ ਭਵਹੇਤੁਭਾਵਤੋ ਅਤਿਵਿਯ ਭਯਾਨਕਟ੍ਠੇਨ ਭਯਂ. ਯਸ੍ਸ ਭਾਯਤੀਤਿ ਯਤੋ ਜਰਾਮਰਣਾਦਿਤੋ ਭਾਯਤਿ, ਤਂ ਜਰਾਮਰਣਾਦਿ ਦੁਕ੍ਖਾਧਿਟ੍ਠਾਨਭਾਵਤੋ ਦੁਕ੍ਖਦੁਕ੍ਖਭਾਵਤੋ ਚ ਦੁਕ੍ਖਂ. ਅਥ ਵਾ ਯਸ੍ਸ ਭਾਯਤੀਤਿ ਭਵਾਭਿਨਨ੍ਦਨੇਨ ਯਸ੍ਸ ਵਿਭਵਸ੍ਸ ਭਾਯਤਿ, ਸੋ ਉਚ੍ਛੇਦਸਙ੍ਖਾਤੋ ਵਿਭਵੋ, ਤਤੋ ਭਾਯਨਞ੍ਚ ਦੁਕ੍ਖਵਤ੍ਥੁਭਾਵਤੋ ਜਾਤਿਆਦਿਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਅਨਤਿਵਤ੍ਤਨਤੋ ਚ ਦੁਕ੍ਖਂ ਦੁਕ੍ਖਸਭਾਵਮੇਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਥ ਵਾ ਯਸ੍ਸ ਭਾਯਤਿ ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਯਸ੍ਸ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਕਸ੍ਸ ਭਾਯਤਿ ਤਂ ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ ਅਜਾਨਨ੍ਤੋ, ਤਂ ਭਯਂ ਤਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਂ ਹੋਤਿ, ਦੁਕ੍ਖਂ ਆਵਹਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਏਤ੍ਤਕੇਨ ਵਟ੍ਟਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਵਿਵਟ੍ਟਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ, ‘‘ਭਵਵਿਪ੍ਪਹਾਨਾਯ ਖੋ ਪਨਿਦਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਵੁਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਤਤ੍ਥ ਭਵਵਿਪ੍ਪਹਾਨਾਯਾਤਿ ਕਾਮਾਦਿਭਵਸ੍ਸ ਪਜਹਨਤ੍ਥਾਯ. ਖੋਤਿ ਅਵਧਾਰਣੇ, ਪਨਾਤਿ ਪਦਪੂਰਣੇ ਨਿਪਾਤੋ. ਇਦਨ੍ਤਿ ਆਸਨ੍ਨਪਚ੍ਚਕ੍ਖਵਚਨਂ. ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਨ੍ਤਿ ਮਗ੍ਗਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ. ਵੁਸ੍ਸਤੀਤਿ ਪੂਰੇਸ੍ਸਤਿ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਏਕਨ੍ਤੇਨੇਵ ਕਾਮਾਦਿਭਵਸ੍ਸ ਸਮੁਦਯਪ੍ਪਹਾਨੇਨ ਅਨਵਸੇਸਪਜਹਨਤ੍ਥਾਯ ਇਦਂ ਮਯਾ ਸਤਸਹਸ੍ਸਕਪ੍ਪਾਧਿਕਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯਾਨਿ ਅਤਿਦੁਕ੍ਕਰਾਨਿ ਆਚਰਿਤ੍ਵਾ ਪਾਰਮਿਯੋ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ਬੋਧਿਮਣ੍ਡੇ ਤਿਣ੍ਣਂ ਮਾਰਾਨਂ ਮਤ੍ਥਕਂ ਮਦ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਅਧਿਗਤਂ ਸੀਲਾਦਿਕ੍ਖਨ੍ਧਤ੍ਤਯਸਙ੍ਗਹਂ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕਮਗ੍ਗਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਿਯਤਿ ਭਾਵਿਯਤੀਤਿ.

ਏਵਂ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਏਕਂਸੇਨੇਵ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਅਞ੍ਞਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਤਦਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯੇ ਹਿ ਕੇਚੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਯੇਤਿ ਅਨਿਯਮਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ਹੀਤਿ ਨਿਪਾਤਮਤ੍ਤਂ. ਕੇਚੀਤਿ ਏਕਚ੍ਚੇ. ਪਦਦ੍ਵਯੇਨਾਪਿ ਤਥਾਵਾਦਿਨੋ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਿਕੇ ਅਨਿਯਮਤੋ ਪਰਿਯਾਦਿਯਤਿ. ਸਮਣਾਤਿ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜੂਪਗਮਨਮਤ੍ਤੇਨ ਸਮਣਾ, ਨ ਸਮਿਤਪਾਪਾ. ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਤਿ ਜਾਤਿਮਤ੍ਤੇਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ, ਨ ਬਾਹਿਤਪਾਪਾ. ਵਾਸਦ੍ਦੋ ਵਿਕਪ੍ਪਤ੍ਥੋ. ਭਵੇਨ ਭਵਸ੍ਸ ਵਿਪ੍ਪਮੋਕ੍ਖਮਾਹਂਸੂਤਿ ਏਕਚ੍ਚੇ ਕਾਮਭਵੇਨ ਰੂਪਭਵੇਨ ਵਾ ਸਬ੍ਬਭਵਤੋ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਸਂਸਾਰਸੁਦ੍ਧਿਂ ਕਥਯਿਂਸੁ.

ਕੇ ਪਨੇਵਂ ਵਦਨ੍ਤੀਤਿ? ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਨਿਬ੍ਬਾਨਵਾਦਿਨੋ ਤੇਸੁ ਹਿ ਕੇਚਿ ‘‘ਉਲ਼ਾਰੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਕਾਮਗੁਣੇਹਿ ਸਮਪ੍ਪਿਤੋ ਅਤ੍ਤਾ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਪਰਮਂ ਨਿਬ੍ਬੁਤਿਂ ਪਤ੍ਤੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਕੇਚਿ ‘‘ਰੂਪਾਵਚਰਜ੍ਝਾਨੇਸੁ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਸਮਙ੍ਗੀ…ਪੇ… ਕੇਚਿ ‘‘ਦੁਤਿਯਤਤਿਯਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਸਮਙ੍ਗੀ ਅਤ੍ਤਾ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਪਰਮਂ ਨਿਬ੍ਬੁਤਿਂ ਪਤ੍ਤੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਯਥਾਹ –

‘‘ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਸਮਣੋ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵਾ ਏਵਂਵਾਦੀ ਹੋਤਿ ਏਵਂਦਿਟ੍ਠਿ ‘ਯਤੋ ਖੋ ਭੋ ਅਯਂ ਅਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਚਹਿ ਕਾਮਗੁਣੇਹਿ ਸਮਪ੍ਪਿਤੋ’’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੯੪) ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ.

ਤੇ ਪਨ ਯਸ੍ਮਾ ਯਾਵਦਤ੍ਥਂ ਪੀਤਤ੍ਤਾ ਸੁਹਿਤਾਯ ਜਲੂਕਾਯ ਵਿਯ ਰੁਹਿਰਪਿਪਾਸਾ ਕਾਮਾਦਿਸੁਖੇਹਿ ਸਮਪ੍ਪਿਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਾਮੇਸਨਾਦਯੋ ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਤਦਭਾਵੇ ਚ ਭਵਸ੍ਸ ਅਭਾਵੋਯੇਵ, ਯਸ੍ਮਿਂ ਯਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਭਵੇ ਠਿਤਸ੍ਸ ਅਯਂ ਨਯੋ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਤੇਨ ਤੇਨ ਭਵੇਨ ਸਬ੍ਬਭਵਤੋ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਹੋਤੀਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਭਵੇਨ ਭਵਸ੍ਸ ਵਿਪ੍ਪਮੋਕ੍ਖਮਾਹਂਸੂ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਯੇਸਞ੍ਚ ‘‘ਏਤ੍ਤਕਂ ਨਾਮ ਕਾਲਂ ਸਂਸਰਿਤ੍ਵਾ ਬਾਲਾ ਚ ਪਣ੍ਡਿਤਾ ਚ ਪਰਿਯੋਸਾਨਭਵੇ ਠਤ੍ਵਾ ਸਂਸਾਰਤੋ ਵਿਮੁਚ੍ਚਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਲਦ੍ਧਿ, ਤੇਪਿ ਭਵੇਨ ਭਵਸ੍ਸ ਵਿਪ੍ਪਮੋਕ੍ਖਂ ਵਦਨ੍ਤਿ ਨਾਮ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ –

‘‘ਚੁਲ੍ਲਾਸੀਤਿ ਮਹਾਕਪ੍ਪਿਨੋ ਸਤਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਯਾਨਿ ਬਾਲੇ ਚ ਪਣ੍ਡਿਤੇ ਚ ਸਨ੍ਧਾਵਿਤ੍ਵਾ ਸਂਸਰਿਤ੍ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਂ ਕਰਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੧੬੮).

ਅਥ ਵਾ ਭਵੇਨਾਤਿ ਭਵਦਿਟ੍ਠਿਯਾ. ਭਵਤਿ ਸਸ੍ਸਤਂ ਤਿਟ੍ਠਤੀਤਿ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ਸਸ੍ਸਤਦਿਟ੍ਠਿ ਭਵਦਿਟ੍ਠੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਵਦਿਟ੍ਠਿ ਏਵੇਤ੍ਥ ਉਤ੍ਤਰਪਦਲੋਪੇਨ ਭਵਤਣ੍ਹਾਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ ਭਵੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਭਵਦਿਟ੍ਠਿਵਸੇਨ ਚ ਏਕਚ੍ਚੇ ਭਵਵਿਸੇਸਂਯੇਵ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਵੂਪਸਨ੍ਤਵੁਤ੍ਤਿਯਾ ਆਯੁਨੋ ਚ ਦੀਘਾਵਾਸਤਾਯ ਨਿਚ੍ਚਾਦਿਸਭਾਵਂ ਭਵਵਿਮੋਕ੍ਖਂ ਮਞ੍ਞਨ੍ਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਬਕੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ‘‘ਇਦਂ ਨਿਚ੍ਚਂ, ਇਦਂ ਧੁਵਂ, ਇਦਂ ਸਸ੍ਸਤਂ, ਇਦਂ ਅਵਿਪਰਿਣਾਮਧਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੫੦੧) ਅਵੋਚ. ਤੇਸਮੇਵਂ ਵਿਪਰੀਤਗਾਹੀਨਂ ਅਨਿਸ੍ਸਰਣੇ ਨਿਸ੍ਸਰਣਦਿਟ੍ਠੀਨਂ ਕੁਤੋ ਭਵਵਿਮੋਕ੍ਖੋ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ – ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ‘ਅਵਿਪ੍ਪਮੁਤ੍ਤਾ ਭਵਸ੍ਮਾ’ਤਿ ਵਦਾਮੀ’’ਤਿ.

ਵਿਭਵੇਨਾਤਿ ਉਚ੍ਛੇਦੇਨ. ਭਵਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਰਣਮਾਹਂਸੂਤਿ ਸਬ੍ਬਭਵਤੋ ਨਿਗ੍ਗਮਨਂ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਿਂ ਸਂਸਾਰਸੁਦ੍ਧਿਂ ਵਦਿਂਸੁ. ਤੇ ਹਿ ‘‘ਭਵੇਨ ਭਵਸ੍ਸ ਵਿਪ੍ਪਮੋਕ੍ਖੋ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਾਨਂ ਵਾਦਂ ਅਨਨੁਜਾਨਨ੍ਤਾ ਭਵੂਪਚ੍ਛੇਦੇਨ ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ ਪਟਿਜਾਨਿਂਸੁ. ਵਿਭਵੇਨਾਤਿ ਵਾ ਉਚ੍ਛੇਦਦਿਟ੍ਠਿਯਾ. ਵਿਭਵਤਿ ਵਿਨਸ੍ਸਤਿ ਉਚ੍ਛਿਜ੍ਜਤਿ ਅਤ੍ਤਾ ਚ ਲੋਕੋ ਚਾਤਿ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ਉਚ੍ਛੇਦਦਿਟ੍ਠਿ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ‘‘ਵਿਭਵੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਉਚ੍ਛੇਦਦਿਟ੍ਠਿਵਸੇਨ ਹਿ ਸਤ੍ਤਾ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਉਚ੍ਛਿਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਸਾ ਏਵ ਸਂਸਾਰਸੁਦ੍ਧੀਤਿ ਉਚ੍ਛੇਦਵਾਦਿਨੋ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ –

‘‘ਯਤੋ ਖੋ ਭੋ ਅਯਂ ਅਤ੍ਤਾ ਰੂਪੀ ਚਾਤੁਮਹਾਭੂਤਿਕੋ…ਪੇ… ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ, ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਖੋ ਭੋ ਅਯਂ ਅਤ੍ਤਾ ਸਮ੍ਮਾ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੮੫).

ਤਥਾ –

‘‘ਨਤ੍ਥਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਦਿਨ੍ਨਂ, ਨਤ੍ਥਿ ਯਿਟ੍ਠਂ ਨਤ੍ਥਿ ਹੁਤਂ…ਪੇ… ਬਾਲੇ ਚ ਪਣ੍ਡਿਤੇ ਚ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਉਚ੍ਛਿਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਵਿਨਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’’ਤਿ ਚ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੧੭੧).

ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਏਵਂ ਵਿਪਰੀਤਗਾਹੀਨਂ ਕੁਤੋ ਭਵਨਿਸ੍ਸਰਣਂ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ – ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ‘ਅਨਿਸ੍ਸਟਾ ਭਵਸ੍ਮਾ’ਤਿ ਵਦਾਮੀ’’ਤਿ. ਨ ਹਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਭਾਵਨਾਯ ਅਨਵਸੇਸਕਿਲੇਸਂ ਅਸਮੁਗ੍ਘਾਤੇਤ੍ਵਾ ਕਦਾਚਿਪਿ ਭਵਤੋ ਨਿਸ੍ਸਰਣਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਸਮ੍ਭਵਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਤੇਸਂ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਯਥਾਭੂਤਾਵਬੋਧਾਭਾਵਤੋ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਅਨ੍ਤਦ੍ਵਯਨਿਪਤਿਤਾਨਂ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਵਸੇਨ ਸਮ੍ਪਰਿਤਸਿਤਵਿਪ੍ਫਨ੍ਦਿਤਮਤ੍ਤਂ, ਯਤੋ ਤੇ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਿਕਾ ਪਵਤ੍ਤਿਹੇਤੂਸੁਪਿ ਸਮ੍ਮੂਲ਼੍ਹਾ ਸਕ੍ਕਾਯਭੂਮਿਯਂ ਸੁਨਿਖਾਤੇ ਵਿਪਰੀਤਦਸ੍ਸਨਥਮ੍ਭੇ ਤਣ੍ਹਾਬਨ੍ਧਨੇਨ ਬਦ੍ਧਾ ਗਦ੍ਦੂਲਬਨ੍ਧਨਾ ਵਿਯ ਸਾ ਨ ਵਿਜਹਨ੍ਤਿ ਬਨ੍ਧਨਟ੍ਠਾਨਂ, ਕੁਤੋ ਨੇਸਂ ਵਿਮੋਕ੍ਖੋ?

ਯੇ ਪਨ ਚਤੁਸਚ੍ਚਵਿਭਾਵਨੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਅਸਮ੍ਮੋਹਤੋ ਤਂ ਅਨ੍ਤਦ੍ਵਯਂ ਅਨੁਪਗਮ੍ਮ ਮਜ੍ਝਿਮਂ ਪਟਿਪਦਂ ਸਮਾਰੁਲ਼੍ਹਾ, ਤੇਸਂਯੇਵ ਭਵਵਿਪ੍ਪਮੋਕ੍ਖੋ ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਚਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਉਪਧਿਂ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਉਪਧਿਨ੍ਤਿ ਖਨ੍ਧਾਦਿਉਪਧਿਂ. ਹੀਤਿ ਨਿਪਾਤਮਤ੍ਤਂ. ਪਟਿਚ੍ਚਾਤਿ ਨਿਸ੍ਸਾਯ, ਪਚ੍ਚਯਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਜਾਤਿਆਦਿ ਦੁਕ੍ਖਂ. ਕਿਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ? ਯਤ੍ਥਿਮੇ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਿਕਾ ਵਿਮੋਕ੍ਖਸਞ੍ਞਿਨੋ, ਤਤ੍ਥ ਖਨ੍ਧਕਿਲੇਸਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰੂਪਧਯੋ ਅਧਿਗਤਾ, ਕੁਤੋ ਤਤ੍ਥ ਦੁਕ੍ਖਨਿਸ੍ਸਰਣਂ? ਯਤ੍ਰ ਹਿ ਕਿਲੇਸਾ, ਤਤ੍ਰਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਸਮ੍ਭਵਤੋ ਭਵਪਬਨ੍ਧਸ੍ਸ ਅਵਿਚ੍ਛੇਦੋਯੇਵਾਤਿ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਅਨਿਵਤ੍ਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਉਪਧਿਞ੍ਹਿ ਪਟਿਚ੍ਚ ਦੁਕ੍ਖਮਿਦਂ ਸਮ੍ਭੋਤੀ’’ਤਿ.

ਇਦਾਨਿ ਯਂ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ, ‘‘ਸਬ੍ਬੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਯਾ ਨਤ੍ਥਿ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਵੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਯਾਤਿ ਕਾਮੁਪਾਦਾਨਂ ਦਿਟ੍ਠੁਪਾਦਾਨਂ ਸੀਲਬ੍ਬਤੁਪਾਦਾਨਂ ਅਤ੍ਤਵਾਦੁਪਾਦਾਨਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਇਮੇਸਂ ਚਤੁਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਉਪਾਦਾਨਾਨਂ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਾਧਿਗਮੇਨ ਅਨਵਸੇਸਪ੍ਪਹਾਨਤੋ. ਤਤ੍ਥ ਦਿਟ੍ਠੁਪਾਦਾਨਂ ਸੀਲਬ੍ਬਤੁਪਾਦਾਨਂ ਅਤ੍ਤਵਾਦੁਪਾਦਾਨਨ੍ਤਿ ਇਮਾਨਿ ਤੀਣਿ ਉਪਾਦਾਨਾਨਿ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗੇਨ ਖੀਯਨ੍ਤਿ, ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਤਂ ਆਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਕਾਮੁਪਾਦਾਨਂ ਅਪਾਯਗਮਨੀਯਂ ਪਠਮੇਨ, ਕਾਮਰਾਗਭੂਤਂ ਬਹਲਂ ਦੁਤਿਯੇਨ, ਸੁਖੁਮਂ ਤਤਿਯੇਨ, ਰੂਪਰਾਗਾਰੂਪਰਾਗਪ੍ਪਹਾਨਂ ਚਤੁਤ੍ਥੇਨਾਤਿ ਚਤੂਹਿਪਿ ਮਗ੍ਗੇਹਿ ਖੀਯਤਿ, ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਤਂ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਨਤ੍ਥਿ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਵੋਤਿ ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਸੋ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਯਾ ਤਦੇਕਟ੍ਠਤਾਯ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸਪਿ ਕਿਲੇਸਗਣਸ੍ਸ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਨਤੋ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਕਸ੍ਸਪਿ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਵੋ ਪਾਤੁਭਾਵੋ ਨਤ੍ਥਿ.

ਏਵਂ ਭਗਵਾ ਹੇਤੁਨਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਨਿਵਤ੍ਤਿਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਮਂ ਨਯਂ ਅਜਾਨਨ੍ਤੋ ਅਯਂ ਸਤ੍ਤਲੋਕੋ ਵਟ੍ਟਤੋਪਿ ਸੀਸਂ ਨ ਉਕ੍ਖਿਪਤੀ’’ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਲੋਕਮਿਮਂ ਪਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਲੋਕਮਿਮਂ ਪਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਬੁਦ੍ਧਚਕ੍ਖੁਨਾ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਤੋ ਵਿਸਯਭਾਵਸ੍ਸ ਉਪਗਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਲੋਕਮਿਮਂ ਪਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਭਗਵਾਦਸ੍ਸਨਕਿਰਿਯਾਯ ਨਿਯੋਜੇਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਾਨਮੇਵਾਲਪਤਿ. ਪੁਥੂਤਿ ਬਹੂ, ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਵਾ. ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਪਰੇਤਾਤਿ ‘‘ਦੁਕ੍ਖੇ ਅਞ੍ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ (ਧ. ਸ. ੧੧੦੬; ਵਿਭ. ੨੨੬) ਨਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਯ ਚਤੁਸਚ੍ਚਪਟਿਚ੍ਛਾਦਿਕਾਯ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਅਭਿਭੂਤਾ. ਭੂਤਾਤਿ ਕਮ੍ਮਕਿਲੇਸੇਹਿ ਜਾਤਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ. ਭੂਤਰਤਾਤਿ ਭੂਤੇਸੁ ਮਾਤਾਪਿਤੁਪੁਤ੍ਤਦਾਰਾਦਿਸਞ੍ਞਾਯ ਅਞ੍ਞਸਤ੍ਤੇਸੁ ਤਣ੍ਹਾਯ ਰਤਾ, ਭੂਤੇ ਵਾ ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕੇ ਅਨਿਚ੍ਚਾਸੁਭਦੁਕ੍ਖਾਨਤ੍ਤਸਭਾਵੇ ਤਂਸਭਾਵਾਨਵਬੋਧਤੋ ਇਤ੍ਥਿਪੁਰਿਸਾਦਿਪਰਿਕਪ੍ਪਵਸੇਨ ਨਿਚ੍ਚਾਦਿਵਸੇਨ ਅਤ੍ਤਤ੍ਤਨਿਯਗਾਹਵਸੇਨ ਚ ਅਭਿਰਤਾ. ਭਵਾ ਅਪਰਿਮੁਤ੍ਤਾਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਨ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਗਾਹੇਨ ਭਵਤੋ ਸਂਸਾਰਤੋ ਨ ਪਰਿਮੁਤ੍ਤਾ.

ਏਤ੍ਥ ਚ ‘‘ਲੋਕਮਿਮ’’ਨ੍ਤਿ ਪਠਮਂ ਤਾਵ ਸਕਲਮ੍ਪਿ ਸਤ੍ਤਨਿਕਾਯਂ ਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਏਕਤ੍ਤਂ ਉਪਨੇਨ੍ਤੋ ਏਕਵਚਨੇਨ ਅਨੋਧਿਸੋ ਗਹਣਂ ਦੀਪੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਸ੍ਵਾਯਂ ਲੋਕੋ ਭਵਯੋਨਿਗਤਿਠਿਤਿਸਤ੍ਤਾਵਾਸਾਦਿਵਸੇਨ ਚੇਵ ਤਤ੍ਥਾਪਿ ਤਂਤਂਸਤ੍ਤਨਿਕਾਯਾਦਿਵਸੇਨ ਚ ਅਨੇਕਭੇਦਭਿਨ੍ਨੋ ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਮਯਾ ਵੋਲੋਕਿਤੋ’’ਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਬੁਦ੍ਧਚਕ੍ਖੁਞਾਣਾਨੁਭਾਵਂ ਪਕਾਸੇਨ੍ਤੋ ਸਤ੍ਥਾ ਪੁਨ ਵਚਨਭੇਦਂ ਕਤ੍ਵਾ ਬਹੁਵਚਨੇਨ ਓਧਿਸੋ ਗਹਣਂ ਦੀਪੇਤਿ ‘‘ਪੁਥੂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਪਰੇਤਾ ਭੂਤਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਲੋਕਮਿਮ’’ਨ੍ਤਿ ਉਪਯੋਗਵਚਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਪਰੇਤਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਬਹੁਵਚਨਨਿਦ੍ਦੇਸੋਪਿ ਅਵਿਰੁਦ੍ਧੋ ਹੋਤਿ ਭਿਨ੍ਨਵਾਕ੍ਯਤ੍ਤਾ. ਕੇਚਿ ਪਨ ਏਕਵਾਕ੍ਯਤਾਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਪਰੇਤਂ ਭੂਤਂ ਭੂਤਰਤਂ ਭਵਾ ਅਪਰਿਮੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਵਿਭਤ੍ਤਿਭੇਦਵਸੇਨੇਵ ਪਨ ਪੁਰਾਣਪਾਠੋ.

ਇਦਾਨਿ ਯੇਨ ਉਪਾਯੇਨ ਭਵਵਿਪ੍ਪਮੋਕ੍ਖੋ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਤਿਤ੍ਥਿਯਾਨਂ ਅਵਿਸਯਭੂਤਂ ਬੁਦ੍ਧਗੋਚਰਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵੀਥਿਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯੇ ਹਿ ਕੇਚੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਯੇ ਹਿ ਕੇਚਿ ਭਵਾਤਿ ਕਾਮਭਵਾਦਿ ਸਞ੍ਞੀਭਵਾਦਿ ਏਕਵੋਕਾਰਭਵਾਦਿਵਿਭਾਗੇਨ ਨਾਨਾਭੇਦਭਿਨ੍ਨਾ ਸਾਤਵਨ੍ਤੋ ਵਾ ਅਸਾਤਵਨ੍ਤੋ ਵਾ ਦੀਘਾਯੁਕਾ ਵਾ ਇਤ੍ਤਰਕ੍ਖਣਾ ਵਾ ਯੇ ਹਿ ਕੇਚਿ ਭਵਾ. ਸਬ੍ਬਧੀਤਿ ਉਦ੍ਧਂ ਅਧੋ ਤਿਰਿਯਨ੍ਤਿ ਆਦਿਵਿਭਾਗੇਨ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਤਾਯਾਤਿ ਸਗ੍ਗਾਪਾਯਮਨੁਸ੍ਸਾਦਿਵਿਭਾਗੇਨ. ਸਬ੍ਬੇ ਤੇਤਿਆਦੀਸੁ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਤੇ ਭਵਾ ਰੂਪਵੇਦਨਾਦਿਧਮ੍ਮਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਭਾਵਟ੍ਠੇਨ ਅਨਿਚ੍ਚਾ, ਉਦਯਬ੍ਬਯਪਟਿਪੀਲ਼ਿਤਤ੍ਤਾ ਦੁਕ੍ਖਾ, ਜਰਾਯ ਮਰਣੇਨ ਚਾਤਿ ਦ੍ਵਿਧਾ ਵਿਪਰਿਣਾਮੇਤਬ੍ਬਤਾਯ ਵਿਪਰਿਣਾਮਧਮ੍ਮਾ. ਇਤਿਸਦ੍ਦੋ ਆਦਿਅਤ੍ਥੋ ਪਕਾਰਤ੍ਥੋ ਵਾ, ਤੇਨ ਅਨਤ੍ਤਲਕ੍ਖਣਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਵਸਵਤ੍ਤਨਟ੍ਠੇਨ ਅਨਤ੍ਤਾ, ਵਿਪਰਿਣਾਮਧਮ੍ਮਤਾਯ ਵਾ ਅਵਸਵਤ੍ਤਨਟ੍ਠੇਨ ਅਨਤ੍ਤਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ.

ਏਵਂ ਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਯਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨਾਕਾਰੇਨ ਏਤਂ ਭਵਸਙ੍ਖਾਤਂ ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਅਵਿਪਰੀਤਂ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਞ੍ਞਾਯ ਸਮ੍ਮਾ ਞਾਯੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸਹਿਤਾਯ ਮਗ੍ਗਪਞ੍ਞਾਯ ਪਸ੍ਸਤੋ ਪਰਿਞ੍ਞਾਭਿਸਮਯਾਦਿਵਸੇਨ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤੋ ‘‘ਭਵੋ ਨਿਚ੍ਚੋ’’ਤਿ ਆਦਿਨਯਪ੍ਪਵਤ੍ਤਾ ਭਵੇਸੁ ਤਣ੍ਹਾ ਪਹੀਯਤਿ, ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗਪ੍ਪਤ੍ਤਿਸਮਕਾਲਮੇਵ ਅਨਵਸੇਸਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਉਚ੍ਛੇਦਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸਬ੍ਬਸੋ ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ ਵਿਭਵਂ ਵਿਚ੍ਛੇਦਂ ਨਾਭਿਨਨ੍ਦਤਿ ਨ ਪਤ੍ਥੇਤਿ. ਏਵਂਭੂਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਯਾ ਕਾਮਤਣ੍ਹਾਦਿਵਸੇਨ ਅਟ੍ਠਸਤਭੇਦਾ ਅਵਤ੍ਥਾਦਿਵਿਭਾਗੇਨ ਅਨਨ੍ਤਭੇਦਾ ਚ, ਤਾਸਂ ਸਬ੍ਬਸੋ ਸਬ੍ਬਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਤਣ੍ਹਾਨਂ ਖਯਾ ਪਹਾਨਾ, ਤਦੇਕਟ੍ਠਤਾਯ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸਪਿ ਸਂਕਿਲੇਸਪਕ੍ਖਸ੍ਸ ਅਸੇਸਂ ਨਿਸ੍ਸੇਸਂ ਵਿਰਾਗੇਨ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇਨ ਯੋ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਨਿਰੋਧੋ, ਤਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਨ੍ਤਿ.

ਏਵਂ ਤਣ੍ਹਾਯ ਪਹਾਨਮੁਖੇਨ ਸਉਪਾਦਿਸੇਸਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬੁਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਯੋ ਸੋ ਸਬ੍ਬਸੋ ਤਣ੍ਹਾਨਂ ਖਯਾ ਕਿਲੇਸਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨੇਨ ਨਿਬ੍ਬੁਤੋ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਭਿਨ੍ਨਕਿਲੇਸੋ ਖੀਣਾਸਵਭਿਕ੍ਖੁ, ਤਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬੁਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਅਨੁਪਾਦਾ ਉਪਾਦਾਨਾਭਾਵਤੋ ਕਿਲੇਸਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਮਾਰਾਨਂ ਵਾ ਅਗ੍ਗਹਣਤੋ ਪੁਨਬ੍ਭਵੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਆਯਤਿਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਸੇਨ ਉਪਪਤ੍ਤਿਭਵੋ ਨਤ੍ਥਿ. ਏਵਂਭੂਤੇਨ ਚ ਤੇਨ ਅਭਿਭੂਤੋ ਮਾਰੋ, ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਕਿਲੇਸਮਾਰੋ ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰਮਾਰੋ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤਮਾਰੋ ਚ ਚਰਿਮਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣੇ ਖਨ੍ਧਮਾਰੋ ਮਚ੍ਚੁਮਾਰੋ ਚਾਤਿ ਪਞ੍ਚਵਿਧੋ ਮਾਰੋ ਅਭਿਭੂਤੋ ਪਰਾਜਿਤੋ, ਪੁਨ ਸੀਸਂ ਉਕ੍ਖਿਪਿਤੁਂ ਅਪ੍ਪਦਾਨੇਨ ਨਿਬ੍ਬਿਸੇਵਨੋ ਕਤੋ, ਯਤੋ ਤੇਨ ਵਿਜਿਤੋ ਸਙ੍ਗਾਮੋ ਮਾਰੇਹਿ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ. ਏਵਂ ਵਿਜਿਤਸਙ੍ਗਾਮੋ ਪਨ ਇਟ੍ਠਾਦੀਸੁ ਸਬ੍ਬੇਸੁ ਵਿਕਾਰਾਭਾਵੇਨ ਤਾਦਿਲਕ੍ਖਣਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਤਾਦੀ ਅਰਹਾ ਸਬ੍ਬਭਵਾਨਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਭੇਦੇ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਭਵੇ ਉਪਚ੍ਚਗਾ ਸਮਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋ, ਨ ਯਤ੍ਥ ਕਤ੍ਥਚਿ ਸਙ੍ਖਂ ਉਪੇਤਿ, ਅਞ੍ਞਦਤ੍ਥੁ ਅਨੁਪਾਦਾਨੋ ਵਿਯ ਜਾਤਵੇਦੋ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਤੋ ਉਦ੍ਧਂ ਅਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਕੋਵ ਹੋਤੀਤਿ. ਇਤਿ ਭਗਵਾ ਇਮਂ ਮਹਾਉਦਾਨਂ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁਯਾ ਕੂਟਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਨਿਟ੍ਠਪੇਸਿ.

ਦਸਮਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ ਚ ਨਨ੍ਦਵਗ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ.