੨. ਮੁਚਲਿਨ੍ਦਵਗ੍ਗੋ
੧. ਮੁਚਲਿਨ੍ਦਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੧੧. ਮੁਚਲਿਨ੍ਦਵਗ੍ਗਸ੍ਸ ਪਠਮੇ ਮੁਚਲਿਨ੍ਦਮੂਲੇਤਿ ਏਤ੍ਥ ਮੁਚਲਿਨ੍ਦੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਨੀਪਰੁਕ੍ਖੋ. ਸੋ ‘‘ਨਿਚੁਲੋ’’ਤਿਪਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਸਮੀਪੇ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਮੁਚਲੋਤਿ ਤਸ੍ਸ ਰੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਨਾਮਂ, ਤਂ ਵਨਜੇਟ੍ਠਕਤਾਯ ਪਨ ਮੁਚਲਿਨ੍ਦੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਮਹਾ ਅਕਾਲਮੇਘੋਤਿ ਅਸਮ੍ਪਤ੍ਤੇ ਵਸ੍ਸਕਾਲੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਮਹਾਮੇਘੋ. ਸੋ ਹਿ ਗਿਮ੍ਹਾਨਂ ਪਚ੍ਛਿਮੇ ਮਾਸੇ ਸਕਲਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ਗਬ੍ਭਂ ਪੂਰੇਨ੍ਤੋ ਉਦਪਾਦਿ. ਸਤ੍ਤਾਹਵਦ੍ਦਲਿਕਾਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਸਤ੍ਤਾਹਂ ਅਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਵੁਟ੍ਠਿਕਾ ਅਹੋਸਿ. ਸੀਤਵਾਤਦੁਦ੍ਦਿਨੀਤਿ ਸਾ ਚ ਸਤ੍ਤਾਹਵਦ੍ਦਲਿਕਾ ਉਦਕਫੁਸਿਤਸਮ੍ਮਿਸ੍ਸੇਨ ਸੀਤਵਾਤੇਨ ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਪਰਿਬ੍ਭਮਨ੍ਤੇਨ ਦੁਸਿਤਦਿਵਸਤ੍ਤਾ ਦੁਦ੍ਦਿਨੀ ਨਾਮ ਅਹੋਸਿ. ਮੁਚਲਿਨ੍ਦੋ ਨਾਮ ਨਾਗਰਾਜਾਤਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਮੁਚਲਿਨ੍ਦਰੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਸਮੀਪੇ ਪੋਕ੍ਖਰਣਿਯਾ ਹੇਟ੍ਠਾ ਨਾਗਭਵਨਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਤ੍ਥ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ ਮਹਾਨੁਭਾਵੋ ਨਾਗਰਾਜਾ. ਸਕਭਵਨਾਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਨਾਗਭਵਨਤੋ. ਸਤ੍ਤਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਭੋਗੇਹਿ ਪਰਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾਤਿ ਸਤ੍ਤਵਾਰੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਰੀਰਭੋਗੇਹਿ ਭਗਵਤੋ ਕਾਯਂ ਪਰਿਵਾਰੇਤ੍ਵਾ. ਉਪਰਿਮੁਦ੍ਧਨਿ ਮਹਨ੍ਤਂ ਫਣਂ ਵਿਹਚ੍ਚਾਤਿ ਭਗਵਤੋ ਮੁਦ੍ਧਪ੍ਪਦੇਸਸ੍ਸ ਉਪਰਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਮਹਨ੍ਤਂ ਫਣਂ ਪਸਾਰੇਤ੍ਵਾ. ‘‘ਫਣਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ, ਸੋ ਏਵਤ੍ਥੋ.
ਤਸ੍ਸ ਕਿਰ ਨਾਗਰਾਜਸ੍ਸ ਏਤਦਹੋਸਿ ‘‘ਭਗਵਾ ਚ ਮਯ੍ਹਂ ਭਵਨਸਮੀਪੇ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ, ਅਯਞ੍ਚ ਸਤ੍ਤਾਹਵਦ੍ਦਲਿਕਾ ਵਤ੍ਤਤਿ, ਵਾਸਾਗਾਰਮਸ੍ਸ ਲਦ੍ਧੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ. ਸੋ ਸਤ੍ਤਰਤਨਮਯਂ ਪਾਸਾਦਂ ਨਿਮ੍ਮਿਨਿਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੋਪਿ ‘‘ਏਵਂ ਕਤੇ ਕਾਯਸਾਰੋ ਗਹਿਤੋ ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਦਸਬਲਸ੍ਸ ਕਾਯਵੇਯ੍ਯਾਵਚ੍ਚਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਮਹਨ੍ਤਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਸਤ੍ਤਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਭੋਗੇਹਿ ਪਰਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਉਪਰਿ ਫਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਧਾਰੇਸਿ. ‘‘ਪਰਿਕ੍ਖੇਪਬ੍ਭਨ੍ਤਰਂ ਲੋਹਪਾਸਾਦੇ ਭਣ੍ਡਾਗਾਰਗਬ੍ਭਪ੍ਪਮਾਣਂ ਅਹੋਸੀ’’ਤਿ ਖਨ੍ਧਕਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਮਹਾਵ. ਅਟ੍ਠ. ੫) ਵੁਤ੍ਤਂ. ਮਜ੍ਝਿਮਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ‘‘ਹੇਟ੍ਠਾਲੋਹਪਾਸਾਦਪ੍ਪਮਾਣ’’ਨ੍ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੨੮੪). ‘‘ਇਚ੍ਛਿਤਿਚ੍ਛਿਤੇਨ ਇਰਿਯਾਪਥੇਨ ਸਤ੍ਥਾ ਵਿਹਰਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਕਿਰ ਨਾਗਰਾਜਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝਾਸਯੋ. ਭਗਵਾ ਪਨ ਯਥਾਨਿਸਿਨ੍ਨੋਵ ਸਤ੍ਤਾਹਂ ਵੀਤਿਨਾਮੇਸਿ. ਤਞ੍ਚ ਠਾਨਂ ਸੁਪਿਹਿਤਵਾਤਪਾਨਂ ਸੁਫੁਸਿਤਅਗ੍ਗਲ਼ਦ੍ਵਾਰਂ ਕੂਟਾਗਾਰਂ ਵਿਯ ਅਹੋਸਿ. ਮਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਸੀਤਨ੍ਤਿਆਦਿ ਤਸ੍ਸ ਤਥਾ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਠਾਨਕਾਰਣਪਰਿਦੀਪਨਂ. ਸੋ ਹਿ ‘‘ਮਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਸੀਤਂ ਬਾਧਯਿਤ੍ਥ, ਮਾ ਉਣ੍ਹਂ, ਮਾ ਡਂਸਾਦਿਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ ਬਾਧਯਿਤ੍ਥਾ’’ਤਿ ਤਥਾ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਾਸਿ.
ਤਤ੍ਥ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਸਤ੍ਤਾਹਵਦ੍ਦਲਿਕਾਯ ਉਣ੍ਹਮੇਵ ਨਤ੍ਥਿ, ਸਚੇ ਪਨ ਅਨ੍ਤਰਨ੍ਤਰਾ ਮੇਘੋ ਵਿਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਉਣ੍ਹਂ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਤਮ੍ਪਿ ਮਾ ਬਾਧਯਿਤ੍ਥਾਤਿ ਏਵਂ ਤਸ੍ਸ ਚਿਨ੍ਤੇਤੁਂ ਯੁਤ੍ਤਂ. ਕੇਚਿ ਪਨੇਤ੍ਥ ਵਦਨ੍ਤਿ ‘‘ਉਣ੍ਹਗ੍ਗਹਣਂ ਭੋਗਪਰਿਕ੍ਖੇਪਸ੍ਸ ਵਿਪੁਲਭਾਵਕਰਣੇ ਕਾਰਣਕਿਤ੍ਤਨਂ. ਖੁਦ੍ਦਕੇ ਹਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਨਾਗਸ੍ਸ ਸਰੀਰਸਮ੍ਭੂਤਾ ਉਸ੍ਮਾ ਬਾਧੇਯ੍ਯ, ਵਿਪੁਲਭਾਵਕਰਣੇਨ ਪਨ ਤਾਦਿਸਂ ‘ਮਾ ਉਣ੍ਹਂ ਬਾਧਯਿਤ੍ਥਾ’ਤਿ ਤਥਾ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਾਸੀ’’ਤਿ.
ਵਿਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਉਬ੍ਬਿਦ੍ਧਂ, ਮੇਘਵਿਗਮੇਨ ਦੂਰੀਭੂਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਿਗਤਵਲਾਹਕਨ੍ਤਿ ਅਪਗਤਮੇਘਂ. ਦੇਵਨ੍ਤਿ ਆਕਾਸਂ. ਵਿਦਿਤ੍ਵਾਤਿ ‘‘ਇਦਾਨਿ ਵਿਗਤਵਲਾਹਕੋ ਆਕਾਸੋ, ਨਤ੍ਥਿ ਭਗਵਤੋ ਸੀਤਾਦਿਉਪਦ੍ਦਵੋ’’ਤਿ ਞਤ੍ਵਾ. ਵਿਨਿਵੇਠੇਤ੍ਵਾਤਿ ਅਪਨੇਤ੍ਵਾ. ਸਕਵਣ੍ਣਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਨਾਗਰੂਪਂ. ਪਟਿਸਂਹਰਿਤ੍ਵਾਤਿ ਅਨ੍ਤਰਧਾਪੇਤ੍ਵਾ. ਮਾਣਵਕਵਣ੍ਣਨ੍ਤਿ ਕੁਮਾਰਕਰੂਪਂ.
ਏਤਮਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਵਿਵੇਕਸੁਖਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦਿਨੋ ਯਤ੍ਥ ਕਤ੍ਥਚਿ ਸੁਖਮੇਵ ਹੋਤੀਤਿ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰੇਨ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ. ਇਮਂ ਉਦਾਨਨ੍ਤਿ ਇਮਂ ਵਿਵੇਕਸੁਖਾਨੁਭਾਵਦੀਪਕਂ ਉਦਾਨਂ ਉਦਾਨੇਸਿ.
ਤਤ੍ਥ ਸੁਖੋ ਵਿਵੇਕੋਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸਙ੍ਖਾਤੋ ਉਪਧਿਵਿਵੇਕੋ ਸੁਖੋ. ਤੁਟ੍ਠਸ੍ਸਾਤਿ ਚਤੁਮਗ੍ਗਞਾਣਸਨ੍ਤੋਸੇਨ ਤੁਟ੍ਠਸ੍ਸ. ਸੁਤਧਮ੍ਮਸ੍ਸਾਤਿ ਪਕਾਸਿਤਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਿਸ੍ਸੁਤਧਮ੍ਮਸ੍ਸ. ਪਸ੍ਸਤੋਤਿ ਤਂ ਵਿਵੇਕਂ, ਯਂ ਵਾ ਕਿਞ੍ਚਿ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ ਨਾਮ, ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵੀਰਿਯਬਲਾਧਿਗਤੇਨ ਞਾਣਚਕ੍ਖੁਨਾ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਸ੍ਸ. ਅਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਅਕੁਪ੍ਪਨਭਾਵੋ, ਏਤੇਨ ਮੇਤ੍ਤਾਪੁਬ੍ਬਭਾਗੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ. ਪਾਣਭੂਤੇਸੁ ਸਂਯਮੋਤਿ ਸਤ੍ਤੇਸੁ ਚ ਸਂਯਮੋ ਅਵਿਹਿਂਸਨਭਾਵੋ ਸੁਖੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਤੇਨ ਕਰੁਣਾਪੁਬ੍ਬਭਾਗੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ.
ਸੁਖਾ ਵਿਰਾਗਤਾ ਲੋਕੇਤਿ ਵਿਗਤਰਾਗਤਾਪਿ ਲੋਕੇ ਸੁਖਾ. ਕੀਦਿਸੀ? ਕਾਮਾਨਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮੋਤਿ, ਯਾ ਕਾਮਾਨਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਸਾ ਵਿਗਤਰਾਗਤਾਪਿ ਸੁਖਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਏਤੇਨ ਅਨਾਗਾਮਿਮਗ੍ਗੋ ਕਥਿਤੋ. ਅਸ੍ਮਿਮਾਨਸ੍ਸ ਯੋ ਵਿਨਯੋਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਨ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਕਥਿਤਂ. ਅਰਹਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ਅਸ੍ਮਿਮਾਨਸ੍ਸ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਵਿਨਯੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਇਤੋ ਪਰਞ੍ਚ ਸੁਖਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਤੇਨਾਹ ‘‘ਏਤਂ ਵੇ ਪਰਮਂ ਸੁਖ’’ਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਅਰਹਤ੍ਤੇਨ ਦੇਸਨਾਯ ਕੂਟਂ ਗਣ੍ਹੀਤਿ.
ਪਠਮਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੨. ਰਾਜਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੧੨. ਦੁਤਿਯੇ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾਨਨ੍ਤਿ ਵਿਨਯਪਰਿਯਾਯੇਨ ਤਯੋ ਜਨਾ ‘‘ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਤਤੋ ਪਰਂ ਸਙ੍ਘੋ. ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਪਰਿਯਾਯੇਨ ਪਨ ਤਯੋ ਤਯੋ ਏਵ, ਤਤੋ ਉਦ੍ਧਂ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ. ਤਸ੍ਮਾ ਇਧਾਪਿ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਪਰਿਯਾਯੇਨ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਉਪਟ੍ਠਾਨਸਾਲਾਯਨ੍ਤਿ ਧਮ੍ਮਸਭਾਮਣ੍ਡਪੇ. ਸਾ ਹਿ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤੁਂ ਆਗਤਸ੍ਸ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਉਪਟ੍ਠਾਨਕਰਣਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ‘‘ਉਪਟ੍ਠਾਨਸਾਲਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਯਤ੍ਥ ਭਿਕ੍ਖੂ ਵਿਨਯਂ ਵਿਨਿਚ੍ਛਿਨਨ੍ਤਿ, ਧਮ੍ਮਂ ਕਥੇਨ੍ਤਿ, ਸਾਕਚ੍ਛਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਸਨ੍ਨਿਪਤਨਵਸੇਨ ਪਕਤਿਯਾ ਉਪਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ, ਸਾ ਸਾਲਾਪਿ ਮਣ੍ਡਪੋਪਿ ‘‘ਉਪਟ੍ਠਾਨਸਾਲਾ’’ਤ੍ਵੇਵ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਤ੍ਥਾਪਿ ਹਿ ਬੁਦ੍ਧਾਸਨਂ ਨਿਚ੍ਚਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਇਦਞ੍ਹਿ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਧਰਮਾਨਕਾਲੇ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਚਾਰਿਤ੍ਤਂ. ਸਨ੍ਨਿਸਿਨ੍ਨਾਨਨ੍ਤਿ ਨਿਸਜ੍ਜਨਵਸੇਨ ਸਙ੍ਗਮ੍ਮ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾਨਂ. ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤਾਨਨ੍ਤਿ ਤਤੋ ਤਤੋ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਨ੍ਨਿਪਤਨਵਸੇਨ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤਾਨਂ. ਅਥ ਵਾ ਬੁਦ੍ਧਾਸਨਂ ਪੁਰਤੋ ਕਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥੁ ਸਮ੍ਮੁਖੇ ਵਿਯ ਆਦਰੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਨਿਸੀਦਨਵਸੇਨ ਸਨ੍ਨਿਸਿਨ੍ਨਾਨਂ, ਸਮਾਨਜ੍ਝਾਸਯਤ੍ਤਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਅਜ੍ਝਾਸਯੇਨ ਸੁਟ੍ਠੁ ਸਮ੍ਮਾ ਚ ਨਿਪਤਨਵਸੇਨ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤਾਨਂ. ਅਯਨ੍ਤਿ ਇਦਾਨਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਂ ਨਿਦ੍ਦਿਸਤਿ. ਅਨ੍ਤਰਾਕਥਾਤਿ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਮਨਸਿਕਾਰਉਦ੍ਦੇਸਪਰਿਪੁਚ੍ਛਾਦੀਨਂ ਅਨ੍ਤਰਾ ਅਞ੍ਞਾ ਏਕਾ ਕਥਾ, ਅਥ ਵਾ ਮਜ੍ਝਨ੍ਹਿਕੇ ਲਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸੁਗਤੋਵਾਦਸ੍ਸ, ਸਾਯਂ ਲਭਿਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਸ੍ਸ ਚ ਅਨ੍ਤਰਾ ਪਵਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਅਨ੍ਤਰਾਕਥਾ, ਸਮਣਸਮਾਚਾਰਸ੍ਸੇਵ ਵਾ ਅਨ੍ਤਰਾ ਪਵਤ੍ਤਾ ਅਞ੍ਞਾ ਏਕਾ ਕਥਾਤਿ ਅਨ੍ਤਰਾਕਥਾ. ਉਦਪਾਦੀਤਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ.
ਇਮੇਸਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਰਾਜੂਨਨ੍ਤਿ ਨਿਦ੍ਧਾਰਣੇ ਸਾਮਿਵਚਨਂ. ਮਹਦ੍ਧਨਤਰੋ ਵਾਤਿਆਦੀਸੁ ਪਥਵਿਯਂ ਨਿਖਣਿਤ੍ਵਾ ਠਪਿਤਂ ਸਤ੍ਤਰਤਨਨਿਚਯਸਙ੍ਖਾਤਂ ਮਹਨ੍ਤਂ ਧਨਂ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਮਹਦ੍ਧਨੋ, ਦ੍ਵੀਸੁ ਅਯਂ ਅਤਿਸਯੇਨ ਮਹਦ੍ਧਨੋਤਿ ਮਹਦ੍ਧਨਤਰੋ. ਵਾਸਦ੍ਦੋ ਵਿਕਪ੍ਪਤ੍ਥੋ. ਸੇਸਪਦੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਅਯਂ ਪਨ ਵਿਸੇਸੋ – ਨਿਚ੍ਚਪਰਿਬ੍ਬਯਵਸੇਨ ਮਹਨ੍ਤੋ ਭੋਗੋ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਮਹਾਭੋਗੋ. ਦੇਵਸਿਕਂ ਪਵਿਸਨਆਯਭੂਤੋ ਮਹਨ੍ਤੋ ਕੋਸੋ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਮਹਾਕੋਸੋ. ਅਪਰੇ ਪਨ ‘‘ਦੇਵਸਿਕਂ ਪਵਿਸਨਆਯਭੂਤਂ ਮਣਿਸਾਰਫੇਗ੍ਗੁਗੁਮ੍ਬਾਦਿਭੇਦਭਿਨ੍ਨਂ ਪਰਿਗ੍ਗਹਵਤ੍ਥੁ ਧਨਂ, ਤਦੇਵ ਸਾਰਗਬ੍ਭਾਦੀਸੁ ਨਿਹਿਤਂ ਕੋਸੋ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਵਜਿਰੋ, ਮਹਾਨੀਲੋ, ਇਨ੍ਦਨੀਲੋ, ਮਰਕਤੋ, ਵੇਲ਼ੁਰਿਯੋ, ਪਦੁਮਰਾਗੋ, ਫੁਸ੍ਸਰਾਗੋ, ਕਕ੍ਕੇਤਨੋ, ਪੁਲਾਕੋ, ਵਿਮਲੋ, ਲੋਹਿਤਙ੍ਕੋ, ਫਲਿਕੋ, ਪਵਾਲ਼ੋ, ਜੋਤਿਰਸੋ, ਗੋਮੁਤ੍ਤਕੋ, ਗੋਮੇਦਕੋ, ਸੋਗਨ੍ਧਿਕੋ, ਮੁਤ੍ਤਾ, ਸਙ੍ਖੋ, ਅਞ੍ਜਨਮੂਲੋ, ਰਾਜਪਟ੍ਟੋ, ਅਮਤਂਸਕੋ, ਪਿਯਕੋ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੀ ਚਾਤਿ ਚਤੁਬ੍ਬੀਸਤਿ ਮਣਿ ਨਾਮ. ਸਤ੍ਤ ਲੋਹਾਨਿ ਕਹਾਪਣੋ ਚ ਸਾਰੋ ਨਾਮ. ਸਯਨਚ੍ਛਾਦਨਪਾਵੁਰਣਗਜਦਨ੍ਤਸਿਲਾਦੀਨਿ ਫੇਗ੍ਗੁ ਨਾਮ. ਚਨ੍ਦਨਾਗਰੁਕੁਙ੍ਕੁਮਤਗਰਕਪ੍ਪੂਰਾਦਿ ਗੁਮ੍ਬਾ ਨਾਮ. ਤਤ੍ਥ ਪੁਰਿਮੇਨ ਆਦਿਸਦ੍ਦੇਨ ਸਾਲਿਵੀਹਿਆਦਿਮੁਗ੍ਗਮਾਸਾਦਿਪੁਬ੍ਬਣ੍ਣਾਪਰਣ੍ਣਭੇਦਂ ਧਞ੍ਞਵਿਕਤਿਂ ਆਦਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਯਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਉਪਭੋਗਪਰਿਭੋਗਭੂਤਂ ਵਤ੍ਥੁ, ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਸਙ੍ਗਯ੍ਹਤਿ. ਮਹਨ੍ਤਂ ਵਿਜਿਤਂ ਰਟ੍ਠਂ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਮਹਾਵਿਜਿਤੋ. ਮਹਨ੍ਤੋ ਹਤ੍ਥਿਅਸ੍ਸਾਦਿਵਾਹਨੋ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਮਹਾਵਾਹਨੋ. ਮਹਨ੍ਤਂ ਸੇਨਾਬਲਞ੍ਚੇਵ ਥਾਮਬਲਞ੍ਚ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਮਹਬ੍ਬਲੋ. ਇਚ੍ਛਿਤਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਸਙ੍ਖਾਤਾ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਾ ਮਹਤੀ ਇਦ੍ਧਿ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਮਹਿਦ੍ਧਿਕੋ. ਤੇਜਸਙ੍ਖਾਤੋ ਉਸ੍ਸਾਹਮਨ੍ਤਪਭੁਸਤ੍ਤਿਸਙ੍ਖਾਤੋ ਵਾ ਮਹਨ੍ਤੋ ਆਨੁਭਾਵੋ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਮਹਾਨੁਭਾਵੋ.
ਏਤ੍ਥ ਚ ਪਠਮੇਨ ਆਯਸਮ੍ਪਦਾ, ਦੁਤਿਯੇਨ ਵਿਤ੍ਤੂਪਕਰਣਸਮ੍ਪਦਾ, ਤਤਿਯੇਨ ਵਿਭਵਸਮ੍ਪਦਾ, ਚਤੁਤ੍ਥੇਨ ਜਨਪਦਸਮ੍ਪਦਾ, ਪਞ੍ਚਮੇਨ ਯਾਨਸਮ੍ਪਦਾ, ਛਟ੍ਠੇਨ ਪਰਿਵਾਰਸਮ੍ਪਦਾਯ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਤ੍ਤਸਮ੍ਪਦਾ, ਸਤ੍ਤਮੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮਸਮ੍ਪਦਾ, ਅਟ੍ਠਮੇਨ ਪਭਾਵਸਮ੍ਪਦਾ ਤੇਸਂ ਰਾਜੂਨਂ ਪਕਾਸਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਤੇਨ ਯਾ ਸਾ ਸਾਮਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ, ਅਮਚ੍ਚਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ, ਸੇਨਾਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ, ਰਟ੍ਠਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ, ਵਿਭਵਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ, ਮਿਤ੍ਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ, ਦੁਗ੍ਗਸਮ੍ਪਤ੍ਤੀਤਿ ਸਤ੍ਤ ਪਕਤਿਸਮ੍ਪਦਾ ਰਾਜੂਨਂ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਾ. ਤਾ ਸਬ੍ਬਾ ਯਥਾਰਹਂ ਪਰਿਦੀਪਿਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
ਦਾਨਾਦੀਹਿ ਚਤੂਹਿ ਸਙ੍ਗਹਵਤ੍ਥੂਹਿ ਪਰਿਸਂ ਰਞ੍ਜੇਤੀਤਿ ਰਾਜਾ. ਮਗਧਾਨਂ ਇਸ੍ਸਰੋਤਿ ਮਾਗਧੋ. ਮਹਤਿਯਾ ਸੇਨਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਤ੍ਤਾ ਸੇਨਿਯਗੋਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਵਾ ਸੇਨਿਯੋ. ਬਿਮ੍ਬਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਸੁਵਣ੍ਣਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਾਰਬਿਮ੍ਬਿਵਣ੍ਣਤਾਯ ਬਿਮ੍ਬਿਸਾਰੋ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਨਾਮਮੇਵੇਤਂ ਤਸ੍ਸ ਰਞ੍ਞੋ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਪਚ੍ਚਾਮਿਤ੍ਤਂ ਪਰਸੇਨਂ ਜਿਨਾਤੀਤਿ ਪਸੇਨਦਿ. ਕੋਸਲਰਟ੍ਠਸ੍ਸ ਅਧਿਪਤੀਤਿ ਕੋਸਲੋ. ਅਯਞ੍ਚਰਹੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਚਰਹੀਤਿ ਨਿਪਾਤਮਤ੍ਤਂ. ਵਿਪ੍ਪਕਤਾਤਿ ਅਪਰਿਯੋਸਿਤਾ. ਅਯਂ ਤੇਸਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਅਨ੍ਤਰਾਕਥਾ ਅਨਿਟ੍ਠਿਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਸਾਯਨ੍ਹਸਮਯਨ੍ਤਿ ਸਾਯਨ੍ਹੇ ਏਕਂ ਸਮਯਂ. ਪਟਿਸਲ੍ਲਾਨਾ ਵੁਟ੍ਠਿਤੋਤਿ ਤਤੋ ਤਤੋ ਰੂਪਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਟਿਸਂਹਰਣਤੋ ਪਟਿਸਲ੍ਲਾਨਸਙ੍ਖਾਤਾਯ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਤੋ ਯਥਾਕਾਲਪਰਿਚ੍ਛੇਦਂ ਵੁਟ੍ਠਿਤੋ. ਭਗਵਾ ਹਿ ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਸਮਯਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਪਰਿਵੁਤੋ ਸਾਵਤ੍ਥਿਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਸੁਲਭਪਿਣ੍ਡਪਾਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਕਤਭਤ੍ਤਕਿਚ੍ਚੋ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਾਵਤ੍ਥਿਤੋ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਾਰਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਗਨ੍ਧਕੁਟਿਪ੍ਪਮੁਖੇ ਠਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਠਿਤਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਯਥਾਸਮੁਟ੍ਠਿਤਂ ਸੁਗਤੋਵਾਦਂ ਦਤ੍ਵਾ ਤੇਸੁ ਅਰਞ੍ਞਰੁਕ੍ਖਮੂਲਾਦਿਦਿਵਾਟ੍ਠਾਨਂ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਗਤੇਸੁ ਗਨ੍ਧਕੁਟਿਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਸੁਖੇਨ ਦਿਵਸਭਾਗਂ ਵੀਤਿਨਾਮੇਤ੍ਵਾ ਯਥਾਕਾਲਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਯ, ‘‘ਮਯ੍ਹਂ ਉਪਗਮਨਂ ਆਗਮਯਮਾਨਾ ਚਤਸ੍ਸੋ ਪਰਿਸਾ ਸਕਲਵਿਹਾਰਂ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤਿਯੋ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ, ਇਦਾਨਿ ਮੇ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਤ੍ਥਂ ਧਮ੍ਮਸਭਾਮਣ੍ਡਲਂ ਉਪਗਨ੍ਤੁਂ ਕਾਲੋ’’ਤਿ ਆਸਨਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਯ, ਕੇਸਰਸੀਹੋ ਵਿਯ ਕਞ੍ਚਨਗੁਹਾਯ ਸੁਰਭਿਗਨ੍ਧਕੁਟਿਤੋ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਯੂਥਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਨ੍ਤੋ ਮਤ੍ਤਵਰਵਾਰਣੋ ਵਿਯ ਅਕਾਯਚਾਪਲ੍ਲੇਨ ਚਾਰੁਵਿਕ੍ਕਨ੍ਤਗਮਨੋ ਅਸੀਤਿਅਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨਪ੍ਪਟਿਮਣ੍ਡਿਤਬਾਤ੍ਤਿਂਸਮਹਾਪੁਰਿਸਲਕ੍ਖਣਸਮੁਜ੍ਜਲਾਯ ਬ੍ਯਾਮਪ੍ਪਭਾਯ ਪਰਿਕ੍ਖੇਪਵਿਲਾਸਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਯ ਪਭਸ੍ਸਰਕੇਤੁਮਾਲਾਲਙ੍ਕਤਾਯ ਨੀਲਪੀਤਲੋਹਿਤੋਦਾਤਮਞ੍ਜਿਟ੍ਠਪਭਸ੍ਸਰਾਨਂ ਵਸੇਨ ਛਬ੍ਬਣ੍ਣਬੁਦ੍ਧਰਂਸਿਯੋ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਨ੍ਤਿਯਾ ਅਚਿਨ੍ਤੇਯ੍ਯਾਨੁਭਾਵਾਯ ਅਨੁਪਮਾਯ ਬੁਦ੍ਧਲੀਲਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾਯ ਰੂਪਕਾਯਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਕਲਵਿਹਾਰਂ ਏਕਾਲੋਕਂ ਕੁਰੁਮਾਨੋ ਉਪਟ੍ਠਾਨਸਾਲਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ…ਪੇ… ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮੀ’’ਤਿ.
ਏਵਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨੇ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਤੁਣ੍ਹੀਭੂਤੇ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਮਯਿ ਅਕਥੇਨ੍ਤੇ ਇਮੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਬੁਦ੍ਧਗਾਰਵੇਨ ਕਪ੍ਪਮ੍ਪਿ ਨ ਕਥੇਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਕਥਾਸਮੁਟ੍ਠਾਪਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਕਾਯ ਨੁਤ੍ਥ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਕਾਯ ਨੁਤ੍ਥਾਤਿ ਕਤਮਾਯ ਨੁ ਭਵਥ. ‘‘ਕਾਯ ਨੋਤ੍ਥਾ’’ਤਿਪਿ ਪਾਲ਼ਿ, ਸੋ ਏਵਤ੍ਥੋ, ‘‘ਕਾਯ ਨ੍ਵੇਤ੍ਥਾ’’ਤਿਪਿ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਕਤਮਾਯ ਨੁ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਸਙ੍ਖੇਪਤ੍ਥੋ – ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਤਮਾਯ ਨਾਮ ਕਥਾਯ ਇਧ ਸਨ੍ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ ਭਵਥ, ਕਤਮਾ ਚ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਕਥਾ ਮਮਾਗਮਨਪਚ੍ਚਯਾ ਅਨਿਟ੍ਠਿਤਾ, ਤਂ ਨਿਟ੍ਠਾਪੇਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਪਵਾਰਣਾਯ ਪਵਾਰੇਸਿ.
ਨ ਖ੍ਵੇਤਨ੍ਤਿ ਨ ਖੋ ਏਤਂ, ਅਯਮੇਵ ਵਾ ਪਾਠੋ. ‘‘ਨ ਖੋਤ’’ਨ੍ਤਿਪਿ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਨ ਖੋ ਏਤਂ ਇਚ੍ਚੇਵ ਪਦਵਿਭਾਗੋ. ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਾਨਨ੍ਤਿ ਜਾਤਿਆਚਾਰਕੁਲਪੁਤ੍ਤਾਨਂ. ਸਦ੍ਧਾਤਿ ਸਦ੍ਧਾਯ, ਕਮ੍ਮਫਲਸਦ੍ਧਾਯ ਰਤਨਤ੍ਤਯਸਦ੍ਧਾਯ ਚ. ਅਗਾਰਸ੍ਮਾਤਿ ਘਰਤੋ, ਗਹਟ੍ਠਭਾਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਨਗਾਰਿਯਨ੍ਤਿ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ. ਪਬ੍ਬਜਿਤਾਨਨ੍ਤਿ ਉਪਗਤਾਨਂ. ਯਨ੍ਤਿ ਕਿਰਿਯਾਪਰਾਮਸਨਂ. ਤਤ੍ਥਾਯਂ ਪਦਯੋਜਨਾ – ‘‘ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤੁਮ੍ਹੇ ਨੇਵ ਰਾਜਾਭਿਨੀਤਾ ਨ ਚੋਰਾਭਿਨੀਤਾ ਨ ਇਣਟ੍ਟਾ ਨ ਜੀਵਿਤਪਕਤਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤਾ, ਅਥ ਖੋ ਸਦ੍ਧਾਯ ਅਗਾਰਤੋ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਮਮ ਸਾਸਨੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤਾ, ਤੁਮ੍ਹੇ ਏਤਰਹਿ ਏਵਰੂਪਿਂ ਰਾਜਪ੍ਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਂ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਕਥਂ ਕਥੇਯ੍ਯਾਥ, ਯਂ ਏਵਰੂਪਾਯ ਕਥਾਯ ਕਥਨਂ, ਏਤਂ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਨ ਖੋ ਪਤਿਰੂਪਂ ਨ ਯੁਤ੍ਤਮੇਵਾ’’ਤਿ.
ਏਵਂ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤਾਨਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤਾਨਂ ਅਪ੍ਪਤਿਰੂਪਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਨੇਸਂ ਪਤਿਰੂਪਂ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਅਨੁਜਾਨਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤਾਨਂ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦ੍ਵਯਂ ਕਰਣੀਯਂ ਧਮ੍ਮੀ ਵਾ ਕਥਾ ਅਰਿਯੋ ਵਾ ਤੁਣ੍ਹੀਭਾਵੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਤਤ੍ਥ ਵੋਤਿ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ. ਕਰਣੀਯਨ੍ਤਿ ਹਿ ਪਦਂ ਅਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਕਤ੍ਤਰਿ ਸਾਮਿਵਚਨਮੇਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੁਮ੍ਹੇਹੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਦ੍ਵਯਂ ਕਰਣੀਯਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵੇ ਕਾਤਬ੍ਬਾ. ਧਮ੍ਮੀ ਕਥਾਤਿ ਚਤੁਸਚ੍ਚਧਮ੍ਮਤੋ ਅਨਪੇਤਾ ਕਥਾ, ਪਵਤ੍ਤਿਨਿਵਤ੍ਤਿਪਰਿਦੀਪਿਨੀ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਦਸਕਥਾਵਤ੍ਥੁਸਙ੍ਖਾਤਾਪਿ ਹਿ ਧਮ੍ਮਕਥਾ ਤਦੇਕਦੇਸਾ ਏਵਾਤਿ. ਅਰਿਯੋਤਿ ਏਕਨ੍ਤਹਿਤਾਵਹਤ੍ਤਾ ਅਰਿਯੋ, ਵਿਸੁਦ੍ਧੋ ਉਤ੍ਤਮੋਤਿ ਵਾ ਅਰਿਯੋ. ਤੁਣ੍ਹੀਭਾਵੋਤਿ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਭਾਵਨਾਭੂਤਂ ਅਕਥਨਂ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਵਚੀਸਙ੍ਖਾਰਪਟਿਪਕ੍ਖਭਾਵਤੋ ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਂ ਅਰਿਯੋ ਤੁਣ੍ਹੀਭਾਵੋ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਅਪਰੇ ‘‘ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਂ ਅਰਿਯੋ ਤੁਣ੍ਹੀਭਾਵੋ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਅਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ – ‘‘ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਿਤ੍ਤਵਿਵੇਕਸ੍ਸ ਪਰਿਬ੍ਰੂਹਨਤ੍ਥਂ ਵਿਵੇਕਟ੍ਠਕਾਯਾ ਸੁਞ੍ਞਾਗਾਰੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤਾ ਸਚੇ ਕਦਾਚਿ ਸਨ੍ਨਿਪਤਥ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤੇਹਿ ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ‘ਅਸ੍ਸੁਤਂ ਸਾਵੇਤਿ ਸੁਤਂ ਵਾ ਪਰਿਯੋਦਪੇਤੀ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਸ੍ਸੂਪਕਾਰਾਯ ਖਨ੍ਧਾਦੀਨਂ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾਦਿਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਾ ਧਮ੍ਮਕਥਾ ਵਾ ਪਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਾ, ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਅਬ੍ਯਾਬਾਧਨਤ੍ਥਂ ਝਾਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਾ ਵਿਹਰਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ.
ਤਤ੍ਥ ਪੁਰਿਮੇਨ ਕਰਣੀਯਵਚਨੇਨ ਅਨੋਤਿਣ੍ਣਾਨਂ ਸਾਸਨੇ ਓਤਰਣੂਪਾਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਪਚ੍ਛਿਮੇਨ ਓਤਿਣ੍ਣਾਨਂ ਸਂਸਾਰਤੋ ਨਿਸ੍ਸਰਣੂਪਾਯਂ. ਪੁਰਿਮੇਨ ਵਾ ਆਗਮਵੇਯ੍ਯਤ੍ਤਿਯੇ ਨਿਯੋਜੇਤਿ, ਪਚ੍ਛਿਮੇਨ ਅਧਿਗਮਵੇਯ੍ਯਤ੍ਤਿਯੇ. ਅਥ ਵਾ ਪੁਰਿਮੇਨ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਪਠਮਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਹੇਤੁਂ ਦੀਪੇਤਿ, ਦੁਤਿਯੇਨ ਦੁਤਿਯਂ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ –
‘‘ਦ੍ਵੇਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਹੇਤੂ ਦ੍ਵੇ ਪਚ੍ਚਯਾ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਉਪ੍ਪਾਦਾਯ ਪਰਤੋ ਚ ਘੋਸੋ, ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਞ੍ਚ ਯੋਨਿਸੋ ਮਨਸਿਕਾਰੋ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੨.੧੨੭).
ਪੁਰਿਮੇਨ ਵਾ ਲੋਕਿਯਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਮੂਲਕਾਰਣਂ ਵਿਭਾਵੇਤਿ, ਪਚ੍ਛਿਮੇਨ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਮੂਲਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਏਵਮਾਦਿਨਾ ਏਤ੍ਥ ਯੋਜਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾਤਿ ਤੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਕਿਤ੍ਤਿਤਕਾਮਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ ਝਾਨਾਦਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਸਨ੍ਤਤਰਾ ਚੇਵ ਪਣੀਤਤਰਾ ਚਾਤਿ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰਤੋ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ. ਇਮਂ ਉਦਾਨਨ੍ਤਿ ਇਮਂ ਅਰਿਯਵਿਹਾਰਸੁਖਾਨੁਭਾਵਦੀਪਕਂ ਉਦਾਨਂ ਉਦਾਨੇਸਿ.
ਤਤ੍ਥ ਯਞ੍ਚ ਕਾਮਸੁਖਂ ਲੋਕੇਤਿ ਲੋਕਸਦ੍ਦੋ ‘‘ਖਨ੍ਧਲੋਕੋ ਆਯਤਨਲੋਕੋ ਧਾਤੁਲੋਕੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮਹਾਨਿ. ੩, ੭; ਚੂਲ਼ਨਿ. ਅਜਿਤਮਾਣਵਪੁਚ੍ਛਾਨਿਦ੍ਦੇਸ ੨) ਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਆਗਤੋ.
‘‘ਯਾਵਤਾ ਚਨ੍ਦਿਮਸੂਰਿਯਾ ਪਰਿਹਰਨ੍ਤਿ,
ਦਿਸਾ ਭਨ੍ਤਿ ਵਿਰੋਚਨਾ;
ਤਾਵ ਸਹਸ੍ਸਧਾ ਲੋਕੋ,
ਏਤ੍ਥ ਤੇ ਵਤ੍ਤਤੀ ਵਸੋ’’ਤਿ. –
ਆਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੧.੫੦੩) ਓਕਾਸੇ ਆਗਤੋ. ‘‘ਅਦ੍ਦਸਾ ਖੋ ਭਗਵਾ ਬੁਦ੍ਧਚਕ੍ਖੁਨਾ ਲੋਕਂ ਵੋਲੋਕੇਨ੍ਤੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮਹਾਵ. ੯; ਮ. ਨਿ. ੧.੨੮੩) ਸਤ੍ਤੇਸੁ. ਇਧ ਪਨ ਸਤ੍ਤਲੋਕੇ ਓਕਾਸਲੋਕੇ ਚ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਵੀਚਿਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਉਪਰਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਤੋ ਹੇਟ੍ਠਾ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਲੋਕੇ ਯਂ ਵਤ੍ਥੁਕਾਮੇ ਪਟਿਚ੍ਚ ਕਿਲੇਸਕਾਮਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋ ਕਾਮਸਹਗਤਂ ਸੁਖਂ. ਯਞ੍ਚਿਦਂ ਦਿਵਿਯਂ ਸੁਖਨ੍ਤਿ ਯਞ੍ਚ ਇਦਂ ਦਿਵਿ ਭਵਂ ਦਿਬ੍ਬਵਿਹਾਰਵਸੇਨ ਚ ਲਦ੍ਧਬ੍ਬਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨਂ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਞ੍ਚ ਰੂਪਸਮਾਪਤ੍ਤਿਸੁਖਂ. ਤਣ੍ਹਕ੍ਖਯਸੁਖਸ੍ਸਾਤਿ ਯਂ ਆਗਮ੍ਮ ਤਣ੍ਹਾ ਖੀਯਤਿ, ਤਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਣ੍ਹਾਯ ਚ ਪਟਿਪਸ੍ਸਮ੍ਭਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਸੁਖਂ ਤਣ੍ਹਕ੍ਖਯਸੁਖਂ ਨਾਮ, ਤਸ੍ਸ ਤਣ੍ਹਕ੍ਖਯਸੁਖਸ੍ਸ. ਏਤੇਤਿ ਲਿਙ੍ਗਵਿਪਲ੍ਲਾਸੇਨ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ, ਏਤਾਨਿ ਸੁਖਾਨੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕੇਚਿ ਉਭਯਮ੍ਪਿ ਸੁਖਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਏਤ’’ਨ੍ਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ‘‘ਕਲਂ ਨਾਗ੍ਘਤੀ’’ਤਿ ਪਾਠੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ.
ਸੋਲ਼ਸਿਨ੍ਤਿ ਸੋਲ਼ਸਨ੍ਨਂ ਪੂਰਣਿਂ. ਅਯਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪਤ੍ਥੋ – ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਸੁਖਂ ਆਦਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਸ੍ਮਿਂ ਮਨੁਸ੍ਸਲੋਕੇ ਮਨੁਸ੍ਸਸੁਖਂ, ਨਾਗਸੁਪਣ੍ਣਾਦਿਲੋਕੇ ਨਾਗਾਦੀਹਿ ਅਨੁਭਵਿਤਬ੍ਬਂ ਸੁਖਂ, ਚਾਤੁਮਹਾਰਾਜਿਕਾਦਿਦੇਵਲੋਕੇ ਛਬ੍ਬਿਧਂ ਕਾਮਸੁਖਨ੍ਤਿ ਯਂ ਏਕਾਦਸਵਿਧੇ ਕਾਮਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਂ ਕਾਮਸੁਖਂ, ਯਞ੍ਚ ਇਦਂ ਰੂਪਾਰੂਪਦੇਵੇਸੁ ਦਿਬ੍ਬਵਿਹਾਰਭੂਤੇਸੁ ਰੂਪਾਰੂਪਜ੍ਝਾਨੇਸੁ ਚ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ‘‘ਦਿਵਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮਂ ਲੋਕਿਯਜ੍ਝਾਨਸੁਖਂ, ਸਕਲਮ੍ਪਿ ਤਦੁਭਯਂ ਤਣ੍ਹਕ੍ਖਯਸੁਖਸਙ੍ਖਾਤਂ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਸੁਖਂ ਸੋਲ਼ਸ ਭਾਗੇ ਕਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਏਕਭਾਗਂ ਸੋਲ਼ਸਭਾਗਗੁਣੇ ਲਦ੍ਧਂ ਏਕਭਾਗਸਙ੍ਖਾਤਂ ਕਲਂ ਨ ਅਗ੍ਘਤੀਤਿ.
ਅਯਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਤਣ੍ਹਕ੍ਖਯਸ੍ਸ ਆਗਤਤ੍ਤਾ ਪਠਮਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਸੁਖਸ੍ਸਾਪਿ ਕਲਂ ਲੋਕਿਯਂ ਨ ਅਗ੍ਘਤਿ ਏਵ. ਤਥਾ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ –
‘‘ਪਥਬ੍ਯਾ ਏਕਰਜ੍ਜੇਨ, ਸਗ੍ਗਸ੍ਸ ਗਮਨੇਨ ਵਾ;
ਸਬ੍ਬਲੋਕਾਧਿਪਚ੍ਚੇਨ, ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਂ ਵਰ’’ਨ੍ਤਿ. (ਧ. ਪ. ੧੭੮);
ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਸਂਯੁਤ੍ਤੇਪਿ ਵੁਤ੍ਤਂ –
‘‘ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਰਾਜਾ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਦੀਪਾਨਂ ਇਸ੍ਸਰਿਯਾਧਿਪਚ੍ਚਂ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ ਦੇਵਾਨਂ ਤਾਵਤਿਂਸਾਨਂ ਸਹਬ੍ਯਤਂ, ਸੋ ਤਤ੍ਥ ਨਨ੍ਦਨੇ ਵਨੇ ਅਚ੍ਛਰਾਸਙ੍ਘਪਰਿਵੁਤੋ ਦਿਬ੍ਬੇਹਿ ਚ ਪਞ੍ਚਹਿ ਕਾਮਗੁਣੇਹਿ ਸਮਪ੍ਪਿਤੋ ਸਮਙ੍ਗੀਭੂਤੋ ਪਰਿਚਾਰੇਤਿ, ਸੋ ਚਤੂਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਅਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ. ਅਥ ਖੋ ਸੋ ਅਪਰਿਮੁਤ੍ਤੋਵ ਨਿਰਯਾ, ਅਪਰਿਮੁਤ੍ਤੋ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿਯਾ, ਅਪਰਿਮੁਤ੍ਤੋ ਪੇਤ੍ਤਿਵਿਸਯਾ, ਅਪਰਿਮੁਤ੍ਤੋ ਅਪਾਯਦੁਗ੍ਗਤਿਵਿਨਿਪਾਤਾ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਪਿਣ੍ਡਿਯਾਲੋਪੇਨ ਯਾਪੇਤਿ, ਨਨ੍ਤਕਾਨਿ ਚ ਧਾਰੇਤਿ, ਸੋ ਚਤੂਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ, ਅਥ ਖੋ ਸੋ ਪਰਿਮੁਤ੍ਤੋ ਨਿਰਯਾ, ਪਰਿਮੁਤ੍ਤੋ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿਯਾ, ਪਰਿਮੁਤ੍ਤੋ ਪੇਤ੍ਤਿਵਿਸਯਾ, ਪਰਿਮੁਤ੍ਤੋ ਅਪਾਯਦੁਗ੍ਗਤਿਵਿਨਿਪਾਤਾ.
‘‘ਕਤਮੇਹਿ ਚਤੂਹਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਬੁਦ੍ਧੇ ਅਵੇਚ੍ਚਪ੍ਪਸਾਦੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ ‘ਇਤਿਪਿ ਸੋ ਭਗਵਾ ਅਰਹਂ…ਪੇ... ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ’ਤਿ. ਧਮ੍ਮੇ ਅਵੇਚ੍ਚਪ੍ਪਸਾਦੇਨ…ਪੇ… ਵਿਞ੍ਞੂਹੀ’ਤਿ. ਸਙ੍ਘੇ ਅਵੇਚ੍ਚਪ੍ਪਸਾਦੇਨ…ਪੇ… ਪੁਞ੍ਞਕ੍ਖੇਤ੍ਤਂ ਲੋਕਸ੍ਸਾ’ਤਿ. ਅਰਿਯਕਨ੍ਤੇਹਿ ਸੀਲੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ ਅਖਣ੍ਡੇਹਿ…ਪੇ… ਸਮਾਧਿਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕੇਹਿ. ਇਮੇਹਿ ਚਤੂਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ. ਯੋ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਦੀਪਾਨਂ ਪਟਿਲਾਭੋ, ਯੋ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਟਿਲਾਭੋ, ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਦੀਪਾਨਂ ਪਟਿਲਾਭੋ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਟਿਲਾਭਸ੍ਸ ਕਲਂ ਨਾਗ੍ਘਤਿ ਸੋਲ਼ਸਿ’’ਨ੍ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੫.੯੯੭).
ਏਵਂ ਭਗਵਾ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਲੋਕਿਯਸੁਖਂ ਸਉਤ੍ਤਰਂ ਸਾਤਿਸਯਂ, ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਸੁਖਮੇਵ ਅਨੁਤ੍ਤਰਨ੍ਤਿ ਅਤਿਸਯਨ੍ਤਿ ਭਾਜੇਸੀਤਿ.
ਦੁਤਿਯਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੩. ਦਣ੍ਡਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੧੩. ਤਤਿਯੇ ਕੁਮਾਰਕਾਤਿ ਦਾਰਕਾ. ਅਨ੍ਤਰਾ ਚ ਸਾਵਤ੍ਥਿਂ ਅਨ੍ਤਰਾ ਚ ਜੇਤਵਨਨ੍ਤਿ ਅਨ੍ਤਰਾਸਦ੍ਦੋ ‘‘ਤਦਨ੍ਤਰਂ ਕੋ ਜਾਨੇਯ੍ਯ, ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਤਥਾਗਤਾ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੬.੪੪; ੧੦.੭੫), ‘‘ਜਨਾ ਸਙ੍ਗਮ੍ਮ ਮਨ੍ਤੇਨ੍ਤਿ, ਮਞ੍ਚ ਤ੍ਵਞ੍ਚ ਕਿਮਨ੍ਤਰ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੨੨੮) ਕਾਰਣੇ ਆਗਤੋ. ‘‘ਅਦ੍ਦਸਾ ਮਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਞ੍ਞਤਰਾ ਇਤ੍ਥੀ ਵਿਜ੍ਜਨ੍ਤਰਿਕਾਯ ਭਾਜਨਂ ਧੋਵਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੨.੧੪੯) ਖਣੇ. ‘‘ਯਸ੍ਸਨ੍ਤਰਤੋ ਨ ਸਨ੍ਤਿ ਕੋਪਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਉਦਾ. ੨੦) ਚਿਤ੍ਤੇ. ‘‘ਅਨ੍ਤਰਾ ਵੋਸਾਨਮਾਪਾਦੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਵੇਮਜ੍ਝੇ. ‘‘ਅਪਿਚਾਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਪੋਦਾ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਮਹਾਨਿਰਯਾਨਂ ਅਨ੍ਤਰਿਕਾਯ ਆਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਪਾਰਾ. ੨੩੧) ਵਿਵਰੇ. ਸ੍ਵਾਯਮਿਧਾਪਿ ਵਿਵਰੇ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਾ ਚ ਜੇਤਵਨਸ੍ਸ ਚ ਵਿਵਰੇਤਿ, ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਨ੍ਤਰਾਸਦ੍ਦਯੋਗਤੋ ਚੇਤ੍ਥ ਉਪਯੋਗਵਚਨਂ ‘‘ਅਨ੍ਤਰਾ ਚ ਸਾਵਤ੍ਥਿਂ ਅਨ੍ਤਰਾ ਚ ਜੇਤਵਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਈਦਿਸੇਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਅਕ੍ਖਰਚਿਨ੍ਤਕਾ ‘‘ਅਨ੍ਤਰਾ ਗਾਮਞ੍ਚ ਨਦਿਞ੍ਚ ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ ਏਕਮੇਵ ਅਨ੍ਤਰਾਸਦ੍ਦਂ ਪਯੁਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਸੋ ਦੁਤਿਯਪਦੇਨਪਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ ਹੋਤਿ. ਇਧ ਪਨ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤੋ.
ਅਹਿਂ ਦਣ੍ਡੇਨ ਹਨਨ੍ਤੀਤਿ ਬਿਲਤੋ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਗੋਚਰਾਯ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਕਣ੍ਹਸਪ੍ਪਂ ਛਾਤਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਅਨੁਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਯਟ੍ਠੀਹਿ ਪੋਥੇਨ੍ਤਿ. ਤੇਨ ਚ ਸਮਯੇਨ ਭਗਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਅਨ੍ਤਰਾਮਗ੍ਗੇ ਤੇ ਦਾਰਕੇ ਅਹਿਂ ਦਣ੍ਡੇਨ ਹਨਨ੍ਤੇ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਕਸ੍ਮਾ ਕੁਮਾਰਕਾ ਇਮਂ ਅਹਿਂ ਦਣ੍ਡੇਨ ਹਨਥਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਡਂਸਨਭਯੇਨ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਇਮੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸੁਖਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਾਤਿ ਇਮਂ ਪਹਰਨ੍ਤਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨੇ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਨੁਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਅਹੋ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਨਿਕਤਿਕੋਸਲ੍ਲ’’ਨ੍ਤਿ ਧਮ੍ਮਸਂਵੇਗਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਸਿ. ਤੇਨੇਵ ਚ ਧਮ੍ਮਸਂਵੇਗੇਨ ਉਦਾਨਂ ਉਦਾਨੇਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ’’ਤਿਆਦਿ.
ਤਤ੍ਥ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾਤਿ ‘‘ਇਮੇ ਦਾਰਕਾ ਅਤ੍ਤਸੁਖਾਯ ਪਰਦੁਕ੍ਖਂ ਕਰੋਨ੍ਤਾ ਸਯਂ ਪਰਤ੍ਥ ਸੁਖਂ ਨ ਲਭਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾਤਿ ਏਵਮੇਕੇ ਵਣ੍ਣੇਨ੍ਤਿ. ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਦੁਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨਾਨਂ ਸੁਖਪਰਿਯੇਸਨਂ ਆਯਤਿਂ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ, ਸੁਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨਾਨਂ ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਸੁਖਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਪਰਵਿਹੇਸਾਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਾ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਮੇਵ ਸੁਖਭਾਗਿਨੋ ਵਤ ਮਯ੍ਹਂ ਓਵਾਦਪ੍ਪਟਿਕਰਾ’’ਤਿ ਸੋਮਨਸ੍ਸਵਸੇਨੇਵੇਤਮ੍ਪਿ ਸਤ੍ਥਾ ਉਦਾਨਂ ਉਦਾਨੇਸੀਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਅਪਰੇ ਪਨ ਭਣਨ੍ਤਿ ‘‘ਏਵਂ ਤੇਹਿ ਕੁਮਾਰਕੇਹਿ ਪਵਤ੍ਤਿਤਂ ਪਰਵਿਹੇਠਨਂ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰੇਨ ਆਦੀਨਵਤੋ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਪਰਵਿਹੇਸਾਯ ਪਰਾਨੁਕਮ੍ਪਾਯ ਚ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਆਦੀਨਵਾਨਿਸਂਸਵਿਭਾਵਨਂ ਇਮਂ ਉਦਾਨਂ ਉਦਾਨੇਸੀ’’ਤਿ.
ਤਤ੍ਥ ਸੁਖਕਾਮਾਨੀਤਿ ਏਕਨ੍ਤੇਨੇਵ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸੁਖਸ੍ਸ ਇਚ੍ਛਨਤੋ ਸੁਖਾਨੁਗਿਦ੍ਧਾਨਿ. ਭੂਤਾਨੀਤਿ ਪਾਣਿਨੋ. ਯੋ ਦਣ੍ਡੇਨ ਵਿਹਿਂਸਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਦਣ੍ਡੇਨਾਤਿ ਦੇਸਨਾਮਤ੍ਤਂ, ਦਣ੍ਡੇਨ ਵਾ ਲੇਡ੍ਡੁਸਤ੍ਥਪਾਣਿਪ੍ਪਹਾਰਾਦੀਹਿ ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਥ ਵਾ ਦਣ੍ਡੇਨਾਤਿ ਦਣ੍ਡਨੇਨ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਯੋ ਸੁਖਕਾਮਾਨਿ ਸਬ੍ਬਭੂਤਾਨਿ ਜਾਤਿਆਦਿਨਾ ਘਟ੍ਟਨਵਸੇਨ ਵਚੀਦਣ੍ਡੇਨ ਵਾ ਪਾਣਿਮੁਗ੍ਗਰਸਤ੍ਥਾਦੀਹਿ ਪੋਥਨਤਾਲ਼ਨਚ੍ਛੇਦਨਾਦਿਵਸੇਨ ਸਰੀਰਦਣ੍ਡੇਨ ਵਾ ਸਤਂ ਵਾ ਸਹਸ੍ਸਂ ਵਾ ਠਾਪਨਵਸੇਨ ਧਨਦਣ੍ਡੇਨ ਵਾਤਿ ਇਮੇਸੁ ਦਣ੍ਡੇਸੁ ਯੇਨ ਕੇਨਚਿ ਦਣ੍ਡੇਨ ਵਿਹਿਂਸਤਿ ਵਿਹੇਠੇਤਿ ਦੁਕ੍ਖਂ ਪਾਪੇਤਿ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਸੁਖਮੇਸਾਨੋ, ਪੇਚ੍ਚ ਸੋ ਨ ਲਭਤੇ ਸੁਖਨ੍ਤਿ ਸੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸੁਖਂ ਏਸਨ੍ਤੋ ਗਵੇਸਨ੍ਤੋ ਪਤ੍ਥੇਨ੍ਤੋ ਪੇਚ੍ਚ ਪਰਲੋਕੇ ਮਨੁਸ੍ਸਸੁਖਂ ਦਿਬ੍ਬਸੁਖਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸੁਖਨ੍ਤਿ ਤਿਵਿਧਮ੍ਪਿ ਸੁਖਂ ਨ ਲਭਤਿ, ਅਞ੍ਞਦਤ੍ਥੁ ਤੇਨ ਦਣ੍ਡੇਨ ਦੁਕ੍ਖਮੇਵ ਲਭਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਪੇਚ੍ਚ ਸੋ ਲਭਤੇ ਸੁਖਨ੍ਤਿ ਯੋ ਖਨ੍ਤਿਮੇਤ੍ਤਾਨੁਦ੍ਦਯਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ‘‘ਯਥਾਹਂ ਸੁਖਕਾਮੋ ਦੁਕ੍ਖਪ੍ਪਟਿਕੂਲੋ, ਏਵਂ ਸਬ੍ਬੇਪੀ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਵਿਰਤਿਆਦੀਸੁ ਠਿਤੋ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਕੇਨਚਿ ਦਣ੍ਡੇਨ ਸਬ੍ਬਾਨਿਪਿ ਭੂਤਾਨਿ ਨ ਹਿਂਸਤਿ ਨ ਬਾਧਤਿ, ਸੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਰਲੋਕੇ ਮਨੁਸ੍ਸਭੂਤੋ ਮਨੁਸ੍ਸਸੁਖਂ, ਦੇਵਭੂਤੋ ਦਿਬ੍ਬਸੁਖਂ, ਉਭਯਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸੁਖਂ ਲਭਤੀਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਤਾਦਿਸਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਅਵਸ੍ਸਂਭਾਵਿਤਾਯ ਤਂ ਸੁਖਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਵਿਯ ਹੋਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਲਭਤੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪੁਰਿਮਗਾਥਾਯਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.
ਤਤਿਯਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੪. ਸਕ੍ਕਾਰਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੧੪. ਚਤੁਤ੍ਥੇ ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਭਗਵਾ ਸਕ੍ਕਤੋ ਹੋਤੀਤਿ ਕਪ੍ਪਾਨਂ ਸਤਸਹਸ੍ਸਾਧਿਕੇਸੁ ਚਤੂਸੁ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯੇਸੁ ਪਰਿਪੂਰਿਤਸ੍ਸ ਪੁਞ੍ਞਸਮ੍ਭਾਰਵਿਸੇਸਸ੍ਸ ਫਲਭੂਤੇਨ ‘‘ਇਤੋ ਪਰਂ ਮਯ੍ਹਂ ਓਕਾਸੋ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਉਸ੍ਸਹਜਾਤੇਨ ਵਿਯ ਉਪਰੂਪਰਿ ਵਡ੍ਢਮਾਨੇਨ ਸਕ੍ਕਾਰਾਦਿਨਾ ਭਗਵਾ ਸਕ੍ਕਤੋ ਹੋਤਿ. ਸਬ੍ਬਦਿਸਾਸੁ ਹਿ ਯਮਕਮਹਾਮੇਘੋ ਵੁਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਮਹੋਘਂ ਵਿਯ ਸਬ੍ਬਪਾਰਮਿਯੋ ‘‘ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਵਿਪਾਕਂ ਦਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡਿਤਾ ਵਿਯ ਭਗਵਤੋ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਮਹੋਘਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਯਿਂਸੁ. ਤਤੋ ਅਨ੍ਨਪਾਨਵਤ੍ਥਯਾਨਮਾਲਾਗਨ੍ਧਵਿਲੇਪਨਾਦਿਹਤ੍ਥਾ ਖਤ੍ਤਿਯਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਦਯੋ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਹਂ ਬੁਦ੍ਧੋ, ਕਹਂ ਭਗਵਾ, ਕਹਂ ਦੇਵਦੇਵੋ, ਕਹਂ ਨਰਾਸਭੋ, ਕਹਂ ਪੁਰਿਸਸੀਹੋ’’ਤਿ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਪਰਿਯੇਸਨ੍ਤਿ. ਸਕਟਸਤੇਹਿ ਪਚ੍ਚਯੇ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਓਕਾਸਂ ਅਲਭਮਾਨਾ ਸਮਨ੍ਤਾ ਗਾਵੁਤਪ੍ਪਮਾਣੇਪਿ ਸਕਟਧੁਰੇਨ ਸਕਟਧੁਰਂ ਆਹਚ੍ਚ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਚੇਵ ਅਨੁਬਨ੍ਧਨ੍ਤਿ ਚ ਅਨ੍ਧਕਵਿਨ੍ਦਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਦਯੋ ਵਿਯ. ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਖਨ੍ਧਕੇ (ਮਹਾਵ. ੨੮੨) ਤੇਸੁ ਤੇਸੁ ਚ ਸੁਤ੍ਤੇਸੁ ਆਗਤਨਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਯਥਾ ਚ ਭਗਵਤੋ, ਏਵਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸਾਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ –
‘‘ਯਾਵਤਾ ਖੋ, ਚੁਨ੍ਦ, ਏਤਰਹਿ ਸਙ੍ਘਾ ਵਾ ਗਣਾ ਵਾ ਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਨਾਹਂ, ਚੁਨ੍ਦ, ਅਞ੍ਞਂ ਏਕਸਙ੍ਘਮ੍ਪਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਾਮਿ ਏਵਂ ਲਾਭਗ੍ਗਯਸਗ੍ਗਪ੍ਪਤ੍ਤਂ, ਯਥਰਿਵਾਯਂ, ਚੁਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੧੭੬).
ਸ੍ਵਾਯਂ ਭਗਵਤੋ ਚ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਚ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰੋ ਏਕਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਮਹਾਨਦੀਨਂ ਉਦਕੋਘੋ ਵਿਯ ਅਪ੍ਪਮੇਯ੍ਯੋ ਅਹੋਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਭਗਵਾ ਸਕ੍ਕਤੋ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਪਰਿਕ੍ਖਾਰਾਨਂ, ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋਪਿ ਸਕ੍ਕਤੋ…ਪੇ… ਪਰਿਕ੍ਖਾਰਾਨ’’ਨ੍ਤਿ.
ਤਿਤ੍ਥਿਯਾ ਪਨ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਕਤਪੁਞ੍ਞਤਾਯ ਚ ਦੁਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨਤਾਯ ਚ ਅਸਕ੍ਕਤਾ ਅਗਰੁਕਤਾ, ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇਨ ਪਨ ਵਿਸੇਸਤੋ ਵਿਪਨ੍ਨਸੋਭਾ ਸੂਰਿਯੁਗ੍ਗਮਨੇ ਖਜ੍ਜੋਪਨਕਾ ਵਿਯ ਨਿਪ੍ਪਭਾ ਨਿਤ੍ਤੇਜਾ ਹਤਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਾ ਅਹੇਸੁਂ. ਤੇ ਤਾਦਿਸਂ ਭਗਵਤੋ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਚ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਂ ਅਸਹਮਾਨਾ ਇਸ੍ਸਾਪਕਤਾ ‘‘ਏਵਂ ਇਮੇ ਫਰੁਸਾਹਿ ਵਾਚਾਹਿ ਘਟ੍ਟੇਤ੍ਵਾਵ ਪਲਾਪੇਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਉਸੂਯਾ ਵਿਸੁਗ੍ਗਾਰਂ ਉਗ੍ਗਿਰਨ੍ਤਾ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਕ੍ਕੋਸਨ੍ਤਾ ਪਰਿਭਾਸਨ੍ਤਾ ਵਿਚਰਿਂਸੁ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਾ ਪਨ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾ ਅਸਕ੍ਕਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ…ਪੇ… ਪਰਿਕ੍ਖਾਰਾਨਂ. ਅਥ ਖੋ ਤੇ ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਾ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾ ਭਗਵਤੋ ਸਕ੍ਕਾਰਂ ਅਸਹਮਾਨਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਚ ਗਾਮੇ ਚ ਅਰਞ੍ਞੇ ਚ ਭਿਕ੍ਖੂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਸਬ੍ਭਾਹਿ ਫਰੁਸਾਹਿ ਵਾਚਾਹਿ ਅਕ੍ਕੋਸਨ੍ਤਿ ਪਰਿਭਾਸਨ੍ਤਿ ਰੋਸੇਨ੍ਤਿ ਵਿਹੇਸੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.
ਤਤ੍ਥ ਅਸਬ੍ਭਾਹੀਤਿ ਅਸਭਾਯੋਗ੍ਗਾਹਿ ਸਭਾਯਂ ਸਾਧੁਜਨਸਮੂਹੇ ਵਤ੍ਤੁਂ ਅਯੁਤ੍ਤਾਹਿ, ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਾਹੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਫਰੁਸਾਹੀਤਿ ਕਕ੍ਖਲ਼ਾਹਿ ਮਮ੍ਮਚ੍ਛੇਦਿਕਾਹਿ. ਅਕ੍ਕੋਸਨ੍ਤੀਤਿ ਜਾਤਿਆਦੀਹਿ ਅਕ੍ਕੋਸਵਤ੍ਥੂਹਿ ਖੁਂਸੇਨ੍ਤਿ. ਪਰਿਭਾਸਨ੍ਤੀਤਿ ਭਣ੍ਡਨਵਸੇਨ ਭਯਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਨ੍ਤਾ ਤਜ੍ਜੇਨ੍ਤਿ. ਰੋਸੇਨ੍ਤੀਤਿ ਯਥਾ ਪਰਸ੍ਸ ਰੋਸੋ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਅਨੁਦ੍ਧਂਸਨਵਸੇਨ ਰੋਸਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਨ੍ਤਿ. ਵਿਹੇਸੇਨ੍ਤੀਤਿ ਵਿਹੇਠੇਨ੍ਤਿ, ਵਿਵਿਧੇਹਿ ਆਕਾਰੇਹਿ ਅਫਾਸੁਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ.
ਕਥਂ ਪਨੇਤੇ ਸਮਨ੍ਤਪਾਸਾਦਿਕੇ ਭਗਵਤਿ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇ ਚ ਅਕ੍ਕੋਸਾਦੀਨਿ ਪਵਤ੍ਤੇਸੁਨ੍ਤਿ? ਭਗਵਤੋ ਉਪ੍ਪਾਦਤੋ ਪਹੀਨਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਤਾਯ ਉਪਹਤਚਿਤ੍ਤਾ ਪਥਵਿਂ ਖਣਿਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਖਲਨ੍ਤਾ ਵਿਯ ਅਵਣੇ ਵੇਲ਼ੁਰਿਯਮਣਿਮ੍ਹਿ ਵਣਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਨ੍ਤਾ ਵਿਯ ਚ ਸੁਨ੍ਦਰਿਕਂ ਨਾਮ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਿਕਂ ਸਞ੍ਞਾਪੇਤ੍ਵਾ ਤਾਯ ਸਤ੍ਥੁ ਭਿਕ੍ਖੂਨਞ੍ਚ ਅਵਣ੍ਣਂ ਵੁਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ਅਕ੍ਕੋਸਾਦੀਨਿ ਪਵਤ੍ਤੇਸੁਂ. ਤਂ ਪਨੇਤਂ ਸੁਨ੍ਦਰੀਵਤ੍ਥੁ ਪਰਤੋ ਸੁਨ੍ਦਰੀਸੁਤ੍ਤੇ (ਉਦਾ. ੩੮) ਪਾਲ਼ਿਯਂਯੇਵ ਆਗਮਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਯਮੇਤ੍ਥ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਤਤ੍ਥੇਵ ਵਣ੍ਣਯਿਸ੍ਸਾਮ.
ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਿਮਾਰੋਚੇਸੁਂ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਅਥ ਖੋ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ…ਪੇ… ਵਿਹੇਸੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਮੇਵ.
ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾਤਿ ਏਤਂ ਇਸ੍ਸਾਪਕਤਾਨਂ ਤਿਤ੍ਥਿਯਾਨਂ ਵਿਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰਤੋ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ. ਇਮਂ ਉਦਾਨਨ੍ਤਿ ਇਮਂ ਤੇਹਿ ਕਤੇ ਵਿਪ੍ਪਕਾਰੇ ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੇਹਿ ਚ ਪਰੇਹਿ ਕਤੇ ਉਪਕਾਰੇ ਤਾਦਿਭਾਵਾਨੁਭਾਵਦੀਪਕਂ ਉਦਾਨਂ ਉਦਾਨੇਸਿ.
ਤਤ੍ਥ ਗਾਮੇ ਅਰਞ੍ਞੇ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਫੁਟ੍ਠੋਤਿ ਗਾਮੇ ਵਾ ਅਰਞ੍ਞੇ ਵਾ ਯਤ੍ਥ ਕਤ੍ਥਚਿ ਸੁਖੇਨ ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਚ ਫੁਟ੍ਠੋ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਾਨਿ ਅਨੁਭਵਨ੍ਤੋ, ਤੇਸਂ ਵਾ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਸਮਙ੍ਗੀਭੂਤੋ. ਨੇਵਤ੍ਤਤੋ ਨੋ ਪਰਤੋ ਦਹੇਥਾਤਿ ‘‘ਅਹਂ ਸੁਖਿਤੋ, ਅਹਂ ਦੁਕ੍ਖਿਤੋ, ਮਮ ਸੁਖਂ, ਮਮ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਪਰੇਨਿਦਂ ਮਯ੍ਹਂ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਉਪ੍ਪਾਦਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਨੇਵ ਅਤ੍ਤਤੋ ਨ ਪਰਤੋ ਤਂ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਠਪੇਥ. ਕਸ੍ਮਾ? ਨ ਹੇਤ੍ਥ ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕੇ ਅਹਨ੍ਤਿ ਵਾ ਮਮਨ੍ਤਿ ਵਾ ਪਰੋਤਿ ਵਾ ਪਰਸ੍ਸਾਤਿ ਵਾ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਯੁਤ੍ਤਕਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਤ੍ਥਿ, ਕੇਵਲਂ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਏਵ ਪਨ ਯਥਾਪਚ੍ਚਯਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਖਣੇ ਖਣੇ ਭਿਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ. ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਗ੍ਗਹਣਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਦੇਸਨਾਸੀਸਂ, ਸਬ੍ਬਸ੍ਸਾਪਿ ਲੋਕਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਇਤਿ ਭਗਵਾ ‘‘ਨਾਹਂ ਕ੍ਵਚਨਿ, ਕਸ੍ਸਚਿ ਕਿਞ੍ਚਨਤਸ੍ਮਿਂ, ਨ ਚ ਮਮ ਕ੍ਵਚਨਿ, ਕਤ੍ਥਚਿ ਕਿਞ੍ਚਨਤਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਚਤੁਕੋਟਿਕਂ ਸੁਞ੍ਞਤਂ ਵਿਭਾਵੇਸਿ.
ਇਦਾਨਿ ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਤੋ ਪਰਤੋ ਚ ਅਦਹਨਸ੍ਸ ਕਾਰਣਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਫੁਸਨ੍ਤਿ ਫਸ੍ਸਾ ਉਪਧਿਂ ਪਟਿਚ੍ਚਾ’’ਤਿ. ਏਤੇ ਸੁਖਵੇਦਨੀਯਾ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨੀਯਾ ਚ ਫਸ੍ਸਾ ਨਾਮ ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕਸਙ੍ਖਾਤਂ ਉਪਧਿਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਤਿ ਯਥਾਸਕਂ ਵਿਸਯਂ ਫੁਸਨ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿਯੇਵ. ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾ ਹਿ ਵੇਦਨਾ ਸਨ੍ਤਸਭਾਵਤਾਯ ਸੁਖੇ ਏਵ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਦੁਵਿਧਸਮ੍ਫਸ੍ਸਵਸੇਨੇਵਾਯਂ ਅਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾ ਕਤਾ.
ਯਥਾ ਪਨ ਤੇ ਫਸ੍ਸਾ ਨ ਫੁਸਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਨਿਰੁਪਧਿਂ ਕੇਨ ਫੁਸੇਯ੍ਯੁਂ ਫਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਬ੍ਬਸੋ ਹਿ ਖਨ੍ਧੂਪਧਿਯਾ ਅਸਤਿ ਕੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਤੇ ਫਸ੍ਸਾ ਫੁਸੇਯ੍ਯੁਂ, ਨ ਤਂ ਕਾਰਣਂ ਅਤ੍ਥਿ. ਯਦਿ ਹਿ ਤੁਮ੍ਹੇ ਅਕ੍ਕੋਸਾਦਿਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਨ ਇਚ੍ਛਥ, ਸਬ੍ਬਸੋ ਨਿਰੁਪਧਿਭਾਵੇਯੇਵ ਯੋਗਂ ਕਰੇਯ੍ਯਾਥਾਤਿ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁਯਾ ਗਾਥਂ ਨਿਟ੍ਠਪੇਸਿ. ਏਵਂ ਇਮਿਨਾ ਉਦਾਨੇਨ ਵਟ੍ਟਵਿਵਟ੍ਟਂ ਕਥਿਤਂ.
ਚਤੁਤ੍ਥਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੫. ਉਪਾਸਕਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੧੫. ਪਞ੍ਚਮੇ ਇਚ੍ਛਾਨਙ੍ਗਲਕੋਤਿ ਇਚ੍ਛਾਨਙ੍ਗਲਨਾਮਕੋ ਕੋਸਲੇਸੁ ਏਕੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਾਮੋ, ਤਂਨਿਵਾਸਿਤਾਯ ਤਤ੍ਥ ਵਾ ਜਾਤੋ ਭਵੋਤਿ ਵਾ ਇਚ੍ਛਾਨਙ੍ਗਲਕੋ. ਉਪਾਸਕੋਤਿ ਤੀਹਿ ਸਰਣਗਮਨੇਹਿ ਭਗਵਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਉਪਾਸਕਭਾਵਸ੍ਸ ਪਵੇਦਿਤਤ੍ਤਾ ਉਪਾਸਕੋ ਪਞ੍ਚਸਿਕ੍ਖਾਪਦਿਕੋ ਬੁਦ੍ਧਮਾਮਕੋ, ਧਮ੍ਮਮਾਮਕੋ, ਸਙ੍ਘਮਾਮਕੋ. ਕੇਨਚਿਦੇਵ ਕਰਣੀਯੇਨਾਤਿ ਉਦ੍ਧਾਰਸੋਧਾਪਨਾਦਿਨਾ ਕੇਨਚਿਦੇਵ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬੇਨ. ਤੀਰੇਤ੍ਵਾਤਿ ਨਿਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ. ਅਯਂ ਕਿਰ ਉਪਾਸਕੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਭਿਣ੍ਹਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਯਿਰੁਪਾਸਤਿ, ਸੋ ਕਤਿਪਯਂ ਕਾਲਂ ਬਹੁਕਰਣੀਯਤਾਯ ਸਤ੍ਥੁ ਦਸ੍ਸਨਂ ਨਾਭਿਸਮ੍ਭੋਸਿ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ – ‘‘ਚਿਰਸ੍ਸਂ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਉਪਾਸਕ, ਇਮਂ ਪਰਿਯਾਯਮਕਾਸਿ, ਯਦਿਦਂ ਇਧਾਗਮਨਾਯਾ’’ਤਿ.
ਤਤ੍ਥ ਚਿਰਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਚਿਰੇਨ. ਪਰਿਯਾਯਨ੍ਤਿ ਵਾਰਂ. ਯਦਿਦਨ੍ਤਿ ਨਿਪਾਤੋ, ਯੋ ਅਯਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਇਧ ਮਮ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਆਗਮਨਾਯ ਯੋ ਅਯਂ ਅਜ੍ਜ ਕਤੋ ਵਾਰੋ, ਤਂ ਇਮਂ ਚਿਰੇਨ ਪਪਞ੍ਚਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਕਾਸੀਤਿ. ਚਿਰਪਟਿਕਾਹਨ੍ਤਿ ਚਿਰਪਟਿਕੋ ਅਹਂ, ਚਿਰਕਾਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਅਹਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤੁਕਾਮੋਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਕੇਹਿਚਿ ਕੇਹਿਚੀਤਿ ਏਕਚ੍ਚੇਹਿ ਏਕਚ੍ਚੇਹਿ. ਅਥ ਵਾ ਕੇਹਿਚਿ ਕੇਹਿਚੀਤਿ ਯੇਹਿ ਵਾ ਤੇਹਿ ਵਾ. ਤਤ੍ਥ ਗਾਰਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸਤ੍ਥਰਿ ਅਭਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨਸ੍ਸ ਹਿ ਸਤ੍ਥੁਦਸ੍ਸਨਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨੇਸੁ ਵਿਯ ਨ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਆਦਰੋ ਹੋਤਿ. ਕਿਚ੍ਚਕਰਣੀਯੇਹੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਵਸ੍ਸਂ ਕਾਤਬ੍ਬਂ ਕਿਚ੍ਚਂ, ਇਤਰਂ ਕਰਣੀਯਂ. ਪਠਮਂ ਵਾ ਕਾਤਬ੍ਬਂ ਕਿਚ੍ਚਂ, ਪਚ੍ਛਾ ਕਾਤਬ੍ਬਂ ਕਰਣੀਯਂ. ਖੁਦ੍ਦਕਂ ਵਾ ਕਿਚ੍ਚਂ, ਮਹਨ੍ਤਂ ਕਰਣੀਯਂ. ਬ੍ਯਾਵਟੋਤਿ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕੋ. ਏਵਾਹਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਇਮਿਨਾ ਪਕਾਰੇਨ ਅਹਂ ਨਾਸਕ੍ਖਿਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤੁਂ, ਨ ਅਗਾਰਵਾਦਿਨਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.
ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾਤਿ ਦੁਲ੍ਲਭੇ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਮਨੁਸ੍ਸਤ੍ਤਲਾਭੇ ਚ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਸਕਿਞ੍ਚਨਭਾਵੇਨ ਕਿਚ੍ਚਪਸੁਤਤਾਯ ਕੁਸਲਨ੍ਤਰਾਯੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਅਕਿਞ੍ਚਨਸ੍ਸਾਤਿ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰਤੋ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ. ਇਮਂ ਉਦਾਨਨ੍ਤਿ ਤਦਤ੍ਥਪਰਿਦੀਪਨਮੇਵ ਇਮਂ ਉਦਾਨਂ ਉਦਾਨੇਸਿ.
ਤਤ੍ਥ ਸੁਖਂ ਵਤ ਤਸ੍ਸ ਨ ਹੋਤਿ ਕਿਞ੍ਚੀਤਿ ਯਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਕਿਞ੍ਚਿ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਏਕਵਤ੍ਥੁਮ੍ਪਿ ‘‘ਮਮੇਤ’’ਨ੍ਤਿ ਤਣ੍ਹਾਯ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਭਾਵੇਨ ਨ ਹੋਤਿ ਨਤ੍ਥਿ ਨ ਵਿਜ੍ਜਤਿ, ਸੁਖਂ ਵਤ ਤਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ, ਅਹੋ ਸੁਖਮੇਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਨ ਹੋਸੀ’’ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ, ਤਸ੍ਸ ਅਤੀਤਕਾਲਵਸੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਕੇਚਿ ਪਨ ਨ ਹੋਤਿ ਕਿਞ੍ਚੀਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ‘‘ਰਾਗਾਦਿਕਿਞ੍ਚਨਂ ਯਸ੍ਸ ਨ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਅਤ੍ਥਂ ਵਣ੍ਣੇਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਨ ਸੁਨ੍ਦਰਂ ਪਰਿਗ੍ਗਹਧਮ੍ਮਵਸੇਨ ਦੇਸਨਾਯ ਆਗਤਤ੍ਤਾ. ਰਾਗਾਦਿਕਿਞ੍ਚਨਨ੍ਤਿ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਸ੍ਸਾਪਿ ਸਙ੍ਗਹੇ ਸਤਿ ਯੁਤ੍ਤਮੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਿਯਾ ਅਥ ਵਾ ਯਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਪ੍ਪਮ੍ਪਿ ਕਿਞ੍ਚਨਂ ਪਲਿਬੋਧਜਾਤਂ ਰਾਗਾਦਿਕਿਞ੍ਚਨਾਭਾਵਤੋ ਏਵ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਤਸ੍ਸ ਅਕਿਞ੍ਚਨਤ੍ਤਂ ਸੁਖਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵਤੋ ਸੁਖਂ ਵਤਂ, ਅਹੋ ਸੁਖਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਸ੍ਸ ਪਨ ਨ ਹੋਤਿ ਕਿਞ੍ਚਨਨ੍ਤਿ ਚੇ, ਆਹ ‘‘ਸਙ੍ਖਾਤਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ਯੋ ਚਤੂਹਿਪਿ ਮਗ੍ਗਸਙ੍ਖਾਹਿ ਸੋਲ਼ਸਕਿਚ੍ਚਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਯਾ ਸਙ੍ਖਾਤਧਮ੍ਮੋ ਕਤਕਿਚ੍ਚੋ, ਤਤੋ ਏਵ ਪਟਿਵੇਧਬਾਹੁਸਚ੍ਚੇਨ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ, ਤਸ੍ਸ.
ਇਤਿ ਭਗਵਾ ਅਕਿਞ੍ਚਨਭਾਵੇ ਆਨਿਸਂਸਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਸਕਿਞ੍ਚਨਭਾਵੇ ਆਦੀਨਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸਕਿਞ੍ਚਨਂ ਪਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਰਾਗਾਦਿਕਿਞ੍ਚਨਾਨਂ ਆਮਿਸਕਿਞ੍ਚਨਾਨਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਿਤਾਯ ਸਕਿਞ੍ਚਨਂ, ਸਕਿਞ੍ਚਨਤ੍ਤਾ ਏਵ ਅਲਦ੍ਧਾਨਞ੍ਚ ਲਦ੍ਧਾਨਞ੍ਚ ਕਾਮਾਨਂ ਪਰਿਯੇਸਨਾਰਕ੍ਖਣਹੇਤੁ ਕਿਚ੍ਚਕਰਣੀਯਵਸੇਨ ‘‘ਅਹਂ ਮਮਾ’’ਤਿ ਗਹਣਵਸੇਨ ਚ ਵਿਹਞ੍ਞਮਾਨਂ ਵਿਘਾਤਂ ਆਪਜ੍ਜਮਾਨਂ ਪਸ੍ਸਾਤਿ ਧਮ੍ਮਸਂਵੇਗਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਸਤ੍ਥਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਦਤਿ. ਜਨੋ ਜਨਸ੍ਮਿਂ ਪਟਿਬਨ੍ਧਰੂਪੋਤਿ ਸਯਂ ਅਞ੍ਞੋ ਜਨੋ ਸਮਾਨੋ ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਜਨੇ ‘‘ਅਹਂ ਇਮਸ੍ਸ, ਮਮ ਅਯ’’ਨ੍ਤਿ ਤਣ੍ਹਾਵਸੇਨ ਪਟਿਬਨ੍ਧਸਭਾਵੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਹਞ੍ਞਤਿ ਵਿਘਾਤਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ‘‘ਪਟਿਬਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤੋ’’ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ. ਅਯਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥੋ –
‘‘ਪੁਤ੍ਤਾ ਮਤ੍ਥਿ ਧਨਮ੍ਮਤ੍ਥਿ, ਇਤਿ ਬਾਲੋ ਵਿਹਞ੍ਞਤਿ;
ਅਤ੍ਤਾ ਹਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਕੁਤੋ ਪੁਤ੍ਤਾ ਕੁਤੋ ਧਨ’’ਨ੍ਤਿ. (ਧ. ਪ. ੬੨) –
ਆਦੀਹਿ ਸੁਤ੍ਤਪਦੇਹਿ ਦੀਪੇਤਬ੍ਬੋਤਿ.
ਪਞ੍ਚਮਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੬. ਗਬ੍ਭਿਨੀਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੧੬. ਛਟ੍ਠੇ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਸ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਸ੍ਸਾਤਿ ਏਕਸ੍ਸ ਕੁਟੁਮ੍ਬਿਕਸ੍ਸ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਸ੍ਸ. ਦਹਰਾਤਿ ਤਰੁਣੀ. ਮਾਣਵਿਕਾਤਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਧੀਤਾਯ ਵੋਹਾਰੋ. ਪਜਾਪਤੀਤਿ ਭਰਿਯਾ. ਗਬ੍ਭਿਨੀਤਿ ਆਪਨ੍ਨਸਤ੍ਤਾ. ਉਪਵਿਜਞ੍ਞਾਤਿ ਅਜ੍ਜ ਸੁਵੇਤਿ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤਵਿਜਾਯਨਕਾਲਾ ਹੋਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਸੋ ਕਿਰ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਜਾਤਿਕੋ ਸਭਰਿਯੋ ਵਾਦਪਤ੍ਥਸ੍ਸਮੇ ਠਿਤੋ, ਤੇਨ ਨਂ ਸਪਜਾਪਤਿਕਂ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਵੋਹਾਰੇਨ ਸਮੁਦਾਚਰਨ੍ਤਿ. ਭਰਿਯਾ ਪਨਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਜਾਤਿਕਤ੍ਤਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਤਿ ਆਲਪਤਿ. ਤੇਲਨ੍ਤਿ ਤਿਲਤੇਲਂ. ਤੇਲਸੀਸੇਨ ਚੇਤ੍ਥ ਯਂ ਯਂ ਵਿਜਾਤਾਯ ਪਸਵਦੁਕ੍ਖਪ੍ਪਟਿਕਾਰਤ੍ਥਂ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਸਪ੍ਪਿਲੋਣਾਦਿਂ ਆਹਰਾਤਿ ਆਣਾਪੇਤਿ. ਯਂ ਮੇ ਵਿਜਾਤਾਯ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਯਂ ਤੇਲਾਦਿ ਮਯ੍ਹਂ ਵਿਜਾਤਾਯ ਬਹਿਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਗਬ੍ਭਾਯ ਉਪਕਾਰਾਯ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ. ‘‘ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਿਕਾਯਾ’’ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ. ਕੁਤੋਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਠਾਨਾ, ਯਤੋ ਞਾਤਿਕੁਲਾ ਵਾ ਮਿਤ੍ਤਕੁਲਾ ਵਾ ਤੇਲਾਦਿਂ ਆਹਰੇਯ੍ਯਂ, ਤਂ ਠਾਨਂ ਮੇ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਤੇਲਂ ਆਹਰਾਮੀਤਿ ਵਤ੍ਤਮਾਨਸਮੀਪਤਾਯ ਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤੇਲਂ ਆਹਰਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਮਣਸ੍ਸ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਵਾ ਸਪ੍ਪਿਸ੍ਸ ਵਾ ਤੇਲਸ੍ਸ ਵਾਤਿ ਚ ਸਮੁਚ੍ਚਯਤ੍ਥੋ ਵਾ-ਸਦ੍ਦੋ ‘‘ਅਗ੍ਗਿਤੋ ਵਾ ਉਦਕਤੋ ਵਾ ਮਿਥੁਭੇਦਾ ਵਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮਹਾਵ. ੨੮੬; ਦੀ. ਨਿ. ੨.੧੫੨; ਉਦਾ. ੭੬) ਵਿਯ. ਸਪ੍ਪਿਸ੍ਸ ਵਾ ਤੇਲਸ੍ਸ ਵਾਤਿ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤੇ ਸਾਮਿਵਚਨਂ, ਸਪ੍ਪਿ ਚ ਤੇਲਞ੍ਚ ਯਾਵਦਤ੍ਥਂ ਪਾਤੁਂ ਪਿਵਿਤੁਂ ਦੀਯਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਪਰੇ ਪਨ ‘‘ਸਪ੍ਪਿਸ੍ਸ ਵਾ ਤੇਲਸ੍ਸ ਵਾਤਿ ਅਵਯਵਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇ ਸਾਮਿਵਚਨਂ. ਸਪ੍ਪਿਤੇਲਸਮੁਦਾਯਸ੍ਸ ਹਿ ਅਵਯਵੋ ਇਧ ਯਾਵਦਤ੍ਥਸਦ੍ਦੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਨੋ ਨੀਹਰਿਤੁਨ੍ਤਿ ਭਾਜਨੇਨ ਵਾ ਹਤ੍ਥੇਨ ਵਾ ਬਹਿ ਨੇਤੁਂ ਨੋ ਦੀਯਤਿ, ਉਚ੍ਛਦ੍ਦਿਤ੍ਵਾਨਾਤਿ ਵਮਿਤ੍ਵਾ, ਯਂਨੂਨ ਦਦੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਏਵਂ ਕਿਰਸ੍ਸ ਅਹੋਸਿ ‘‘ਅਹਂ ਰਞ੍ਞੋ ਕੋਟ੍ਠਾਗਾਰਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤੇਲਂ ਕਣ੍ਠਮਤ੍ਤਂ ਪਿਵਿਤ੍ਵਾ ਤਾਵਦੇਵ ਘਰਂ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਭਾਜਨੇ ਯਥਾਪੀਤਂ ਵਮਿਤ੍ਵਾ ਉਦ੍ਧਨਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਪਚਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਯਂ ਪਿਤ੍ਤਸੇਮ੍ਹਾਦਿਮਿਸ੍ਸਿਤਂ, ਤਂ ਅਗ੍ਗਿਨਾ ਝਾਯਿਸ੍ਸਤਿ, ਤੇਲਂ ਪਨ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਿਕਾਯ ਕਮ੍ਮੇ ਉਪਨੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ.
ਉਦ੍ਧਂ ਕਾਤੁਨ੍ਤਿ ਵਮਨਵਸੇਨ ਉਦ੍ਧਂ ਨੀਹਰਿਤੁਂ. ਨ ਪਨ ਅਧੋਤਿ ਵਿਰਿਞ੍ਚਨਵਸੇਨ ਹੇਟ੍ਠਾ ਨੀਹਰਿਤੁਂ ਨ ਪਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ. ਸੋ ਹਿ ‘‘ਅਧਿਕਂ ਪੀਤਂ ਸਯਮੇਵ ਮੁਖਤੋ ਨਿਗ੍ਗਮਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਪਿਵਿਤ੍ਵਾ ਆਸਯਸ੍ਸ ਅਰਿਤ੍ਤਤਾਯ ਅਨਿਗ੍ਗਤੇ ਵਮਨਵਿਰੇਚਨਯੋਗਂ ਅਜਾਨਨ੍ਤੋ ਅਲਭਨ੍ਤੋ ਵਾ ਕੇਵਲਂ ਦੁਕ੍ਖਾਹਿ ਵੇਦਨਾਹਿ ਫੁਟ੍ਠੋ ਆਵਟ੍ਟਤਿ ਚ ਪਰਿਵਟ੍ਟਤਿ ਚ. ਦੁਕ੍ਖਾਹੀਤਿ ਦੁਕ੍ਖਮਾਹਿ. ਤਿਬ੍ਬਾਹੀਤਿ ਬਹਲਾਹਿ ਤਿਖਿਣਾਹਿ ਵਾ. ਖਰਾਹੀਤਿ ਕਕ੍ਖਲ਼ਾਹਿ. ਕਟੁਕਾਹੀਤਿ ਅਤਿਵਿਯ ਅਨਿਟ੍ਠਭਾਵੇਨ ਦਾਰੁਣਾਹਿ. ਆਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਏਕਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਠਾਨੇ ਅਨਿਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਰੀਰਂ ਇਤੋ ਚਿਤੋ ਆਕਡ੍ਢਨ੍ਤੋ ਆਵਟ੍ਟਤਿ. ਪਰਿਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਪਦੇਸੇ ਨਿਪਨ੍ਨੋਪਿ ਅਙ੍ਗਪਚ੍ਚਙ੍ਗਾਨਿ ਪਰਿਤੋ ਖਿਪਨ੍ਤੋ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਅਭਿਮੁਖਂ ਵਾ ਵਟ੍ਟਨ੍ਤੋ ਆਵਟ੍ਟਤਿ, ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਵਟ੍ਟਨ੍ਤੋ ਪਰਿਵਟ੍ਟਤਿ.
ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾਤਿ ‘‘ਸਕਿਞ੍ਚਨਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਪਰਿਭੋਗਹੇਤੁਕਾ ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ, ਅਕਿਞ੍ਚਨਸ੍ਸ ਪਨ ਸਬ੍ਬਸੋ ਅਯਂ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰਤੋ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਤਦਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਸਨਂ ਇਮਂ ਉਦਾਨਂ ਉਦਾਨੇਸਿ.
ਤਤ੍ਥ ਸੁਖਿਨੋ ਵਤਾਤਿ ਸੁਖਿਨੋ ਵਤ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਾ. ਕੇ ਪਨ ਤੇਤਿ? ਯੇ ਅਕਿਞ੍ਚਨਾ, ਯੇ ਰਾਗਾਦਿਕਿਞ੍ਚਨਸ੍ਸ ਪਰਿਗ੍ਗਹਕਿਞ੍ਚਨਸ੍ਸ ਚ ਅਭਾਵੇਨ ਅਕਿਞ੍ਚਨਾ, ਕੇਸਂ ਪਨਿਦਂ ਕਿਞ੍ਚਨਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਆਹ – ‘‘ਵੇਦਗੁਨੋ ਹਿ ਜਨਾ ਅਕਿਞ੍ਚਨਾ’’ਤਿ, ਯੇ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਞਾਣਸਙ੍ਖਾਤਂ ਵੇਦਂ ਗਤਾ ਅਧਿਗਤਾ, ਤੇਨ ਵਾ ਵੇਦੇਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਗਤਾਤਿ ਵੇਦਗੁਨੋ, ਤੇ ਅਰਿਯਜਨਾ ਖੀਣਾਸਵਪੁਗ੍ਗਲਾ ਅਨਵਸੇਸਰਾਗਾਦਿਕਿਞ੍ਚਨਾਨਂ ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗੇਨ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਅਕਿਞ੍ਚਨਾ ਨਾਮ. ਅਸਤਿ ਹਿ ਰਾਗਾਦਿਕਿਞ੍ਚਨੇ ਕੁਤੋ ਪਰਿਗ੍ਗਹਕਿਞ੍ਚਨਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਵੋ. ਏਵਂ ਗਾਥਾਯ ਪੁਰਿਮਭਾਗੇਨ ਅਰਹਨ੍ਤੇ ਪਸਂਸਿਤ੍ਵਾ ਅਪਰਭਾਗੇਨ ਅਨ੍ਧਪੁਥੁਜ੍ਜਨੇ ਗਰਹਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਕਿਞ੍ਚਨਂ ਪਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਂ ਪੁਰਿਮਸੁਤ੍ਤੇ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਮੇਵ. ਏਵਂ ਇਮਾਯਪਿ ਗਾਥਾਯ ਵਟ੍ਟਵਿਵਟ੍ਟਂ ਕਥਿਤਂ.
ਛਟ੍ਠਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੭. ਏਕਪੁਤ੍ਤਕਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੧੭. ਸਤ੍ਤਮੇ ਏਕਪੁਤ੍ਤਕੋਤਿ ਏਕੋ ਪੁਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਚ ਅਨੁਕਮ੍ਪਿਤਬ੍ਬਟ੍ਠੇਨ ਏਕਪੁਤ੍ਤਕੋ, ਪਿਯਾਯਿਤਬ੍ਬਟ੍ਠੇਨ ਪਿਯੋ, ਮਨਸ੍ਸ ਵਡ੍ਢਨਟ੍ਠੇਨ ਮਨਾਪੋ. ਸਰੀਰਸੋਭਾਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਾ ਦਸ੍ਸਨੀਯਟ੍ਠੇਨ ਪਿਯੋ, ਸੀਲਾਚਾਰਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਕਲ੍ਯਾਣਧਮ੍ਮਤਾਯ ਮਨਾਪੋ. ਕਲੇਤਿ ਸਤ੍ਤੇ ਖੇਪੇਤੀਤਿ ਕਾਲੋ, ਮਰਣਂ. ਤਂ ਕਤੋ ਪਤ੍ਤੋਤਿ ਕਾਲਙ੍ਕਤੋ, ਕਾਲੇਨ ਵਾ ਮਚ੍ਚੁਨਾ ਕਤੋ ਨਟ੍ਠੋ ਅਦਸ੍ਸਨਂ ਗਤੋਤਿ ਕਾਲਙ੍ਕਤੋ, ਮਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਉਪਾਸਕਾਤਿ ਸਾਵਤ੍ਥਿਵਾਸਿਨੋ ਬਹੂ ਉਪਾਸਕਾ ਮਤਪੁਤ੍ਤਉਪਾਸਕਸ੍ਸ ਸਹਸੋਕੀਭਾਵੇਨ ਯਾਵ ਆਲ਼ਾਹਨਾ ਪਚ੍ਛਤੋ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਮਤਸਰੀਰਸ੍ਸ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਕਾਰੇਤ੍ਵਾ ਪਟਿਨਿਵਤ੍ਤਾ ਯਥਾਨਿਵਤ੍ਥਾਵ ਉਦਕਂ ਓਤਰਿਤ੍ਵਾ ਸੀਸਂਨ੍ਹਾਤਾ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਪੀਲ਼ੇਤ੍ਵਾ ਅਨੋਤਾਪੇਤ੍ਵਾਵ ਏਕਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਏਕਂ ਉਤ੍ਤਰਾਸਙ੍ਗਂ ਕਤ੍ਵਾ ਉਪਾਸਕਂ ਪੁਰਤੋ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਸੋਕਵਿਨੋਦਨਂ ਧਮ੍ਮਂ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਸੋਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਲ੍ਲਕੇਸਾ’’ਤਿਆਦਿ.
ਤਤ੍ਥ ਅਲ੍ਲਵਤ੍ਥਾਤਿ ਉਦਕੇਨ ਤਿਨ੍ਤਵਤ੍ਥਾ. ਦਿਵਾ ਦਿਵਸ੍ਸਾਤਿ ਦਿਵਸਸ੍ਸਪਿ ਦਿਵਾ, ਮਜ੍ਝਨ੍ਹਿਕੇ ਕਾਲੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਜਾਨਨ੍ਤਾਪਿ ਤਥਾਗਤਾ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਜਾਨਨ੍ਤਾਪਿ ਨ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਕਾਲਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਕਾਲਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਨ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਜਾਨਨ੍ਤੋਯੇਵ ਭਗਵਾ ਕਥਾਸਮੁਟ੍ਠਾਪਨਤ੍ਥਂ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਤੁਮ੍ਹੇ ਉਪਾਸਕਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਤੁਮ੍ਹੇ ਉਪਾਸਕਾ ਅਞ੍ਞੇਸੁ ਦਿਵਸੇਸੁ ਮਮ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਾ ਓਤਾਪਿਤਸੁਦ੍ਧਵਤ੍ਥਾ ਸਾਯਨ੍ਹੇ ਆਗਚ੍ਛਥ, ਅਜ੍ਜ ਪਨ ਅਲ੍ਲਵਤ੍ਥਾ ਅਲ੍ਲਕੇਸਾ ਠਿਤਮਜ੍ਝਨ੍ਹਿਕੇ ਕਾਲੇ ਇਧਾਗਤਾ, ਤਂ ਕਿਂ ਕਾਰਣਨ੍ਤਿ. ਤੇਨ ਮਯਨ੍ਤਿ ਤੇਨ ਪੁਤ੍ਤਵਿਯੋਗਜਨਿਤਚਿਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਪੇਨ ਬਲਵਸੋਕਾਭਿਭੂਤਤਾਯ ਏਵਂਭੂਤਾ ਮਯਂ ਇਧੂਪਸਙ੍ਕਮਨ੍ਤਾਤਿ.
ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾਤਿ ਪਿਯਵਤ੍ਥੁਸਮ੍ਭਵਾ ਸੋਕਦੁਕ੍ਖਦੋਮਨਸ੍ਸਾਦਯੋ, ਅਸਤਿ ਪਿਯਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਸਬ੍ਬਸੋ ਏਤੇ ਨ ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰਤੋ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਤਦਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਸਨਂ ਇਮਂ ਉਦਾਨਂ ਉਦਾਨੇਸਿ.
ਤਤ੍ਥ ਪਿਯਰੂਪਸ੍ਸਾਦਗਧਿਤਾਸੇਤਿ ਪਿਯਸਭਾਵੇਸੁ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦੀਸੁ ਸੁਖਵੇਦਨਸ੍ਸਾਦੇਨ ਗਧਿਤਾ ਪਟਿਬਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤਾ. ਗਧਿਤਾਸੇਤਿ ਹਿ ਗਧਿਤਾਇਚ੍ਚੇਵਤ੍ਥੋ. ਸੇਤਿ ਵਾ ਨਿਪਾਤਮਤ੍ਤਂ. ਪਿਯਰੂਪਾ ਨਾਮ ਚਕ੍ਖਾਦਯੋ ਪੁਤ੍ਤਦਾਰਾਦਯੋ ਚ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ – ‘‘ਕਿਞ੍ਚ ਲੋਕੇ ਪਿਯਰੂਪਂ ਸਾਤਰੂਪਂ ਚਕ੍ਖੁ ਲੋਕੇ …ਪੇ… ਧਮ੍ਮਤਣ੍ਹਾ ਲੋਕੇ ਪਿਯਰੂਪਂ ਸਾਤਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ (ਚੂਲ਼ਨਿ. ਹੇਮਕਮਾਣਵਪੁਚ੍ਛਾਨਿਦ੍ਦੇਸ ੫੫).
‘‘ਖੇਤ੍ਤਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਹਿਰਞ੍ਞਂ ਵਾ, ਗਵਸ੍ਸਂ ਦਾਸਪੋਰਿਸਂ;
ਥਿਯੋ ਬਨ੍ਧੂ ਪੁਥੁ ਕਾਮੇ, ਯੋ ਨਰੋ ਅਨੁਗਿਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ ਚ. (ਸੁ. ਨਿ. ੭੭੫);
ਤਸ੍ਮਾ ਤੇਸੁ ਪਿਯਰੂਪੇਸੁ ਅਸ੍ਸਾਦੇਨ ਗਿਦ੍ਧਾ ਮੁਚ੍ਛਿਤਾ ਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕੇ ਪਨ ਤੇ ਪਿਯਰੂਪਸ੍ਸਾਦਗਧਿਤਾਤਿ ਤੇ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਦੇਵਕਾਯਾ ਪੁਥੁਮਨੁਸ੍ਸਾ ਚਾ’’ਤਿ, ਚਾਤੁਮਹਾਰਾਜਿਕਾਦਯੋ ਬਹੁਦੇਵਸਮੂਹਾ ਚੇਵ ਜਮ੍ਬੁਦੀਪਕਾਦਿਕਾ ਬਹੁਮਨੁਸ੍ਸਾ ਚ. ਅਘਾਵਿਨੋਤਿ ਕਾਯਿਕਚੇਤਸਿਕਦੁਕ੍ਖੇਨ ਦੁਕ੍ਖਿਤਾ. ਪਰਿਜੁਨ੍ਨਾਤਿ ਜਰਾਰੋਗਾਦਿਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਯੋਬ੍ਬਨਾਰੋਗ੍ਯਾਦਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ ਪਰਿਹੀਨਾ. ਯਥਾਲਾਭਵਸੇਨ ਵਾਯਮਤ੍ਥੋ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਥ ਵਾ ਕਾਮਞ੍ਚੇਕਨ੍ਤਸੁਖਸਮਪ੍ਪਿਤਾਨਂ ਦੇਵਾਨਂ ਦੁਕ੍ਖਜਰਾਰੋਗਾ ਨ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ, ਤਦਨਤਿਵਤ੍ਤਸਭਾਵਤਾਯ ਪਨ ਤੇਪਿ ‘‘ਅਘਾਵਿਨੋ’’ਤਿ ‘‘ਪਰਿਜੁਨ੍ਨਾ’’ਤਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਵਾ ਪੁਬ੍ਬਨਿਮਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਜਰਾਯ ਚੇਤਸਿਕਰੋਗਸ੍ਸ ਚ ਵਸੇਨ ਦੁਕ੍ਖਾਦੀਨਂ ਸਮ੍ਭਵੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਮਚ੍ਚੁਰਾਜਸ੍ਸ ਵਸਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਪਿਯਵਤ੍ਥੁਵਿਸਯਾਯ ਤਣ੍ਹਾਯ ਅਪ੍ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਗਬ੍ਭੂਪਗਮਨਤੋ ਧਾਤੁਤ੍ਤਯਿਸ੍ਸਰਤਾਯ ਮਚ੍ਚੁਰਾਜਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਮਰਣਸ੍ਸ ਵਸਂ ਹਤ੍ਥਮੇਵ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ.
ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਵਟ੍ਟਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ‘‘ਯੇ ਵੇ ਦਿਵਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਿਵਟ੍ਟਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯੇ ਵੇ ਦਿਵਾ ਚ ਰਤ੍ਤੋ ਚ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਾਤਿ ‘‘ਦਿਵਸਂ ਚਙ੍ਕਮੇਨ ਨਿਸਜ੍ਜਾਯ ਆਵਰਣੀਯੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਸੋਧੇਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਦਿਵਸਭਾਗੇ ਰਤ੍ਤਿਭਾਗੇ ਚ ਦਲ਼੍ਹਂ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਾ ਅਪ੍ਪਮਾਦਪ੍ਪਟਿਪਦਂ ਪੂਰੇਨ੍ਤਿ. ਜਹਨ੍ਤਿ ਪਿਯਰੂਪਨ੍ਤਿ ਚਤੁਸਚ੍ਚਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਭਾਵਨਂ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਾਪੇਤ੍ਵਾ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਾਧਿਗਮੇਨ ਪਿਯਰੂਪਂ ਪਿਯਜਾਤਿਕਂ ਚਕ੍ਖਾਦਿਪਿਯਵਤ੍ਥੁਂ ਤਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧਛਨ੍ਦਰਾਗਜਹਨੇਨ ਜਹਨ੍ਤਿ. ਤੇ ਵੇ ਖਣਨ੍ਤਿ ਅਘਮੂਲਂ, ਮਚ੍ਚੁਨੋ ਆਮਿਸਂ ਦੁਰਤਿਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਤੇ ਅਰਿਯਪੁਗ੍ਗਲਾ ਅਘਸ੍ਸ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਮੂਲਭੂਤਂ, ਮਚ੍ਚੁਨਾ ਮਰਣੇਨ ਆਮਸਿਤਬ੍ਬਤੋ ਆਮਿਸਂ, ਇਤੋ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਕੇਹਿਚਿਪਿ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਹਿ ਨਿਵਤ੍ਤਿਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਤਾਯ ਦੁਰਤਿਵਤ੍ਤਂ, ਸਹ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਤਣ੍ਹਂ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਞਾਣਕੁਦਾਲੇਨ ਖਣਨ੍ਤਿ, ਲੇਸਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਅਨਵਸੇਸਨ੍ਤਾ ਉਮ੍ਮੂਲਯਨ੍ਤੀਤਿ. ਸ੍ਵਾਯਮਤ੍ਥੋ –
‘‘ਅਪ੍ਪਮਾਦੋ ਅਮਤਪਦਂ, ਪਮਾਦੋ ਮਚ੍ਚੁਨੋ ਪਦਂ;
ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਾ ਨ ਮੀਯਨ੍ਤਿ, ਯੇ ਪਮਤ੍ਤਾ ਯਥਾ ਮਤਾ’’ਤਿ. (ਧ. ਪ. ੨੧) –
ਆਦੀਹਿ ਸੁਤ੍ਤਪਦੇਹਿ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤਬ੍ਬੋਤਿ.
ਸਤ੍ਤਮਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੮. ਸੁਪ੍ਪਵਾਸਾਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੧੮. ਅਟ੍ਠਮੇ ਕੁਣ੍ਡਿਕਾਯਨ੍ਤਿ ਏਵਂਨਾਮਕੇ ਕੋਲਿਯਾਨਂ ਨਗਰੇ. ਕੁਣ੍ਡਧਾਨਵਨੇਤਿ ਤਸ੍ਸ ਨਗਰਸ੍ਸ ਅਵਿਦੂਰੇ ਕੁਣ੍ਡਧਾਨਸਙ੍ਖਾਤੇ ਵਨੇ.
ਪੁਬ੍ਬੇ ਕਿਰ ਕੁਣ੍ਡੋ ਨਾਮ ਏਕੋ ਯਕ੍ਖੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਨਸਣ੍ਡੇ ਵਾਸਂ ਕਪ੍ਪੇਸਿ, ਕੁਣ੍ਡਧਾਨਮਿਸ੍ਸਕੇਨ ਚ ਬਲਿਕਮ੍ਮੇਨ ਤੁਸ੍ਸਤੀਤਿ ਤਸ੍ਸ ਤਥਾ ਤਤ੍ਥ ਬਲਿਂ ਉਪਹਰਨ੍ਤਿ, ਤੇਨੇਤਂ ਵਨਸਣ੍ਡਂ ਕੁਣ੍ਡਧਾਨਵਨਨ੍ਤ੍ਵੇਵ ਪਞ੍ਞਾਯਿਤ੍ਥ. ਤਸ੍ਸ ਅਵਿਦੂਰੇ ਏਕਾ ਗਾਮਪਤਿਕਾ ਅਹੋਸਿ, ਸਾਪਿ ਤਸ੍ਸ ਯਕ੍ਖਸ੍ਸ ਆਣਾਪਵਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨੇ ਨਿਵਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਤੇਨੇਵ ਪਰਿਪਾਲਿਤਤ੍ਤਾ ਕੁਣ੍ਡਿਕਾਤਿ ਵੋਹਰੀਯਿਤ੍ਥ. ਅਪਰਭਾਗੇ ਤਤ੍ਥ ਕੋਲਿਯਰਾਜਾਨੋ ਨਗਰਂ ਕਾਰੇਸੁਂ, ਤਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਵੋਹਾਰੇਨ ਕੁਣ੍ਡਿਕਾਤ੍ਵੇਵ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਵਨਸਣ੍ਡੇ ਕੋਲਿਯਰਾਜਾਨੋ ਭਗਵਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਚ ਵਸਨਤ੍ਥਾਯ ਵਿਹਾਰਂ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਸੁਂ, ਤਮ੍ਪਿ ਕੁਣ੍ਡਧਾਨਵਨਨ੍ਤ੍ਵੇਵ ਪਞ੍ਞਾਯਿਤ੍ਥ. ਅਥ ਭਗਵਾ ਜਨਪਦਚਾਰਿਕਂ ਚਰਨ੍ਤੋ ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਤਂ ਵਿਹਾਰਂ ਪਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਵਿਹਾਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਕੁਣ੍ਡਿਕਾਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਕੁਣ੍ਡਧਾਨਵਨੇ’’ਤਿ.
ਸੁਪ੍ਪਵਾਸਾਤਿ ਤਸ੍ਸਾ ਉਪਾਸਿਕਾਯ ਨਾਮਂ. ਕੋਲਿਯਧੀਤਾਤਿ ਕੋਲਿਯਰਾਜਪੁਤ੍ਤੀ. ਸਾ ਹਿ ਭਗਵਤੋ ਅਗ੍ਗੁਪਟ੍ਠਾਯਿਕਾ ਪਣੀਤਦਾਯਿਕਾਨਂ ਸਾਵਿਕਾਨਂ ਏਤਦਗ੍ਗੇ ਠਪਿਤਾ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾ ਅਰਿਯਸਾਵਿਕਾ. ਯਞ੍ਹਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਭਗਵਤੋ ਯੁਤ੍ਤਰੂਪਂ ਖਾਦਨੀਯਂ ਭੋਜਨੀਯਂ ਭੇਸਜ੍ਜਂ ਵਾ ਨ ਤਤ੍ਥ ਅਞ੍ਞਾਹਿ ਸਂਵਿਧਾਤਬ੍ਬਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਸਯਮੇਵ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਞ੍ਞਾਯ ਵਿਚਾਰੇਤ੍ਵਾ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਸਮ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ਉਪਨੇਤਿ. ਦੇਵਸਿਕਞ੍ਚ ਅਟ੍ਠਸਤਂ ਸਙ੍ਘਭਤ੍ਤਪਾਟਿਪੁਗ੍ਗਲਿਕਭਤ੍ਤਾਨਿ ਦੇਤਿ. ਯੋ ਕੋਚਿ ਭਿਕ੍ਖੁ ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਵਾ ਤਂ ਕੁਲਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਪਵਿਟ੍ਠੋ ਰਿਤ੍ਤਹਤ੍ਥੋ ਨ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਏਵਂ ਮੁਤ੍ਤਚਾਗਾ ਪਯਤਪਾਣੀ ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਰਤਾ ਯਾਚਯੋਗਾ ਦਾਨਸਂਵਿਭਾਗਰਤਾ. ਅਸ੍ਸਾ ਕੁਚ੍ਛਿਯਂ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਪਚ੍ਛਿਮਭਵਿਕੋ ਸਾਵਕਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਂ ਗਣ੍ਹਿ. ਸਾ ਤਂ ਗਬ੍ਭਂ ਕੇਨਚਿਦੇਵ ਪਾਪਕਮ੍ਮੇਨ ਸਤ੍ਤ ਵਸ੍ਸਾਨਿ ਕੁਚ੍ਛਿਨਾ ਪਰਿਹਰਿ, ਸਤ੍ਤਾਹਞ੍ਚ ਮੂਲ਼੍ਹਗਬ੍ਭਾ ਅਹੋਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਸਤ੍ਤ ਵਸ੍ਸਾਨਿ ਗਬ੍ਭਂ ਧਾਰੇਤਿ ਸਤ੍ਤਾਹਂ ਮੂਲ਼੍ਹਗਬ੍ਭਾ’’ਤਿ.
ਤਤ੍ਥ ਸਤ੍ਤ ਵਸ੍ਸਾਨੀਤਿ ਸਤ੍ਤ ਸਂਵਚ੍ਛਰਾਨਿ, ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਸਂਯੋਗੇ ਚ ਇਦਂ ਉਪਯੋਗਵਚਨਂ. ਗਬ੍ਭਂ ਧਾਰੇਤੀਤਿ ਗਬ੍ਭਂ ਵਹਤਿ, ਗਬ੍ਭਿਨੀ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਤ੍ਤਾਹਂ ਮੂਲ਼੍ਹਗਬ੍ਭਾਤਿ ਸਤ੍ਤ ਅਹਾਨਿ ਬ੍ਯਾਕੁਲਗਬ੍ਭਾ. ਗਬ੍ਭੋ ਹਿ ਪਰਿਪਕ੍ਕੋ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਵਿਜਾਯਨਕਾਲੇ ਕਮ੍ਮਜਵਾਤੇਹਿ ਸਞ੍ਚਾਲੇਤ੍ਵਾ ਪਰਿਵਤ੍ਤਿਤੋ ਉਦ੍ਧਂਪਾਦੋ ਅਧੋਸਿਰੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਯੋਨਿਮੁਖਾਭਿਮੁਖੋ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਸੋ ਕਤ੍ਥਚਿ ਅਲਗ੍ਗੋ ਬਹਿ ਨਿਕ੍ਖਮਤਿ. ਵਿਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਪਨ ਵਿਪਰਿਵਤ੍ਤਨਵਸੇਨ ਯੋਨਿਮਗ੍ਗਂ ਪਿਦਹਿਤ੍ਵਾ ਤਿਰਿਯਂ ਨਿਪਜ੍ਜਤਿ, ਸਯਮੇਵ ਵਾ ਯੋਨਿਮਗ੍ਗੋ ਪਿਦਹਤਿ, ਸੋ ਤਤ੍ਥ ਕਮ੍ਮਜਵਾਤੇਹਿ ਅਪਰਾਪਰਂ ਪਰਿਵਤ੍ਤਮਾਨੋ ਬ੍ਯਾਕੁਲੋ ਮੂਲ਼੍ਹਗਬ੍ਭੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਸਤ੍ਤ ਦਿਵਸੇ ਏਵਂ ਅਹੋਸਿ, ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਤ੍ਤਾਹਂ ਮੂਲ਼੍ਹਗਬ੍ਭਾ’’ਤਿ.
ਅਯਞ੍ਚ ਗਬ੍ਭੋ ਸੀਵਲਿਤ੍ਥੇਰੋ. ਤਸ੍ਸ ਕਥਂ ਸਤ੍ਤ ਵਸ੍ਸਾਨਿ ਗਬ੍ਭਵਾਸਦੁਕ੍ਖਂ, ਸਤ੍ਤਾਹਂ ਮੂਲ਼੍ਹਗਬ੍ਭਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਿ, ਮਾਤੁ ਚਸ੍ਸਾਪਿ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾਯ ਅਰਿਯਸਾਵਿਕਾਯ ਤਥਾ ਦੁਕ੍ਖਾਨੁਭਵਨਂ ਜਾਤਨ੍ਤਿ? ਵੁਚ੍ਚਤੇ – ਅਤੀਤੇ ਕਾਸਿਕਰਾਜੇ ਬਾਰਾਣਸਿਯਂ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਨ੍ਤੇ ਏਕੋ ਕੋਸਲਰਾਜਾ ਮਹਨ੍ਤੇਨ ਬਲੇਨਾਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਬਾਰਾਣਸਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤਂ ਰਾਜਾਨਂ ਮਾਰੇਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਅਗ੍ਗਮਹੇਸਿਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਗ੍ਗਮਹੇਸਿਂ ਅਕਾਸਿ. ਬਾਰਾਣਸਿਰਞ੍ਞੋ ਪਨ ਪੁਤ੍ਤੋ ਪਿਤੁ ਮਰਣਕਾਲੇ ਨਿਦ੍ਧਮਨਦ੍ਵਾਰੇਨ ਪਲਾਯਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਞਾਤਿਮਿਤ੍ਤਬਨ੍ਧਵੇ ਏਕਜ੍ਝਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਬਲਂ ਸਂਹਰਿਤ੍ਵਾ ਬਾਰਾਣਸਿਂ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਅਵਿਦੂਰੇ ਮਹਨ੍ਤਂ ਖਨ੍ਧਾਵਾਰਂ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਰਞ੍ਞੋ ਪਣ੍ਣਂ ਪੇਸੇਸਿ ‘‘ਰਜ੍ਜਂ ਵਾ ਦੇਤੁ, ਯੁਦ੍ਧਂ ਵਾ’’ਤਿ. ਰਾਜਕੁਮਾਰਸ੍ਸ ਮਾਤਾ ਸਾਸਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ‘‘ਯੁਦ੍ਧੇਨ ਕਮ੍ਮਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਸਬ੍ਬਦਿਸਾਸੁ ਸਞ੍ਚਾਰਂ ਪਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਬਾਰਾਣਸਿਨਗਰਂ ਪਰਿਵਾਰੇਤੁ, ਤਤੋ ਦਾਰੂਦਕਭਤ੍ਤਪਰਿਕ੍ਖਯੇਨ ਕਿਲਨ੍ਤਾ ਨਗਰੇ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਵਿਨਾਵ ਯੁਦ੍ਧੇਨ ਰਾਜਾਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਪਣ੍ਣਂ ਪੇਸੇਸਿ. ਸੋ ਮਾਤੁ ਸਾਸਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਮਹਾਦ੍ਵਾਰਾਨਿ ਰਕ੍ਖਨ੍ਤੋ ਸਤ੍ਤ ਵਸ੍ਸਾਨਿ ਨਗਰਂ ਉਪਰੁਨ੍ਧਿ, ਨਗਰੇ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਚੂਲ਼ਦ੍ਵਾਰੇਨ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਦਾਰੂਦਕਾਨਿ ਆਹਰਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਾਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤਿ.
ਅਥ ਰਾਜਕੁਮਾਰਸ੍ਸ ਮਾਤਾ ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ‘‘ਬਾਲੋ ਮਮ ਪੁਤ੍ਤੋ ਉਪਾਯਂ ਨ ਜਾਨਾਤਿ, ਗਚ੍ਛਥ, ਅਸ੍ਸ ਚੂਲ਼ਦ੍ਵਾਰਾਨਿ ਪਿਧਾਯ ਨਗਰਂ ਉਪਰੁਨ੍ਧਤੂਤਿ ਵਦੇਥਾ’’ਤਿ ਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਗੂਲ਼੍ਹਸਾਸਨਂ ਪਹਿਣਿ. ਸੋ ਮਾਤੁ ਸਾਸਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਤ ਦਿਵਸੇ ਤਥਾ ਅਕਾਸਿ. ਨਾਗਰਾ ਬਹਿ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤੁਂ ਅਲਭਨ੍ਤਾ ਸਤ੍ਤਮੇ ਦਿਵਸੇ ਤਸ੍ਸ ਰਞ੍ਞੋ ਸੀਸਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਕੁਮਾਰਸ੍ਸ ਅਦਂਸੁ. ਕੁਮਾਰੋ ਨਗਰਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਰਜ੍ਜਂ ਅਗ੍ਗਹੇਸਿ. ਸੋ ਤਦਾ ਸਤ੍ਤ ਵਸ੍ਸਾਨਿ ਨਗਰਰੁਨ੍ਧਨਕਮ੍ਮਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦੇਨ ਏਤਰਹਿ ਸਤ੍ਤ ਵਸ੍ਸਾਨਿ ਮਾਤੁਕੁਚ੍ਛਿਸਙ੍ਖਾਤਾਯ ਲੋਹਿਤਕੁਮ੍ਭਿਯਾ ਵਸਿ, ਅਵਸੇਸਤੋ ਪਨ ਸਤ੍ਤਾਹਂ ਨਗਰੂਪਰੁਨ੍ਧਨੇਨ ਸਤ੍ਤਾਹਂ ਮੂਲ਼੍ਹਗਬ੍ਭਭਾਵਂ ਆਪਜ੍ਜਿ. ਜਾਤਕਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ‘‘ਸਤ੍ਤ ਦਿਵਸਾਨਿ ਨਗਰਂ ਰੁਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਗਹਿਤਕਮ੍ਮਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦੇਨ ਸਤ੍ਤਵਸ੍ਸਾਨਿ ਲੋਹਿਤਕੁਮ੍ਭਿਯਂ ਵਸਿਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਤਾਹਂ ਮੂਲ਼੍ਹਗਬ੍ਭਭਾਵਂ ਆਪਜ੍ਜੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਂ ਪਨ ਸੋ ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਪਾਦਮੂਲੇ ‘‘ਲਾਭੀਨਂ ਅਗ੍ਗੋ ਭਵੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ ਮਹਾਦਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਥਨਂ ਅਕਾਸਿ, ਯਞ੍ਚ ਵਿਪਸ੍ਸਿਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਨਾਗਰੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਹਸ੍ਸਗ੍ਘਨਿਕਂ ਗੁਲ਼ਦਧਿਂ ਦਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਥਨਂ ਅਕਾਸਿ, ਤਸ੍ਸਾਨੁਭਾਵੇਨ ਲਾਭੀਨਂ ਅਗ੍ਗੋ ਜਾਤੋ. ਸੁਪ੍ਪਵਾਸਾਪਿ ‘‘ਨਗਰਂ ਰੁਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਗਣ੍ਹ, ਤਾਤਾ’’ਤਿ ਪੇਸਿਤਭਾਵੇਨ ਸਤ੍ਤ ਵਸ੍ਸਾਨਿ ਕੁਚ੍ਛਿਨਾ ਗਬ੍ਭਂ ਪਰਿਹਰਿਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਤਾਹਂ ਮੂਲ਼੍ਹਗਬ੍ਭਾਜਾਤਾ. ਏਵਂ ਤੇ ਮਾਤਾਪੁਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਨੁਰੂਪਂ ਈਦਿਸਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦਿਂਸੁ.
ਤੀਹਿ ਵਿਤਕ੍ਕੇਹੀਤਿ ਰਤਨਤ੍ਤਯਗੁਣਾਨੁਸ੍ਸਤਿਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤੇਹਿ ਤੀਹਿ ਸਮ੍ਮਾਵਿਤਕ੍ਕੇਹਿ. ਅਧਿਵਾਸੇਤੀਤਿ ਮੂਲ਼੍ਹਗਬ੍ਭਤਾਯ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਦੁਕ੍ਖਂ ਸਹਤਿ. ਸਾ ਹਿ ਭਗਵਤੋ ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਭਾਵਂ, ਅਰਿਯਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਸੁਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਚ ਦੁਕ੍ਖਨਿਸ੍ਸਰਣਭਾਵਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਨ੍ਤੀ ਅਤ੍ਤਨੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਦੁਕ੍ਖਂ ਅਮਨਸਿਕਰਣੇਨੇਵ ਅਭਿਭਵਿਤ੍ਵਾ ਖਮਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਤੀਹਿ ਵਿਤਕ੍ਕੇਹਿ ਅਧਿਵਾਸੇਤੀ’’ਤਿ.
ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਵਤਾਤਿਆਦਿ ਤੇਸਂ ਵਿਤਕ੍ਕਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਿਆਕਾਰਦਸ੍ਸਨਂ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਯੋ ਭਗ੍ਯਵਨ੍ਤਤਾਦੀਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ ਭਗਵਾ ਲੋਕਨਾਥੋ ਸਮ੍ਮਾ ਅਵਿਪਰੀਤਂ ਸਾਮਂ ਸਯਮੇਵ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮੇ ਅਹੋ ਵਤ ਬੁਦ੍ਧੋ, ਸੋ ਭਗਵਾ ਏਵਰੂਪਸ੍ਸ ਏਤਰਹਿ ਮਯਾ ਅਨੁਭਵਿਯਮਾਨਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਚ ਏਵਂਜਾਤਿਕਸ੍ਸ ਸਕਲਸ੍ਸ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਪਹਾਨਾਯ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਨਿਰੋਧਾਯ ਧਮ੍ਮਂ ਕਥੇਤਿ, ਅਵਿਪਰੀਤਧਮ੍ਮਂ ਕਥੇਤਿ. ਅਵਿਪਰੀਤਧਮ੍ਮਦੇਸਨਤਾਯ ਹਿ ਸਤ੍ਥੁ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੋਧਿਸਿਦ੍ਧਿ. ਤਸ੍ਸ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਗੁਣਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਨ੍ਤੇ ਜਾਤਤ੍ਤਾ ਸੀਲਦਿਟ੍ਠਿਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਸਂਹਤਤ੍ਤਾ ਚ ਸਾਵਕਸਙ੍ਘੋਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮੋ ਅਟ੍ਠਅਰਿਯਪੁਗ੍ਗਲਸਮੂਹੋ ਸੁਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਵਤ ਅਹੋ ਵਤ ਸਮ੍ਮਾ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ, ਯੋ ਅਰਿਯਸਙ੍ਘੋ ਏਵਰੂਪਸ੍ਸ ਈਦਿਸਸ੍ਸ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਪਹਾਨਾਯ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਨਿਰੋਧਾਯ ਅਨਿਵਤ੍ਤਿਪਟਿਪਦਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ. ਸੁਸੁਖਂ ਵਤ ਅਹੋ ਵਤ ਸੁਟ੍ਠੁ ਸੁਖਂ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਤਨਿਸ੍ਸਟਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਯਸ੍ਮਿਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਈਦਿਸਂ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਂ ਨ ਉਪਲਬ੍ਭਤੀਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਪਟਿਪਜ੍ਜਮਾਨਾਪਿ ਪਟਿਪਨ੍ਨਾ ਇਚ੍ਚੇਵ ਵੁਤ੍ਤਾ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨਿਵਤ੍ਤਿਭਾਵਤੋ. ਅਥ ਵਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸਦ੍ਦੋ ਵਿਯ ਪਟਿਪਨ੍ਨਸਦ੍ਦੋ ਵਤ੍ਤਮਾਨਤ੍ਥੋਪਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿ.
ਸਾਮਿਕਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਤਿਂ ਕੋਲਿਯਰਾਜਪੁਤ੍ਤਂ. ਆਮਨ੍ਤੇਸੀਤਿ ਅਭਾਸਿ. ਮਮ ਵਚਨੇਨ ਭਗਵਤੋ ਪਾਦੇ ਸਿਰਸਾ ਵਨ੍ਦਾਹੀਤਿ ਮਯ੍ਹਂ ਵਚਨੇਨ ਚਕ੍ਕਲਕ੍ਖਣਪ੍ਪਟਿਮਣ੍ਡਿਤਾਨਿ ਵਿਕਸਿਤਪਦੁਮਸਸ੍ਸਿਰੀਕਾਨਿ ਭਗਵਤੋ ਚਰਣਾਨਿ ਤਵ ਸਿਰਸਾ ਵਨ੍ਦਾਹਿ, ਉਤ੍ਤਮਙ੍ਗੇਨ ਅਭਿਵਾਦਨਂ ਕਰੋਹੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਪ੍ਪਾਬਾਧਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਆਬਾਧੋਤਿ ਵਿਸਭਾਗਵੇਦਨਾ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਯਾ ਏਕਦੇਸੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾਪਿ ਸਕਲਸਰੀਰਂ ਅਯਪਟ੍ਟੇਨ ਆਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਵਿਯ ਗਣ੍ਹਤਿ. ਆਤਙ੍ਕੋਤਿ ਕਿਚ੍ਛਜੀਵਿਤਕਰੋ ਰੋਗੋ. ਅਥ ਵਾ ਯਾਪੇਤਬ੍ਬਰੋਗੋ ਆਤਙ੍ਕੋ, ਇਤਰੋ ਆਬਾਧੋ. ਖੁਦ੍ਦਕੋ ਵਾ ਰੋਗੋ ਆਤਙ੍ਕੋ, ਬਲਵਾ ਆਬਾਧੋ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨੋ ਆਬਾਧੋ, ਬਹਿਦ੍ਧਾਸਮੁਟ੍ਠਾਨੋ ਆਤਙ੍ਕੋ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਤਦੁਭਯਸ੍ਸਾਪਿ ਅਭਾਵਂ ਪੁਚ੍ਛਾਤਿ ਵਦਤਿ. ਗਿਲਾਨਸ੍ਸੇਵ ਚ ਉਟ੍ਠਾਨਂ ਨਾਮ ਗਰੁਕਂ ਹੋਤਿ, ਕਾਯੇ ਬਲਂ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨਿਗ੍ਗੇਲਞ੍ਞਤਾਯ ਲਹੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿਸਙ੍ਖਾਤਂ ਕਾਯਸ੍ਸ ਲਹੁਟ੍ਠਾਨਂ ਸਰੀਰਬਲਞ੍ਚ ਪੁਚ੍ਛਾਤਿ ਵਦਤਿ. ਫਾਸੁਵਿਹਾਰਨ੍ਤਿ ਠਾਨਨਿਸਿਨ੍ਨਗਮਨਸਯਨਸਙ੍ਖਾਤੇਸੁ ਚਤੂਸੁ ਇਰਿਯਾਪਥੇਸੁ ਸੁਖਵਿਹਾਰਞ੍ਚ ਪੁਚ੍ਛਾਤਿ ਵਦਤਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਾਕਾਰਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੀ ‘‘ਸੁਪ੍ਪਵਾਸਾ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਏਵਞ੍ਚ ਵਦੇਹੀਤਿ ਇਦਾਨਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਕਾਰਂ ਨਿਦਸ੍ਸੇਤਿ.
ਪਰਮਨ੍ਤਿ ਵਚਨਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨਂ. ਤੇਨ ਸਾਧੁ, ਭਦ੍ਦੇ, ਯਥਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਥਾ ਪਟਿਪਜ੍ਜਾਮੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਕੋਲਿਯਪੁਤ੍ਤੋਤਿ ਸੁਪ੍ਪਵਾਸਾਯ ਸਾਮਿਕੋ ਕੋਲਿਯਰਾਜਪੁਤ੍ਤੋ. ਸੁਖਿਨੀ ਹੋਤੂਤਿ ਸਦੇਵਕੇ ਲੋਕੇ ਅਗ੍ਗਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯੋ ਸਤ੍ਥਾ ਸੁਪ੍ਪਵਾਸਾਯ ਪੇਸਿਤਵਨ੍ਦਨਂ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਤਦਨਨ੍ਤਰਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਮੇਤ੍ਤਾਵਿਹਾਰਸਂਸੂਚਕਂ ਬੁਦ੍ਧਾਚਿਣ੍ਣਂ ਸੁਖੂਪਸਂਹਾਰਂ ਤਸ੍ਸਾ ਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਪਕਾਸੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਤਸ੍ਸਾ ਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਗਬ੍ਭਵਿਪਤ੍ਤਿਮੂਲਕਦੁਕ੍ਖੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਪਟਿਕ੍ਖੇਪਮੁਖੇਨ ਸੁਖੂਪਸਂਹਾਰਂ ਨਿਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸੁਖਿਨੀ…ਪੇ… ਅਰੋਗਾ, ਅਰੋਗਂ ਪੁਤ੍ਤਂ ਵਿਜਾਯਤੂ’’ਤਿ ਆਹ.
ਸਹ ਵਚਨਾਤਿ ਭਗਵਤੋ ਵਚਨੇਨ ਸਹੇਵ. ਯਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇ ਭਗਵਾ ਤਥਾ ਅਵੋਚ, ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਕਾਲੇ ਤਮ੍ਪਿ ਕਮ੍ਮਂ ਪਰਿਕ੍ਖਯਂ ਅਗਮਾਸਿ. ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਕ੍ਖੀਣਭਾਵਂ ਓਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥਾ ਤਥਾ ਅਭਾਸਿ. ਅਪਰੇ ਪਨ ਵਦਨ੍ਤਿ – ਸਚੇ ਤਥਾ ਸਤ੍ਥਾ ਨਾਚਿਕ੍ਖਿਸ੍ਸਾ, ਤਤੋ ਪਰਮ੍ਪਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਾਲਂ ਤਸ੍ਸਾ ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਨੁਬਨ੍ਧਿਸ੍ਸਾ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਭਗਵਤਾ ‘‘ਸੁਖਿਨੀ ਅਰੋਗਾ ਅਰੋਗਞ੍ਚ ਪੁਤ੍ਤਂ ਵਿਜਾਯਤੂ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸ ਵਚਨਸਮਕਾਲਮੇਵ ਸੋ ਗਬ੍ਭੋ ਬ੍ਯਾਕੁਲਭਾਵਂ ਵਿਜਹਿਤ੍ਵਾ ਸੁਖੇਨੇਵ ਬਹਿ ਨਿਕ੍ਖਮਿ, ਏਵਂ ਤੇਸਂ ਮਾਤਾਪੁਤ੍ਤਾਨਂ ਸੋਤ੍ਥਿ ਅਹੋਸਿ. ਅਚਿਨ੍ਤੇਯ੍ਯੋ ਹਿ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧਾਨੁਭਾਵੋ. ਯਥਾ ਹਿ ਪਟਾਚਾਰਾਯ ਪਿਯਵਿਪ੍ਪਯੋਗਸਮ੍ਭੂਤੇਨ ਸੋਕੇਨ ਉਮ੍ਮਾਦਂ ਪਤ੍ਵਾ –
‘‘ਉਭੋ ਪੁਤ੍ਤਾ ਕਾਲਕਤਾ, ਪਨ੍ਥੇ ਮਯ੍ਹਂ ਪਤੀ ਮਤੋ;
ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਚ ਭਾਤਾ ਚ, ਏਕਚਿਤਕਮ੍ਹਿ ਝਾਯਰੇ’’ਤਿ. (ਅਪ. ਥੇਰੀ ੨.੨.੪੯੮) –
ਵਤ੍ਵਾ ਜਾਤਰੂਪੇਨੇਵ ਚਰਨ੍ਤਿਯਾ ‘‘ਸਤਿਂ ਪਟਿਲਭਾਹਿ ਭਗਿਨੀ’’ਤਿ ਭਗਵਤੋ ਵਚਨਸਮਨਨ੍ਤਰਮੇਵ ਉਮ੍ਮਾਦੋ ਵੂਪਸਮਿ, ਤਥਾ ਸੁਪ੍ਪਿਯਾਪਿ ਉਪਾਸਿਕਾ ਅਤ੍ਤਨਾਵ ਅਤ੍ਤਨੋ ਊਰੁਯਂ ਕਤੇਨ ਮਹਾਵਣੇਨ ਵੁਟ੍ਠਾਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੀ ਸਯਨਪਿਟ੍ਠੇ ਨਿਪਨ੍ਨਾ ‘‘ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਮਂ ਵਨ੍ਦਤੂ’’ਤਿ ਵਚਨਸਮਨਨ੍ਤਰਮੇਵ ਵਣੇ ਪਾਕਤਿਕੇ ਜਾਤੇ ਸਯਮੇਵ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਵਨ੍ਦੀਤਿ ਏਵਮਾਦੀਨਿ ਵਤ੍ਥੂਨਿ ਇਧ ਉਦਾਹਰਿਤਬ੍ਬਾਨੀਤਿ.
ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇਤਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਯਥਾ ਭਗਵਾ ਸਪੁਤ੍ਤਾਯ ਮਾਤੁਯਾ ਅਰੋਗਭਾਵਂ ਆਸੀਸਨ੍ਤੋ ਆਹ – ‘‘ਸੁਖਿਨੀ ਅਰੋਗਾ ਅਰੋਗਂ ਪੁਤ੍ਤਂ ਵਿਜਾਯਤੂ’’ਤਿ, ਤਂ ਏਵਮੇਵ. ਨ ਹਿ ਕਦਾਚਿ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਭਗਵਨ੍ਤਾਨਂ ਵਚਨਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਥਾਭਾਵੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਏਵਮਤ੍ਥੂ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਅਪਰੇ ‘‘ਹੋਤੂ’’ਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਵਣ੍ਣਯਨ੍ਤਿ. ਅਭਿਨਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾਤਿ ਕਰਵੀਕਰੁਤਮਞ੍ਜੁਨਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਸਰੇਨ ਭਗਵਤਾ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੇ ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਚਨੇ ਪੀਤਿਸੋਮਨਸ੍ਸਪਟਿਲਾਭਤੋ ਅਭਿਮੁਖਭਾਵੇਨ ਨਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ. ਅਨੁਮੋਦਿਤ੍ਵਾਤਿ ਤਤੋ ਪਚ੍ਛਾਪਿ ਸਮ੍ਮੋਦਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ, ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਵਾ ਅਭਿਨਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਵਾਚਾਯ ਅਨੁਮੋਦਿਤ੍ਵਾ, ਵਚਨਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਾ ਅਭਿਨਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਥਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨੁਮੋਦਿਤ੍ਵਾ. ਸਕਂ ਘਰਂ ਪਚ੍ਚਾਯਾਸੀਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਘਰਂ ਪਟਿਗਚ੍ਛਿ. ਯੇ ਪਨ ‘‘ਯੇਨ ਸਕਂ ਘਰ’’ਨ੍ਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਯਦਿਪਿ ਯ-ਤ-ਸਦ੍ਦਾਨਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਭਾਵਤੋ ‘‘ਤੇਨਾ’’ਤਿ ਪਦਂ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ ਹੋਤਿ, ਤਥਾਪਿ ‘‘ਪਟਿਯਾਯਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਪਾਠਸੇਸੋ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ ਹੋਤਿ.
ਵਿਜਾਤਨ੍ਤਿ ਪਜਾਤਂ, ਪਸੁਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਚ੍ਛਰਿਯਨ੍ਤਿ ਅਨ੍ਧਸ੍ਸ ਪਬ੍ਬਤਾਰੋਹਨਂ ਵਿਯ ਨਿਚ੍ਚਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ, ਅਯਂ ਤਾਵ ਸਦ੍ਦਨਯੋ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਸੁ ਪਨ ‘‘ਅਚ੍ਛਰਾਯੋਗ੍ਗਂ ਅਚ੍ਛਰਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਚ੍ਛਰਂ ਪਹਰਿਤੁਂ ਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਤਾਤਿ ਸਮ੍ਭਾਵਨੇ, ਅਹੋ ਅਚ੍ਛਰਿਯਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਭੋਤਿ ਧਮ੍ਮਾਲਪਨਂ. ਅਭੂਤਪੁਬ੍ਬਂ ਭੂਤਨ੍ਤਿ ਅਬ੍ਭੁਤਂ.
ਤਥਾਗਤਸ੍ਸਾਤਿ ਅਟ੍ਠਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ ਭਗਵਾ ਤਥਾਗਤੋ – ਤਥਾ ਆਗਤੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ, ਤਥਾ ਗਤੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ, ਤਥਲਕ੍ਖਣਂ ਆਗਤੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ, ਤਥਧਮ੍ਮੇ ਯਾਥਾਵਤੋ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ, ਤਥਦਸ੍ਸਿਤਾਯ ਤਥਾਗਤੋ, ਤਥਵਾਦਿਤਾਯ ਤਥਾਗਤੋ, ਤਥਾਕਾਰਿਤਾਯ ਤਥਾਗਤੋ, ਅਭਿਭਵਨਟ੍ਠੇਨ ਤਥਾਗਤੋ.
ਕਥਂ ਭਗਵਾ ਤਥਾ ਆਗਤੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ? ਯਥਾ ਸਬ੍ਬਲੋਕਹਿਤਾਯ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਮਾਪਨ੍ਨਾ ਪੁਰਿਮਕਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਾ ਆਗਤਾਤਿ. ਕਿਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ? ਯੇਨ ਅਭਿਨੀਹਾਰੇਨ ਤੇ ਭਗਵਨ੍ਤੋ ਆਗਤਾ, ਤੇਨ ਅਟ੍ਠਗੁਣਸਮਨ੍ਨਾਗਤੇਨ ਅਯਮ੍ਪਿ ਭਗਵਾ ਆਗਤੋ. ਯਥਾ ਚ ਤੇ ਭਗਵਨ੍ਤੋ ਦਾਨਪਾਰਮਿਂ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ਸੀਲਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਪਞ੍ਞਾਵੀਰਿਯਖਨ੍ਤਿਸਚ੍ਚਅਧਿਟ੍ਠਾਨਮੇਤ੍ਤਾਉਪੇਕ੍ਖਾਪਾਰਮੀਤਿ ਇਮਾ ਦਸ ਪਾਰਮਿਯੋ, ਦਸ ਉਪਪਾਰਮਿਯੋ, ਦਸ ਪਰਮਤ੍ਥਪਾਰਮਿਯੋਤਿ ਸਮਤਿਂਸ ਪਾਰਮਿਯੋ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚ ਮਹਾਪਰਿਚ੍ਚਾਗੇ ਪਰਿਚ੍ਚਜਿਤ੍ਵਾ ਪੁਬ੍ਬਯੋਗਪੁਬ੍ਬਚਰਿਯਧਮ੍ਮਕ੍ਖਾਨਞਾਤਤ੍ਥਚਰਿਯਾਦਯੋ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ਬੁਦ੍ਧਿਚਰਿਯਾਯ ਕੋਟਿਂ ਪਤ੍ਵਾ ਆਗਤਾ, ਤਥਾ ਅਯਮ੍ਪਿ ਭਗਵਾ ਆਗਤੋ. ਯਥਾ ਚ ਤੇ ਭਗਵਨ੍ਤੋ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨੇ…ਪੇ… ਅਰਿਯਂ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕਂ ਮਗ੍ਗਂ ਭਾਵੇਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰੂਹੇਤ੍ਵਾ ਆਗਤਾ, ਤਥਾ ਅਯਮ੍ਪਿ ਭਗਵਾ ਆਗਤੋ. ਏਵਂ ਤਥਾ ਆਗਤੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ.
ਕਥਂ ਤਥਾ ਗਤੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ? ਯਥਾ ਸਮ੍ਪਤਿਜਾਤਾ ਤੇ ਭਗਵਨ੍ਤੋ ਸਮੇਹਿ ਪਾਦੇਹਿ ਪਥਵਿਯਂ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਉਤ੍ਤਰਾਭਿਮੁਖਾ ਸਤ੍ਤਪਦਵੀਤਿਹਾਰੇਨ ਗਤਾ, ਸੇਤਚ੍ਛਤ੍ਤੇ ਧਾਰਿਯਮਾਨੇ ਸਬ੍ਬਾਵ ਦਿਸਾ ਅਨੁਵਿਲੋਕੇਸੁਂ, ਆਸਭਿਞ੍ਚ ਵਾਚਂ ਭਾਸਿਂਸੁ ਲੋਕੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਜੇਟ੍ਠਸੇਟ੍ਠਭਾਵਂ ਪਕਾਸੇਨ੍ਤਾ, ਤਞ੍ਚ ਨੇਸਂ ਗਮਨਂ ਤਥਂ ਅਹੋਸਿ ਅਵਿਤਥਂ ਅਨੇਕੇਸਂ ਵਿਸੇਸਾਧਿਗਮਾਨਂ ਪੁਬ੍ਬਨਿਮਿਤ੍ਤਭਾਵੇਨ, ਤਥਾ ਅਯਮ੍ਪਿ ਭਗਵਾ ਗਤੋ, ਤਞ੍ਚਸ੍ਸ ਗਮਨਂ ਕਥਂ ਅਹੋਸਿ ਅਵਿਤਥਂ ਤੇਸਞ੍ਞੇਵ ਵਿਸੇਸਾਧਿਗਮਾਨਂ ਪੁਬ੍ਬਨਿਮਿਤ੍ਤਭਾਵੇਨ. ਏਵਂ ਤਥਾ ਗਤੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ.
ਯਥਾ ਵਾ ਤੇ ਭਗਵਨ੍ਤੋ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮੇਨ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਂ ਪਹਾਯ ਗਤਾ, ਅਬ੍ਯਾਪਾਦੇਨ ਬ੍ਯਾਪਾਦਂ, ਆਲੋਕਸਞ੍ਞਾਯ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਂ, ਅਵਿਕ੍ਖੇਪੇਨ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਂ, ਧਮ੍ਮਵਵਤ੍ਥਾਨੇਨ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਂ ਪਹਾਯ ਗਤਾ, ਞਾਣੇਨ ਅਵਿਜ੍ਜਂ ਪਦਾਲੇਤ੍ਵਾ, ਪਾਮੋਜ੍ਜੇਨ ਅਰਤਿਂ ਵਿਨੋਦੇਤ੍ਵਾ, ਅਟ੍ਠਸਮਾਪਤ੍ਤੀਹਿ ਅਟ੍ਠਾਰਸਹਿ ਮਹਾਵਿਪਸ੍ਸਨਾਹਿ ਚਤੂਹਿ ਚ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇਹਿ ਤਂ ਤਂ ਪਟਿਪਕ੍ਖਂ ਪਹਾਯ ਗਤਾ, ਏਵਂ ਅਯਮ੍ਪਿ ਭਗਵਾ ਗਤੋ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਤਥਾ ਗਤੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ.
ਕਥਂ ਤਥਲਕ੍ਖਣਂ ਆਗਤੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ? ਪਥਵੀਧਾਤੁਯਾ ਕਕ੍ਖਲ਼ਲਕ੍ਖਣਂ, ਆਪੋਧਾਤੁਯਾ ਪਗ੍ਘਰਣਲਕ੍ਖਣਂ, ਤੇਜੋਧਾਤੁਯਾ ਉਣ੍ਹਤ੍ਤਲਕ੍ਖਣਂ, ਵਾਯੋਧਾਤੁਯਾ ਵਿਤ੍ਥਮ੍ਭਨਲਕ੍ਖਣਂ, ਆਕਾਸਧਾਤੁਯਾ ਅਸਮ੍ਫੁਟ੍ਠਲਕ੍ਖਣਂ, ਰੂਪਸ੍ਸ ਰੁਪ੍ਪਨਲਕ੍ਖਣਂ, ਵੇਦਨਾਯ ਵੇਦਯਿਤਲਕ੍ਖਣਂ, ਸਞ੍ਞਾਯ ਸਞ੍ਜਾਨਨਲਕ੍ਖਣਂ, ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਅਭਿਸਙ੍ਖਰਣਲਕ੍ਖਣਂ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਵਿਜਾਨਨਲਕ੍ਖਣਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ, ਦ੍ਵਾਦਸਨ੍ਨਂ ਆਯਤਨਾਨਂ, ਅਟ੍ਠਾਰਸਨ੍ਨਂ ਧਾਤੂਨਂ, ਬਾਵੀਸਤਿਯਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ, ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਸਚ੍ਚਾਨਂ, ਦ੍ਵਾਦਸਪਦਿਕਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰਸ੍ਸ, ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾਨਂ, ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਾਨਂ, ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਾਨਂ, ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ, ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਬਲਾਨਂ, ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਨਂ, ਅਰਿਯਸ੍ਸ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ, ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਵਿਸੁਦ੍ਧੀਨਂ, ਅਮਤੋਗਧਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸਾਤਿ ਏਵਂ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਯਂ ਸਭਾਵਸਰਸਲਕ੍ਖਣਂ, ਤਂ ਤਥਂ ਅਵਿਤਥਂ ਅਨਞ੍ਞਥਂ ਲਕ੍ਖਣਂ ਞਾਣਗਤਿਯਾ ਆਗਤੋ ਅਵਿਰਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤੋ ਅਧਿਗਤੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ. ਏਵਂ ਤਥਲਕ੍ਖਣਂ ਆਗਤੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ.
ਕਥਂ ਤਥਧਮ੍ਮੇ ਯਾਥਾਵਤੋ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ? ਤਥਧਮ੍ਮਾ ਨਾਮ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨਿ. ਯਥਾਹ – ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਨਿ ਅਵਿਤਥਾਨਿ ਅਨਞ੍ਞਥਾਨਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ? ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਮੇਤਂ ਅਵਿਤਥਮੇਤਂ ਅਨਞ੍ਞਥਮੇਤ’’ਨ੍ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੫.੧੦੯੦) ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ. ਤਾਨਿ ਚ ਭਗਵਾ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਥਾਨਂ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਤਥਾਗਤੋ.
ਅਪਿਚ ਜਰਾਮਰਣਸ੍ਸ ਜਾਤਿਪਚ੍ਚਯਸਮ੍ਭੂਤਸਮੁਦਾਗਤਟ੍ਠੋ ਤਥੋ ਅਵਿਤਥੋ ਅਨਞ੍ਞਥੋ…ਪੇ… ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਚ੍ਚਯਸਮ੍ਭੂਤਸਮੁਦਾਗਤਟ੍ਠੋ ਤਥੋ ਅਵਿਤਥੋ ਅਨਞ੍ਞਥੋ, ਤਥਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯਟ੍ਠੋ…ਪੇ... ਜਾਤਿਯਾ ਜਰਾਮਰਣਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਟ੍ਠੋ ਤਥੋ ਅਵਿਤਥੋ ਅਨਞ੍ਞਥੋ, ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਭਗਵਾ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ, ਤਸ੍ਮਾਪਿ ਤਥਾਨਂ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਤਥਾਗਤੋ. ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਤ੍ਥੋ ਹਿ ਏਤ੍ਥ ਗਤਸਦ੍ਦੋਤਿ. ਏਵਂ ਤਥਧਮ੍ਮੇ ਯਾਥਾਵਤੋ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ.
ਕਥਂ ਤਥਦਸ੍ਸਿਤਾਯ ਤਥਾਗਤੋ? ਯਂ ਸਦੇਵਕੇ…ਪੇ… ਸਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਯ ਪਜਾਯ ਅਪਰਿਮਾਣਾਸੁ ਲੋਕਧਾਤੂਸੁ ਅਪਰਿਮਾਣਾਨਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਚਕ੍ਖੁਦ੍ਵਾਰੇ ਆਪਾਥਮਾਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣਂ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਂ ਭਗਵਾ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰਤੋ ਜਾਨਾਤਿ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਏਵਂ ਜਾਨਤਾ ਪਸ੍ਸਤਾ ਚ ਤੇਨ ਤਂ ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠਾਦਿਵਸੇਨ ਵਾ ਦਿਟ੍ਠਸੁਤਮੁਤਵਿਞ੍ਞਾਤੇਸੁ ਲਬ੍ਭਮਾਨਕਪਦਵਸੇਨ ਵਾ ‘‘ਕਤਮਂ ਤਂ ਰੂਪਂ ਰੂਪਾਯਤਨਂ, ਯਂ ਰੂਪਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਮਹਾਭੂਤਾਨਂ ਉਪਾਦਾਯ ਵਣ੍ਣਨਿਭਾ ਸਨਿਦਸ੍ਸਨਂ ਸਪ੍ਪਟਿਘਂ ਨੀਲਂ ਪੀਤਕ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ (ਧ. ਸ. ੬੧੬) ਨਯੇਨ ਅਨੇਕੇਹਿ ਨਾਮੇਹਿ ਤੇਰਸਹਿ ਵਾਰੇਹਿ ਦ੍ਵਿਪਞ੍ਞਾਸਾਯ ਨਯੇਹਿ ਵਿਭਜ੍ਜਮਾਨਂ ਤਥਮੇਵ ਹੋਤਿ, ਵਿਤਥਂ ਨਤ੍ਥਿ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੋਤਦ੍ਵਾਰਾਦੀਸੁ ਆਪਾਥਮਾਗਚ੍ਛਨ੍ਤੇਸੁ ਸਦ੍ਦਾਦੀਸੁ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਭਗਵਤਾ –
‘‘ਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਦੇਵਕਸ੍ਸ ਲੋਕਸ੍ਸ…ਪੇ… ਸਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਯ ਦਿਟ੍ਠਂ ਸੁਤਂ ਮੁਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਤਂ ਪਤ੍ਤਂ ਪਰਿਯੇਸਿਤਂ ਅਨੁਵਿਚਰਿਤਂ ਮਨਸਾ, ਤਮਹਂ ਜਾਨਾਮਿ, ਤਮਹਂ ਅਬ੍ਭਞ੍ਞਾਸਿਂ, ਤਂ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਵਿਦਿਤਂ, ਤਂ ਤਥਾਗਤੋ ਨ ਉਪਟ੍ਠਾਸੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੪.੨੪).
ਏਵਂ ਤਥਦਸ੍ਸਿਤਾਯ ਤਥਾਗਤੋ. ਤਤ੍ਥ ਤਥਦਸ੍ਸੀਅਤ੍ਥੇ ਤਥਾਗਤੋਤਿ ਪਦਸਮ੍ਭਵੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਕਥਂ ਤਥਵਾਦਿਤਾਯ ਤਥਾਗਤੋ? ਯਂ ਰਤ੍ਤਿਂ ਭਗਵਾ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੋਧਿਂ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ, ਯਞ੍ਚ ਰਤ੍ਤਿਂ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁਯਾ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਿ, ਏਤ੍ਥਨ੍ਤਰੇ ਪਞ੍ਚਚਤ੍ਤਾਲੀਸਵਸ੍ਸਪਰਿਮਾਣਕਾਲਂ ਯਂ ਭਗਵਤਾ ਭਾਸਿਤਂ ਲਪਿਤਂ ਸੁਤ੍ਤਗੇਯ੍ਯਾਦਿ, ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਰਾਗਮਦਾਦਿਨਿਮ੍ਮਥਨਂ ਏਕਸਦਿਸਂ ਤਥਂ ਅਵਿਤਥਂ. ਤੇਨਾਹ –
‘‘ਯਞ੍ਚ, ਚੁਨ੍ਦ, ਰਤ੍ਤਿਂ ਤਥਾਗਤੋ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੋਧਿਂ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਜ੍ਝਤਿ, ਯਞ੍ਚ ਰਤ੍ਤਿਂ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁਯਾ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਤਿ, ਯਂ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਅਨ੍ਤਰੇ ਭਾਸਤਿ ਲਪਤਿ ਨਿਦ੍ਦਿਸਤਿ, ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਤਥੇਵ ਹੋਤਿ, ਨੋ ਅਞ੍ਞਥਾ, ਤਸ੍ਮਾ ‘ਤਥਾਗਤੋ’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੧੮੮).
ਗਦਅਤ੍ਥੋ ਏਤ੍ਥ ਗਤਸਦ੍ਦੋ. ਏਵਂ ਤਥਵਾਦਿਤਾਯ ਤਥਾਗਤੋ.
ਅਪਿਚ ਆਗਦਨਂ ਆਗਦੋ, ਵਚਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਥੋ ਅਵਿਤਥੋ ਅਵਿਪਰੀਤੋ ਆਗਦੋ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਦਕਾਰਸ੍ਸ ਤਕਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਥਾਗਤੋਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਪਦਸਿਦ੍ਧਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
ਕਥਂ ਤਥਾਕਾਰਿਤਾਯ ਤਥਾਗਤੋ? ਭਗਵਤੋ ਹਿ ਵਾਚਾਯ ਕਾਯੋ ਅਨੁਲੋਮੇਤਿ, ਕਾਯਸ੍ਸਪਿ ਵਾਚਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਯਥਾਵਾਦੀ ਤਥਾਕਾਰੀ, ਯਥਾਕਾਰੀ ਤਥਾਵਾਦੀ ਚ ਹੋਤਿ. ਏਵਂਭੂਤਸ੍ਸ ਚਸ੍ਸ ਯਥਾਵਾਚਾ, ਕਾਯੋਪਿ ਤਥਾ ਗਤੋ ਪਵਤ੍ਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਥਾ ਚ ਕਾਯੋ, ਵਾਚਾਪਿ ਤਥਾ ਗਤਾ ਪਵਤ੍ਤਾਤਿ ਤਥਾਗਤੋ. ਤੇਨਾਹ –
‘‘ਯਥਾਵਾਦੀ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤੋ ਤਥਾਕਾਰੀ, ਯਥਾਕਾਰੀ ਤਥਾਵਾਦੀ. ਇਤਿ ਯਥਾਵਾਦੀ ਤਥਾਕਾਰੀ, ਯਥਾਕਾਰੀ ਤਥਾਵਾਦੀ. ਤਸ੍ਮਾ ‘ਤਥਾਗਤੋ’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੪.੨੩).
ਏਵਂ ਤਥਾਕਾਰਿਤਾਯ ਤਥਾਗਤੋ.
ਕਥਂ ਅਭਿਭਵਨਟ੍ਠੇਨ ਤਥਾਗਤੋ? ਯਸ੍ਮਾ ਉਪਰਿ ਭਵਗ੍ਗਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਅਵੀਚਿਂ ਪਰਿਯਨ੍ਤਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਤਿਰਿਯਂ ਅਪਰਿਮਾਣਾਸੁ ਲੋਕਧਾਤੂਸੁ ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤੇ ਅਭਿਭਵਤਿ ਸੀਲੇਨਪਿ ਸਮਾਧਿਨਾਪਿ ਪਞ੍ਞਾਯਪਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾਪਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣਦਸ੍ਸਨੇਨਪਿ, ਨ ਤਸ੍ਸ ਤੁਲਾ ਵਾ ਪਮਾਣਂ ਵਾ ਅਤ੍ਥਿ, ਅਥ ਖੋ ਅਤੁਲੋ ਅਪ੍ਪਮੇਯ੍ਯੋ ਅਨੁਤ੍ਤਰੋ ਦੇਵਦੇਵੋ ਸਕ੍ਕਾਨਂ ਅਤਿਸਕ੍ਕੋ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨਂ ਅਤਿਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤੁਤ੍ਤਮੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਥਾਗਤੋ. ਤੇਨਾਹ –
‘‘ਸਦੇਵਕੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਲੋਕੇ…ਪੇ… ਸਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਯ ਤਥਾਗਤੋ ਅਭਿਭੂ ਅਨਭਿਭੂਤੋ ਅਞ੍ਞਦਤ੍ਥੁਦਸੋ ਵਸਵਤ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘ਤਥਾਗਤੋ’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੪.੨੩).
ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਪਦਸਿਦ੍ਧਿ – ਅਗਦੋ ਵਿਯ ਅਗਦੋ, ਦੇਸਨਾਵਿਲਾਸੋ ਚੇਵ ਪੁਞ੍ਞੁਸ੍ਸਯੋ ਚ. ਤੇਨ ਸੋ ਮਹਾਨੁਭਾਵੋ ਭਿਸਕ੍ਕੋ ਵਿਯ ਦਿਬ੍ਬਾਗਦੇਨ ਸਪ੍ਪੇ ਸਬ੍ਬਪਰਪ੍ਪਵਾਦਿਨੋ ਸਦੇਵਕਞ੍ਚ ਲੋਕਂ ਅਭਿਭਵਤਿ. ਇਤਿ ਸਬ੍ਬਲੋਕਾਭਿਭਵਨੇ ਤਥੋ ਅਵਿਤਥੋ ਅਵਿਪਰੀਤੋ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੋਵ ਅਗਦੋ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਦਕਾਰਸ੍ਸ ਤਕਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਥਾਗਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਏਵਂ ਅਭਿਭਵਨਟ੍ਠੇਨ ਤਥਾਗਤੋ.
ਅਪਿਚ ਤਥਾਯ ਗਤੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ, ਤਥਂ ਗਤੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ. ਤਤ੍ਥ ਸਕਲਲੋਕਂ ਤੀਰਣਪਰਿਞ੍ਞਾਯ ਤਥਾਯ ਗਤੋ ਅਵਗਤੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ. ਲੋਕਸਮੁਦਯਂ ਪਹਾਨਪਰਿਞ੍ਞਾਯ ਤਥਾਯ ਗਤੋ ਅਤੀਤੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ. ਲੋਕਨਿਰੋਧਂ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ ਤਥਾਯ ਗਤੋ ਅਧਿਗਤੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ. ਲੋਕਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨਿਂ ਪਟਿਪਦਂ ਤਥਂ ਗਤੋ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਭਗਵਤਾ –
‘‘ਲੋਕੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤੇਨ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ, ਲੋਕਸ੍ਮਾ ਤਥਾਗਤੋ ਵਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ. ਲੋਕਸਮੁਦਯੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤੇਨ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ, ਲੋਕਸਮੁਦਯੋ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਪਹੀਨੋ, ਲੋਕਨਿਰੋਧੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤੇਨ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ, ਲੋਕਨਿਰੋਧੋ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਸਚ੍ਛਿਕਤੋ. ਲੋਕਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤੇਨ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਾ, ਲੋਕਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਭਾਵਿਤਾ. ਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਦੇਵਕਸ੍ਸ ਲੋਕਸ੍ਸ…ਪੇ… ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ. ਤਸ੍ਮਾ ‘ਤਥਾਗਤੋ’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੪.੨੩).
ਅਪਰੇਹਿਪਿ ਅਟ੍ਠਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ ਭਗਵਾ ਤਥਾਗਤੋ – ਤਥਾਯ ਆਗਤੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ, ਤਥਾਯ ਗਤੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ, ਤਥਾਨਿ ਆਗਤੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ, ਤਥਾ ਗਤੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ, ਤਥਾਵਿਧੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ, ਤਥਾ ਪਵਤ੍ਤਿਤੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ, ਤਥੇਹਿ ਅਗਤੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ, ਤਥਾ ਗਤਭਾਵੇਨ ਤਥਾਗਤੋ.
ਕਥਂ ਤਥਾਯ ਆਗਤੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ? ਯਾ ਸਾ ਭਗਵਤਾ ਸੁਮੇਧਭੂਤੇਨ ਦੀਪਙ੍ਕਰਦਸਬਲਸ੍ਸ ਪਾਦਮੂਲੇ –
‘‘ਮਨੁਸ੍ਸਤ੍ਤਂ ਲਿਙ੍ਗਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ, ਹੇਤੁ ਸਤ੍ਥਾਰਦਸ੍ਸਨਂ,
ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾ ਗੁਣਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ, ਅਧਿਕਾਰੋ ਚ ਛਨ੍ਦਤਾ;
ਅਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸਮੋਧਾਨਾ, ਅਭਿਨੀਹਾਰੋ ਸਮਿਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ. (ਬੁ. ਵਂ. ੨.੫੯) –
ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਅਭਿਨੀਹਾਰਂ ਸਮ੍ਪਾਦੇਨ੍ਤੇਨ ‘‘ਅਹਂ ਸਦੇਵਕਂ ਲੋਕਂ ਤਿਣ੍ਣੋ ਤਾਰੇਸ੍ਸਾਮਿ, ਮੁਤ੍ਤੋ ਮੋਚੇਸ੍ਸਾਮਿ, ਦਨ੍ਤੋ ਦਮੇਸ੍ਸਾਮਿ, ਸਨ੍ਤੋ ਸਮੇਸ੍ਸਾਮਿ, ਅਸ੍ਸਤ੍ਥੋ ਅਸ੍ਸਾਸੇਸ੍ਸਾਮਿ, ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੋ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਪੇਸ੍ਸਾਮਿ, ਬੁਦ੍ਧੋ ਬੋਧੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਮਹਾਪਟਿਞ੍ਞਾ ਪਵਤ੍ਤਿਤਾ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ –
‘‘ਕਿਂ ਮੇ ਏਕੇਨ ਤਿਣ੍ਣੇਨ, ਪੁਰਿਸੇਨ ਥਾਮਦਸ੍ਸਿਨਾ;
ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਂ ਪਾਪੁਣਿਤ੍ਵਾ, ਸਨ੍ਤਾਰੇਸ੍ਸਂ ਸਦੇਵਕਂ.
‘‘ਇਮਿਨਾ ਮੇ ਅਧਿਕਾਰੇਨ, ਕਤੇਨ ਪੁਰਿਸੁਤ੍ਤਮੇ;
ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਂ ਪਾਪੁਣਿਤ੍ਵਾ, ਤਾਰੇਮਿ ਜਨਤਂ ਬਹੁਂ.
‘‘ਸਂਸਾਰਸੋਤਂ ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ, ਵਿਦ੍ਧਂਸੇਤ੍ਵਾ ਤਯੋ ਭਵੇ;
ਧਮ੍ਮਨਾਵਂ ਸਮਾਰੁਯ੍ਹ, ਸਨ੍ਤਾਰੇਸ੍ਸਂ ਸਦੇਵਕਂ.
‘‘ਕਿਂ ਮੇ ਅਞ੍ਞਾਤਵੇਸੇਨ, ਧਮ੍ਮਂ ਸਚ੍ਛਿਕਤੇਨਿਧ;
ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਂ ਪਾਪੁਣਿਤ੍ਵਾ, ਬੁਦ੍ਧੋ ਹੇਸ੍ਸਂ ਸਦੇਵਕੇ’’ਤਿ. (ਬੁ. ਵਂ. ੨.੫੫-੫੮);
ਤਂ ਪਨੇਤਂ ਮਹਾਪਟਿਞ੍ਞਂ ਸਕਲਸ੍ਸਾਪਿ ਬੁਦ੍ਧਕਰਧਮ੍ਮਸਮੁਦਾਯਸ੍ਸ ਪਵਿਚਯ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਸਮਾਦਾਨਾਨਂ ਕਾਰਣਭੂਤਂ ਅਵਿਸਂਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਲੋਕਨਾਯਕੋ ਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਕਪ੍ਪਾਨਂ ਸਤਸਹਸ੍ਸਾਧਿਕਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯਾਨਿ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਨਿਰਨ੍ਤਰਂ ਨਿਰਵਸੇਸਤੋ ਦਾਨਪਾਰਮਿਆਦਯੋ ਸਮਤਿਂਸਪਾਰਮਿਯੋ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ, ਅਙ੍ਗਪਰਿਚ੍ਚਾਗਾਦਯੋ ਪਞ੍ਚ ਮਹਾਪਰਿਚ੍ਚਾਗੇ ਪਰਿਚ੍ਚਜਿਤ੍ਵਾ, ਸਚ੍ਚਾਧਿਟ੍ਠਾਨਾਦੀਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਾਨਿ ਪਰਿਬ੍ਰੂਹੇਤ੍ਵਾ, ਪੁਞ੍ਞਞਾਣਸਮ੍ਭਾਰੇ ਸਮ੍ਭਰਿਤ੍ਵਾ, ਪੁਬ੍ਬਯੋਗਪੁਬ੍ਬਚਰਿਯਧਮ੍ਮਕ੍ਖਾਨਞਾਤਤ੍ਥਚਰਿਯਾਦਯੋ ਉਕ੍ਕਂਸਾਪੇਤ੍ਵਾ, ਬੁਦ੍ਧਿਚਰਿਯਂ ਪਰਮਕੋਟਿਂ ਪਾਪੇਤ੍ਵਾ, ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੋਧਿਂ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਜ੍ਝਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸੇਵ ਸਾ ਮਹਾਪਟਿਞ੍ਞਾ ਤਥਾ ਅਵਿਤਥਾ ਅਨਞ੍ਞਥਾ, ਨ ਤਸ੍ਸ ਵਾਲਗ੍ਗਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਵਿਤਥਂ ਅਤ੍ਥਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਦੀਪਙ੍ਕਰਦਸਬਲੋ ਕੋਣ੍ਡਞ੍ਞੋ ਮਙ੍ਗਲੋ…ਪੇ… ਕਸ੍ਸਪੋ ਭਗਵਾਤਿ ਇਮੇ ਚਤੁਵੀਸਤਿ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਾ ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ‘‘ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਬ੍ਯਾਕਰਿਂਸੁ. ਏਵਂ ਚਤੁਵੀਸਤਿਯਾ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਲਦ੍ਧਬ੍ਯਾਕਰਣੋ ਯੇ ਤੇ ਕਤਾਭਿਨੀਹਾਰੇਹਿ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੇਹਿ ਲਦ੍ਧਬ੍ਬਾ ਆਨਿਸਂਸਾ, ਤੇ ਲਭਿਤ੍ਵਾਵ ਆਗਤੋਤਿ ਤਾਯ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾਯ ਮਹਾਪਟਿਞ੍ਞਾਯ ਤਥਾਯ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਭਾਵਂ ਆਗਤੋ ਅਧਿਗਤੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ. ਏਵਂ ਤਥਾਯ ਆਗਤੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ.
ਕਥਂ ਤਥਾਯ ਗਤੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ? ਯਾਯ ਮਹਾਕਰੁਣਾਯ ਲੋਕਨਾਥੋ ਮਹਾਦੁਕ੍ਖਸਮ੍ਬਾਧਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨਂ ਸਤ੍ਤਨਿਕਾਯਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਤਸ੍ਸ ਨਤ੍ਥਞ੍ਞੋ ਕੋਚਿ ਪਟਿਸ੍ਸਰਣਂ, ਅਹਮੇਵ ਨਮਿਤੋ ਸਂਸਾਰਦੁਕ੍ਖਤੋ ਮੁਤ੍ਤੋ ਮੋਚੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਮੁਸ੍ਸਾਹਿਤਮਾਨਸੋ ਮਹਾਭਿਨੀਹਾਰਮਕਾਸਿ. ਕਤ੍ਵਾ ਚ ਯਥਾਪਣਿਧਾਨਂ ਸਕਲਲੋਕਹਿਤਸਮ੍ਪਾਦਨਾਯ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਮਾਪਨ੍ਨੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਾਯਜੀਵਿਤਨਿਰਪੇਕ੍ਖੋ ਪਰੇਸਂ ਸੋਤਪਥਾਗਮਨਮਤ੍ਤੇਨਪਿ ਚਿਤ੍ਤੁਤ੍ਰਾਸਸਮੁਪ੍ਪਾਦਿਕਾ ਅਤਿਦੁਕ੍ਕਰਾ ਦੁਕ੍ਕਰਚਰਿਯਾ ਸਮਾਚਰਨ੍ਤੋ ਯਥਾ ਮਹਾਬੋਧਿਯਾ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿ ਹਾਨਭਾਗਿਯਾ ਸਂਕਿਲੇਸਭਾਗਿਯਾ ਠਿਤਿਭਾਗਿਯਾ ਵਾ ਨ ਹੋਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਉਤ੍ਤਰੁਤ੍ਤਰਿ ਵਿਸੇਸਭਾਗਿਯਾਵ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ ਪਟਿਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਨਿਰਵਸੇਸੇ ਬੋਧਿਸਮ੍ਭਾਰੇ ਸਮ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਭਿਸਮ੍ਬੋਧਿਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤਤੋ ਪਰਞ੍ਚ ਤਾਯੇਵ ਮਹਾਕਰੁਣਾਯ ਸਞ੍ਚੋਦਿਤਮਾਨਸੋ ਪਵਿਵੇਕਰਤਿਂ ਪਰਮਞ੍ਚ ਸਨ੍ਤਂ ਵਿਮੋਕ੍ਖਸੁਖਂ ਪਹਾਯ ਬਾਲਜਨਬਹੁਲੇ ਲੋਕੇ ਤੇਹਿ ਸਮੁਪ੍ਪਾਦਿਤਂ ਸਮ੍ਮਾਨਾਵਮਾਨਵਿਪ੍ਪਕਾਰਂ ਅਗਣੇਤ੍ਵਾ ਵਿਨੇਯ੍ਯਜਨਸ੍ਸ ਵਿਨਯਨੇਨ ਨਿਰਵਸੇਸਂ ਬੁਦ੍ਧਕਿਚ੍ਚਂ ਨਿਟ੍ਠਪੇਸਿ. ਤਤ੍ਥ ਯੋ ਭਗਵਤੋ ਸਤ੍ਤੇਸੁ ਮਹਾਕਰੁਣਾਯ ਸਮੋਕ੍ਕਮਨਾਕਾਰੋ, ਸੋ ਪਰਤੋ ਆਵਿਭਵਿਸ੍ਸਤਿ. ਯਥਾ ਚ ਬੁਦ੍ਧਭੂਤਸ੍ਸ ਲੋਕਨਾਥਸ੍ਸ ਸਤ੍ਤੇਸੁ ਮਹਾਕਰੁਣਾ, ਏਵਂ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਭੂਤਸ੍ਸਪਿ ਮਹਾਭਿਨੀਹਾਰਕਾਲਾਦੀਸੂਤਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬਦਾ ਚ ਏਕਸਦਿਸਤਾਯ ਤਥਾ ਅਵਿਤਥਾ ਅਨਞ੍ਞਥਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੀਸੁਪਿ ਅਵਤ੍ਥਾਸੁ ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤੇਸੁ ਸਮਾਨਰਸਾਯ ਤਥਾਯ ਮਹਾਕਰੁਣਾਯ ਸਕਲਲੋਕਹਿਤਾਯ ਗਤੋ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ. ਏਵਂ ਤਥਾਯ ਗਤੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ.
ਕਥਂ ਤਥਾਨਿ ਆਗਤੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ? ਤਥਾਨਿ ਨਾਮ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਞਾਣਾਨਿ. ਤਾਨਿ ਹਿ ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯੋ, ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧੋ, ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾਤਿ ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਞੇਯ੍ਯਧਮ੍ਮਸਙ੍ਗਾਹਕਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਿਨਿਵਤ੍ਤਿਤਦੁਭਯਹੇਤੁਭੂਤਾਨਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨਂ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਪੀਲ਼ਨਟ੍ਠੋ ਸਙ੍ਖਤਟ੍ਠੋ ਸਨ੍ਤਾਪਟ੍ਠੋ ਵਿਪਰਿਣਾਮਟ੍ਠੋ, ਸਮੁਦਯਸ੍ਸ ਆਯੂਹਨਟ੍ਠੋ ਨਿਦਾਨਟ੍ਠੋ ਸਂਯੋਗਟ੍ਠੋ ਪਲਿਬੋਧਟ੍ਠੋ, ਨਿਰੋਧਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਰਣਟ੍ਠੋ ਵਿਵੇਕਟ੍ਠੋ ਅਸਙ੍ਖਤਟ੍ਠੋ ਅਮਤਟ੍ਠੋ, ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਨਿਯ੍ਯਾਨਟ੍ਠੋ ਹੇਤ੍ਵਟ੍ਠੋ ਦਸ੍ਸਨਟ੍ਠੋ ਆਧਿਪਤੇਯ੍ਯਟ੍ਠੋਤਿਆਦੀਨਂ ਤਬ੍ਬਿਭਾਗਾਨਞ੍ਚ ਯਥਾਭੂਤਸਭਾਵਾਵਬੋਧਵਿਬਨ੍ਧਕਸ੍ਸ ਸਂਕਿਲੇਸਪਕ੍ਖਸ੍ਸ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨੇਨ ਪਟਿਲਦ੍ਧਾਯ ਤਤ੍ਥ ਅਸਮ੍ਮੋਹਾਭਿਸਮਯਸਙ੍ਖਾਤਾਯ ਅਵਿਪਰੀਤਾਕਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਭਾਵਸਰਸਲਕ੍ਖਣਸ੍ਸ ਅਵਿਸਂਵਾਦਨਤੋ ਤਥਾਨਿ ਅਵਿਤਥਾਨਿ ਅਨਞ੍ਞਥਾਨਿ, ਤਾਨਿ ਭਗਵਾ ਅਨਞ੍ਞਨੇਯ੍ਯੋ ਸਯਮੇਵ ਆਗਤੋ ਅਧਿਗਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਥਾਨਿ ਆਗਤੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ.
ਯਥਾ ਚ ਮਗ੍ਗਞਾਣਾਨਿ, ਏਵਂ ਭਗਵਤੋ ਤੀਸੁ ਕਾਲੇਸੁ ਅਪ੍ਪਟਿਹਤਞਾਣਾਨਿ ਚਤੁਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਞਾਣਾਨਿ ਚਤੁਵੇਸਾਰਜ੍ਜਞਾਣਾਨਿ ਪਞ੍ਚਗਤਿਪਰਿਚ੍ਛੇਦਞਾਣਾਨਿ ਛਅਸਾਧਾਰਣਞਾਣਾਨਿ ਸਤ੍ਤਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਵਿਭਾਵਨਞਾਣਾਨਿ ਅਟ੍ਠਮਗ੍ਗਙ੍ਗਵਿਭਾਵਨਞਾਣਾਨਿ ਨਵਾਨੁਪੁਬ੍ਬਵਿਹਾਰਸਮਾਪਤ੍ਤਿਞਾਣਾਨਿ ਦਸਬਲਞਾਣਾਨਿ ਚ ਤਥਭਾਵੇ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨਿ.
ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਵਿਭਾਵਨਾ – ਯਞ੍ਹਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਪਰਿਮਾਣਾਸੁ ਲੋਕਧਾਤੂਸੁ ਅਪਰਿਮਾਣਾਨਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਹੀਨਾਦਿਭੇਦਭਿਨ੍ਨਾਸੁ ਅਤੀਤਾਸੁ ਖਨ੍ਧਾਯਤਨਧਾਤੂਸੁ ਸਭਾਵਕਿਚ੍ਚਾਦਿ ਅਵਤ੍ਥਾਵਿਸੇਸਾਦਿ ਖਨ੍ਧਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧਨਾਮਗੋਤ੍ਤਾਦਿ ਚ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬਦ੍ਧੇਸੁ ਚ ਅਤਿਸੁਖੁਮਤਿਰੋਹਿਤਵਿਦੂਰਦੇਸੇਸੁਪਿ ਰੂਪਧਮ੍ਮੇਸੁ ਯੋ ਤਂਤਂਪਚ੍ਚਯਵਿਸੇਸੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਵਣ੍ਣਸਣ੍ਠਾਨਗਨ੍ਧਰਸਫਸ੍ਸਾਦਿਵਿਸੇਸੋ, ਤਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥੇਵ ਹਤ੍ਥਤਲੇ ਠਪਿਤਆਮਲਕੇ ਵਿਯ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਤੋ ਅਪ੍ਪਟਿਹਤਂ ਭਗਵਤੋ ਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਤਥਾ ਅਨਾਗਤਾਸੁ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਸੁ ਚਾਤਿ ਇਮਾਨਿ ਤੀਸੁ ਕਾਲੇਸੁ ਅਪ੍ਪਟਿਹਤਞਾਣਾਨਿ ਨਾਮ. ਯਥਾਹ –
‘‘ਅਤੀਤਂਸੇ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਅਪ੍ਪਟਿਹਤਂ ਞਾਣਂ, ਅਨਾਗਤਂਸੇ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਅਪ੍ਪਟਿਹਤਂ ਞਾਣਂ, ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂਸੇ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਅਪ੍ਪਟਿਹਤਂ ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੩.੫).
ਤਾਨਿ ਪਨੇਤਾਨਿ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਭਾਵਸਰਸਲਕ੍ਖਣਸ੍ਸ ਅਵਿਸਂਵਾਦਨਤੋ ਤਥਾਨਿ ਅਵਿਤਥਾਨਿ ਅਨਞ੍ਞਥਾਨਿ, ਤਾਨਿ ਭਗਵਾ ਸਯਮ੍ਭੂਞਾਣੇਨ ਅਧਿਗਞ੍ਛੀਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਤਥਾਨਿ ਆਗਤੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ.
ਤਥਾ ਅਤ੍ਥਪ੍ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਧਮ੍ਮਪ੍ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਪ੍ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਪਟਿਭਾਨਪ੍ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਤਿ ਚਤਸ੍ਸੋ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ. ਤਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਪ੍ਪਭੇਦਸ੍ਸ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖਣਵਿਭਾਵਨਵਵਤ੍ਥਾਨਕਰਣਸਮਤ੍ਥਂ ਅਤ੍ਥਪ੍ਪਭੇਦਗਤਂ ਞਾਣਂ ਅਤ੍ਥਪ੍ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ. ਧਮ੍ਮਪ੍ਪਭੇਦਸ੍ਸ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖਣਵਿਭਾਵਨਵਵਤ੍ਥਾਨਕਰਣਸਮਤ੍ਥਂ ਧਮ੍ਮਪ੍ਪਭੇਦਗਤਂ ਞਾਣਂ ਧਮ੍ਮਪ੍ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ. ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਪ੍ਪਭੇਦਸ੍ਸ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖਣਵਿਭਾਵਨਵਵਤ੍ਥਾਨਕਰਣਸਮਤ੍ਥਂ ਨਿਰੁਤ੍ਤਾਭਿਲਾਪੇ ਪਭੇਦਗਤਂ ਞਾਣਂ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਪ੍ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ. ਪਟਿਭਾਨਪ੍ਪਭੇਦਸ੍ਸ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖਣਵਿਭਾਵਨਵਵਤ੍ਥਾਨਕਰਣਸਮਤ੍ਥਂ ਪਟਿਭਾਨਪ੍ਪਭੇਦਗਤਂ ਞਾਣਂ ਪਟਿਭਾਨਪ੍ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ –
‘‘ਅਤ੍ਥੇ ਞਾਣਂ ਅਤ੍ਥਪ੍ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ, ਧਮ੍ਮੇ ਞਾਣਂ ਧਮ੍ਮਪ੍ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ, ਤਤ੍ਰ ਧਮ੍ਮਨਿਰੁਤ੍ਤਾਭਿਲਾਪੇ ਞਾਣਂ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਪ੍ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ, ਞਾਣੇਸੁ ਞਾਣਂ ਪਟਿਭਾਨਪ੍ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੭੧੮-੭੨੧).