੩. ਹਿਰਿਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
ਹਿਰਿਂ ਤਰਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਹਿਰਿਸੁਤ੍ਤਂ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਭਗਵਤਿ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਮਹਾਸਾਲੋ ਅਡ੍ਢੋ ਅਹੋਸਿ ਅਸੀਤਿਕੋਟਿਧਨਵਿਭਵੋ. ਤਸ੍ਸ ਏਕਪੁਤ੍ਤਕੋ ਅਹੋਸਿ ਪਿਯੋ ਮਨਾਪੋ. ਸੋ ਤਂ ਦੇਵਕੁਮਾਰਂ ਵਿਯ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰੇਹਿ ਸੁਖੂਪਕਰਣੇਹਿ ਸਂਵਡ੍ਢੇਨ੍ਤੋ ਤਂ ਸਾਪਤੇਯ੍ਯਂ ਤਸ੍ਸ ਅਨਿਯ੍ਯਾਤੇਤ੍ਵਾਵ ਕਾਲਮਕਾਸਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਿਯਾ. ਤਤੋ ਤਸ੍ਸ ਮਾਣਵਸ੍ਸ ਮਾਤਾਪਿਤੂਨਂ ਅਚ੍ਚਯੇਨ ਭਣ੍ਡਾਗਾਰਿਕੋ ਸਾਰਗਬ੍ਭਂ ਵਿਵਰਿਤ੍ਵਾ ਸਾਪਤੇਯ੍ਯਂ ਨਿਯ੍ਯਾਤੇਨ੍ਤੋ ਆਹ – ‘‘ਇਦਂ ਤੇ, ਸਾਮਿ, ਮਾਤਾਪਿਤੂਨਂ ਸਨ੍ਤਕਂ, ਇਦਂ ਅਯ੍ਯਕਪਯ੍ਯਕਾਨਂ ਸਨ੍ਤਕਂ, ਇਦਂ ਸਤ੍ਤਕੁਲਪਰਿਵਟ੍ਟੇਨ ਆਗਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਮਾਣਵੋ ਧਨਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਇਦਂ ਧਨਂਯੇਵ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਯੇਹਿ ਪਨ ਇਦਂ ਸਞ੍ਚਿਤਂ, ਤੇ ਨ ਦਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬੇਵ ਮਚ੍ਚੁਵਸਂ ਗਤਾ. ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਾ ਚ ਨ ਇਤੋ ਕਿਞ੍ਚਿ ਆਦਾਯ ਅਗਮਂਸੁ, ਏਵਂ ਨਾਮ ਭੋਗੇ ਪਹਾਯ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬੋ ਪਰਲੋਕੋ, ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਕਿਞ੍ਚਿ ਆਦਾਯ ਗਨ੍ਤੁਂ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਸੁਚਰਿਤੇਨ. ਯਂਨੂਨਾਹਂ ਇਮਂ ਧਨਂ ਪਰਿਚ੍ਚਜਿਤ੍ਵਾ ਸੁਚਰਿਤਧਨਂ ਗਣ੍ਹੇਯ੍ਯਂ, ਯਂ ਸਕ੍ਕਾ ਆਦਾਯ ਗਨ੍ਤੁ’’ਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਦਿਵਸੇ ਦਿਵਸੇ ਸਤਸਹਸ੍ਸਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਨ੍ਤੋ ਪੁਨ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਪਹੂਤਮਿਦਂ ਧਨਂ, ਕਿਂ ਇਮਿਨਾ ਏਵਮਪ੍ਪਕੇਨ ਪਰਿਚ੍ਚਾਗੇਨ, ਯਂਨੂਨਾਹਂ ਮਹਾਦਾਨਂ ਦਦੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਰਞ੍ਞੋ ਆਰੋਚੇਸਿ – ‘‘ਮਹਾਰਾਜ, ਮਮ ਘਰੇ ਏਤ੍ਤਕਂ ਧਨਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਇਚ੍ਛਾਮਿ ਤੇਨ ਮਹਾਦਾਨਂ ਦਾਤੁਂ. ਸਾਧੁ, ਮਹਾਰਾਜ, ਨਗਰੇ ਘੋਸਨਂ ਕਾਰਾਪੇਥਾ’’ਤਿ. ਰਾਜਾ ਤਥਾ ਕਾਰਾਪੇਸਿ. ਸੋ ਆਗਤਾਗਤਾਨਂ ਭਾਜਨਾਨਿ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਤਹਿ ਦਿਵਸੇਹਿ ਸਬ੍ਬਧਨਮਦਾਸਿ, ਦਤ੍ਵਾ ਚ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਏਵਂ ਮਹਾਪਰਿਚ੍ਚਾਗਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਯੁਤ੍ਤਂ ਘਰੇ ਵਸਿਤੁਂ, ਯਂਨੂਨਾਹਂ ਪਬ੍ਬਜੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਤੋ ਪਰਿਜਨਸ੍ਸ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਆਰੋਚੇਸਿ. ਤੇ ‘‘ਮਾ, ਤ੍ਵਂ ਸਾਮਿ, ‘ਧਨਂ ਪਰਿਕ੍ਖੀਣ’ਨ੍ਤਿ ਚਿਨ੍ਤਯਿ, ਮਯਂ ਅਪ੍ਪਕੇਨੇਵ ਕਾਲੇਨ ਨਾਨਾਵਿਧੇਹਿ ਉਪਾਯੇਹਿ ਧਨਸਞ੍ਚਯਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰੇਹਿ ਤਂ ਯਾਚਿਂਸੁ. ਸੋ ਤੇਸਂ ਯਾਚਨਂ ਅਨਾਦਿਯਿਤ੍ਵਾਵ ਤਾਪਸਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਪਬ੍ਬਜਿ.
ਤਤ੍ਥ ਅਟ੍ਠਵਿਧਾ ਤਾਪਸਾ – ਸਪੁਤ੍ਤਭਰਿਯਾ, ਉਞ੍ਛਾਚਾਰਿਕਾ, ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਕਾਲਿਕਾ, ਅਨਗ੍ਗਿਪਕ੍ਕਿਕਾ, ਅਸ੍ਮਮੁਟ੍ਠਿਕਾ, ਦਨ੍ਤਲੁਯ੍ਯਕਾ, ਪਵਤ੍ਤਫਲਿਕਾ, ਵਣ੍ਟਮੁਤ੍ਤਿਕਾ ਚਾਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੨੮੦). ਤਤ੍ਥ ਸਪੁਤ੍ਤਭਰਿਯਾਤਿ ਪੁਤ੍ਤਦਾਰੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਕਸਿਵਣਿਜ੍ਜਾਦੀਹਿ ਜੀਵਿਕਂ ਕਪ੍ਪਯਮਾਨਾ ਕੇਣਿਯਜਟਿਲਾਦਯੋ. ਉਞ੍ਛਾਚਾਰਿਕਾਤਿ ਨਗਰਦ੍ਵਾਰੇ ਅਸ੍ਸਮਂ ਕਾਰਾਪੇਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਖਤ੍ਤਿਯਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕੁਮਾਰਾਦਯੋ ਸਿਪ੍ਪਾਦੀਨਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪੇਤ੍ਵਾ ਹਿਰਞ੍ਞਸੁਵਣ੍ਣਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਤਿਲਤਣ੍ਡੁਲਾਦਿਕਪ੍ਪਿਯਭਣ੍ਡਪਟਿਗ੍ਗਾਹਕਾ, ਤੇ ਸਪੁਤ੍ਤਭਰਿਯੇਹਿ ਸੇਟ੍ਠਤਰਾ. ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਕਾਲਿਕਾਤਿ ਆਹਾਰਵੇਲਾਯ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਂ ਆਹਾਰਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਯਾਪੇਨ੍ਤਾ, ਤੇ ਉਞ੍ਛਾਚਾਰਿਕੇਹਿ ਸੇਟ੍ਠਤਰਾ. ਅਨਗ੍ਗਿਪਕ੍ਕਿਕਾਤਿ ਅਗ੍ਗਿਨਾ ਅਪਕ੍ਕਪਤ੍ਤਫਲਾਨਿ ਖਾਦਿਤ੍ਵਾ ਯਾਪੇਨ੍ਤਾ, ਤੇ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਕਾਲਿਕੇਹਿ ਸੇਟ੍ਠਤਰਾ. ਅਸ੍ਮਮੁਟ੍ਠਿਕਾਤਿ ਮੁਟ੍ਠਿਪਾਸਾਣਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਂ ਵਾ ਕਿਞ੍ਚਿ ਵਾਸਿਸਤ੍ਥਕਾਦਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵਿਚਰਨ੍ਤਾ ਯਦਾ ਛਾਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਦਾ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਰੁਕ੍ਖਤੋ ਤਚਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਖਾਦਿਤ੍ਵਾ ਉਪੋਸਥਙ੍ਗਾਨਿ ਅਧਿਟ੍ਠਾਯ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਹਾਰੇ ਭਾਵੇਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਅਨਗ੍ਗਿਪਕ੍ਕਿਕੇਹਿ ਸੇਟ੍ਠਤਰਾ. ਦਨ੍ਤਲੁਯ੍ਯਕਾਤਿ ਮੁਟ੍ਠਿਪਾਸਾਣਾਦੀਨਿਪਿ ਅਗਹੇਤ੍ਵਾ ਚਰਨ੍ਤਾ ਖੁਦਾਕਾਲੇ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਰੁਕ੍ਖਤੋ ਦਨ੍ਤੇਹਿ ਉਪ੍ਪਾਟੇਤ੍ਵਾ ਤਚਂ ਖਾਦਿਤ੍ਵਾ ਉਪੋਸਥਙ੍ਗਾਨਿ ਅਧਿਟ੍ਠਾਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਹਾਰੇ ਭਾਵੇਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਅਸ੍ਮਮੁਟ੍ਠਿਕੇਹਿ ਸੇਟ੍ਠਤਰਾ. ਪਵਤ੍ਤਫਲਿਕਾਤਿ ਜਾਤਸ੍ਸਰਂ ਵਾ ਵਨਸਣ੍ਡਂ ਵਾ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਵਸਨ੍ਤਾ ਯਂ ਤਤ੍ਥ ਸਰੇ ਭਿਸਮੁਲ਼ਾਲਾਦਿ, ਯਂ ਵਾ ਵਨਸਣ੍ਡੇ ਪੁਪ੍ਫਕਾਲੇ ਪੁਪ੍ਫਂ, ਫਲਕਾਲੇ ਫਲਂ, ਤਮੇਵ ਖਾਦਨ੍ਤਿ. ਪੁਪ੍ਫਫਲੇ ਅਸਤਿ ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਤਤ੍ਥ ਰੁਕ੍ਖਪਪਟਿਕਮ੍ਪਿ ਖਾਦਿਤ੍ਵਾ ਵਸਨ੍ਤਿ, ਨ ਤ੍ਵੇਵ ਆਹਾਰਤ੍ਥਾਯ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਉਪੋਸਥਙ੍ਗਾਧਿਟ੍ਠਾਨਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਹਾਰਭਾਵਨਂ ਚ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਦਨ੍ਤਲੁਯ੍ਯਕੇਹਿ ਸੇਟ੍ਠਤਰਾ. ਵਣ੍ਟਮੁਤ੍ਤਿਕਾ ਨਾਮ ਵਣ੍ਟਮੁਤ੍ਤਾਨਿ ਭੂਮਿਯਂ ਪਤਿਤਾਨਿ ਪਣ੍ਣਾਨਿਯੇਵ ਖਾਦਨ੍ਤਿ, ਸੇਸਂ ਪੁਰਿਮਸਦਿਸਮੇਵ, ਤੇ ਸਬ੍ਬਸੇਟ੍ਠਾ.
ਅਯਂ ਪਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ‘‘ਤਾਪਸਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਸੁ ਅਗ੍ਗਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਪਬ੍ਬਜਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਵਣ੍ਟਮੁਤ੍ਤਿਕਪਬ੍ਬਜ੍ਜਮੇਵ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਹਿਮਵਨ੍ਤੇ ਦ੍ਵੇ ਤਯੋ ਪਬ੍ਬਤੇ ਅਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮ ਅਸ੍ਸਮਂ ਕਾਰਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਟਿਵਸਤਿ. ਅਥ ਭਗਵਾ ਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਿਤਵਰਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕੋ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਸਾਵਤ੍ਥਿਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਜੇਤਵਨੇ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ ਆਰਾਮੇ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਸਾਵਤ੍ਥਿਵਾਸੀ ਏਕੋ ਪੁਰਿਸੋ ਪਬ੍ਬਤੇ ਚਨ੍ਦਨਸਾਰਾਦੀਨਿ ਗਵੇਸਨ੍ਤੋ ਤਸ੍ਸ ਅਸ੍ਸਮਂ ਪਤ੍ਵਾ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਸੋ ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਕੁਤੋ ਆਗਤੋਸੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿ. ‘‘ਸਾਵਤ੍ਥਿਤੋ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਕਾ ਤਤ੍ਥ ਪਵਤ੍ਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਤਤ੍ਥ, ਭਨ੍ਤੇ, ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਾ ਦਾਨਾਦੀਨਿ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਕਸ੍ਸ ਓਵਾਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ’’ਤਿ. ਤਾਪਸੋ ਬੁਦ੍ਧਸਦ੍ਦਸ੍ਸਵਨੇਨ ਵਿਮ੍ਹਿਤੋ ‘‘ਬੁਦ੍ਧੋਤਿ ਤ੍ਵਂ, ਭੋ ਪੁਰਿਸ, ਵਦੇਸੀ’’ਤਿ ਆਮਗਨ੍ਧੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਘੋਸੋਪਿ ਖੋ ਏਸੋ ਦੁਲ੍ਲਭੋ’’ਤਿ ਅਤ੍ਤਮਨੋ ਭਗਵਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤੁਕਾਮੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਨ ਯੁਤ੍ਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਤੁਚ੍ਛਮੇਵ ਗਨ੍ਤੁਂ, ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਪੁਨ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਬੁਦ੍ਧਾ ਨਾਮ ਆਮਿਸਗਰੁਕਾ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਹਨ੍ਦਾਹਂ ਧਮ੍ਮਪਣ੍ਣਾਕਾਰਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਗਚ੍ਛਾਮੀ’’ਤਿ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪਞ੍ਹੇ ਅਭਿਸਙ੍ਖਰਿ –
‘‘ਕੀਦਿਸੋ ਮਿਤ੍ਤੋ ਨ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬੋ, ਕੀਦਿਸੋ ਮਿਤ੍ਤੋ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬੋ;
ਕੀਦਿਸੋ ਪਯੋਗੋ ਪਯੁਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬੋ, ਕਿਂ ਰਸਾਨਂ ਅਗ੍ਗ’’ਨ੍ਤਿ.
ਸੋ ਤੇ ਪਞ੍ਹੇ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਮਜ੍ਝਿਮਦੇਸਾਭਿਮੁਖੋ ਪਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਸਾਵਤ੍ਥਿਂ ਪਤ੍ਵਾ ਜੇਤਵਨਂ ਪਵਿਟ੍ਠੋ. ਭਗਵਾਪਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਤ੍ਥਾਯ ਆਸਨੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋਯੇਵ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾਵ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਭਗਵਾ ‘‘ਕਚ੍ਚਿ, ਇਸਿ, ਖਮਨੀਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਸਮ੍ਮੋਦਿ. ਸੋਪਿ ‘‘ਖਮਨੀਯਂ, ਭੋ ਗੋਤਮਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਪਟਿਸਮ੍ਮੋਦਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਯਦਿ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਮਨਸਾ ਪੁਚ੍ਛਿਤੇ ਪਞ੍ਹੇ ਵਾਚਾਯ ਏਵ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਮਨਸਾ ਏਵ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਤੇ ਪਞ੍ਹੇ ਪੁਚ੍ਛਿ. ਭਗਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਨ ਪੁਟ੍ਠੋ ਆਦਿਪਞ੍ਹਂ ਤਾਵ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤੁਂ ਹਿਰਿਂ ਤਰਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਰਭਿਤ੍ਵਾ ਅਡ੍ਢਤੇਯ੍ਯਾ ਗਾਥਾਯੋ ਆਹ.
੨੫੬. ਤਾਸਂ ਅਤ੍ਥੋ – ਹਿਰਿਂ ਤਰਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਹਿਰਿਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤਂ ਅਹਿਰਿਕਂ ਨਿਲ੍ਲਜ੍ਜਂ. ਵਿਜਿਗੁਚ੍ਛਮਾਨਨ੍ਤਿ ਅਸੁਚਿਮਿਵ ਪਸ੍ਸਮਾਨਂ. ਅਹਿਰਿਕੋ ਹਿ ਹਿਰਿਂ ਜਿਗੁਚ੍ਛਤਿ ਅਸੁਚਿਮਿਵ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਤੇਨ ਨਂ ਨ ਭਜਤਿ ਨ ਅਲ੍ਲੀਯਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਵਿਜਿਗੁਚ੍ਛਮਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਵਾਹਮਸ੍ਮਿ ਇਤਿ ਭਾਸਮਾਨਨ੍ਤਿ ‘‘ਅਹਂ, ਸਮ੍ਮ, ਤਵ ਸਹਾਯੋ ਹਿਤਕਾਮੋ ਸੁਖਕਾਮੋ, ਜੀਵਿਤਮ੍ਪਿ ਮੇ ਤੁਯ੍ਹਂ ਅਤ੍ਥਾਯ ਪਰਿਚ੍ਚਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਮਾਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਭਾਸਮਾਨਂ. ਸਯ੍ਹਾਨਿ ਕਮ੍ਮਾਨਿ ਅਨਾਦਿਯਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਭਾਸਿਤ੍ਵਾਪਿ ਚ ਸਯ੍ਹਾਨਿ ਕਾਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾਨਿਪਿ ਤਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਾਨਿ ਅਨਾਦਿਯਨ੍ਤਂ ਕਰਣਤ੍ਥਾਯ ਅਸਮਾਦਿਯਨ੍ਤਂ. ਅਥ ਵਾ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਤਤ੍ਥ ਆਦਰਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਅਕਰੋਨ੍ਤਂ, ਅਪਿਚ ਖੋ ਪਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੁ ਕਿਚ੍ਚੇਸੁ ਬ੍ਯਸਨਮੇਵ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤਂ. ਨੇਸੋ ਮਮਨ੍ਤਿ ਇਤਿ ਨਂ ਵਿਜਞ੍ਞਾਤਿ ਤਂ ਏਵਰੂਪਂ ‘‘ਮਿਤ੍ਤਪਟਿਰੂਪਕੋ ਏਸੋ, ਨੇਸੋ ਮੇ ਮਿਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਏਵਂ ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਪੁਰਿਸੋ ਵਿਜਾਨੇਯ੍ਯ.
੨੫੭. ਅਨਨ੍ਵਯਨ੍ਤਿ ਯਂ ਅਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸਾਮਿ, ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਚ ਭਾਸਤਿ, ਤੇਨ ਅਨਨੁਗਤਂ. ਪਿਯਂ ਵਾਚਂ ਯੋ ਮਿਤ੍ਤੇਸੁ ਪਕੁਬ੍ਬਤੀਤਿ ਯੋ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤੇਹਿ ਪਦੇਹਿ ਪਟਿਸਨ੍ਥਰਨ੍ਤੋ ਨਿਰਤ੍ਥਕੇਨ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਕੇਵਲਂ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਚ੍ਛਾਯਾਮਤ੍ਤੇਨੇਵ ਪਿਯਂ ਮਿਤ੍ਤੇਸੁ ਵਾਚਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤਿ. ਅਕਰੋਨ੍ਤਂ ਭਾਸਮਾਨਂ, ਪਰਿਜਾਨਨ੍ਤਿ ਪਣ੍ਡਿਤਾਤਿ ਏਵਰੂਪਂ ਯਂ ਭਾਸਤਿ, ਤਂ ਅਕਰੋਨ੍ਤਂ, ਕੇਵਲਂ ਵਾਚਾਯ ਭਾਸਮਾਨਂ ‘‘ਵਚੀਪਰਮੋ ਨਾਮੇਸ ਅਮਿਤ੍ਤੋ ਮਿਤ੍ਤਪਟਿਰੂਪਕੋ’’ਤਿ ਏਵਂ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਣ੍ਡਿਤਾ ਜਾਨਨ੍ਤਿ.
੨੫੮. ਨ ਸੋ ਮਿਤ੍ਤੋ ਯੋ ਸਦਾ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤੋ, ਭੇਦਾਸਙ੍ਕੀ ਰਨ੍ਧਮੇਵਾਨੁਪਸ੍ਸੀਤਿ ਯੋ ਭੇਦਮੇਵ ਆਸਙ੍ਕਮਾਨੋ ਕਤਮਧੁਰੇਨ ਉਪਚਾਰੇਨ ਸਦਾ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤੋ ਵਿਹਰਤਿ, ਯਂਕਿਞ੍ਚਿ ਅਸ੍ਸਤਿਯਾ ਅਮਨਸਿਕਾਰੇਨ ਕਤਂ, ਅਞ੍ਞਾਣਕੇਨ ਵਾ ਅਕਤਂ, ‘‘ਯਦਾ ਮਂ ਗਰਹਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਦਾ ਨਂ ਏਤੇਨ ਪਟਿਚੋਦੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਰਨ੍ਧਮੇਵ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਸੋ ਮਿਤ੍ਤੋ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬੋਤਿ.
ਏਵਂ ਭਗਵਾ ‘‘ਕੀਦਿਸੋ ਮਿਤ੍ਤੋ ਨ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਇਮਂ ਆਦਿਪਞ੍ਹਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਦੁਤਿਯਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤੁਂ ‘‘ਯਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਸੇਤੀ’’ਤਿ ਇਮਂ ਉਪਡ੍ਢਗਾਥਮਾਹ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ ਯਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਮਿਤ੍ਤੇ ਮਿਤ੍ਤੋ ਤਸ੍ਸ ਹਦਯਮਨੁਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਸਯਨੇਨ ਯਥਾ ਨਾਮ ਪਿਤੁ ਉਰਸਿ ਪੁਤ੍ਤੋ ‘‘ਇਮਸ੍ਸ ਮਯਿ ਉਰਸਿ ਸਯਨ੍ਤੇ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਾ ਅਨਤ੍ਤਮਨਤਾ ਵਾ ਭਵੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿਆਦੀਹਿ ਅਪਰਿਸਙ੍ਕਮਾਨੋ ਨਿਬ੍ਬਿਸਙ੍ਕੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸੇਤਿ, ਏਵਮੇਵਂ ਦਾਰਧਨਜੀਵਿਤਾਦੀਸੁ ਵਿਸ੍ਸਾਸਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਮਿਤ੍ਤਭਾਵੇਨ ਨਿਬ੍ਬਿਸਙ੍ਕੋ ਸੇਤਿ. ਯੋ ਚ ਪਰੇਹਿ ਕਾਰਣਸਤਂ ਕਾਰਣਸਹਸ੍ਸਮ੍ਪਿ ਵਤ੍ਵਾ ਅਭੇਜ੍ਜੋ, ਸ ਵੇ ਮਿਤ੍ਤੋ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬੋਤਿ.
੨੫੯. ਏਵਂ ਭਗਵਾ ‘‘ਕੀਦਿਸੋ ਮਿਤ੍ਤੋ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਏਵਂ ਦੁਤਿਯਪਞ੍ਹਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਤਤਿਯਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤੁਂ ‘‘ਪਾਮੁਜ੍ਜਕਰਣ’’ਨ੍ਤਿ ਗਾਥਮਾਹ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਪਾਮੁਜ੍ਜਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਪਾਮੁਜ੍ਜਕਰਣਂ. ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਕਾਰਣਂ. ਕਿਂ ਪਨ ਤਨ੍ਤਿ? ਵੀਰਿਯਂ. ਤਞ੍ਹਿ ਧਮ੍ਮੂਪਸਞ੍ਹਿਤਂ ਪੀਤਿਪਾਮੋਜ੍ਜਸੁਖਮੁਪ੍ਪਾਦਨਤੋ ਪਾਮੁਜ੍ਜਕਰਣਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਯਥਾਹ ‘‘ਸ੍ਵਾਖਾਤੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਯੋ ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯੋ, ਸੋ ਸੁਖਂ ਵਿਹਰਤੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੧.੩੧੯). ਪਸਂਸਂ ਆਵਹਤੀਤਿ ਪਸਂਸਾਵਹਨਂ. ਆਦਿਤੋ ਦਿਬ੍ਬਮਾਨੁਸਕਸੁਖਾਨਂ, ਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸੁਖਸ੍ਸ ਆਵਹਨਤੋ ਫਲੂਪਚਾਰੇਨ ਸੁਖਂ. ਫਲਂ ਪਟਿਕਙ੍ਖਮਾਨੋ ਫਲਾਨਿਸਂਸੋ. ਭਾਵੇਤੀਤਿ ਵਡ੍ਢੇਤਿ. ਵਹਨ੍ਤੋ ਪੋਰਿਸਂ ਧੁਰਨ੍ਤਿ ਪੁਰਿਸਾਨੁਚ੍ਛਵਿਕਂ ਭਾਰਂ ਆਦਾਯ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਏਤਂ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਵੀਰਿਯਸਙ੍ਖਾਤਂ ਠਾਨਂ ਭਾਵੇਤਿ, ਈਦਿਸੋ ਪਯੋਗੋ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬੋਤਿ.
੨੬੦. ਏਵਂ ਭਗਵਾ ‘‘ਕੀਦਿਸੋ ਪਯੋਗੋ ਪਯੁਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਤਤਿਯਪਞ੍ਹਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤੁਂ ‘‘ਪਵਿਵੇਕਰਸ’’ਨ੍ਤਿ ਗਾਥਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਪਵਿਵੇਕੋਤਿ ਕਿਲੇਸਵਿਵੇਕਤੋ ਜਾਤਤ੍ਤਾ ਅਗ੍ਗਫਲਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਰਸੋਤਿ ਅਸ੍ਸਾਦਨਟ੍ਠੇਨ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਸੁਖਂ. ਉਪਸਮੋਪਿ ਕਿਲੇਸੂਪਸਮਨ੍ਤੇ ਜਾਤਤ੍ਤਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸਙ੍ਖਾਤਉਪਸਮਾਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਾ ਵਾ ਤਦੇਵ, ਧਮ੍ਮਪੀਤਿਰਸੋਪਿ ਅਰਿਯਧਮ੍ਮਤੋ ਅਨਪੇਤਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸਙ੍ਖਾਤੇ ਧਮ੍ਮੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਯ ਪੀਤਿਯਾ ਰਸਤ੍ਤਾ ਤਦੇਵ. ਤਂ ਪਵਿਵੇਕਰਸਂ ਉਪਸਮਸ੍ਸ ਚ ਰਸਂ ਪਿਤ੍ਵਾ ਤਦੇਵ ਧਮ੍ਮਪੀਤਿਰਸਂ ਪਿਵਂ ਨਿਦ੍ਦਰੋ ਹੋਤਿ ਨਿਪ੍ਪਾਪੋ, ਪਿਵਿਤ੍ਵਾਪਿ ਕਿਲੇਸਪਰਿਲ਼ਾਹਾਭਾਵੇਨ ਨਿਦ੍ਦਰੋ, ਪਿਵਨ੍ਤੋਪਿ ਪਹੀਨਪਾਪਤ੍ਤਾ ਨਿਪ੍ਪਾਪੋ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਤਂ ਰਸਾਨਮਗ੍ਗਨ੍ਤਿ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਝਾਨਨਿਬ੍ਬਾਨਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਨਂ ਕਾਯਚਿਤ੍ਤਉਪਧਿਵਿਵੇਕਾਨਞ੍ਚ ਵਸੇਨ ਪਵਿਵੇਕਰਸਾਦਯੋ ਤਯੋ ਏਵ ਏਤੇ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ ਯੋਜੇਨ੍ਤਿ, ਪੁਰਿਮਮੇਵ ਸੁਨ੍ਦਰਂ. ਏਵਂ ਭਗਵਾ ਚਤੁਤ੍ਥਪਞ੍ਹਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਨ੍ਤੋ ਅਰਹਤ੍ਤਨਿਕੂਟੇਨ ਦੇਸਨਂ ਨਿਟ੍ਠਾਪੇਸਿ. ਦੇਸਨਾਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਭਗਵਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਕਤਿਪਾਹੇਨੇਵ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਅਰਹਾ ਅਹੋਸੀਤਿ.
ਪਰਮਤ੍ਥਜੋਤਿਕਾਯ ਖੁਦ੍ਦਕ-ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ
ਸੁਤ੍ਤਨਿਪਾਤ-ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ ਹਿਰਿਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਪਠਮੋ ਭਾਗੋ ਨਿਟ੍ਠਿਤੋ.
ਨਮੋ ਤਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਅਰਹਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ