੧੬. ਮਹਾਨਿਪਾਤੋ

੧. ਸੁਮੇਧਾਥੇਰੀਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਮਹਾਨਿਪਾਤੇ ਮਨ੍ਤਾਵਤਿਯਾ ਨਗਰੇਤਿਆਦਿਕਾ ਸੁਮੇਧਾਯ ਥੇਰਿਯਾ ਗਾਥਾ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰਾ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਵਿਵਟ੍ਟੂਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਕੁਸਲਂ ਉਪਚਿਨਨ੍ਤੀ, ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਵਿਮੋਕ੍ਖਸਮ੍ਭਾਰੇ ਸਮ੍ਭਾਰੇਨ੍ਤੀ ਕੋਣਾਗਮਨਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਕੁਲਗੇਹੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਵਾ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਖੀਹਿ ਕੁਲਧੀਤਾਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਏਕਜ੍ਝਾਸਯਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਮਹਨ੍ਤਂ ਆਰਾਮਂ ਕਾਰੇਤ੍ਵਾ ਬੁਦ੍ਧਪ੍ਪਮੁਖਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਨਿਯ੍ਯਾਦੇਸਿ. ਸਾ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਤਾਵਤਿਂਸਂ ਉਪਗਚ੍ਛਿ. ਤਤ੍ਥ ਯਾਵਤਾਯੁਕਂ ਦਿਬ੍ਬਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਅਨੁਭਵਿਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਚੁਤਾ ਯਾਮੇਸੁ ਉਪਪਜ੍ਜਿ. ਤਤੋ ਚੁਤਾ ਤੁਸਿਤੇਸੁ, ਤਤੋ ਚੁਤਾ ਨਿਮ੍ਮਾਨਰਤੀਸੁ, ਤਤੋ ਚੁਤਾ ਪਰਨਿਮ੍ਮਿਤਵਸਵਤ੍ਤੀਸੂਤਿ ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਪਞ੍ਚਸੁ ਕਾਮਸਗ੍ਗੇਸੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਦੇਵਰਾਜੂਨਂ ਮਹੇਸੀ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਚੁਤਾ ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਮਹਾਵਿਭਵਸ੍ਸ ਸੇਟ੍ਠਿਨੋ ਧੀਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਵਾ ਸਾਸਨੇ ਅਭਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਰਤਨਤ੍ਤਯਂ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਉਲ਼ਾਰਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮਂ ਅਕਾਸਿ.

ਤਤ੍ਥ ਯਾਵਜੀਵਂ ਧਮ੍ਮੂਪਜੀਵਿਨੀ ਕੁਸਲਧਮ੍ਮਨਿਰਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਚੁਤਾ ਤਾਵਤਿਂਸੇਸੁ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਅਪਰਾਪਰਂ ਸੁਗਤੀਸੁਯੇਵ ਸਂਸਰਨ੍ਤੀ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਮਨ੍ਤਾਵਤੀਨਗਰੇ ਕੋਞ੍ਚਸ੍ਸ ਨਾਮ ਰਞ੍ਞੋ ਧੀਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਸਾ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਸੁਮੇਧਾਤਿ ਨਾਮਂ ਅਕਂਸੁ. ਤਂ ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਵੁਦ੍ਧਿਪ੍ਪਤ੍ਤਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤਕਾਲੇ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ‘‘ਵਾਰਣਵਤੀਨਗਰੇ ਅਨਿਕਰਤ੍ਤਸ੍ਸ ਨਾਮ ਰਞ੍ਞੋ ਦਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਸਮ੍ਮਨ੍ਤੇਸੁਂ. ਸਾ ਪਨ ਦਹਰਕਾਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਮਾਨਵਯਾਹਿ ਰਾਜਕਞ੍ਞਾਹਿ ਦਾਸਿਜਨੇਹਿ ਚ ਸਦ੍ਧਿਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨੁਪਸ੍ਸਯਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਨਂ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਚਿਰਕਾਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਕਤਾਧਿਕਾਰਤਾਯ ਸਂਸਾਰੇ ਜਾਤਸਂਵੇਗਾ ਸਾਸਨੇ ਅਭਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤਕਾਲੇ ਕਾਮੇਹਿ ਵਿਨਿਵਤ੍ਤਿਤਮਾਨਸਾ ਅਹੋਸਿ. ਤੇਨ ਸਾ ਮਾਤਾਪਿਤੂਨਂ ਞਾਤੀਨਂ ਸਮ੍ਮਨ੍ਤਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ‘‘ਨ ਮਯ੍ਹਂ ਘਰਾਵਾਸੇਨ ਕਿਚ੍ਚਂ, ਪਬ੍ਬਜਿਸ੍ਸਾਮਹ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਤਂ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਘਰਾਵਾਸੇ ਨਿਯੋਜੇਨ੍ਤਾ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਯਾਚਨ੍ਤਾਪਿ ਸਞ੍ਞਾਪੇਤੁਂ ਨਾਸਕ੍ਖਿਂਸੁ. ਸਾ ‘‘ਏਵਂ ਮੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤੁਂ ਲਬ੍ਭਤੀ’’ਤਿ ਖਗ੍ਗਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸਯਮੇਵ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕੇਸੇ ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਤੇ ਏਵ ਕੇਸੇ ਆਰਬ੍ਭ ਪਟਿਕ੍ਕੂਲਮਨਸਿਕਾਰਂ ਪਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤੀ ਤਤ੍ਥ ਕਤਾਧਿਕਾਰਤਾਯ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਨਂ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਮਨਸਿਕਾਰਵਿਧਾਨਸ੍ਸ ਸੁਤਪੁਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਚ ਅਸੁਭਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਂ ਅਧਿਗਚ੍ਛਿ. ਅਧਿਗਤਪਠਮਜ੍ਝਾਨਾ ਚ ਅਤ੍ਤਨਾ ਘਰਾਵਾਸੇ ਉਯ੍ਯੋਜੇਤੁਂ ਉਪਗਤੇ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਆਦਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਨ੍ਤੋਜਨਪਰਿਜਨਂ ਸਬ੍ਬਂ ਰਾਜਕੁਲਂ ਸਾਸਨੇ ਅਭਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨਂ ਕਾਰੇਤ੍ਵਾ ਘਰਤੋ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੁਪਸ੍ਸਯਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਿ. ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਚ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਪਰਿਪਕ੍ਕਞਾਣਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਪਰਿਪਾਚਨੀਯਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਸੇਸਿਤਾਯ ਨ ਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਸਹ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਹਿ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰੀ ੨.੧.੧-੧੯) –

‘‘ਭਗਵਤਿ ਕੋਣਾਗਮਨੇ, ਸਙ੍ਘਾਰਾਮਮ੍ਹਿ ਨਵਨਿਵੇਸਮ੍ਹਿ;

ਸਖਿਯੋ ਤਿਸ੍ਸੋ ਜਨਿਯੋ, ਵਿਹਾਰਦਾਨਂ ਅਦਾਸਿਮ੍ਹ.

‘‘ਦਸਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਸਤਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ, ਦਸਸਤਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਸਤਾਨਿ ਚ ਸਤਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ;

ਦੇਵੇਸੁ ਉਪਪਜ੍ਜਿਮ੍ਹ, ਕੋ ਪਨ ਵਾਦੋ ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ.

‘‘ਦੇਵੇਸੁ ਮਹਿਦ੍ਧਿਕਾ ਅਹੁਮ੍ਹ, ਮਾਨੁਸਕਮ੍ਹਿ ਕੋ ਪਨ ਵਾਦੋ;

ਸਤ੍ਤਰਤਨਸ੍ਸ ਮਹੇਸੀ, ਇਤ੍ਥਿਰਤਨਂ ਅਹਂ ਆਸਿਂ.

‘‘ਇਧ ਸਞ੍ਚਿਤਕੁਸਲਾ, ਸੁਸਮਿਦ੍ਧਕੁਲਪ੍ਪਜਾ;

ਧਨਞ੍ਜਾਨੀ ਚ ਖੇਮਾ ਚ, ਅਹਮ੍ਪਿ ਚ ਤਯੋ ਜਨਾ.

‘‘ਆਰਾਮਂ ਸੁਕਤਂ ਕਤ੍ਵਾ, ਸਬ੍ਬਾਵਯਵਮਣ੍ਡਿਤਂ;

ਬੁਦ੍ਧਪ੍ਪਮੁਖਸਙ੍ਘਸ੍ਸ, ਨਿਯ੍ਯਾਦੇਤ੍ਵਾ ਪਮੋਦਿਤਾ.

‘‘ਯਤ੍ਥ ਯਤ੍ਥੂਪਪਜ੍ਜਾਮਿ, ਤਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਾਹਸਾ;

ਦੇਵੇਸੁ ਅਗ੍ਗਤਂ ਪਤ੍ਤਾ, ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਤਥੇਵ ਚ.

‘‘ਇਮਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਕਪ੍ਪਮ੍ਹਿ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਬਨ੍ਧੁ ਮਹਾਯਸੋ;

ਕਸ੍ਸਪੋ ਨਾਮ ਗੋਤ੍ਤੇਨ, ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿ ਵਦਤਂ ਵਰੋ.

‘‘ਉਪਟ੍ਠਾਕੋ ਮਹੇਸਿਸ੍ਸ, ਤਦਾ ਆਸਿ ਨਰਿਸ੍ਸਰੋ;

ਕਾਸਿਰਾਜਾ ਕਿਕੀ ਨਾਮ, ਬਾਰਾਣਸਿਪੁਰੁਤ੍ਤਮੇ.

‘‘ਤਸ੍ਸਾਸੁਂ ਸਤ੍ਤ ਧੀਤਰੋ, ਰਾਜਕਞ੍ਞਾ ਸੁਖੇਧਿਤਾ;

ਬੁਦ੍ਧੋਪਟ੍ਠਾਨਨਿਰਤਾ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਿਂਸੁ ਤਾ.

‘‘ਤਾਸਂ ਸਹਾਯਿਕਾ ਹੁਤ੍ਵਾ, ਸੀਲੇਸੁ ਸੁਸਮਾਹਿਤਾ;

ਦਤ੍ਵਾ ਦਾਨਾਨਿ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ, ਅਗਾਰੇਵ ਵਤਂ ਚਰਿਂ.

‘‘ਤੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨ ਸੁਕਤੇਨ, ਚੇਤਨਾਪਣਿਧੀਹਿ ਚ;

ਜਹਿਤ੍ਵਾ ਮਾਨੁਸਂ ਦੇਹਂ, ਤਾਵਤਿਂਸੂਪਗਾ ਅਹਂ.

‘‘ਤਤੋ ਚੁਤਾ ਯਾਮਮਗਂ, ਤਤੋਹਂ ਤੁਸਿਤਂ ਗਤਾ;

ਤਤੋ ਚ ਨਿਮ੍ਮਾਨਰਤਿਂ, ਵਸਵਤ੍ਤਿਪੁਰਂ ਗਤਾ.

‘‘ਯਤ੍ਥ ਯਤ੍ਥੂਪਪਜ੍ਜਾਮਿ, ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮਸਮੋਹਿਤਾ;

ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥੇਵ ਰਾਜੂਨਂ, ਮਹੇਸਿਤ੍ਤਮਹਾਰਯਿਂ.

‘‘ਤਤੋ ਚੁਤਾ ਮਨੁਸ੍ਸਤ੍ਤੇ, ਰਾਜੂਨਂ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਨਂ;

ਮਣ੍ਡਲੀਨਞ੍ਚ ਰਾਜੂਨਂ, ਮਹੇਸਿਤ੍ਤਮਕਾਰਯਿਂ.

‘‘ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਮਨੁਭੋਤ੍ਵਾਨ, ਦੇਵੇਸੁ ਮਾਨੁਸੇਸੁ ਚ;

ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਸੁਖਿਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ, ਨੇਕਜਾਤੀਸੁ ਸਂਸਰਿਂ.

‘‘ਸੋ ਹੇਤੁ ਸੋ ਪਭਵੋ, ਤਮ੍ਮੂਲਂ ਸਾਵ ਸਾਸਨੇ ਖਨ੍ਤੀ;

ਤਂ ਪਠਮਸਮੋਧਾਨਂ, ਤਂ ਧਮ੍ਮਰਤਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ, ਭਵਾ ਸਬ੍ਬੇ ਸਮੂਹਤਾ;

ਨਾਗੀਵ ਬਨ੍ਧਨਂ ਛੇਤ੍ਵਾ, ਵਿਹਰਾਮਿ ਅਨਾਸਵਾ.

‘‘ਸ੍ਵਾਗਤਂ ਵਤ ਮੇ ਆਸਿ, ਬੁਦ੍ਧਸੇਟ੍ਠਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ;

ਤਿਸ੍ਸੋ ਵਿਜ੍ਜਾ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਾ, ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨਂ.

‘‘ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਚਤਸ੍ਸੋ, ਵਿਮੋਕ੍ਖਾਪਿ ਚ ਅਟ੍ਠਿਮੇ;

ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤਾ, ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਨ ਪਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਉਦਾਨਵਸੇਨ –

੪੫੦. ‘‘ਮਨ੍ਤਾਵਤਿਯਾ ਨਗਰੇ, ਰਞ੍ਞੋ ਕੋਞ੍ਚਸ੍ਸ ਅਗ੍ਗਮਹੇਸਿਯਾ;

ਧੀਤਾ ਆਸਿਂ ਸੁਮੇਧਾ, ਪਸਾਦਿਤਾ ਸਾਸਨਕਰੇਹਿ.

੪੫੧. ‘‘ਸੀਲਵਤੀ ਚਿਤ੍ਤਕਥਾ, ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਾ ਬੁਦ੍ਧਸਾਸਨੇ ਵਿਨਿਤਾ;

ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਉਪਗਮ੍ਮ, ਭਣਤਿ ਉਭਯੋ ਨਿਸਾਮੇਥ.

੪੫੨. ‘‘ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਭਿਰਤਾਹਂ, ਅਸਸ੍ਸਤਂ ਭਵਗਤਂ ਯਦਿਪਿ ਦਿਬ੍ਬਂ;

ਕਿਮਙ੍ਗਂ ਪਨ ਤੁਚ੍ਛਾ ਕਾਮਾ, ਅਪ੍ਪਸ੍ਸਾਦਾ ਬਹੁਵਿਘਾਤਾ.

੪੫੩. ‘‘ਕਾਮਾ ਕਟੁਕਾ ਆਸੀ, ਵਿਸੂਪਮਾ ਯੇਸੁ ਮੁਚ੍ਛਿਤਾ ਬਾਲਾ;

ਤੇ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਨਿਰਯੇ, ਸਮਪ੍ਪਿਤਾ ਹਞ੍ਞਨ੍ਤੇ ਦੁਕ੍ਖਿਤਾ.

੪੫੪. ‘‘ਸੋਚਨ੍ਤਿ ਪਾਪਕਮ੍ਮਾ, ਵਿਨਿਪਾਤੇ ਪਾਪਵਦ੍ਧਿਨੋ ਸਦਾ;

ਕਾਯੇਨ ਚ ਵਾਚਾਯ ਚ, ਮਨਸਾ ਚ ਅਸਂਵੁਤਾ ਬਾਲਾ.

੪੫੫. ‘‘ਬਾਲਾ ਤੇ ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞਾ, ਅਚੇਤਨਾ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯੋਰੁਦ੍ਧਾ;

ਦੇਸੇਨ੍ਤੇ ਅਜਾਨਨ੍ਤਾ, ਨ ਬੁਜ੍ਝਰੇ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨਿ.

੪੫੬. ‘‘ਸਚ੍ਚਾਨਿ ‘ਅਮ੍ਮ’ਬੁਦ੍ਧਵਰਦੇਸਿ, ਤਾਨਿ ਤੇ ਬਹੁਤਰਾ ਅਜਾਨਨ੍ਤਾ ਯੇ;

ਅਭਿਨਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਭਵਗਤਂ, ਪਿਹੇਨ੍ਤਿ ਦੇਵੇਸੁ ਉਪਪਤ੍ਤਿਂ.

੪੫੭. ‘‘ਦੇਵੇਸੁਪਿ ਉਪਪਤ੍ਤਿ, ਅਸਸ੍ਸਤਾ ਭਵਗਤੇ ਅਨਿਚ੍ਚਮ੍ਹਿ;

ਨ ਚ ਸਨ੍ਤਸਨ੍ਤਿ ਬਾਲਾ, ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਜਾਯਿਤਬ੍ਬਸ੍ਸ.

੪੫੮. ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਵਿਨਿਪਾਤਾ, ਦੁਵੇ ਚ ਗਤਿਯੋ ਕਥਞ੍ਚਿ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ;

ਨ ਚ ਵਿਨਿਪਾਤਗਤਾਨਂ, ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾ ਅਤ੍ਥਿ ਨਿਰਯੇਸੁ.

੪੫੯. ‘‘ਅਨੁਜਾਨਾਥ ਮਂ ਉਭਯੋ, ਪਬ੍ਬਜਿਤੁਂ ਦਸਬਲਸ੍ਸ ਪਾਵਚਨੇ;

ਅਪ੍ਪੋਸ੍ਸੁਕ੍ਕਾ ਘਟਿਸ੍ਸਂ, ਜਾਤਿਮਰਣਪ੍ਪਹਾਨਾਯ.

੪੬੦. ‘‘ਕਿਂ ਭਵਗਤੇ ਅਭਿਨਨ੍ਦਿ, ਤੇਨ ਕਾਯਕਲਿਨਾ ਅਸਾਰੇਨ;

ਭਵਤਣ੍ਹਾਯ ਨਿਰੋਧਾ, ਅਨੁਜਾਨਾਥ ਪਬ੍ਬਜਿਸ੍ਸਾਮਿ.

੪੬੧. ‘‘ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦੋ, ਵਿਵਜ੍ਜਿਤੋ ਅਕ੍ਖਣੋ ਖਣੋ ਲਦ੍ਧੋ;

ਸੀਲਾਨਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ, ਯਾਵਜੀਵਂ ਨ ਦੂਸੇਯ੍ਯਂ.

੪੬੨. ‘‘ਏਵਂ ਭਣਤਿ ਸੁਮੇਧਾ, ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ‘ਨ ਤਾਵ ਆਹਾਰਂ;

ਆਹਰਿਸ੍ਸਂ ਗਹਟ੍ਠਾ, ਮਰਣਵਸਂ ਗਤਾਵ ਹੇਸ੍ਸਾਮਿ’.

੪੬੩. ‘‘ਮਾਤਾ ਦੁਕ੍ਖਿਤਾ ਰੋਦਤਿ ਪਿਤਾ ਚ;

ਅਸ੍ਸਾ ਸਬ੍ਬਸੋ ਸਮਭਿਹਤੋ;

ਘਟੇਨ੍ਤਿ ਸਞ੍ਞਾਪੇਤੁਂ, ਪਾਸਾਦਤਲੇ ਛਮਾਪਤਿਤਂ.

੪੬੪. ‘‘ਉਟ੍ਠੇਹਿ ਪੁਤ੍ਤਕ ਕਿਂ ਸੋਚਿ, ਤੇਨ ਦਿਨ੍ਨਾਸਿ ਵਾਰਣਵਤਿਮ੍ਹਿ;

ਰਾਜਾ ਅਨੀਕਰਤ੍ਤੋ, ਅਭਿਰੂਪੋ ਤਸ੍ਸ ਤ੍ਵਂ ਦਿਨ੍ਨਾ.

੪੬੫. ‘‘ਅਗ੍ਗਮਹੇਸੀ ਭਵਿਸ੍ਸਸਿ, ਅਨਿਕਰਤ੍ਤਸ੍ਸ ਰਾਜਿਨੋ ਭਰਿਯਾ;

ਸੀਲਾਨਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ, ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾ ਦੁਕ੍ਕਰਾ ਪੁਤ੍ਤਕ.

੪੬੬. ‘‘ਰਜ੍ਜੇ ਆਣਾ ਧਨਮਿਸ੍ਸਰਿਯਂ, ਭੋਗਾ ਸੁਖਾ ਦਹਰਿਕਾਸਿ;

ਭੁਞ੍ਜਾਹਿ ਕਾਮਭੋਗੇ, ਵਾਰੇਯ੍ਯਂ ਹੋਤੁ ਤੇ ਪੁਤ੍ਤ.

੪੬੭. ‘‘ਅਥ ਨੇ ਭਣਤਿ ਸੁਮੇਧਾ, ਮਾ ਏਦਿਸਿਕਾਨਿ ਭਵਗਤਮਸਾਰਂ;

ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾ ਵਾ ਹੋਹਿਤਿ, ਮਰਣਂ ਵਾ ਮੇ ਨ ਚੇਵ ਵਾਰੇਯ੍ਯਂ.

੪੬੮. ‘‘ਕਿਮਿਵ ਪੂਤਿਕਾਯਮਸੁਚਿਂ, ਸਵਨਗਨ੍ਧਂ ਭਯਾਨਕਂ ਕੁਣਪਂ;

ਅਭਿਸਂਵਿਸੇਯ੍ਯਂ ਭਸ੍ਤਂ, ਅਸਕਿਂ ਪਗ੍ਘਰਿਤਂ ਅਸੁਚਿਪੁਣ੍ਣਂ.

੪੬੯. ‘‘ਕਿਮਿਵ ਤਹਂ ਜਾਨਨ੍ਤੀ, ਵਿਕੂਲਕਂ ਮਂਸਸੋਣਿਤੁਪਲਿਤ੍ਤਂ;

ਕਿਮਿਕੁਲਲਯਂ ਸਕੁਣਭਤ੍ਤਂ, ਕਲ਼ੇਵਰਂ ਕਿਸ੍ਸ ਦਿਯਤੀਤਿ.

੪੭੦. ‘‘ਨਿਬ੍ਬੁਯ੍ਹਤਿ ਸੁਸਾਨਂ, ਅਚਿਰਂ ਕਾਯੋ ਅਪੇਤਵਿਞ੍ਞਾਣੋ;

ਛੁਦ੍ਧੋ ਕਲ਼ਿਙ੍ਗਰਂ ਵਿਯ, ਜਿਗੁਚ੍ਛਮਾਨੇਹਿ ਞਾਤੀਹਿ.

੪੭੧. ‘‘ਛੁਦ੍ਧੂਨ ਨਂ ਸੁਸਾਨੇ, ਪਰਭਤ੍ਤਂ ਨ੍ਹਾਯਨ੍ਤਿ ਜਿਗੁਚ੍ਛਨ੍ਤਾ;

ਨਿਯਕਾ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ, ਕਿਂ ਪਨ ਸਾਧਾਰਣਾ ਜਨਤਾ.

੪੭੨. ‘‘ਅਜ੍ਝੋਸਿਤਾ ਅਸਾਰੇ, ਕਲ਼ੇਵਰੇ ਅਟ੍ਠਿਨ੍ਹਾਰੁਸਙ੍ਘਾਤੇ;

ਖੇਲ਼ਸ੍ਸੁਚ੍ਚਾਰਸ੍ਸਵਪਰਿਪੁਣ੍ਣੇ ਪੂਤਿਕਾਯਮ੍ਹਿ.

੪੭੩. ‘‘ਯੋ ਨਂ ਵਿਨਿਬ੍ਭੁਜਿਤ੍ਵਾ, ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਮਸ੍ਸ ਬਾਹਿਰਂ ਕਯਿਰਾ;

ਗਨ੍ਧਸ੍ਸ ਅਸਹਮਾਨਾ, ਸਕਾਪਿ ਮਾਤਾ ਜਿਗੁਚ੍ਛੇਯ੍ਯ.

੪੭੪. ‘‘ਖਨ੍ਧਧਾਤੁਆਯਤਨਂ, ਸਙ੍ਖਤਂ ਜਾਤਿਮੂਲਕਂ ਦੁਕ੍ਖਂ;

ਯੋਨਿਸੋ ਅਨੁਵਿਚਿਨਨ੍ਤੀ, ਵਾਰੇਯ੍ਯਂ ਕਿਸ੍ਸ ਇਚ੍ਛੇਯ੍ਯਂ.

੪੭੫. ‘‘ਦਿਵਸੇ ਦਿਵਸੇ ਤਿਸਤ੍ਤਿ, ਸਤਾਨਿ ਨਵਨਵਾ ਪਤੇਯ੍ਯੁਂ ਕਾਯਮ੍ਹਿ;

ਵਸ੍ਸਸਤਮ੍ਪਿ ਚ ਘਾਤੋ, ਸੇਯ੍ਯੋ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਚੇਵਂ ਖਯੋ.

੪੭੬. ‘‘ਅਜ੍ਝੁਪਗਚ੍ਛੇ ਘਾਤਂ, ਯੋ ਵਿਞ੍ਞਾਯੇਵਂ ਸਤ੍ਥੁਨੋ ਵਚਨਂ;

ਦੀਘੋ ਤੇਸਂ ਸਂਸਾਰੋ, ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਹਞ੍ਞਮਾਨਾਨਂ.

੪੭੭. ‘‘ਦੇਵੇਸੁ ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਚ, ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿਯਾ ਅਸੁਰਕਾਯੇ;

ਪੇਤੇਸੁ ਚ ਨਿਰਯੇਸੁ ਚ, ਅਪਰਿਮਿਤਾ ਦਿਸ੍ਸਨ੍ਤੇ ਘਾਤਾ.

੪੭੮. ‘‘ਘਾਤਾ ਨਿਰਯੇਸੁ ਬਹੂ, ਵਿਨਿਪਾਤਗਤਸ੍ਸ ਪੀਲ਼ਿਯਮਾਨਸ੍ਸ;

ਦੇਵੇਸੁਪਿ ਅਤ੍ਤਾਣਂ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਸੁਖਾ ਪਰਂ ਨਤ੍ਥਿ.

੪੭੯. ‘‘ਪਤ੍ਤਾ ਤੇ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਯੇ ਯੁਤ੍ਤਾ ਦਸਬਲਸ੍ਸ ਪਾਵਚਨੇ;

ਅਪ੍ਪੋਸ੍ਸੁਕ੍ਕਾ ਘਟੇਨ੍ਤਿ, ਜਾਤਿਮਰਣਪ੍ਪਹਾਨਾਯ.

੪੮੦. ‘‘ਅਜ੍ਜੇਵ ਤਾਤਭਿਨਿਕ੍ਖਮਿਸ੍ਸਂ, ਭੋਗੇਹਿ ਕਿਂ ਅਸਾਰੇਹਿ;

ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਨਾ ਮੇ ਕਾਮਾ, ਵਨ੍ਤਸਮਾ ਤਾਲਵਤ੍ਥੁਕਤਾ.

੪੮੧. ‘‘ਸਾ ਚੇਵਂ ਭਣਤਿ ਪਿਤਰਮਨੀਕਰਤ੍ਤੋ, ਚ ਯਸ੍ਸ ਸਾ ਦਿਨ੍ਨਾ;

ਉਪਯਾਸਿ ਵਾਰਣਵਤੇ, ਵਾਰੇਯ੍ਯਮੁਪਟ੍ਠਿਤੇ ਕਾਲੇ.

੪੮੨. ‘‘ਅਥ ਅਸਿਤਨਿਚਿਤਮੁਦੁਕੇ, ਕੇਸੇ ਖਗ੍ਗੇਨ ਛਿਨ੍ਦਿਯ ਸੁਮੇਧਾ;

ਪਾਸਾਦਂ ਪਿਦਹਿਤ੍ਵਾ, ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿ.

੪੮੩. ‘‘ਸਾ ਚ ਤਹਿਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨਾ, ਅਨੀਕਰਤ੍ਤੋ ਚ ਆਗਤੋ ਨਗਰਂ;

ਪਾਸਾਦੇ ਚ ਸੁਮੇਧਾ, ਅਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਂ ਸੁਭਾਵੇਤਿ.

੪੮੪. ‘‘ਸਾ ਚ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤਿ, ਅਨੀਕਰਤ੍ਤੋ ਚ ਆਰੁਹੀ ਤੁਰਿਤਂ;

ਮਣਿਕਨਕਭੂਸਿਤਙ੍ਗੋ, ਕਤਞ੍ਜਲੀ ਯਾਚਤਿ ਸੁਮੇਧਂ.

੪੮੫. ‘‘ਰਜ੍ਜੇ ਆਣਾ ਧਨਮਿਸ੍ਸਰਿਯਂ, ਭੋਗਾ ਸੁਖਾ ਦਹਰਿਕਾਸਿ;

ਭੁਞ੍ਜਾਹਿ ਕਾਮਭੋਗੇ, ਕਾਮਸੁਖਾ ਦੁਲ੍ਲਭਾ ਲੋਕੇ.

੪੮੬. ‘‘ਨਿਸ੍ਸਟ੍ਠਂ ਤੇ ਰਜ੍ਜਂ, ਭੋਗੇ ਭੁਞ੍ਜਸ੍ਸੁ ਦੇਹਿ ਦਾਨਾਨਿ;

ਮਾ ਦੁਮ੍ਮਨਾ ਅਹੋਸਿ, ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਤੇ ਦੁਕ੍ਖਿਤਾ.

੪੮੭. ‘‘ਤਂ ਤਂ ਭਣਤਿ ਸੁਮੇਧਾ, ਕਾਮੇਹਿ ਅਨਤ੍ਥਿਕਾ ਵਿਗਤਮੋਹਾ;

ਮਾ ਕਾਮੇ ਅਭਿਨਨ੍ਦਿ, ਕਾਮੇਸ੍ਵਾਦੀਨਵਂ ਪਸ੍ਸ.

੪੮੮. ‘‘ਚਾਤੁਦ੍ਦੀਪੋ ਰਾਜਾ, ਮਨ੍ਧਾਤਾ ਆਸਿ ਕਾਮਭੋਗਿਨਮਗ੍ਗੋ;

ਅਤਿਤ੍ਤੋ ਕਾਲਙ੍ਕਤੋ, ਨ ਚਸ੍ਸ ਪਰਿਪੂਰਿਤਾ ਇਚ੍ਛਾ.

੪੮੯. ‘‘ਸਤ੍ਤ ਰਤਨਾਨਿ ਵਸ੍ਸੇਯ੍ਯ, ਵੁਟ੍ਠਿਮਾ ਦਸਦਿਸਾ ਸਮਨ੍ਤੇਨ;

ਨ ਚਤ੍ਥਿ ਤਿਤ੍ਤਿ ਕਾਮਾਨਂ, ਅਤਿਤ੍ਤਾਵ ਮਰਨ੍ਤਿ ਨਰਾ.

੪੯੦. ‘‘ਅਸਿਸੂਨੂਪਮਾ ਕਾਮਾ, ਕਾਮਾ ਸਪ੍ਪਸਿਰੋਪਮਾ;

ਉਕ੍ਕੋਪਮਾ ਅਨੁਦਹਨ੍ਤਿ, ਅਟ੍ਠਿਕਙ੍ਕਲਸਨ੍ਨਿਭਾ.

੪੯੧. ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਾ ਅਧੁਵਾ ਕਾਮਾ, ਬਹੁਦੁਕ੍ਖਾ ਮਹਾਵਿਸਾ;

ਅਯੋਗੁਲ਼ੋਵ ਸਨ੍ਤਤ੍ਤੋ, ਅਘਮੂਲਾ ਦੁਖਪ੍ਫਲਾ.

੪੯੨. ‘‘ਰੁਕ੍ਖਫਲੂਪਮਾ ਕਾਮਾ, ਮਂਸਪੇਸੂਪਮਾ ਦੁਖਾ;

ਸੁਪਿਨੋਪਮਾ ਵਞ੍ਚਨਿਯਾ, ਕਾਮਾ ਯਾਚਿਤਕੂਪਮਾ.

੪੯੩. ‘‘ਸਤ੍ਤਿਸੂਲੂਪਮਾ ਕਾਮਾ, ਰੋਗੋ ਗਣ੍ਡੋ ਅਘਂ ਨਿਘਂ;

ਅਙ੍ਗਾਰਕਾਸੁਸਦਿਸਾ, ਅਘਮੂਲਂ ਭਯਂ ਵਧੋ.

੪੯੪. ‘‘ਏਵਂ ਬਹੁਦੁਕ੍ਖਾ ਕਾਮਾ, ਅਕ੍ਖਾਤਾ ਅਨ੍ਤਰਾਯਿਕਾ;

ਗਚ੍ਛਥ ਨ ਮੇ ਭਵਗਤੇ, ਵਿਸ੍ਸਾਸੋ ਅਤ੍ਥਿ ਅਤ੍ਤਨੋ.

੪੯੫. ‘‘ਕਿਂ ਮਮ ਪਰੋ ਕਰਿਸ੍ਸਤਿ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਸੀਸਮ੍ਹਿ ਡਯ੍ਹਮਾਨਮ੍ਹਿ;

ਅਨੁਬਨ੍ਧੇ ਜਰਾਮਰਣੇ, ਤਸ੍ਸ ਘਾਤਾਯ ਘਟਿਤਬ੍ਬਂ.

੪੯੬. ‘‘ਦ੍ਵਾਰਂ ਅਪਾਪੁਰਿਤ੍ਵਾਨਹਂ, ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਅਨੀਕਰਤ੍ਤਞ੍ਚ;

ਦਿਸ੍ਵਾਨ ਛਮਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੇ, ਰੋਦਨ੍ਤੇ ਇਦਮਵੋਚਂ.

੪੯੭. ‘‘ਦੀਘੋ ਬਾਲਾਨਂ ਸਂਸਾਰੋ, ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਞ੍ਚ ਰੋਦਤਂ;

ਅਨਮਤਗ੍ਗੇ ਪਿਤੁ ਮਰਣੇ, ਭਾਤੁ ਵਧੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚ ਵਧੇ.

੪੯੮. ‘‘ਅਸ੍ਸੁ ਥਞ੍ਞਂ ਰੁਧਿਰਂ, ਸਂਸਾਰਂ ਅਨਮਤਗ੍ਗਤੋ ਸਰਥ;

ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਸਂਸਰਤਂ, ਸਰਾਹਿ ਅਟ੍ਠੀਨਞ੍ਚ ਸਨ੍ਨਿਚਯਂ.

੪੯੯. ‘‘ਸਰ ਚਤੁਰੋਦਧੀ, ਉਪਨੀਤੇ ਅਸ੍ਸੁਥਞ੍ਞਰੁਧਿਰਮ੍ਹਿ;

ਸਰ ਏਕਕਪ੍ਪਮਟ੍ਠੀਨਂ, ਸਞ੍ਚਯਂ ਵਿਪੁਲੇਨ ਸਮਂ.

੫੦੦. ‘‘ਅਨਮਤਗ੍ਗੇ ਸਂਸਰਤੋ, ਮਹਿਂ ਜਮ੍ਬੁਦੀਪਮੁਪਨੀਤਂ;

ਕੋਲਟ੍ਠਿਮਤ੍ਤਗੁਲ਼ਿਕਾ, ਮਾਤਾ ਮਾਤੁਸ੍ਵੇਵ ਨਪ੍ਪਹੋਨ੍ਤਿ.

੫੦੧. ‘‘ਤਿਣਕਟ੍ਠਸਾਖਾਪਲਾਸਂ, ਉਪਨੀਤਂ ਅਨਮਤਗ੍ਗਤੋ ਸਰ;

ਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲਿਕਾ ਘਟਿਕਾ, ਪਿਤੁਪਿਤੁਸ੍ਵੇਵ ਨਪ੍ਪਹੋਨ੍ਤਿ.

੫੦੨. ‘‘ਸਰ ਕਾਣਕਚ੍ਛਪਂ ਪੁਬ੍ਬਸਮੁਦ੍ਦੇ, ਅਪਰਤੋ ਚ ਯੁਗਛਿਦ੍ਦਂ;

ਸਿਰਂ ਤਸ੍ਸ ਚ ਪਟਿਮੁਕ੍ਕਂ, ਮਨੁਸ੍ਸਲਾਭਮ੍ਹਿ ਓਪਮ੍ਮਂ.