੧. ਕਿਸਾਗੋਤਮੀਥੇਰੀਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
ਏਕਾਦਸਕਨਿਪਾਤੇ ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤਤਾਤਿਆਦਿਕਾ ਕਿਸਾਗੋਤਮਿਯਾ ਥੇਰਿਯਾ ਗਾਥਾ. ਅਯਂ ਕਿਰ ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਹਂਸਵਤੀਨਗਰੇ ਕੁਲਗੇਹੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਵਾ ਏਕਦਿਵਸਂ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਣਨ੍ਤੀ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਏਕਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਂ ਲੂਖਚੀਵਰਧਾਰੀਨਂ ਅਗ੍ਗਟ੍ਠਾਨੇ ਠਪੇਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਧਿਕਾਰਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਂ ਠਾਨਨ੍ਤਰਂ ਪਤ੍ਥੇਸਿ. ਸਾ ਕਪ੍ਪਸਤਸਹਸ੍ਸਂ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੀ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ. ਗੋਤਮੀਤਿਸ੍ਸਾ ਨਾਮਂ ਅਹੋਸਿ. ਕਿਸਸਰੀਰਤਾਯ ਪਨ ‘‘ਕਿਸਾਗੋਤਮੀ’’ਤਿ ਵੋਹਰੀਯਿਤ੍ਥ. ਤਂ ਪਤਿਕੁਲਂ ਗਤਂ ਦੁਗ੍ਗਤਕੁਲਸ੍ਸ ਧੀਤਾਤਿ ਪਰਿਭਵਿਂਸੁ. ਸਾ ਏਕਂ ਪੁਤ੍ਤਂ ਵਿਜਾਯਿ. ਪੁਤ੍ਤਲਾਭੇਨ ਚਸ੍ਸਾ ਸਮ੍ਮਾਨਂ ਅਕਂਸੁ. ਸੋ ਪਨਸ੍ਸਾ ਪੁਤ੍ਤੋ ਆਧਾਵਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਧਾਵਿਤ੍ਵਾ ਕੀਲ਼ਨਕਾਲੇ ਕਾਲਮਕਾਸਿ. ਤੇਨਸ੍ਸਾ ਸੋਕੁਮ੍ਮਾਦੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿ.
ਸਾ ‘‘ਅਹਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ਪਰਿਭਵਪਤ੍ਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਜਾਤਕਾਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਸਕ੍ਕਾਰਂ ਪਾਪੁਣਿਂ, ਇਮੇ ਮਯ੍ਹਂ ਪੁਤ੍ਤਂ ਬਹਿ ਛਡ੍ਡੇਤੁਮ੍ਪਿ ਵਾਯਮਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਸੋਕੁਮ੍ਮਾਦਵਸੇਨ ਮਤਕਲ਼ੇਵਰਂ ਅਙ੍ਕੇਨਾਦਾਯ ‘‘ਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਮੇ ਭੇਸਜ੍ਜਂ ਦੇਥਾ’’ਤਿ ਗੇਹਦ੍ਵਾਰਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਨਗਰੇ ਵਿਚਰਤਿ. ਮਨੁਸ੍ਸਾ ‘‘ਭੇਸਜ੍ਜਂ ਕੁਤੋ’’ਤਿ ਪਰਿਭਾਸਨ੍ਤਿ. ਸਾ ਤੇਸਂ ਕਥਂ ਨ ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਅਥ ਨਂ ਏਕੋ ਪਣ੍ਡਿਤਪੁਰਿਸੋ ‘‘ਅਯਂ ਪੁਤ੍ਤਸੋਕੇਨ ਚਿਤ੍ਤਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਪਤ੍ਤਾ, ਏਤਿਸ੍ਸਾ ਭੇਸਜ੍ਜਂ ਦਸਬਲੋਯੇਵ ਜਾਨਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ, ‘‘ਅਮ੍ਮ, ਤਵ ਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਭੇਸਜ੍ਜਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪੁਚ੍ਛਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਸਾ ਸਤ੍ਥੁ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਵੇਲਾਯਂ ਵਿਹਾਰਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ‘‘ਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਮੇ ਭੇਸਜ੍ਜਂ ਦੇਥ ਭਗਵਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਸਤ੍ਥਾ ਤਸ੍ਸਾ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਗਚ੍ਛ ਨਗਰਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਯਸ੍ਮਿਂ ਗੇਹੇ ਕੋਚਿ ਮਤਪੁਬ੍ਬੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਤੋ ਸਿਦ੍ਧਤ੍ਥਕਂ ਆਹਰਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਸਾ ‘‘ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਤੁਟ੍ਠਮਾਨਸਾ ਨਗਰਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਪਠਮਗੇਹੇਯੇਵ ‘‘ਸਤ੍ਥਾ ਮਮ ਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਭੇਸਜ੍ਜਤ੍ਥਾਯ ਸਿਦ੍ਧਤ੍ਥਕਂ ਆਹਰਾਪੇਤਿ. ਸਚੇ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਗੇਹੇ ਕੋਚਿ ਮਤਪੁਬ੍ਬੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਸਿਦ੍ਧਤ੍ਥਕਂ ਮੇ ਦੇਥਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਕੋ ਇਧ ਮਤੇ ਗਣੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤੀਤਿ. ਕਿਂ ਤੇਨ ਹਿ ਅਲਂ ਸਿਦ੍ਧਤ੍ਥਕੇਹੀਤਿ ਦੁਤਿਯਂ ਤਤਿਯਂ ਘਰਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਬੁਦ੍ਧਾਨੁਭਾਵੇਨ ਵਿਗਤੁਮ੍ਮਾਦਾ ਪਕਤਿਚਿਤ੍ਤੇ ਠਿਤਾ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਸਕਲਨਗਰੇ ਅਯਮੇਵ ਨਿਯਮੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਇਦਂ ਹਿਤਾਨੁਕਮ੍ਪਿਨਾ ਭਗਵਤਾ ਦਿਟ੍ਠਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਸਂਵੇਗਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਤਤੋਵ ਬਹਿ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਪੁਤ੍ਤਂ ਆਮਕਸੁਸਾਨੇ ਛਡ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –
‘‘ਨ ਗਾਮਧਮ੍ਮੋ ਨਿਗਮਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮੋ, ਨ ਚਾਪਿਯਂ ਏਕਕੁਲਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮੋ;
ਸਬ੍ਬਸ੍ਸ ਲੋਕਸ੍ਸ ਸਦੇਵਕਸ੍ਸ, ਏਸੇਵ ਧਮ੍ਮੋ ਯਦਿਦਂ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾ’’ਤਿ. (ਅਪ. ਥੇਰੀ ੨.੩.੮੨);
ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ ਵਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਅਗਮਾਸਿ. ਅਥ ਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਲਦ੍ਧੋ ਤੇ, ਗੋਤਮਿ, ਸਿਦ੍ਧਤ੍ਥਕੋ’’ਤਿ ਆਹ. ‘‘ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਿਦ੍ਧਤ੍ਥਕੇਨ ਕਮ੍ਮਂ, ਪਤਿਟ੍ਠਾ ਪਨ ਮੇ ਹੋਥਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਅਥਸ੍ਸਾ ਸਤ੍ਥਾ –
‘‘ਤਂ ਪੁਤ੍ਤਪਸੁਸਮ੍ਮਤ੍ਤਂ, ਬ੍ਯਾਸਤ੍ਤਮਨਸਂ ਨਰਂ;
ਸੁਤ੍ਤਂ ਗਾਮਂ ਮਹੋਘੋਵ, ਮਚ੍ਚੁ ਆਦਾਯ ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ. (ਧ. ਪ. ੨੮੭) –
ਗਾਥਮਾਹ.
ਗਾਥਾਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਯਥਾਠਿਤਾਵ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਯਾਚਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਅਨੁਜਾਨਿ. ਸਾ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਪਦਕ੍ਖਿਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੁਪਸ੍ਸਯਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਦਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੇਨ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੀ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਸਿ. ਅਥਸ੍ਸਾ ਸਤ੍ਥਾ –
‘‘ਯੋ ਚ ਵਸ੍ਸਸਤਂ ਜੀਵੇ, ਅਪਸ੍ਸਂ ਅਮਤਂ ਪਦਂ;
ਏਕਾਹਂ ਜੀਵਿਤਂ ਸੇਯ੍ਯੋ, ਪਸ੍ਸਤੋ ਅਮਤਂ ਪਦ’’ਨ੍ਤਿ. (ਧ. ਪ. ੧੧੪) –
ਇਮਂ ਓਭਾਸਗਾਥਮਾਹ.
ਸਾ ਗਾਥਾਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰਵਲਞ੍ਜੇ ਪਰਮੁਕ੍ਕਟ੍ਠਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤੀਹਿ ਲੂਖੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਚੀਵਰਂ ਪਾਰੁਪਿਤ੍ਵਾ ਵਿਚਰਿ. ਅਥ ਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਜੇਤਵਨੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਠਾਨਨ੍ਤਰੇ ਠਪੇਨ੍ਤੋ ਲੂਖਚੀਵਰਧਾਰੀਨਂ ਅਗ੍ਗਟ੍ਠਾਨੇ ਠਪੇਸਿ. ਸਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਮਯਾ ਅਯਂ ਵਿਸੇਸੋ ਲਦ੍ਧੋ’’ਤਿ ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤਤਾਯ ਪਸਂਸਾਮੁਖੇਨ ਇਮਾ ਗਾਥਾ ਅਭਾਸਿ –
੨੧੩. ‘‘ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤਤਾ ਮੁਨਿਨਾ, ਲੋਕਂ ਆਦਿਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣਿਤਾ;
ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤੇ ਭਜਮਾਨੋ, ਅਪਿ ਬਾਲੋ ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਅਸ੍ਸ.
੨੧੪. ‘‘ਭਜਿਤਬ੍ਬਾ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਾ, ਪਞ੍ਞਾ ਤਥਾ ਵਡ੍ਢਤਿ ਭਜਨ੍ਤਾਨਂ;
ਭਜਮਾਨੋ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੇ, ਸਬ੍ਬੇਹਿਪਿ ਦੁਕ੍ਖੇਹਿ ਪਮੁਚ੍ਚੇਯ੍ਯ.
੨੧੫. ‘‘ਦੁਕ੍ਖਞ੍ਚ ਵਿਜਾਨੇਯ੍ਯ, ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਚ ਸਮੁਦਯਂ ਨਿਰੋਧਂ;
ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕਞ੍ਚ ਮਗ੍ਗਂ, ਚਤ੍ਤਾਰਿਪਿ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨਿ.
੨੧੬. ‘‘ਦੁਕ੍ਖੋ ਇਤ੍ਥਿਭਾਵੋ, ਅਕ੍ਖਾਤੋ ਪੁਰਿਸਦਮ੍ਮਸਾਰਥਿਨਾ;
ਸਪਤ੍ਤਿਕਮ੍ਪਿ ਹਿ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਅਪ੍ਪੇਕਚ੍ਚਾ ਸਕਿਂ ਵਿਜਾਤਾਯੋ.
੨੧੭. ‘‘ਗਲਕੇ ਅਪਿ ਕਨ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਸੁਖੁਮਾਲਿਨਿਯੋ ਵਿਸਾਨਿ ਖਾਦਨ੍ਤਿ;
ਜਨਮਾਰਕਮਜ੍ਝਗਤਾ, ਉਭੋਪਿ ਬ੍ਯਸਨਾਨਿ ਅਨੁਭੋਨ੍ਤਿ.
੨੧੮. ‘‘ਉਪਵਿਜਞ੍ਞਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀ, ਅਦ੍ਦਸਾਹਂ ਪਤਿਂ ਮਤਂ;
ਪਨ੍ਥਮ੍ਹਿ ਵਿਜਾਯਿਤ੍ਵਾਨ, ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਾਵ ਸਕਂ ਘਰਂ.
੨੧੯. ‘‘ਦ੍ਵੇ ਪੁਤ੍ਤਾ ਕਾਲਕਤਾ, ਪਤੀ ਚ ਪਨ੍ਥੇ ਮਤੋ ਕਪਣਿਕਾਯ;
ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਚ ਭਾਤਾ, ਡਯ੍ਹਨ੍ਤਿ ਚ ਏਕਚਿਤਕਾਯਂ.
੨੨੦. ‘‘ਖੀਣਕੁਲੀਨੇ ਕਪਣੇ, ਅਨੁਭੂਤਂ ਤੇ ਦੁਖਂ ਅਪਰਿਮਾਣਂ;
ਅਸ੍ਸੂ ਚ ਤੇ ਪਵਤ੍ਤਂ, ਬਹੂਨਿ ਚ ਜਾਤਿਸਹਸ੍ਸਾਨਿ.
੨੨੧. ‘‘ਵਸਿਤਾ ਸੁਸਾਨਮਜ੍ਝੇ, ਅਥੋਪਿ ਖਾਦਿਤਾਨਿ ਪੁਤ੍ਤਮਂਸਾਨਿ;
ਹਤਕੁਲਿਕਾ ਸਬ੍ਬਗਰਹਿਤਾ, ਮਤਪਤਿਕਾ ਅਮਤਮਧਿਗਚ੍ਛਿਂ.
੨੨੨. ‘‘ਭਾਵਿਤੋ ਮੇ ਮਗ੍ਗੋ, ਅਰਿਯੋ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਅਮਤਗਾਮੀ;
ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਸਚ੍ਛਿਕਤਂ, ਧਮ੍ਮਾਦਾਸਂ ਅਵੇਕ੍ਖਿਂਹਂ.
੨੨੩. ‘‘ਅਹਮਮ੍ਹਿ ਕਨ੍ਤਸਲ੍ਲਾ, ਓਹਿਤਭਾਰਾ ਕਤਞ੍ਹਿ ਕਰਣੀਯਂ;
ਕਿਸਾਗੋਤਮੀ ਥੇਰੀ, ਵਿਮੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਾ ਇਮਂ ਭਣੀ’’ਤਿ.
ਤਤ੍ਥ ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤਤਾਤਿ ਕਲ੍ਯਾਣੋ ਭਦ੍ਦੋ ਸੁਨ੍ਦਰੋ ਮਿਤ੍ਤੋ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤੋ. ਯੋ ਯਸ੍ਸ ਸੀਲਾਦਿਗੁਣਸਮਾਦਪੇਤਾ, ਅਘਸ੍ਸ ਘਾਤਾ, ਹਿਤਸ੍ਸ ਵਿਧਾਤਾ, ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰੇਨ ਉਪਕਾਰੋ ਮਿਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ, ਸੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤੋ, ਤਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤਤਾ, ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤਵਨ੍ਤਤਾ. ਮੁਨਿਨਾਤਿ ਸਤ੍ਥਾਰਾ. ਲੋਕਂ ਆਦਿਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣਿਤਾਤਿ ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤੇ ਅਨੁਗਨ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਸਤ੍ਤਲੋਕਂ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ –
‘‘ਸਕਲਮੇਵਿਦਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਯਦਿਦਂ ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤਤਾ ਕਲ੍ਯਾਣਸਹਾਯਤਾ ਕਲ੍ਯਾਣਸਮ੍ਪਵਙ੍ਕਤਾ’’ (ਸਂ. ਨਿ. ੫.੨). ‘‘ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸੇਤਂ, ਮੇਘਿਯ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਂ ਕਲ੍ਯਾਣਸਹਾਯਸ੍ਸ ਕਲ੍ਯਾਣਸਮ੍ਪਵਙ੍ਕਸ੍ਸ ਯਂ ਸੀਲਵਾ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰਸਂਵੁਤੋ ਵਿਹਰਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ (ਉਦਾ. ੩੧) ਚ ਏਵਮਾਦਿਨਾ ਪਸਂਸਿਤਾ.
ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤੇ ਭਜਮਾਨੋਤਿਆਦਿ ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤਤਾਯ ਆਨਿਸਂਸਦਸ੍ਸਨਂ. ਤਤ੍ਥ ਅਪਿ ਬਾਲੋ ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤੇ ਭਜਮਾਨੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਸੁਤਾਦਿਵਿਰਹੇਨ ਬਾਲੋਪਿ ਸਮਾਨੋ ਅਸ੍ਸੁਤਸਵਨਾਦਿਨਾ ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਭਵੇਯ੍ਯ.
ਭਜਿਤਬ੍ਬਾ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਾਤਿ ਬਾਲਸ੍ਸਾਪਿ ਪਣ੍ਡਿਤਭਾਵਹੇਤੁਤੋ ਬੁਦ੍ਧਾਦਯੋ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਾ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਨਾਦਿਨਾ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਾ. ਪਞ੍ਞਾ ਤਥਾ ਪਵਡ੍ਢਤਿ ਭਜਨ੍ਤਾਨਨ੍ਤਿ ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤੇ ਭਜਨ੍ਤਾਨਂ ਤਥਾ ਪਞ੍ਞਾ ਵਡ੍ਢਤਿ ਬ੍ਰੂਹਤਿ ਪਾਰਿਪੂਰਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਯਥਾ ਤੇਸੁ ਯੋ ਕੋਚਿ ਖਤ੍ਤਿਯਾਦਿਕੋ ਭਜਮਾਨੋ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੇ ਸਬ੍ਬੇਹਿਪਿ ਜਾਤਿਆਦਿਦੁਕ੍ਖੇਹਿ ਪਮੁਚ੍ਚੇਯ੍ਯਾਤਿ ਯੋਜਨਾ.
ਮੁਚ੍ਚਨਵਿਧਿਂ ਪਨ ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤਵਿਧਿਨਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਦੁਕ੍ਖਞ੍ਚ ਵਿਜਾਨੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨੀਤਿ ਦੁਕ੍ਖਞ੍ਚ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯਞ੍ਚ ਨਿਰੋਧਞ੍ਚ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕਂ ਮਗ੍ਗਞ੍ਚਾਤਿ ਇਮਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨਿ ਵਿਜਾਨੇਯ੍ਯ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝੇਯ੍ਯਾਤਿ ਯੋਜਨਾ.
‘‘ਦੁਕ੍ਖੋ ਇਤ੍ਥਿਭਾਵੋ’’ਤਿਆਦਿਕਾ ਦ੍ਵੇ ਗਾਥਾ ਅਞ੍ਞਤਰਾਯ ਯਕ੍ਖਿਨਿਯਾ ਇਤ੍ਥਿਭਾਵਂ ਗਰਹਨ੍ਤਿਯਾ ਭਾਸਿਤਾ. ਤਤ੍ਥ ਦੁਕ੍ਖੋ ਇਤ੍ਥਿਭਾਵੋ ਅਕ੍ਖਾਤੋਤਿ ਚਪਲਤਾ, ਗਬ੍ਭਧਾਰਣਂ, ਸਬ੍ਬਕਾਲਂ ਪਰਪਟਿਬਦ੍ਧਵੁਤ੍ਤਿਤਾਤਿ ਏਵਮਾਦੀਹਿ ਆਦੀਨਵੇਹਿ ਇਤ੍ਥਿਭਾਵੋ ਦੁਕ੍ਖੋਤਿ, ਪੁਰਿਸਦਮ੍ਮਸਾਰਥਿਨਾ ਭਗਵਤਾ ਕਥਿਤੋ. ਸਪਤ੍ਤਿਕਮ੍ਪਿ ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਸਪਤ੍ਤਵਾਸੋ ਸਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਂਵਾਸੋਪਿ ਦੁਕ੍ਖੋ, ਅਯਮ੍ਪਿ ਇਤ੍ਥਿਭਾਵੇ ਆਦੀਨਵੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਅਪ੍ਪੇਕਚ੍ਚਾ ਸਕਿਂ ਵਿਜਾਤਾਯੋਤਿ ਏਕਚ੍ਚਾ ਇਤ੍ਥਿਯੋ ਏਕਵਾਰਮੇਵ ਵਿਜਾਤਾ, ਪਠਮਗਬ੍ਭੇ ਵਿਜਾਯਨਦੁਕ੍ਖਂ ਅਸਹਨ੍ਤਿਯੋ. ਗਲਕੇ ਅਪਿ ਕਨ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਗੀਵਮ੍ਪਿ ਛਿਨ੍ਦਨ੍ਤਿ. ਸੁਖੁਮਾਲਿਨਿਯੋ ਵਿਸਾਨਿ ਖਾਦਨ੍ਤੀਤਿ ਸੁਖੁਮਾਲਸਰੀਰਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸੁਖੁਮਾਲਭਾਵੇਨ ਖੇਦਂ ਅਵਿਸਹਨ੍ਤਿਯੋ ਵਿਸਾਨਿਪਿ ਖਾਦਨ੍ਤਿ. ਜਨਮਾਰਕਮਜ੍ਝਗਤਾਤਿ ਜਨਮਾਰਕੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਮੂਲ਼੍ਹਗਬ੍ਭੋ. ਮਾਤੁਗਾਮਜਨਸ੍ਸ ਮਾਰਕੋ, ਮਜ੍ਝਗਤਾ ਜਨਮਾਰਕਾ ਕੁਚ੍ਛਿਗਤਾ, ਮੂਲ਼੍ਹਗਬ੍ਭਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਉਭੋਪਿ ਬ੍ਯਸਨਾਨਿ ਅਨੁਭੋਨ੍ਤੀਤਿ ਗਬ੍ਭੋ ਗਬ੍ਭਿਨੀ ਚਾਤਿ ਦ੍ਵੇਪਿ ਜਨਾ ਮਰਣਞ੍ਚ ਮਾਰਣਨ੍ਤਿਕਬ੍ਯਸਨਾਨਿ ਚ ਪਾਪੁਣਨ੍ਤਿ. ਅਪਰੇ ਪਨ ਭਣਨ੍ਤਿ ‘‘ਜਨਮਾਰਕਾ ਨਾਮ ਕਿਲੇਸਾ, ਤੇਸਂ ਮਜ੍ਝਗਤਾ ਕਿਲੇਸਸਨ੍ਤਾਨਪਤਿਤਾ ਉਭੋਪਿ ਜਾਯਾਪਤਿਕਾ ਇਧ ਕਿਲੇਸਪਰਿਲ਼ਾਹਵਸੇਨ, ਆਯਤਿਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਪਰਿਕ੍ਕਿਲੇਸਵਸੇਨ ਬ੍ਯਸਨਾਨਿ ਪਾਪੁਣਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਇਮਾ ਕਿਰ ਦ੍ਵੇ ਗਾਥਾ ਸਾ ਯਕ੍ਖਿਨੀ ਪੁਰਿਮਤ੍ਤਭਾਵੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਨੁਭੂਤਦੁਕ੍ਖਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਿਤ੍ਵਾ ਆਹ. ਥੇਰੀ ਪਨ ਇਤ੍ਥਿਭਾਵੇ ਆਦੀਨਵਵਿਭਾਵਨਾਯ ਪਚ੍ਚਨੁਭਾਸਨ੍ਤੀ ਅਵੋਚ.
‘‘ਉਪਵਿਜਞ੍ਞਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦਿਕਾ ਦ੍ਵੇ ਗਾਥਾ ਪਟਾਚਾਰਾਯ ਥੇਰਿਯਾ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਆਰਬ੍ਭ ਭਾਸਿਤਾ. ਤਤ੍ਥ ਉਪਵਿਜਞ੍ਞਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਉਪਗਤਵਿਜਾਯਨਕਾਲਾ ਮਗ੍ਗਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀ, ਅਪਤ੍ਤਾਵ ਸਕਂ ਗੇਹਂ ਪਨ੍ਥੇ ਵਿਜਾਯਿਤ੍ਵਾਨ ਪਤਿਂ ਮਤਂ ਅਦ੍ਦਸਂ ਅਹਨ੍ਤਿ ਯੋਜਨਾ.
ਕਪਣਿਕਾਯਾਤਿ ਵਰਾਕਾਯ. ਇਮਾ ਕਿਰ ਦ੍ਵੇ ਗਾਥਾ ਪਟਾਚਾਰਾਯ ਤਦਾ ਸੋਕੁਮ੍ਮਾਦਪਤ੍ਤਾਯ ਵੁਤ੍ਤਾਕਾਰਸ੍ਸ ਅਨੁਕਰਣਵਸੇਨ ਇਤ੍ਥਿਭਾਵੇ ਆਦੀਨਵਵਿਭਾਵਨਤ੍ਥਮੇਵ ਥੇਰਿਯਾ ਵੁਤ੍ਤਾ.
ਉਭਯਮ੍ਪੇਤਂ ਉਦਾਹਰਣਭਾਵੇਨ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਨੁਭੂਤਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਿਭਾਵੇਨ੍ਤੀ ‘‘ਖੀਣਕੁਲਿਨੇ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਖੀਣਕੁਲਿਨੇਤਿ ਭੋਗਾਦੀਹਿ ਪਾਰਿਜੁਞ੍ਞਪਤ੍ਤਕੁਲਿਕੇ. ਕਪਣੇਤਿ ਪਰਮਅਵਞ੍ਞਾਤਂ ਪਤ੍ਤੇ. ਉਭਯਞ੍ਚੇਤਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਏਵ ਆਮਨ੍ਤਨਵਚਨਂ. ਅਨੁਭੂਤਂ ਤੇ ਦੁਖਂ ਅਪਰਿਮਾਣਨ੍ਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ, ਇਤੋ ਪੁਰਿਮਤ੍ਤਭਾਵੇਸੁ ਵਾ ਅਨਪ੍ਪਕਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਤਯਾ ਅਨੁਭਵਿਤਂ. ਇਦਾਨਿ ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਏਕਦੇਸੇਨ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਸ੍ਸੂ ਚ ਤੇ ਪਵਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਨਮਤਗ੍ਗੇ ਸਂਸਾਰੇ ਪਰਿਬ੍ਭਮਨ੍ਤਿਯਾ ਬਹੁਕਾਨਿ ਜਾਤਿਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਸੋਕਾਭਿਭੂਤਾਯ ਅਸ੍ਸੁ ਚ ਪਵਤ੍ਤਂ, ਅਵਿਸੇਸਿਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਚੇਤਂ, ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦਸ੍ਸ ਉਦਕਤੋਪਿ ਬਹੁਕਮੇਵ ਸਿਯਾ.
ਵਸਿਤਾ ਸੁਸਾਨਮਜ੍ਝੇਤਿ ਮਨੁਸ੍ਸਮਂਸਖਾਦਿਕਾ ਸੁਨਖੀ ਸਿਙ੍ਗਾਲੀ ਚ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸੁਸਾਨਮਜ੍ਝੇ ਵੁਸਿਤਾ. ਖਾਦਿਤਾਨਿ ਪੁਤ੍ਤਮਂਸਾਨੀਤਿ ਬ੍ਯਗ੍ਘਦੀਪਿਬਿਲ਼ਾਰਾਦਿਕਾਲੇ ਪੁਤ੍ਤਮਂਸਾਨਿ ਖਾਦਿਤਾਨਿ. ਹਤਕੁਲਿਕਾਤਿ ਵਿਨਟ੍ਠਕੁਲਵਂਸਾ. ਸਬ੍ਬਗਰਹਿਤਾਤਿ ਸਬ੍ਬੇਹਿ ਘਰਵਾਸੀਹਿ ਗਰਹਿਤਾ ਗਰਹਪ੍ਪਤ੍ਤਾ. ਮਤਪਤਿਕਾਤਿ ਵਿਧਵਾ. ਇਮੇ ਪਨ ਤਯੋ ਪਕਾਰੇ ਪੁਰਿਮਤ੍ਤਭਾਵੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੇ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵਦਤਿ. ਏਵਂਭੂਤਾਪਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਧਿਚ੍ਚ ਲਦ੍ਧਾਯ ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤਸੇਵਾਯ ਅਮਤਮਧਿਗਚ੍ਛਿ,ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਾ.
ਇਦਾਨਿ ਤਮੇਵ ਅਮਤਾਧਿਗਮਂ ਪਾਕਟਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਭਾਵਿਤੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਭਾਵਿਤੋਤਿ ਵਿਭਾਵਿਤੋ ਉਪ੍ਪਾਦਿਤੋ ਵਡ੍ਢਿਤੋ ਭਾਵਨਾਭਿਸਮਯਵਸੇਨ ਪਟਿਵਿਦ੍ਧੋ. ਧਮ੍ਮਾਦਾਸਂ ਅਵੇਕ੍ਖਿਂਹਨ੍ਤਿ ਧਮ੍ਮਮਯਂ ਆਦਾਸਂ ਅਦ੍ਦਕ੍ਖਿਂ ਅਪਸ੍ਸਿਂ ਅਹਂ.
ਅਹਮਮ੍ਹਿ ਕਨ੍ਤਸਲ੍ਲਾਤਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇਨ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨਗਾਰਾਦਿਸਲ੍ਲਾ ਅਹਂ ਅਮ੍ਹਿ. ਓਹਿਤਭਾਰਾਤਿ ਓਰੋਪਿਤਕਾਮਖਨ੍ਧਕਿਲੇਸਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਭਾਰਾ. ਕਤਞ੍ਹਿ ਕਰਣੀਯਨ੍ਤਿ ਪਰਿਞ੍ਞਾਦਿਭੇਦਂ ਸੋਲ਼ਸਵਿਧਮ੍ਪਿ ਕਿਚ੍ਚਂ ਕਤਂ ਪਰਿਯੋਸਿਤਂ. ਸੁਵਿਮੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਾ ਇਮਂ ਭਣੀਤਿ ਸਬ੍ਬਸੋ ਵਿਮੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਾ ਕਿਸਾਗੋਤਮੀ ਥੇਰੀ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ‘‘ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤਤਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਗਾਥਾਬਨ੍ਧਵਸੇਨ ਅਭਣੀਤਿ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰਂ ਵਿਯ ਥੇਰੀ ਵਦਤਿ. ਤਤ੍ਰਿਦਂ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਥੇਰਿਯਾ ਅਪਦਾਨਂ (ਅਪ. ਥੇਰੀ ੨.੩.੫੫-੯੪) –
‘‘ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰੋ ਨਾਮ ਜਿਨੋ, ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਨ ਪਾਰਗੂ;
ਇਤੋ ਸਤਸਹਸ੍ਸਮ੍ਹਿ, ਕਪ੍ਪੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿ ਨਾਯਕੋ.
‘‘ਤਦਾਹਂ ਹਂਸਵਤਿਯਂ, ਜਾਤਾ ਅਞ੍ਞਤਰੇ ਕੁਲੇ;
ਉਪੇਤ੍ਵਾ ਤਂ ਨਰਵਰਂ, ਸਰਣਂ ਸਮੁਪਾਗਮਿਂ.
‘‘ਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਤਸ੍ਸ ਅਸ੍ਸੋਸਿਂ, ਚਤੁਸਚ੍ਚੂਪਸਞ੍ਹਿਤਂ;
ਮਧੁਰਂ ਪਰਮਸ੍ਸਾਦਂ, ਵਟ੍ਟਸਨ੍ਤਿਸੁਖਾਵਹਂ.
‘‘ਤਦਾ ਚ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਂ ਵੀਰੋ, ਲੂਖਚੀਵਰਧਾਰਿਨਿਂ;
ਠਪੇਨ੍ਤੋ ਏਤਦਗ੍ਗਮ੍ਹਿ, ਵਣ੍ਣਯੀ ਪੁਰਿਸੁਤ੍ਤਮੋ.
‘‘ਜਨੇਤ੍ਵਾਨਪ੍ਪਕਂ ਪੀਤਿਂ, ਸੁਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਗੁਣੇ;
ਕਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾਨ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ, ਯਥਾਸਤ੍ਤਿ ਯਥਾਬਲਂ.
‘‘ਨਿਪਚ੍ਚ ਮੁਨਿਵਰਂ ਤਂ, ਤਂ ਠਾਨਮਭਿਪਤ੍ਥਯਿਂ;
ਤਦਾਨੁਮੋਦਿ ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ, ਠਾਨਲਾਭਾਯ ਨਾਯਕੋ.
‘‘ਸਤਸਹਸ੍ਸਿਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਓਕ੍ਕਾਕਕੁਲਸਮ੍ਭਵੋ;
ਗੋਤਮੋ ਨਾਮ ਗੋਤ੍ਤੇਨ, ਸਤ੍ਥਾ ਲੋਕੇ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ.
‘‘ਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਦਾਯਾਦਾ, ਓਰਸਾ ਧਮ੍ਮਨਿਮ੍ਮਿਤਾ;
ਕਿਸਾਗੋਤਮੀ ਨਾਮੇਨ, ਹੇਸ੍ਸਸਿ ਸਤ੍ਥੁ ਸਾਵਿਕਾ.
‘‘ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਮੁਦਿਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ, ਯਾਵਜੀਵਂ ਤਦਾ ਜਿਨਂ;
ਮੇਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਾ ਪਰਿਚਰਿਂ, ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਵਿਨਾਯਕਂ.
‘‘ਤੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨ ਸੁਕਤੇਨ, ਚੇਤਨਾਪਣਿਧੀਹਿ ਚ;
ਜਹਿਤ੍ਵਾ ਮਾਨੁਸਂ ਦੇਹਂ, ਤਾਵਤਿਂਸਮਗਚ੍ਛਹਂ.
‘‘ਇਮਮ੍ਹਿ ਭਦ੍ਦਕੇ ਕਪ੍ਪੇ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਬਨ੍ਧੁ ਮਹਾਯਸੋ;
ਕਸ੍ਸਪੋ ਨਾਮ ਗੋਤ੍ਤੇਨ, ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿ ਵਦਤਂ ਵਰੋ.
‘‘ਉਪਟ੍ਠਾਕੋ ਮਹੇਸਿਸ੍ਸ, ਤਦਾ ਆਸਿ ਨਰਿਸ੍ਸਰੋ;
ਕਾਸਿਰਾਜਾ ਕਿਕੀ ਨਾਮ, ਬਾਰਾਣਸਿਪੁਰੁਤ੍ਤਮੇ.
‘‘ਪਞ੍ਚਮੀ ਤਸ੍ਸ ਧੀਤਾਸਿਂ, ਧਮ੍ਮਾ ਨਾਮੇਨ ਵਿਸ੍ਸੁਤਾ;
ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਜਿਨਗ੍ਗਸ੍ਸ, ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਸਮਰੋਚਯਿਂ.
‘‘ਅਨੁਜਾਨਿ ਨ ਨੋ ਤਾਤੋ, ਅਗਾਰੇਵ ਤਦਾ ਮਯਂ;
ਵੀਸਵਸ੍ਸਸਹਸ੍ਸਾਨਿ, ਵਿਚਰਿਮ੍ਹ ਅਤਨ੍ਦਿਤਾ.
‘‘ਕੋਮਾਰਿਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ, ਰਾਜਕਞ੍ਞਾ ਸੁਖੇਧਿਤਾ;
ਬੁਦ੍ਧੋਪਟ੍ਠਾਨਨਿਰਤਾ, ਮੁਦਿਤਾ ਸਤ੍ਤ ਧੀਤਰੋ.
‘‘ਸਮਣੀ ਸਮਣਗੁਤ੍ਤਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਭਿਕ੍ਖੁਦਾਯਿਕਾ;
ਧਮ੍ਮਾ ਚੇਵ ਸੁਧਮ੍ਮਾ ਚ, ਸਤ੍ਤਮੀ ਸਙ੍ਘਦਾਯਿਕਾ.
‘‘ਖੇਮਾ ਉਪ੍ਪਲਵਣ੍ਣਾ ਚ, ਪਟਾਚਾਰਾ ਚ ਕੁਣ੍ਡਲਾ;
ਅਹਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਦਿਨ੍ਨਾ ਚ, ਵਿਸਾਖਾ ਹੋਤਿ ਸਤ੍ਤਮੀ.
‘‘ਤੇਹਿ ਕਮ੍ਮੇਹਿ ਸੁਕਤੇਹਿ, ਚੇਤਨਾਪਣਿਧੀਹਿ ਚ;
ਜਹਿਤ੍ਵਾ ਮਾਨੁਸਂ ਦੇਹਂ, ਤਾਵਤਿਂਸਮਗਚ੍ਛਹਂ.
‘‘ਪਚ੍ਛਿਮੇ ਚ ਭਵੇ ਦਾਨਿ, ਜਾਤਾ ਸੇਟ੍ਠਿਕੁਲੇ ਅਹਂ;
ਦੁਗ੍ਗਤੇ ਅਧਨੇ ਨਟ੍ਠੇ, ਗਤਾ ਚ ਸਧਨਂ ਕੁਲਂ.
‘‘ਪਤਿਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਸੇਸਾ ਮੇ, ਦੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਅਧਨਾ ਇਤਿ;
ਯਦਾ ਚ ਪਸ੍ਸੂਤਾ ਆਸਿਂ, ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਦਯਿਤਾ ਤਦਾ.
‘‘ਯਦਾ ਸੋ ਤਰੁਣੋ ਭਦ੍ਦੋ, ਕੋਮਲਕੋ ਸੁਖੇਧਿਤੋ;
ਸਪਾਣਮਿਵ ਕਨ੍ਤੋ ਮੇ, ਤਦਾ ਯਮਵਸਂ ਗਤੋ.
‘‘ਸੋਕਟ੍ਟਾਦੀਨਵਦਨਾ, ਅਸ੍ਸੁਨੇਤ੍ਤਾ ਰੁਦਮ੍ਮੁਖਾ;
ਮਤਂ ਕੁਣਪਮਾਦਾਯ, ਵਿਲਪਨ੍ਤੀ ਗਮਾਮਹਂ.
‘‘ਤਦਾ ਏਕੇਨ ਸਨ੍ਦਿਟ੍ਠਾ, ਉਪੇਤ੍ਵਾਭਿਸਕ੍ਕੁਤ੍ਤਮਂ;
ਅਵੋਚਂ ਦੇਹਿ ਭੇਸਜ੍ਜਂ, ਪੁਤ੍ਤਸਞ੍ਜੀਵਨਨ੍ਤਿ ਭੋ.
‘‘ਨ ਵਿਜ੍ਜਨ੍ਤੇ ਮਤਾ ਯਸ੍ਮਿਂ, ਗੇਹੇ ਸਿਦ੍ਧਤ੍ਥਕਂ ਤਤੋ;
ਆਹਰਾਤਿ ਜਿਨੋ ਆਹ, ਵਿਨਯੋਪਾਯਕੋਵਿਦੋ.
‘‘ਤਦਾ ਗਮਿਤ੍ਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਂ, ਨ ਲਭਿਂ ਤਾਦਿਸਂ ਘਰਂ;
ਕੁਤੋ ਸਿਦ੍ਧਤ੍ਥਕਂ ਤਸ੍ਮਾ, ਤਤੋ ਲਦ੍ਧਾ ਸਤਿਂ ਅਹਂ.
‘‘ਕੁਣਪਂ ਛਡ੍ਡਯਿਤ੍ਵਾਨ, ਉਪੇਸਿਂ ਲੋਕਨਾਯਕਂ;
ਦੂਰਤੋਵ ਮਮਂ ਦਿਸ੍ਵਾ, ਅਵੋਚ ਮਧੁਰਸ੍ਸਰੋ.
‘‘ਯੋ ਚ ਵਸ੍ਸਸਤਂ ਜੀਵੇ, ਅਪਸ੍ਸਂ ਉਦਯਬ੍ਬਯਂ;
ਏਕਾਹਂ ਜੀਵਿਤਂ ਸੇਯ੍ਯੋ, ਪਸ੍ਸਤੋ ਉਦਯਬ੍ਬਯਂ.
‘‘ਨ ਗਾਮਧਮ੍ਮੋ ਨਿਗਮਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮੋ, ਨ ਚਾਪਿਯਂ ਏਕਕੁਲਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮੋ;
ਸਬ੍ਬਸ੍ਸ ਲੋਕਸ੍ਸ ਸਦੇਵਕਸ੍ਸ, ਏਸੇਵ ਧਮ੍ਮੋ ਯਦਿਦਂ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾ.
‘‘ਸਾਹਂ ਸੁਤ੍ਵਾਨਿਮਾ ਗਾਥਾ, ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਖੁਂ ਵਿਸੋਧਯਿਂ;
ਤਤੋ ਵਿਞ੍ਞਾਤਸਦ੍ਧਮ੍ਮਾ, ਪਬ੍ਬਜਿਂ ਅਨਗਾਰਿਯਂ.
‘‘ਤਥਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤਾ ਸਨ੍ਤੀ, ਯੁਞ੍ਜਨ੍ਤੀ ਜਿਨਸਾਸਨੇ;
ਨ ਚਿਰੇਨੇਵ ਕਾਲੇਨ, ਅਰਹਤ੍ਤਮਪਾਪੁਣਿਂ.
‘‘ਇਦ੍ਧੀਸੁ ਚ ਵਸੀ ਹੋਮਿ, ਦਿਬ੍ਬਾਯ ਸੋਤਧਾਤੁਯਾ;
ਪਰਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਜਾਨਾਮਿ, ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਕਾਰਿਕਾ.
‘‘ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਂ ਜਾਨਾਮਿ, ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁ ਵਿਸੋਧਿਤਂ;
ਖੇਪੇਤ੍ਵਾ ਆਸਵੇ ਸਬ੍ਬੇ, ਵਿਸੁਦ੍ਧਾਸਿਂ ਸੁਨਿਮ੍ਮਲਾ.
‘‘ਪਰਿਚਿਣ੍ਣੋ ਮਯਾ ਸਤ੍ਥਾ, ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨਂ;
ਓਹਿਤੋ ਗਰੁਕੋ ਭਾਰੋ, ਭਵਨੇਤ੍ਤਿ ਸਮੂਹਤਾ.
‘‘ਯਸ੍ਸਤ੍ਥਾਯ ਪਬ੍ਬਜਿਤਾ, ਅਗਾਰਸ੍ਮਾਨਗਾਰਿਯਂ;
ਸੋ ਮੇ ਅਤ੍ਥੋ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ, ਸਬ੍ਬਸਂਯੋਜਨਕ੍ਖਯੋ.
‘‘ਅਤ੍ਥਧਮ੍ਮਨਿਰੁਤ੍ਤੀਸੁ, ਪਟਿਭਾਨੇ ਤਥੇਵ ਚ;
ਞਾਣਂ ਮੇ ਵਿਮਲਂ ਸੁਦ੍ਧਂ, ਬੁਦ੍ਧਸੇਟ੍ਠਸ੍ਸ ਵਾਹਸਾ.
‘‘ਸਙ੍ਕਾਰਕੂਟਾ ਆਹਿਤ੍ਵਾ, ਸੁਸਾਨਾ ਰਥਿਯਾਪਿ ਚ;
ਤਤੋ ਸਙ੍ਘਾਟਿਕਂ ਕਤ੍ਵਾ, ਲੂਖਂ ਧਾਰੇਮਿ ਚੀਵਰਂ.
‘‘ਜਿਨੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਗੁਣੇ ਤੁਟ੍ਠੋ, ਲੂਖਚੀਵਰਧਾਰਣੇ;
ਠਪੇਸਿ ਏਤਦਗ੍ਗਮ੍ਹਿ, ਪਰਿਸਾਸੁ ਵਿਨਾਯਕੋ.
‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.
ਕਿਸਾਗੋਤਮੀਥੇਰੀਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਏਕਾਦਸਨਿਪਾਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.