੮. ਮਿਗਜਾਲਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਸੁਦੇਸਿਤੋਤਿਆਦਿਕਾ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਮਿਗਜਾਲਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਉਪਚਿਨਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਸਾਖਾਯ ਮਹਾਉਪਾਸਿਕਾਯ ਪੁਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ, ਮਿਗਜਾਲੋਤਿਸ੍ਸ ਨਾਮਂ ਅਹੋਸਿ. ਸੋ ਵਿਹਾਰਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਅਭਿਣ੍ਹਸੋ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨੇਨ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਦ੍ਧੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਂ ਬ੍ਯਾਕਰੋਨ੍ਤੋ –

੪੧੭. ‘‘ਸੁਦੇਸਿਤੋ ਚਕ੍ਖੁਮਤਾ, ਬੁਦ੍ਧੇਨਾਦਿਚ੍ਚਬਨ੍ਧੁਨਾ;

ਸਬ੍ਬਸਂਯੋਜਨਾਤੀਤੋ, ਸਬ੍ਬਵਟ੍ਟਵਿਨਾਸਨੋ.

੪੧੮. ‘‘ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕੋ ਉਤ੍ਤਰਣੋ, ਤਣ੍ਹਾਮੂਲਵਿਸੋਸਨੋ;

ਵਿਸਮੂਲਂ ਆਘਾਤਨਂ, ਛੇਤ੍ਵਾ ਪਾਪੇਤਿ ਨਿਬ੍ਬੁਤਿਂ.

੪੧੯. ‘‘ਅਞ੍ਞਾਣਮੂਲਭੇਦਾਯ, ਕਮ੍ਮਯਨ੍ਤਵਿਘਾਟਨੋ;

ਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਂ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇ, ਞਾਣਵਜਿਰਨਿਪਾਤਨੋ.

੪੨੦.

‘‘ਵੇਦਨਾਨਂ ਵਿਞ੍ਞਾਪਨੋ, ਉਪਾਦਾਨਪ੍ਪਮੋਚਨੋ;

ਭਵਂ ਅਙ੍ਗਾਰਕਾਸੁਂਵ, ਞਾਣੇਨ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨੋ.

੪੨੧. ‘‘ਮਹਾਰਸੋ ਸੁਗਮ੍ਭੀਰੋ, ਜਰਾਮਚ੍ਚੁਨਿਵਾਰਣੋ;

ਅਰਿਯੋ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋ, ਦੁਕ੍ਖੂਪਸਮਨੋ ਸਿਵੋ.

੪੨੨. ‘‘ਕਮ੍ਮਂ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਞਤ੍ਵਾਨ, ਵਿਪਾਕਞ੍ਚ ਵਿਪਾਕਤੋ;

ਪਟਿਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਧਮ੍ਮਾਨਂ, ਯਥਾਵਾਲੋਕਦਸ੍ਸਨੋ;

ਮਹਾਖੇਮਙ੍ਗਮੋ ਸਨ੍ਤੋ, ਪਰਿਯੋਸਾਨਭਦ੍ਦਕੋ’’ਤਿ. – ਇਮਾ ਗਾਥਾ ਅਭਾਸਿ;

ਤਤ੍ਥ ਸੁਦੇਸਿਤੋਤਿ ਸੁਟ੍ਠੁ ਦੇਸਿਤੋ, ਵੇਨੇਯ੍ਯਜ੍ਝਾਸਯਾਨੁਰੂਪਂ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਪਰਮਤ੍ਥਾਨਂ ਯਾਥਾਵਤੋ ਵਿਭਾਵਨਵਸੇਨ ਦੇਸਿਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਥ ਵਾ ਸੁਦੇਸਿਤੋਤਿ ਸਮ੍ਮਾ ਦੇਸਿਤੋ, ਪਵਤ੍ਤਿਨਿਵਤ੍ਤੀਨਂ ਤਦੁਭਯਹੇਤੂਨਞ੍ਚ ਅਵਿਪਰੀਤਤੋ ਪਕਾਸਨਵਸੇਨ ਭਾਸਿਤੋ ਸ੍ਵਾਖ੍ਯਾਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਚਕ੍ਖੁਮਤਾਤਿ ਮਂਸਚਕ੍ਖੁ, ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁ, ਪਞ੍ਞਾਚਕ੍ਖੁ, ਬੁਦ੍ਧਚਕ੍ਖੁ, ਸਮਨ੍ਤਚਕ੍ਖੂਤਿ ਇਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਚਕ੍ਖੂਹਿ ਚਕ੍ਖੁਮਤਾ. ਬੁਦ੍ਧੇਨਾਤਿ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਬੁਦ੍ਧੇਨ. ਆਦਿਚ੍ਚਬਨ੍ਧੁਨਾਤਿ ਆਦਿਚ੍ਚਗੋਤ੍ਤੇਨ. ਦੁਵਿਧੋ ਹਿ ਲੋਕੇ ਖਤ੍ਤਿਯਵਂਸੋ – ਆਦਿਚ੍ਚਵਂਸੋ, ਸੋਮਵਂਸੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਆਦਿਚ੍ਚਵਂਸੋ, ਓਕ੍ਕਾਕਰਾਜਵਂਸੋਤਿ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਤੋ ਸਞ੍ਜਾਤਤਾਯ ਸਾਕਿਯਾ ਆਦਿਚ੍ਚਗੋਤ੍ਤਾਤਿ ਭਗਵਾ ‘‘ਆਦਿਚ੍ਚਬਨ੍ਧੂ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਆਦਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਬਨ੍ਧੂਤਿਪਿ ਭਗਵਾ ਆਦਿਚ੍ਚਬਨ੍ਧੁ, ਸ੍ਵਾਯਮਤ੍ਥੋ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤੋਯੇਵ. ਕਾਮਰਾਗਸਂਯੋਜਨਾਦੀਨਂ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਨਭਾਵਤੋ ਸਬ੍ਬਸਂਯੋਜਨਾਤੀਤੋ ਤਤੋ ਏਵ ਕਿਲੇਸਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕਵਟ੍ਟਾਨਂ ਵਿਨਾਸਨਤੋ ਵਿਦ੍ਧਂਸਨਤੋ ਸਬ੍ਬਵਟ੍ਟਵਿਨਾਸਨੋ, ਸਂਸਾਰਚਾਰਕਤੋ ਨਿਯ੍ਯਾਨਤੋ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕੋ, ਸਂਸਾਰਮਹੋਘਤੋ ਸਮੁਤ੍ਤਰਣਟ੍ਠੇਨ ਉਤ੍ਤਰਣੋ, ਕਾਮਤਣ੍ਹਾਦੀਨਂ ਸਬ੍ਬਤਣ੍ਹਾਨਂ ਮੂਲਂ ਅਵਿਜ੍ਜਂ ਅਯੋਨਿਸੋ ਮਨਸਿਕਾਰਞ੍ਚ ਵਿਸੋਸੇਤਿ ਸੁਕ੍ਖਾਪੇਤੀਤਿ ਤਣ੍ਹਾਮੂਲਵਿਸੋਸਨੋ, ਤਿਣ੍ਣਮ੍ਪਿ ਵੇਦਾਨਂ ਸਮ੍ਪਟਿਵੇਧਸ੍ਸ ਵਿਦ੍ਧਂਸਨਤੋ ਵਿਸਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਕਾਰਣਤ੍ਤਾ ਵਿਸਮੂਲਂ, ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਬ੍ਯਸਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਤਾਯ ਆਘਾਤਨਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕਿਲੇਸਂ ਵਾ ਛੇਤ੍ਵਾ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬੁਤਿਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਾਪੇਤਿ.

ਅਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਮੂਲਂ ਅਯੋਨਿਸੋ ਮਨਸਿਕਾਰੋ ਆਸਵਾ ਚ ‘‘ਆਸਵਸਮੁਦਯਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਮੁਦਯੋ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੧੦੩) ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਸ ਭੇਦਾਯ ਵਜਿਰੂਪਮਞਾਣੇਨ ਭਿਨ੍ਦਨਤ੍ਥਾਯ. ਅਥ ਵਾ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਚ੍ਚਯਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਤੋ (ਵਿਭ. ੨੨੫-੨੨੬; ਸਂ. ਨਿ. ੨.੧) ਅਞ੍ਞਾਣਂ ਮੂਲਂ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਅਞ੍ਞਾਣਮੂਲਂ, ਭਵਚਕ੍ਕਂ, ਤਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਞਾਣਵਜਿਰੇਨ ਪਦਾਲਨਤ੍ਥਂ ਦੇਸਿਤੋਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਕਮ੍ਮਯਨ੍ਤਵਿਘਾਟਨੋਤਿ ਕਮ੍ਮਘਟਿਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਭਾਵਯਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਦ੍ਧਂਸਨੋ. ਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਂ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤਿ ਕਾਮਭਵਾਦੀਸੁ ਯਥਾਸਕਕਮ੍ਮੁਨਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਗ੍ਗਹਣੇ ਉਪਟ੍ਠਿਤੇਤਿ ਵਚਨਸੇਸੋ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਭਵੇ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਾ ਗਹਿਤਾਯ ਤਂਤਂਭਵਨਿਸ੍ਸਿਤਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਿਪਿ ਗਹਿਤਾਨੇਵ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਞਾਣਵਜਿਰਨਿਪਾਤਨੋਤਿ ਞਾਣਵਜਿਰਸ੍ਸ ਨਿਪਾਤੋ, ਞਾਣਵਜਿਰਂ ਨਿਪਾਤੇਤ੍ਵਾ ਤੇਸਂ ਪਦਾਲੇਤਾ. ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮੋ ਹਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਸਤ੍ਤਮਭਵਾਦੀਸੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਾਰਹਾਨਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਿ ਭਿਨ੍ਦਤ੍ਤਮੇਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ.

ਵੇਦਨਾਨਂ ਵਿਞ੍ਞਾਪਨੋਤਿ ਸੁਖਾਦੀਨਂ ਤਿਸ੍ਸਨ੍ਨਂ ਵੇਦਨਾਨਂ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਦੁਕ੍ਖਸਲ੍ਲਾਨਿਚ੍ਚਵਸੇਨ ਯਾਥਾਵਤੋ ਪਵੇਦਕੋ. ਉਪਾਦਾਨਪ੍ਪਮੋਚਨੋਤਿ ਕਾਮੁਪਾਦਾਨਾਦੀਹਿ ਚਤੂਹਿਪਿ ਉਪਾਦਾਨੇਹਿ ਚਿਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨਸ੍ਸ ਵਿਮੋਚਕੋ. ਭਵਂ ਅਙ੍ਗਾਰਕਾਸੁਂਵ, ਞਾਣੇਨ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨੋਤਿ ਕਾਮਭਵਾਦਿਨਵਵਿਧਮ੍ਪਿ ਭਵਂ ਏਕਾਦਸਹਿ ਅਗ੍ਗੀਹਿ ਆਦਿਤ੍ਤਭਾਵਤੋ ਸਾਧਿਕਪੋਰਿਸਂ ਅਙ੍ਗਾਰਕਾਸੁਂ ਵਿਯ ਮਗ੍ਗਞਾਣੇਨ ਅਨੁਪਚ੍ਚਕ੍ਖਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤਾ.

ਸਨ੍ਤਪਣੀਤਭਾਵਤੋ ਅਤਿਤ੍ਤਿਕਰਟ੍ਠੇਨ ਮਹਾਰਸੋ ਪਰਿਞ੍ਞਾਦਿਵਸੇਨ ਵਾ ਮਹਾਕਿਚ੍ਚਤਾਯ ਸਾਮਞ੍ਞਫਲਵਸੇਨ ਮਹਾਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਤਾਯ ਚ ਮਹਾਰਸੋ, ਅਨੁਪਚਿਤਸਮ੍ਭਾਰੇਹਿ ਦੁਰਵਗਾਹਤਾਯ ਅਲਬ੍ਭਨੇਯ੍ਯਪਤਿਟ੍ਠਤਾਯ ਚ ਸੁਟ੍ਠੁ ਗਮ੍ਭੀਰੋ ਜਰਾਮਚ੍ਚੁਨਿਵਾਰਣੋ, ਆਯਤਿਂ ਭਵਾਭਿਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਯਾ ਨਿਵਤ੍ਤਨੇਨ ਜਰਾਯ ਮਚ੍ਚੁਨੋ ਚ ਪਟਿਸੇਧਕੋ. ਇਦਾਨਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਗੁਣਵਿਸੇਸਯੁਤ੍ਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਸਰੂਪਤੋ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਰਿਯੋ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਪੁਨਪਿ ਤਸ੍ਸ ਕਤਿਪਯੇ ਗੁਣੇ ਵਿਭਾਵੇਤੁਂ ‘‘ਦੁਕ੍ਖੂਪਸਮਨੋ ਸਿਵੋ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਟ੍ਠੇਨ ਅਰਿਯੋ, ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਆਦਿਅਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸਮੋਧਾਨਤਾਯ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਗਵੇਸਨਟ੍ਠੇਨ ਮਗ੍ਗੋ ਸਕਲਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਵੂਪਸਮਨਟ੍ਠੇਨ ਦੁਕ੍ਖਵੂਪਸਮਨੋ, ਖੇਮਟ੍ਠੇਨ ਸਿਵੋ.

ਯਥਾ ਇਤੋ ਬਾਹਿਰਕਸਮਯੇ ਅਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਪਵੇਦਿਤਤ੍ਤਾ ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕੋ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸੋ ਸਿਯਾਤਿ ਏਵਂ ਅਵਿਪਲ੍ਲਾਸੇਤ੍ਵਾ ਪਟਿਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਕਮ੍ਮਂ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਵਿਪਾਕਞ੍ਚ ਵਿਪਾਕਤੋ ਞਤ੍ਵਾਨ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਞਾਣੇਨ ਜਾਨਨਹੇਤੁ ਸਸ੍ਸਤੁਚ੍ਛੇਦਗ੍ਗਾਹਾਨਂ ਵਿਧਮਨੇਨ ਯਾਥਾਵਤੋ ਆਲੋਕਦਸ੍ਸਨੋ ਤਕ੍ਕਰਸ੍ਸ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਞਾਣਾਲੋਕਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨੋ. ਕੇਨਚਿ ਕਞ੍ਚਿ ਕਦਾਚਿਪਿ ਅਨੁਪਦ੍ਦੁਤਤ੍ਤਾ ਮਹਾਖੇਮਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਗਚ੍ਛਤਿ ਸਤ੍ਤੇ ਗਮੇਤਿ ਚਾਤਿ ਮਹਾਖੇਮਙ੍ਗਮੋ, ਸਬ੍ਬਕਿਲੇਸਦਰਥਪਰਿਲ਼ਾਹਵੂਪਸਮਨਤੋ ਸਨ੍ਤੋ, ਅਕੁਪ੍ਪਾਯ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਾਯ ਚ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁਯਾ ਪਾਪਨੇਨ ਪਰਿਯੋਸਾਨਭਦ੍ਦਕੋ ਸੁਦੇਸਿਤੋ ਚਕ੍ਖੁਮਤਾਤਿ ਯੋਜਨਾ.

ਏਵਂ ਥੇਰੋ ਨਾਨਾਨਯੇਹਿ ਅਰਿਯਧਮ੍ਮਂ ਪਸਂਸਨ੍ਤੋ ਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨਾ ਅਧਿਗਤਭਾਵਂ ਅਞ੍ਞਾਪਦੇਸੇਨ ਪਕਾਸੇਸਿ.

ਮਿਗਜਾਲਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.