੧੨. ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਅਕ੍ਕੋਧਸ੍ਸਾਤਿਆਦਿਕਾ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਉਪਚਿਨਿਤ੍ਵਾ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਕੋਸਲਰਞ੍ਞੋ ਪੁਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤੋਤਿਸ੍ਸ ਨਾਮਂ ਅਹੋਸਿ. ਸੋ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਜੇਤਵਨਮਹੇ ਬੁਦ੍ਧਾਨੁਭਾਵਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਦ੍ਧੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਸਹ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਹਿ ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞੋ ਅਹੋਸਿ. ਤਂ ਏਕਦਿਵਸਂ ਨਗਰੇ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਨ੍ਤਂ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਅਕ੍ਕੋਸਿ. ਥੇਰੋ ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾਪਿ ਤੁਣ੍ਹੀਭੂਤੋ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਤਿਯੇਵ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਪੁਨਪਿ ਅਕ੍ਕੋਸਿਯੇਵ. ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਏਵਂ ਅਕ੍ਕੋਸਨ੍ਤਮ੍ਪਿ ਨਂ ‘‘ਅਯਂ ਥੇਰੋ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਭਣਤੀ’’ਤਿ ਆਹਂਸੁ. ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਥੇਰੋ ਤੇਸਂ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤੋ –

੪੪੧. ‘‘ਅਕ੍ਕੋਧਸ੍ਸ ਕੁਤੋ ਕੋਧੋ, ਦਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸਮਜੀਵਿਨੋ;

ਸਮ੍ਮਦਞ੍ਞਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਉਪਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਤਾਦਿਨੋ.

੪੪੨. ‘‘ਤਸ੍ਸੇਵ ਤੇਨ ਪਾਪਿਯੋ, ਯੋ ਕੁਦ੍ਧਂ ਪਟਿਕੁਜ੍ਝਤਿ;

ਕੁਦ੍ਧਂ ਅਪ੍ਪਟਿਕੁਜ੍ਝਨ੍ਤੋ, ਸਙ੍ਗਾਮਂ ਜੇਤਿ ਦੁਜ੍ਜਯਂ.

੪੪੩. ‘‘ਉਭਿਨ੍ਨਮਤ੍ਥਂ ਚਰਤਿ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਚ ਪਰਸ੍ਸ ਚ;

ਪਰਂ ਸਙ੍ਕੁਪਿਤਂ ਞਤ੍ਵਾ, ਯੋ ਸਤੋ ਉਪਸਮ੍ਮਤਿ.

੪੪੪. ‘‘ਉਭਿਨ੍ਨਂ ਤਿਕਿਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਤਂ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਚ ਪਰਸ੍ਸ ਚ;

ਜਨਾ ਮਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਬਾਲੋਤਿ, ਯੇ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਕੋਵਿਦਾ. (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੮੯);

੪੪੫. ‘‘ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇ ਤੇ ਸਚੇ ਕੋਧੋ, ਆਵਜ੍ਜ ਕਕਚੂਪਮਂ;

ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇ ਚੇ ਰਸੇ ਤਣ੍ਹਾ, ਪੁਤ੍ਤਮਂਸੂਪਮਂ ਸਰ.

੪੪੬. ‘‘ਸਚੇ ਧਾਵਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਤੇ, ਕਾਮੇਸੁ ਚ ਭਵੇਸੁ ਚ;

ਖਿਪ੍ਪਂ ਨਿਗ੍ਗਣ੍ਹ ਸਤਿਯਾ, ਕਿਟ੍ਠਾਦਂ ਵਿਯ ਦੁਪ੍ਪਸੁ’’ਨ੍ਤਿ. –

ਇਮਾ ਗਾਥਾ ਅਭਾਸਿ.

ਤਤ੍ਥ ਅਕ੍ਕੋਧਸ੍ਸਾਤਿ ਕੋਧਰਹਿਤਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗੇਨ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨਕੋਧਸ੍ਸ. ਕੁਤੋ ਕੋਧੋਤਿ ਕੁਤੋ ਨਾਮ ਹੇਤੁ ਕੋਧੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕਾਰਣਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਦਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਉਤ੍ਤਮੇਨ ਦਮੇਨ ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗਦਮਥੇਨ ਦਨ੍ਤਸ੍ਸ. ਸਮਜੀਵਿਨੋਤਿ ਕਾਯਵਿਸਮਾਦੀਨਿ ਸਬ੍ਬਸੋ ਪਹਾਯ ਕਾਯਸਮਾਦੀਨਂ ਵਸੇਨ ਸਮਂ ਜੀਵਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨਿਯੇਨ ਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞੇਨ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਵਤ੍ਤਨ੍ਤਸ੍ਸ. ਸਮ੍ਮਦਞ੍ਞਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਸਮ੍ਮਾ ਅਞ੍ਞਾਯ ਅਭਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾਦਿਕੇ ਧਮ੍ਮੇ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਾਸਵੇਹਿ ਵਿਪ੍ਪਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ. ਤਤੋ ਏਵ ਸਬ੍ਬਕਿਲੇਸਦਰਥਪਰਿਲ਼ਾਹਵੂਪਸਮੇਨ ਉਪਸਨ੍ਤਸ੍ਸ. ਇਟ੍ਠਾਦੀਸੁ ਤਾਦਿਲਕ੍ਖਣਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਤਾਦਿਨੋ ਖੀਣਾਸਵਸ੍ਸ ਕੁਤੋ ਕੋਧੋਤਿ ਅਞ੍ਞਾਪਦੇਸੇਨ ਥੇਰੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕੋਧਾਭਾਵਂ ਤਸ੍ਸ ਚ ਕਾਰਣਾਨਿ ਵਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਕੋਧੇ ਅਕੋਧੇ ਚ ਆਦੀਨਵਾਨਿਸਂਸਦਸ੍ਸਨੇਨ ਧਮ੍ਮਂ ਕਥੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਸ੍ਸੇਵਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਯੋ ਕੁਦ੍ਧਂ ਪਟਿਕੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਯੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਉਪਰਿ ਕੁਦ੍ਧਂ ਕੁਪਿਤਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਪਟਿਕੁਜ੍ਝਤਿ, ਤਸ੍ਸੇਵ ਤੇਨ ਪਟਿਕੁਜ੍ਝਨਪਚ੍ਚਕ੍ਕੋਸਨਪਟਿਪ੍ਪਹਰਣਾਦਿਨਾ ਪਾਪਿਯੋ ਇਧਲੋਕੇ ਵਿਞ੍ਞੂਗਰਹਾਦਿਵਸੇਨ ਪਰਲੋਕੇ ਨਿਰਯਦੁਕ੍ਖਾਦਿਵਸੇਨ ਅਭਦ੍ਦਕਤਰਂ ਅਕਲ੍ਯਾਣਤਰਂ ਹੋਤਿ. ਕੁਜ੍ਝਨੇਨ ਪਨ ਅਕੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਪਾਪਂ ਹੋਤੀਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਮੇਵ ਨਤ੍ਥਿ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਯੋ ਅਕੁਦ੍ਧਂ ਪਟਿਕੁਦ੍ਧਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕੁਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ ਅਤ੍ਥਂ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਕੁਦ੍ਧਂ ਅਪ੍ਪਟਿਕੁਜ੍ਝਨ੍ਤੋਤਿ ਯੋ ਪਨ ਕੁਦ੍ਧਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ‘‘ਅਯਂ ਕੁਦ੍ਧੋ ਕੋਧਪਰੇਤੋ’’ਤਿ ਞਤ੍ਵਾ ਨ ਪਟਿਕੁਜ੍ਝਤਿ ਖਮਤਿ, ਸੋ ਦੁਜ੍ਜਯਂ ਕਿਲੇਸਸਙ੍ਗਾਮਂ ਜੇਤਿ ਨਾਮ. ਨ ਕੇਵਲਞ੍ਚਸ੍ਸ ਕਿਲੇਸਸਙ੍ਗਾਮਜਯੋ ਏਵ, ਅਥ ਖੋ ਉਭਯਹਿਤਪਟਿਪਤ੍ਤਿਮ੍ਪੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਉਭਿਨ੍ਨਮਤ੍ਥਂ…ਪੇ… ਉਪਸਮ੍ਮਤੀ’’ਤਿ. ਯੋ ਪਰਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਸਙ੍ਕੁਪਿਤਂ ਕੁਦ੍ਧਂ ‘‘ਕੋਧਪਰੇਤੋ’’ਤਿ ਞਤ੍ਵਾ ਤਂ ਮੇਤ੍ਤਾਯਨ੍ਤੋ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਨ੍ਤੋ ਵਾ ਸਤੋ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਮਤਿ ਖਮਤਿ ਨ ਪਟਿਪ੍ਫਰਤਿ. ਸੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚ ਪਰਸ੍ਸ ਚਾਤਿ ਉਭਿਨ੍ਨਂ ਉਭਯਲੋਕਸੁਖਾਵਹਂ ਅਤ੍ਥਂ ਹਿਤਂ ਚਰਤਿ.

ਉਭਿਨ੍ਨਂ ਤਿਕਿਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਤਨ੍ਤਿ ਤਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚ ਪਰਸ੍ਸ ਚਾਤਿ ਉਭਿਨ੍ਨਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਕੋਧਬ੍ਯਾਧਿਤਿਕਿਚ੍ਛਾਯ ਤਿਕਿਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਖਮਨ੍ਤਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਯੇ ਜਨਾ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਰਿਯਾਚਾਰਧਮ੍ਮੇ ਅਕੁਸਲਾ, ਤੇ ਬਾਲਾ ‘‘ਅਯਂ ਅਵਿਦ੍ਦਸੁ ਯੋ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਅਕ੍ਕੋਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਹਰਨ੍ਤਸ੍ਸ ਕਿਞ੍ਚਿ ਨ ਕਰੋਤੀ’’ਤਿ ਮਞ੍ਞਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਤੇਸਂ ਅਯੋਨਿਸੋ ਮਞ੍ਞਨਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ‘‘ਤਿਕਿਚ੍ਛਨ’’ਨ੍ਤਿਪਿ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਤਿਕਿਚ੍ਛਨਸਭਾਵਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਏਵਂ ਥੇਰੇਨ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਂ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਅਕ੍ਕੋਸਕਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਸਂਵਿਗ੍ਗੋ ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਚ ਹੁਤ੍ਵਾ ਥੇਰਂ ਖਮਾਪੇਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸੇਵ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਬ੍ਬਜਿ. ਥੇਰੋ ਤਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਦੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਇਮਸ੍ਸ ਮੇਤ੍ਤਾਭਾਵਨਾ ਯੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਮੇਤ੍ਤਾਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਕੋਧਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਾਦੀਸੁ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਦਿਵਿਧਿਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇ ਤੇ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇ ਤੇ ਸਚੇਤਿ ਸਚੇ ਤੇ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸ ਕਞ੍ਚਿ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਚਿਰਪਰਿਚਯੋ ਕੋਧੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਤਸ੍ਸ ਵੂਪਸਮਾਯ –

‘‘ਉਭਤੋਦਣ੍ਡਕੇਨ ਚੇਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਕਚੇਨ ਚੋਰਾ ਓਚਰਕਾ ਅਙ੍ਗਮਙ੍ਗਾਨਿ ਓਕਨ੍ਤੇਯ੍ਯੁਂ, ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਯੋ ਮਨੋ ਪਦੂਸੇਯ੍ਯ, ਨ ਮੇ ਸੋ ਤੇਨ ਸਾਸਨਕਰੋ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੩੨) –

ਸਤ੍ਥਾਰਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ਕਕਚੂਪਮਂ ਓਵਾਦਂ ਆਵਜ੍ਜੇਹਿ. ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇ ਚੇ ਰਸੇ ਤਣ੍ਹਾਤਿ ਸਚੇ ਤੇ ਮਧੁਰਾਦਿਭੇਦੇ ਰਸੇ ਤਣ੍ਹਾ ਅਭਿਲਾਸੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਤਸ੍ਸ ਵੂਪਸਮਾਯ –

‘‘ਪੁਤ੍ਤਮਂਸਂ ਜਾਯਮ੍ਪਤਿਕਾ ਯਥਾ ਕਨ੍ਤਾਰਨਿਤ੍ਥਰਣਤ੍ਥਮੇਵ ਖਾਦਿਂਸੁ, ਨ ਰਸਤਣ੍ਹਾਯ ਏਵਂ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋਪਿ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਂ ਪਟਿਸੇਵਤਿ…ਪੇ… ਫਾਸੁਵਿਹਾਰੋ ਚਾ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੨.੬੩ ਅਤ੍ਥਤੋ ਸਮਾਨਂ) –

ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਪੁਤ੍ਤਮਂਸੂਪਮੋਵਾਦਂ ਸਰ ਅਨੁਸ੍ਸਰ.

ਸਚੇ ਧਾਵਤਿ ਤੇ ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਯੋਨਿਸੋ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤੋ ਤਵ ਚਿਤ੍ਤਂ ਕਾਮੇਸੁ ਪਞ੍ਚਕਾਮਗੁਣੇਸੁ ਛਨ੍ਦਰਾਗਵਸੇਨ, ਕਾਮਭਵਾਦੀਸੁ ਭਵੇਸੁ ਭਵਪਤ੍ਥਨਾਵਸੇਨ ਸਚੇ ਧਾਵਤਿ ਸਰਤਿ ਜਵਤਿ. ਖਿਪ੍ਪਂ ਨਿਗ੍ਗਣ੍ਹ ਸਤਿਯਾ, ਕਿਟ੍ਠਾਦਂ ਵਿਯ ਦੁਪ੍ਪਸੁਨ੍ਤਿ ਤਥਾ ਧਾਵਿਤੁਂ ਅਦੇਨ੍ਤੋ ਯਥਾ ਨਾਮ ਪੁਰਿਸੋ ਕਿਟ੍ਠਾਦਂ ਸਸ੍ਸਖਾਦਕਂ ਦੁਪ੍ਪਸੁਂ ਦੁਟ੍ਠਗੋਣਂ ਯੋਤ੍ਤੇਨ ਥਮ੍ਭੇ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਸੇ ਵਤ੍ਤੇਤਿ, ਏਵਂ ਸਤਿਯਾ ਸਤਿਯੋਤ੍ਤੇਨ ਸਮ੍ਮਾਧਿਥਮ੍ਭੇ ਬਨ੍ਧਨ੍ਤੋ ਖਿਪ੍ਪਂ ਸੀਘਮੇਵ ਨਿਗ੍ਗਣ੍ਹ, ਯਥਾ ਕਿਲੇਸਵਿਗਮੇਨ ਨਿਬ੍ਬਿਸੇਵਨਂ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ ਦਮੇਹੀਤਿ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਥੇਰੋ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋਵ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਕ੍ਕੋਸਂ ਅਧਿਵਾਸੇਨ੍ਤੋ ਤੇਸਂ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਅਰਿਯਗੁਣੇ ਪਕਾਸੇਨ੍ਤੋ ਧਮ੍ਮਂ ਕਥੇਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਦ੍ਵੀਹਿ ਗਾਥਾਹਿ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਓਵਦਨ੍ਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਂ ਬ੍ਯਾਕਰੋਨ੍ਤੋ ਇਮਾਯੇਵ ਗਾਥਾ ਅਭਾਸੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ.

ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.