੯. ਨਵਕਨਿਪਾਤੋ

੧. ਭੂਤਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਨਵਕਨਿਪਾਤੇ ਯਦਾ ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿਆਦਿਕਾ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਭੂਤਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਵਿਵਟ੍ਟੂਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਪੁਞ੍ਞਂ ਉਪਚਿਨਨ੍ਤੋ ਸਿਦ੍ਧਤ੍ਥਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਸੇਨੋਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮੋ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਮਾਨਸੋ ‘‘ਉਸਭਂ ਪਵਰ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਚਤੂਹਿ ਗਾਥਾਹਿ ਅਭਿਤ੍ਥਵਿ.

ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਸਾਕੇਤਨਗਰਸ੍ਸ ਦ੍ਵਾਰਗਾਮੇ ਮਹਾਵਿਭਵਸ੍ਸ ਸੇਟ੍ਠਿਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਕਿਰ ਸੇਟ੍ਠਿਨੋ ਜਾਤਾ ਜਾਤਾ ਦਾਰਕਾ ਬਦ੍ਧਾਘਾਤੇਨ ਏਕੇਨ ਯਕ੍ਖੇਨ ਖਾਦਿਤਾ, ਇਮਸ੍ਸ ਪਨ ਪਚ੍ਛਿਮਭਵਿਕਤ੍ਤਾ ਭੂਤਾ ਆਰਕ੍ਖਂ ਗਣ੍ਹਿਂਸੁ. ਯਕ੍ਖੋ ਪਨ ਵੇਸ੍ਸਵਣਸ੍ਸ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਗਤੋ, ਪੁਨ ਨਾਗਮਾਸਿ. ਨਾਮਕਰਣਦਿਵਸੇ ਚਸ੍ਸ ‘‘ਏਵਂ ਕਤੇ ਅਮਨੁਸ੍ਸਾ ਅਨੁਕਮ੍ਪਨ੍ਤਾ ਪਰਿਹਰੇਯ੍ਯੁ’’ਨ੍ਤਿ ਭੂਤੋਤਿ ਨਾਮਂ ਅਕਂਸੁ. ਸੋ ਪਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪੁਞ੍ਞਬਲੇਨ ਅਨਨ੍ਤਰਾਯੋ ਵਡ੍ਢਿ, ਤਸ੍ਸ ‘‘ਤਯੋ ਪਾਸਾਦਾ ਅਹੇਸੁ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਸਬ੍ਬਂ ਯਸਸ੍ਸ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਭਵਕਿਤ੍ਤਨੇ ਵਿਯ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਸੋ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਸਤ੍ਥਰਿ ਸਾਕੇਤੇ ਵਸਨ੍ਤੇ ਉਪਾਸਕੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਵਿਹਾਰਂ ਗਤੋ. ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਦ੍ਧੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਅਜਕਰਣਿਯਾ ਨਾਮ ਨਦਿਯਾ ਤੀਰੇ ਲੇਣੇ ਵਸਨ੍ਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੧.੭.੨੦-੨੮) –

‘‘ਉਸਭਂ ਪਵਰਂ ਵੀਰਂ, ਮਹੇਸਿਂ ਵਿਜਿਤਾਵਿਨਂ;

ਸੁਵਣ੍ਣਵਣ੍ਣਂ ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ, ਕੋ ਦਿਸ੍ਵਾ ਨਪ੍ਪਸੀਦਤਿ.

‘‘ਹਿਮਵਾ ਵਾਪਰਿਮੇਯ੍ਯੋ, ਸਾਗਰੋਵ ਦੁਰੁਤ੍ਤਰੋ;

ਤਥੇਵ ਝਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ, ਕੋ ਦਿਸ੍ਵਾ ਨਪ੍ਪਸੀਦਤਿ.

‘‘ਵਸੁਧਾ ਯਥਾਪ੍ਪਮੇਯ੍ਯਾ, ਚਿਤ੍ਤਾ ਵਨਵਟਂਸਕਾ;

ਤਥੇਵ ਸੀਲਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ, ਕੋ ਦਿਸ੍ਵਾ ਨਪ੍ਪਸੀਦਤਿ.

‘‘ਅਨਿਲਞ੍ਜਸਾਸਙ੍ਖੁਬ੍ਭੋ, ਯਥਾਕਾਸੋ ਅਸਙ੍ਖਿਯੋ;

ਤਥੇਵ ਞਾਣਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ, ਕੋ ਦਿਸ੍ਵਾ ਨਪ੍ਪਸੀਦਤਿ.

‘‘ਇਮਾਹਿ ਚਤੁਗਾਥਾਹਿ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਸੇਨਸਵ੍ਹਯੋ;

ਬੁਦ੍ਧਸੇਟ੍ਠਂ ਥਵਿਤ੍ਵਾਨ, ਸਿਦ੍ਧਤ੍ਥਂ ਅਪਰਾਜਿਤਂ.

‘‘ਚਤੁਨ੍ਨਵੁਤਿਕਪ੍ਪਾਨਿ, ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨੁਪਪਜ੍ਜਥ;

ਸੁਗਤਿਂ ਸੁਖਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ, ਅਨੁਭੋਸਿਮਨਪ੍ਪਕਂ.

‘‘ਚਤੁਨ੍ਨਵੁਤਿਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਥਵਿਤ੍ਵਾ ਲੋਕਨਾਯਕਂ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਥੋਮਨਾਯ ਇਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਚਾਤੁਦ੍ਦਸਮ੍ਹਿ ਕਪ੍ਪਮ੍ਹਿ, ਚਤੁਰੋ ਆਸੁਮੁਗ੍ਗਤਾ;

ਸਤ੍ਤਰਤਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਮਹਬ੍ਬਲਾ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਨ ਪਤ੍ਵਾ ਅਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨ ਞਾਤੀਨਂ ਅਨੁਕਮ੍ਪਾਯ ਸਾਕੇਤਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਕਤਿਪਾਹਂ ਤੇਹਿ ਉਪਟ੍ਠਿਯਮਾਨੋ ਅਞ੍ਜਨਵਨੇ ਵਸਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਅਤ੍ਤਨਾ ਵਸਿਤਟ੍ਠਾਨਮੇਵ ਗਨ੍ਤੁਕਾਮੋ ਗਮਨਾਕਾਰਂ ਦਸ੍ਸੇਸਿ. ਞਾਤਕਾ ‘‘ਇਧੇਵ, ਭਨ੍ਤੇ, ਵਸਥ, ਤੁਮ੍ਹੇਪਿ ਨ ਕਿਲਮਿਸ੍ਸਥ, ਮਯਮ੍ਪਿ ਪੁਞ੍ਞੇਨ ਵਡ੍ਢਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਥੇਰਂ ਯਾਚਿਂਸੁ. ਥੇਰੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਿਵੇਕਾਭਿਰਤਿਂ ਤਤ੍ਥ ਚ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰਂ ਪਕਾਸੇਨ੍ਤੋ –

੫੧੮. ‘‘ਯਦਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਜਰਾਮਰਣਨ੍ਤਿ ਪਣ੍ਡਿਤੋ, ਅਵਿਦ੍ਦਸੂ ਯਤ੍ਥ ਸਿਤਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾ;

ਦੁਕ੍ਖਂ ਪਰਿਞ੍ਞਾਯ ਸਤੋਵ ਝਾਯਤਿ, ਤਤੋ ਰਤਿਂ ਪਰਮਤਰਂ ਨ ਵਿਨ੍ਦਤਿ.

੫੧੯. ‘‘ਯਦਾ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਾਵਹਨਿਂ ਵਿਸਤ੍ਤਿਕਂ, ਪਪਞ੍ਚਸਙ੍ਘਾਤਦੁਖਾਧਿਵਾਹਿਨਿਂ;

ਤਣ੍ਹਂ ਪਹਨ੍ਤ੍ਵਾਨ ਸਤੋਵ ਝਾਯਤਿ, ਤਤੋ ਰਤਿਂ ਪਰਮਤਰਂ ਨ ਵਿਨ੍ਦਤਿ.

੫੨੦. ‘‘ਯਦਾ ਸਿਵਂ ਦ੍ਵੇਚਤੁਰਙ੍ਗਗਾਮਿਨਂ, ਮਗ੍ਗੁਤ੍ਤਮਂ ਸਬ੍ਬਕਿਲੇਸਸੋਧਨਂ;

ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਸ੍ਸਿਤ੍ਵ ਸਤੋਵ ਝਾਯਤਿ, ਤਤੋ ਰਤਿਂ ਪਰਮਤਰਂ ਨ ਵਿਨ੍ਦਤਿ.

੫੨੧. ‘‘ਯਦਾ ਅਸੋਕਂ ਵਿਰਜਂ ਅਸਙ੍ਖਤਂ, ਸਨ੍ਤਂ ਪਦਂ ਸਬ੍ਬਕਿਲੇਸਸੋਧਨਂ;

ਭਾਵੇਤਿ ਸਞ੍ਞੋਜਨਬਨ੍ਧਨਚ੍ਛਿਦਂ, ਤਤੋ ਰਤਿਂ ਪਰਮਤਰਂ ਨ ਵਿਨ੍ਦਤਿ.

੫੨੨. ‘‘ਯਦਾ ਨਭੇ ਗਜ੍ਜਤਿ ਮੇਘਦੁਨ੍ਦੁਭਿ, ਧਾਰਾਕੁਲਾ ਵਿਹਗਪਥੇ ਸਮਨ੍ਤਤੋ;

ਭਿਕ੍ਖੂ ਚ ਪਬ੍ਭਾਰਗਤੋਵ ਝਾਯਤਿ, ਤਤੋ ਰਤਿਂ ਪਰਮਤਰਂ ਨ ਵਿਨ੍ਦਤਿ.

੫੨੩. ‘‘ਯਦਾ ਨਦੀਨਂ ਕੁਸੁਮਾਕੁਲਾਨਂ, ਵਿਚਿਤ੍ਤ-ਵਾਨੇਯ੍ਯ-ਵਟਂਸਕਾਨਂ;

ਤੀਰੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਸੁਮਨੋਵ ਝਾਯਤਿ, ਤਤੋ ਰਤਿਂ ਪਰਮਤਰਂ ਨ ਵਿਨ੍ਦਤਿ.

੫੨੪. ‘‘ਯਦਾ ਨਿਸੀਥੇ ਰਹਿਤਮ੍ਹਿ ਕਾਨਨੇ, ਦੇਵੇ ਗਲ਼ਨ੍ਤਮ੍ਹਿ ਨਦਨ੍ਤਿ ਦਾਠਿਨੋ;

ਭਿਕ੍ਖੂ ਚ ਪਬ੍ਭਾਰਗਤੋਵ ਝਾਯਤਿ, ਤਤੋ ਰਤਿਂ ਪਰਮਤਰਂ ਨ ਵਿਨ੍ਦਤਿ.

੫੨੫. ‘‘ਯਦਾ ਵਿਤਕ੍ਕੇ ਉਪਰੁਨ੍ਧਿਯਤ੍ਤਨੋ, ਨਗਨ੍ਤਰੇ ਨਗਵਿਵਰਂ ਸਮਸ੍ਸਿਤੋ;

ਵੀਤਦ੍ਦਰੋ ਵੀਤਖਿਲੋਵ ਝਾਯਤਿ, ਤਤੋ ਰਤਿਂ ਪਰਮਤਰਂ ਨ ਵਿਨ੍ਦਤਿ.

੫੨੬. ‘‘ਯਦਾ ਸੁਖੀ ਮਲਖਿਲਸੋਕਨਾਸਨੋ,

ਨਿਰਗ੍ਗਲ਼ੋ ਨਿਬ੍ਬਨਥੋ ਵਿਸਲ੍ਲੋ;

ਸਬ੍ਬਾਸਵੇ ਬ੍ਯਨ੍ਤਿਕਤੋਵ ਝਾਯਤਿ,

ਤਤੋ ਰਤਿਂ ਪਰਮਤਰਂ ਨ ਵਿਨ੍ਦਤੀ’’ਤਿ. – ਇਮਾ ਗਾਥਾ ਅਭਾਸਿ;

ਤਤ੍ਥਾਯਂ ਪਦਯੋਜਨਾਮੁਖੇਨ ਪਠਮਗਾਥਾਯ ਅਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾ – ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਪਰਿਪਾਕੋ ਜਰਾ. ਭੇਦੋ ਮਰਣਂ. ਜਰਾਮਰਣਸੀਸੇਨ ਚੇਤ੍ਥ ਜਰਾਮਰਣਵਨ੍ਤੋ ਧਮ੍ਮਾ ਗਹਿਤਾ. ‘‘ਤਯਿਦਂ ਜਰਾਮਰਣਂ ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ ਅਵਿਦ੍ਦਸੂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਅਜਾਨਨ੍ਤਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾ ਯਤ੍ਥ ਯਸ੍ਮਿਂ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕੇ ਸਿਤਾ ਪਟਿਬਨ੍ਧਾ ਅਲ੍ਲੀਨਾ, ਤਂ ‘‘ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਏਤ੍ਤਕਂ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਨ ਇਤੋ ਭਿਯ੍ਯੋ’’ਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਞ੍ਞਾਸਹਿਤਾਯ ਮਗ੍ਗਪਞ੍ਞਾਯ ਪਰਿਜਾਨਿਤ੍ਵਾ, ਇਧ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸਾਸਨੇ ਸਤੋ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ, ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ, ਯਦਾ ਯਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇ ਲਕ੍ਖਣੂਪਨਿਜ੍ਝਾਨੇਨ ਝਾਯਤਿ. ਤਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਰਤਿਤੋ ਮਗ੍ਗਫਲਰਤਿਤੋ ਚ ਪਰਮਤਰਂ ਉਤ੍ਤਮਤਰਂ ਰਤਿਂ ਨ ਵਿਨ੍ਦਤਿ ਨਪ੍ਪਟਿਲਭਤਿ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ –

‘‘ਯਤੋ ਯਤੋ ਸਮ੍ਮਸਤਿ, ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਉਦਯਬ੍ਬਯਂ;

ਲਭਤੀ ਪੀਤਿਪਾਮੋਜ੍ਜਂ, ਅਮਤਂ ਤਂ ਵਿਜਾਨਤਂ.

‘‘ਪਠਬ੍ਯਾ ਏਕਰਜ੍ਜੇਨ, ਸਗ੍ਗਸ੍ਸ ਗਮਨੇਨ ਵਾ;

ਸਬ੍ਬਲੋਕਾਧਿਪਚ੍ਚੇਨ, ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਂ ਵਰ’’ਨ੍ਤਿ. (ਧ. ਪ. ੩੭੪, ੧੭੮);

ਏਵਂ ਪਰਿਞ੍ਞਾਭਿਸਮਯਮੁਖੇਨ ਵਿਵੇਕਰਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਪਹਾਨਾਭਿਸਮਯਾਦਿਮੁਖੇਨਪਿ ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਦੁਤਿਯਾਦਿਕਾ ਤਿਸ੍ਸੋ ਗਾਥਾ ਅਭਾਸਿ. ਤਤ੍ਥ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਾਵਹਨਿਨ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਆਯਤਿਂ ਪਵਤ੍ਤਿਂ, ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਕਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਿਸਤ੍ਤਿਕਨ੍ਤਿ ਤਣ੍ਹਂ. ਸਾ ਹਿ ਵਿਸਤਾਤਿ ਵਿਸਤ੍ਤਿਕਾ, ਵਿਸਾਲਾਤਿ ਵਿਸਤ੍ਤਿਕਾ, ਵਿਸਟਾਤਿ ਵਿਸਤ੍ਤਿਕਾ, ਵਿਸਕ੍ਕਤੀਤਿ ਵਿਸਤ੍ਤਿਕਾ, ਵਿਸਂ ਹਰਤੀਤਿ ਵਿਸਤ੍ਤਿਕਾ, ਵਿਸਂਵਾਦਿਕਾਤਿ ਵਿਸਤ੍ਤਿਕਾ, ਵਿਸਮੂਲਾਤਿ ਵਿਸਤ੍ਤਿਕਾ, ਵਿਸਫਲਾਤਿ ਵਿਸਤ੍ਤਿਕਾ, ਵਿਸਪਰਿਭੋਗਾਤਿ ਵਿਸਤ੍ਤਿਕਾ, ਵਿਸਾਲਾ ਵਾ ਪਨ ਸਾ ਤਣ੍ਹਾ ਰੂਪੇ ਸਦ੍ਦੇ ਗਨ੍ਧੇ ਰਸੇ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮੇ ਕੁਲੇ ਗਣੇ ਵਿਤ੍ਥਟਾਤਿ ਵਿਸਤ੍ਤਿਕਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਪਪਞ੍ਚਸਙ੍ਘਾਤਦੁਖਾਧਿਵਾਹਿਨਿਨ੍ਤਿ ਸਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨਂ ਸਂਸਾਰੇ ਪਪਞ੍ਚੇਨ੍ਤਿ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ੍ਤੀਤਿ ਪਪਞ੍ਚਾ, ਰਾਗਾਦਯੋ ਮਾਨਾਦਯੋ ਚ. ਤੇ ਏਵ ਪਵਤ੍ਤਿਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਸਙ੍ਘਾਤਟ੍ਠੇਨ ਸਙ੍ਘਾਤਾ, ਸਦਰਥਪਰਿਲ਼ਾਹਸਭਾਵਤ੍ਤਾ ਦੁਕ੍ਖਞ੍ਚਾਤਿ ਪਪਞ੍ਚਸਙ੍ਘਾਤਦੁਖਂ, ਤਸ੍ਸ ਅਧਿਵਾਹਤੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨਤੋ ਪਪਞ੍ਚਸਙ੍ਘਾਤਦੁਖਾਧਿਵਾਹਿਨੀ. ਤਂ ਤਣ੍ਹਂ ਪਹਨ੍ਤ੍ਵਾਨਾਤਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇਨ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ.

ਸਿਵਨ੍ਤਿ ਖੇਮਂ, ਅਖੇਮਕਰਾਨਂ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨੇਨ ਤੇਹਿ ਅਨੁਪਦ੍ਦੁਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਆਦੀਨਂ ਵਸੇਨ ਦ੍ਵਿਚਤੁਰਙ੍ਗੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਰਿਯੇ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਗਮੇਤੀਤਿ ਦ੍ਵੇਚਤੁਰਙ੍ਗਗਾਮਿਨਂ, ਗਾਥਾਸੁਖਤ੍ਥਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਵਿਭਤ੍ਤਿਅਲੋਪੋ ਕਤੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਰੂਪੂਪਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗਾਦੀਸੁ ਸਬ੍ਬੇਸੁ ਮਗ੍ਗੇਸੁ ਉਤ੍ਤਮਤ੍ਤਾ ਮਗ੍ਗੁਤ੍ਤਮਂ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ – ‘‘ਮਗ੍ਗਾਨਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਸੇਟ੍ਠੋ’’ਤਿਆਦਿ (ਧ. ਪ. ੨੭੩). ਸਬ੍ਬੇਹਿ ਕਿਲੇਸਮਲੇਹਿ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਸੋਧਨਤੋ ਸਬ੍ਬਕਿਲੇਸਸੋਧਨਂ. ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾਤਿ ਪਟਿਵੇਧਪਞ੍ਞਾਯ ਭਾਵਨਾਭਿਸਮਯਵਸੇਨ ਅਭਿਸਮੇਚ੍ਚ.

ਸੋਕਹੇਤੂਨਂ ਅਭਾਵਤੋ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਚ ਸੋਕਾਭਾਵਹੇਤੁਤੋ ਨਤ੍ਥਿ ਏਤ੍ਥ ਸੋਕੋਤਿ ਅਸੋਕਂ. ਤਥਾ ਵਿਗਤਰਾਗਾਦਿਰਜਤ੍ਤਾ ਵਿਰਜਂ. ਨ ਕੇਨਚਿ ਪਚ੍ਚਯੇਨ ਸਙ੍ਖਤਨ੍ਤਿ ਅਸਙ੍ਖਤਂ. ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸ ਚ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਵੂਪਸਮਭਾਵਤੋ, ਸਂਸਾਰਦੁਕ੍ਖਦ੍ਦਿਤੇਹਿ ਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਤੋ ਅਧਿਗਨ੍ਤਬ੍ਬਤੋ ਚ ਸਨ੍ਤਂ ਪਦਂ. ਸਬ੍ਬੇਹਿ ਕਿਲੇਸਮਲੇਹਿ ਸਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨਸ੍ਸ ਸੋਧਨਨਿਮਿਤ੍ਤਤੋ ਸਬ੍ਬਕਿਲੇਸਸੋਧਨਂ. ਭਾਵੇਤੀਤਿ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਭਿਸਮਯਵਸੇਨ ਅਭਿਸਮੇਤਿ. ਬਹੁਕ੍ਖਤ੍ਤੁਞ੍ਹਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਆਰਬ੍ਭ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਭਿਸਮਯਂ ਪਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਆਲਮ੍ਬਕੇ ਲਬ੍ਭਮਾਨਵਿਸੇਸਕਂ ਆਲਮ੍ਬਿਤਬ੍ਬੇ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਂਯੋਜਨਸਙ੍ਖਾਤਾਨਂ ਬਨ੍ਧਨਾਨਂ ਛੇਦਨਤੋ ਸਂਯੋਜਨਬਨ੍ਧਨਚ੍ਛਿਦਂ. ਨਿਮਿਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਕਤ੍ਤੁਭਾਵੇਨ ਉਪਚਾਰਿਤਂ, ਯਥਾ ਅਰਿਯਭਾਵਕਰਾਨਿ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨੀਤਿ. ਯਥਾ ਪੁਰਿਮਗਾਥਾਸੁ ਯਦਾ ਝਾਯਤਿ, ਤਦਾ ਤਤੋ ਰਤਿਂ ਪਰਮਤਰਂ ਨ ਵਿਨ੍ਦਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਏਵਂ ਇਧ ਯਦਾ ਭਾਵੇਤਿ, ਤਦਾ ਤਤੋ ਰਤਿਂ ਪਰਮਤਰਂ ਨ ਵਿਨ੍ਦਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ.

ਏਵਂ ਥੇਰੋ ਚਤੂਹਿ ਗਾਥਾਹਿ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਅਨੁਪਨੇਤ੍ਵਾਵ ਚਤੁਸਚ੍ਚਪਟਿਵੇਧਕਿਤ੍ਤਨੇਨ ਅਞ੍ਞਂ ਬ੍ਯਾਕਰਿਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਅਤ੍ਤਨਾ ਵਸਿਤਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਵਿਵਿਤ੍ਤਭਾਵੇਨ ਫਾਸੁਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯਦਾ ਨਭੇ’’ਤਿਆਦਿਕਾ ਗਾਥਾ ਅਭਾਸਿ. ਤਤ੍ਥ ਨਭੇਤਿ ਆਕਾਸੇ. ਸਿਨਿਦ੍ਧਗਮ੍ਭੀਰਨਿਗ੍ਘੋਸਤਾਯ ਮੇਘੋਯੇਵ ਦੁਨ੍ਦੁਭਿ ਮੇਘਦੁਨ੍ਦੁਭਿ. ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਪਗ੍ਘਰਨ੍ਤੀਹਿ ਧਾਰਾਹਿ ਆਕੁਲਾਤਿ ਧਾਰਾਕੁਲਾ. ਵਿਹਗਾਨਂ ਪਕ੍ਖੀਨਂ ਗਮਨਮਗ੍ਗਤ੍ਤਾ ਵਿਹਗਪਥੇ ਨਭੇਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਤਤੋਤਿ ਝਾਨਰਤਿਤੋ.

ਕੁਸੁਮਾਕੁਲਾਨਨ੍ਤਿ ਤਰੂਹਿ ਗਲ਼ਿਤਕੁਸੁਮੇਹਿ ਸਮੋਹਿਤਾਨਂ. ਵਿਚਿਤ੍ਤਵਾਨੇਯ੍ਯਵਟਂਸਕਾਨਨ੍ਤਿ ਵਨੇ ਜਾਤਤ੍ਤਾ ਵਾਨੇਯ੍ਯਾਨਿ ਵਨਪੁਪ੍ਫਾਨਿ, ਵਿਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਵਾਨੇਯ੍ਯਾਨਿ ਵਟਂਸਕਾਨਿ ਏਤਾਸਨ੍ਤਿ ਵਿਚਿਤ੍ਤਵਾਨੇਯ੍ਯਵਟਂਸਕਾ ਨਦਿਯੋ, ਤਾਸਂ ਨਾਨਾਵਿਧਵਨਪੁਪ੍ਫਵਟਂਸਕਾਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਵਸੇਨ ਸੁਨ੍ਦਰੋ ਮਨੋ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਸੁਮਨੋ ਝਾਯਤਿ.

ਨਿਸੀਥੇਤਿ ਰਤ੍ਤਿਯਂ. ਰਹਿਤਮ੍ਹੀਤਿ, ਜਨਸਮ੍ਬਾਧਵਿਰਹਿਤੇ ਵਿਵਿਤ੍ਤੇ. ਦੇਵੇਤਿ ਮੇਘੇ. ਗਲ਼ਨ੍ਤਮ੍ਹੀਤਿ ਵੁਟ੍ਠਿਧਾਰਾਯੋ ਪਗ੍ਘਰਨ੍ਤੇ ਵਸ੍ਸਨ੍ਤੇ. ਦਾਠਿਨੋਤਿ ਸੀਹਬ੍ਯਗ੍ਘਾਦਯੋ ਪਟਿਪਕ੍ਖਸਤ੍ਤਾ. ਤੇ ਹਿ ਦਾਠਾਵੁਧਾਤਿ ‘‘ਦਾਠਿਨੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਨਦਨ੍ਤਿ ਦਾਠਿਨੋਤਿ ਇਦਮ੍ਪਿ ਜਨਵਿਵੇਕਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਮੇਵ ਗਹਿਤਂ.

ਵਿਤਕ੍ਕੇ ਉਪਰੁਨ੍ਧਿਯਤ੍ਤਨੋਤਿ ਅਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਤਾਯ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕਾਦਿਕੇ ਮਿਚ੍ਛਾਵਿਤਕ੍ਕੇ ਪਟਿਪਕ੍ਖਬਲੇਨ ਨਿਸੇਧੇਤ੍ਵਾ. ਅਤ੍ਤਨੋਤਿ ਵਾ ਇਦਂ ਵਿਨ੍ਦਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ ‘‘ਤਤੋ ਰਤਿਂ ਪਰਮਤਰਂ ਅਤ੍ਤਨਾ ਨ ਵਿਨ੍ਦਤੀ’’ਤਿ. ਨਗਨ੍ਤਰੇਤਿ ਪਬ੍ਬਤਨ੍ਤਰੇ. ਨਗਵਿਵਰਨ੍ਤਿ ਪਬ੍ਬਤਗੁਹਂ ਪਬ੍ਭਾਰਂ ਵਾ. ਸਮਸ੍ਸਿਤੋਤਿ ਨਿਸ੍ਸਿਤੋ ਉਪਗਤੋ. ਵੀਤਦ੍ਦਰੋਤਿ ਵਿਗਤਕਿਲੇਸਦਰਥੋ. ਵੀਤਖਿਲੋਤਿ ਪਹੀਨਚੇਤੋਖਿਲੋ.

ਸੁਖੀਤਿ ਝਾਨਾਦਿਸੁਖੇਨ ਸੁਖਿਤੋ. ਮਲਖਿਲਸੋਕਨਾਸਨੋਤਿ ਰਾਗਾਦੀਨਂ ਮਲਾਨਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਞ੍ਚ ਚੇਤੋਖਿਲਾਨਂ ਞਾਤਿਵਿਯੋਗਾਦਿਹੇਤੁਕਸ੍ਸ ਸੋਕਸ੍ਸ ਚ ਪਹਾਯਕੋ. ਨਿਰਗ੍ਗਲ਼ੋਤਿ, ਅਗ੍ਗਲ਼ਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਪੁਰਪਵੇਸਨਿਵਾਰਣਤੋ, ਤਦਭਾਵਤੋ ਨਿਰਗ੍ਗਲ਼ੋ. ਨਿਬ੍ਬਨਥੋਤਿ ਨਿਤਣ੍ਹੋ. ਵਿਸਲ੍ਲੋਤਿ, ਵਿਗਤਰਾਗਾਦਿਸਲ੍ਲੋ. ਸਬ੍ਬਾਸਵੇਤਿ, ਕਾਮਾਸਵਾਦਿਕੇ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਆਸਵੇ. ਬ੍ਯਨ੍ਤਿਕਤੋਤਿ ਬ੍ਯਨ੍ਤਿਕਤਾਵੀ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇਨ ਵਿਗਤਨ੍ਤੇ ਕਤ੍ਵਾ ਠਿਤੋ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਵਿਹਾਰਤ੍ਥਂ ਯਦਾ ਝਾਯਤਿ, ਤਤੋ ਝਾਨਰਤਿਤੋ ਪਰਮਤਰਂ ਰਤਿਂ ਨ ਵਿਨ੍ਦਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਏਵਂ ਪਨ ਵਤ੍ਵਾ ਥੇਰੋ ਅਜਕਰਣੀਤੀਰਮੇਵ ਗਤੋ.

ਭੂਤਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਨਵਕਨਿਪਾਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.