੧. ਸਙ੍ਗਹਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ

ਏਵਂ ਅਨੇਕਭੇਦਵਿਭਤ੍ਤੇ ਨੇਤ੍ਤਿਪ੍ਪਕਰਣੇ ਯਦਿਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਙ੍ਗਹਵਿਭਾਗਵਾਰਵਸੇਨ ਦੁਵਿਧ’’ਨ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਸਙ੍ਗਹਵਾਰੋ ਆਦਿ. ਤਸ੍ਸਾਪਿ ‘‘ਯਂ ਲੋਕੋ ਪੂਜਯਤੇ’’ਤਿ ਅਯਂ ਗਾਥਾ ਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਯਨ੍ਤਿ ਅਨਿਯਮਤੋ ਉਪਯੋਗਨਿਦ੍ਦੇਸੋ, ਤਸ੍ਸ ‘‘ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਨਿਯਮਨਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਲੋਕੋਤਿ ਕਤ੍ਤੁਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ਪੂਜਯਤੇਤਿ ਕਿਰਿਯਾਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ਸਲੋਕਪਾਲੋਤਿ ਕਤ੍ਤੁਵਿਸੇਸਨਂ. ਸਦਾਤਿ ਕਾਲਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ਨਮਸ੍ਸਤਿ ਚਾਤਿ ਉਪਚਯੇਨ ਕਿਰਿਯਾਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਸਾਮਿਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ਏਤਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ਸਾਸਨਵਰਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਨਿਦ੍ਦੇਸੇਨ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਨਿਦਸ੍ਸਨਂ. ਵਿਦੂਹੀਤਿ ਕਰਣਵਚਨੇਨ ਕਤ੍ਤੁਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ਞੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਕਮ੍ਮਵਾਚਕਕਿਰਿਯਾਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ਨਰਵਰਸ੍ਸਾਤਿ ‘‘ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਨਿਯਮੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸਿਤਸ੍ਸ ਸਰੂਪਤੋ ਦਸ੍ਸਨਂ.

ਤਤ੍ਥ ਲੋਕਿਯਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪੁਞ੍ਞਾਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਤਬ੍ਬਿਪਾਕੋ ਚਾਤਿ ਲੋਕੋ, ਪਜਾ, ਸਤ੍ਤਨਿਕਾਯੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਲੋਕ-ਸਦ੍ਦੋ ਹਿ ਜਾਤਿਸਦ੍ਦਤਾਯ ਸਾਮਞ੍ਞਵਸੇਨ ਨਿਰਵਸੇਸਤੋ ਸਤ੍ਤੇ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਹਿ ਲੋਕਸਦ੍ਦੋ ਸਙ੍ਖਾਰਭਾਜਨੇਸੁਪਿ ਦਿਟ੍ਠਪ੍ਪਯੋਗੋ, ਪੂਜਨਕਿਰਿਯਾਯੋਗ੍ਯਭੂਤਤਾਵਸੇਨ ਪਨ ਸਤ੍ਤਲੋਕਵਚਨੋ ਏਵ ਇਧ ਗਹਿਤੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਪੂਜਯਤੇਤਿ ਮਾਨਯਤਿ, ਅਪਚਾਯਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਲੋਕਂ ਪਾਲੇਨ੍ਤੀਤਿ ਲੋਕਪਾਲਾ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮਹਾਰਾਜਾਨੋ. ਲੋਕਿਯਾ ਪਨ ਇਨ੍ਦਯਮਵਰੁਣਕੁਵੇਰਾ ਲੋਕਪਾਲਾਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਸਹ ਲੋਕਪਾਲੇਹੀਤਿ ਸਲੋਕਪਾਲੋ, ‘‘ਲੋਕੋ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਤੁਲ੍ਯਾਧਿਕਰਣਂ. ਅਥ ਵਾ ਇਸ੍ਸਰਿਯਾਧਿਪਚ੍ਚੇਨ ਤਂਤਂਸਤ੍ਤਲੋਕਸ੍ਸ ਪਾਲਨਤੋ ਰਕ੍ਖਣਤੋ ਖਤ੍ਤਿਯਚਤੁਮਹਾਰਾਜਸਕ੍ਕਸੁਯਾਮਸਨ੍ਤੁਸਿਤਸੁਨਿਮ੍ਮਿਤਪਰਨਿਮ੍ਮਿਤਵਸਵਤ੍ਤਿਮਹਾਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਯੋ ਲੋਕਪਾਲਾ. ਤੇਹਿ ਸਹ ਤਂਤਂਸਤ੍ਤਨਿਕਾਯੋ ਸਲੋਕਪਾਲੋ ਲੋਕੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਅਥ ਵਾ ‘‘ਦ੍ਵੇਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੁਕ੍ਕਾ ਧਮ੍ਮਾ ਲੋਕਂ ਪਾਲੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੨.੯; ਇਤਿਵੁ. ੪੨) ਵਚਨਤੋ ਹਿਰੋਤ੍ਤਪ੍ਪਧਮ੍ਮਾ ਲੋਕਪਾਲਾ. ਤੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਲੋਕੋ ਸਲੋਕਪਾਲੋ. ਹਿਰੋਤ੍ਤਪ੍ਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਹਿ ਪਾਪਗਰਹਿਨੋ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਾ ਧਮ੍ਮਚ੍ਛਨ੍ਦਵਨ੍ਤਤਾਯ ਭਗਵਤਿ ਪੂਜਾਨਮਕ੍ਕਾਰਪਰਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ.

ਸਦਾਤਿ ਸਬ੍ਬਕਾਲਂ ਰਤ੍ਤਿਞ੍ਚੇਵ ਦਿਵਾ ਚ, ਸਦਾਤਿ ਵਾ ਭਗਵਤੋ ਧਰਮਾਨਕਾਲੇ ਤਤੋ ਪਰਞ੍ਚ. ਅਥ ਵਾ ਸਦਾਤਿ ਅਭਿਨੀਹਾਰਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯਾਵ ਸਾਸਨਨ੍ਤਰਧਾਨਾ, ਤਤੋ ਪਰਮ੍ਪਿ ਵਾ. ਮਹਾਭਿਨੀਹਾਰਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਹਿ ਮਹਾਬੋਧਿਸਤ੍ਤਾ ਬੋਧਿਯਾ ਨਿਯਤਤਾਯ ਬੁਦ੍ਧਙ੍ਕੁਰਭੂਤਾ ਸਦੇਵਕਸ੍ਸ ਲੋਕਸ੍ਸ ਪੂਜਨੀਯਾ ਚੇਵ ਵਨ੍ਦਨੀਯਾ ਚ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਯਥਾਹ ਭਗਵਾ ਸੁਮੇਧਭੂਤੋ –

‘‘ਦੀਪਙ੍ਕਰੋ ਲੋਕਵਿਦੂ, ਆਹੁਤੀਨਂ ਪਟਿਗ੍ਗਹੋ;

ਮਮ ਕਮ੍ਮਂ ਪਕਿਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ, ਦਕ੍ਖਿਣਂ ਪਾਦਮੁਦ੍ਧਰਿ.

‘‘ਯੇ ਤਤ੍ਥਾਸੁਂ ਜਿਨਪੁਤ੍ਤਾ, ਪਦਕ੍ਖਿਣਮਕਂਸੁ ਮਂ;

ਦੇਵਾ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਅਸੁਰਾ ਚ, ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾਨ ਪਕ੍ਕਮੁ’’ਨ੍ਤਿ. (ਬੁ. ਵਂ. ੨.੭੫-੭੬);

ਨਮਸ੍ਸਤਿ ਚਾਤਿ ਕੇਚਿ ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਪੂਜਾਸਕ੍ਕਾਰਾਦੀਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤਾਪਿ ਤੇਸਂ ਅਪਾਕਟਗੁਣਤਾਯ ਨਮਕ੍ਕਾਰਂ ਨ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਨ ਏਵਂ ਭਗਵਤੋ, ਯਥਾਭੂਤਅਬ੍ਭੁਗ੍ਗਤਕਿਤ੍ਤਿਸਦ੍ਦਤਾਯ ਪਨ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਸਦੇਵਕੋ ਲੋਕੋ ਪੂਜਯਤਿ ਚੇਵ ਨਮਸ੍ਸਤਿ ਚਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਸਦਾ ਨਰਮਨੁਸ੍ਸੋ’’ਤਿ ਕੇਚਿ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਨ ਸੁਨ੍ਦਰਂ. ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਯਂ ਸਦੇਵਕੋ ਲੋਕੋ ਪੂਜਯਤਿ ਚੇਵ ਨਮਸ੍ਸਤਿ ਚ, ਤਸ੍ਸ. ਏਤਨ੍ਤਿ ਇਦਾਨਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਬੁਦ੍ਧਿਯਂ ਵਿਪਰਿਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸਾਸਨਵਰਨ੍ਤਿ ਤਂ ਸਰੂਪਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਪਰਮਤ੍ਥੇਹਿ ਯਥਾਰਹਂ ਸਤ੍ਤੇ ਸਾਸਤਿ ਵਿਨੇਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਸਾਸਨਂ, ਤਦੇਵ ਏਕਨ੍ਤਨਿਯ੍ਯਾਨਟ੍ਠੇਨ ਅਨਞ੍ਞਸਾਧਾਰਣਗੁਣਤਾਯ ਚ ਉਤ੍ਤਮਟ੍ਠੇਨ ਤਂਤਂਅਭਿਪਤ੍ਥਿਤਸਮਿਦ੍ਧਿਹੇਤੁਤਾਯ ਪਣ੍ਡਿਤੇਹਿ ਵਰਿਤਬ੍ਬਤੋ ਵਾ ਵਰਂ, ਸਾਸਨਮੇਵ ਵਰਨ੍ਤਿ ਸਾਸਨਵਰਂ. ਵਿਦੂਹੀਤਿ ਯਥਾਸਭਾਵਤੋ ਕਮ੍ਮਕਮ੍ਮਫਲਾਨਿ ਕੁਸਲਾਦਿਭੇਦੇ ਚ ਧਮ੍ਮੇ ਵਿਦਨ੍ਤੀਤਿ ਵਿਦੂ, ਪਣ੍ਡਿਤਮਨੁਸ੍ਸਾ, ਤੇਹਿ. ਞਾਤਬ੍ਬਂ, ਞਾਣਮਰਹਤੀਤਿ ਵਾ ਞੇਯ੍ਯਂ. ਨਰਵਰਸ੍ਸਾਤਿ ਪੁਰਿਸਵਰਸ੍ਸ, ਅਗ੍ਗਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਯੋ ਅਨਞ੍ਞਸਾਧਾਰਣਮਹਾਕਰੁਣਾਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਾਦਿਗੁਣਵਿਸੇਸਯੋਗੇਨ ਸਦੇਵਕੇਨ ਲੋਕੇਨ ਪੂਜਨੀਯੋ ਨਮਸ੍ਸਨੀਯੋ ਚ ਭਗਵਾ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ, ਤਸ੍ਸ ਲੋਕੇ ਉਤ੍ਤਮਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਏਤਂ ਇਦਾਨਿ ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਵਿਭਜਿਤਬ੍ਬਹਾਰਨਯਪਟ੍ਠਾਨਵਿਚਾਰਣਵਿਸਯਭੂਤਂ ਸਾਸਨਂ ਆਦਿਕਲ੍ਯਾਣਤਾਦਿਗੁਣਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਰਂ ਅਗ੍ਗਂ ਉਤ੍ਤਮਂ ਨਿਪੁਣਞਾਣਗੋਚਰਤਾਯ ਪਣ੍ਡਿਤਵੇਦਨੀਯਮੇਵਾਤਿ. ਭਗਵਤੋ ਹਿ ਵਚਨਂ ਏਕਗਾਥਾਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਸਚ੍ਚਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਖਨ੍ਧਾਯਤਨਧਾਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾਦਿਸਭਾਵਧਮ੍ਮਨਿਦ੍ਧਾਰਣਕ੍ਖਮਤਾਯ ਸੋਲ਼ਸਹਾਰਪਞ੍ਚਨਯਸੋਲ਼ਸਅਟ੍ਠਵੀਸਤਿਵਿਧਪਟ੍ਠਾਨਵਿਚਾਰਯੋਗ੍ਯਭਾਵੇਨ ਚ ਪਰਮਗਮ੍ਭੀਰਂ ਅਤ੍ਥਤੋ ਅਗਾਧਪਾਰਂ ਸਣ੍ਹਸੁਖੁਮਞਾਣਵਿਸਯਮੇਵਾਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ – ‘‘ਪਞ੍ਞਵਨ੍ਤਸ੍ਸਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ, ਨਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞਸ੍ਸਾ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੩੫੮; ਅ. ਨਿ. ੮.੩੦). ਅਥ ਵਾ ਭਗਵਤੋ ਸਾਸਨਂ ਪਰਿਞ੍ਞਾਕ੍ਕਮੇਨ ਲਕ੍ਖਣਾਵਬੋਧਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸੁਞ੍ਞਤਮੁਖਾਦੀਹਿ ਓਗਾਹਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਅਵਿਞ੍ਞੂਨਂ ਸੁਪਿਨਨ੍ਤੇਨਪਿ ਨ ਵਿਸਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ – ‘‘ਵਿਦੂਹਿ ਞੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਥਾ ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਏਤੁ ਵਿਞ੍ਞੂ ਪੁਰਿਸੋ’’ਤਿਆਦਿ.

ਅਪਰੇ ਪਨ ‘‘ਤਂ ਤਸ੍ਸ ਸਾਸਨਵਰ’’ਨ੍ਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਮਤੇਨ ਯਂ-ਸਦ੍ਦੋ ਸਾਸਨ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਸਮਾਨਾਧਿਕਰਣੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ ਯਂ ਸਾਸਨਵਰਂ ਸਲੋਕਪਾਲੋ ਲੋਕੋ ਪੂਜਯਤਿ ਨਮਸ੍ਸਤਿ ਚ, ਤਂ ਸਾਸਨਵਰਂ ਵਿਦੂਹਿ ਞਾਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ. ਇਮਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਨਯੇ ਲੋਕਪਾਲ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਭਗਵਾਪਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਭਗਵਾ ਹਿ ਲੋਕਗ੍ਗਤਾਯਕਤ੍ਤਾ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਲੋਕਪਾਲੋ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਲੋਕਪਾਲਸ੍ਸ ਸਤ੍ਥੁਨੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਲੋਕਪਾਲੋਤਿ ਚੇਤ੍ਥ ਲੋਕਪਾਲ-ਸਦ੍ਦੋ ਗੁਣੀਭੂਤੋਪਿ ਸਤ੍ਥੁਵਿਸਯਤ੍ਤਾ ਸਾਸਨ-ਸਦ੍ਦਾਪੇਕ੍ਖਤਾਯ ਸਾਮਿਭਾਵੇਨ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੀਵਿਸੇਸਭੂਤੋ ਪਧਾਨਭੂਤੋ ਵਿਯ ਪਟਿਨਿਦ੍ਦੇਸਂ ਅਰਹਤੀਤਿ.

ਕਥਂ ਪਨ ਸਯਂ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਾਮੀ ਭਗਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਪੂਜਯਤੀਤਿ? ਨਾਯਂ ਵਿਰੋਧੋ. ਧਮ੍ਮਗਰੁਨੋ ਹਿ ਬੁਦ੍ਧਾ ਭਗਵਨ੍ਤੋ, ਤੇ ਸਬ੍ਬਕਾਲਂ ਧਮ੍ਮਂ ਅਪਚਾਯਮਾਨਾਵ ਵਿਹਰਨ੍ਤੀਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ – ‘‘ਯਂਨੂਨਾਹਂ ਯ੍ਵਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਮਯਾ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ, ਤਮੇਵ ਧਮ੍ਮਂ ਸਕ੍ਕਤ੍ਵਾ ਗਰੁਂ ਕਤ੍ਵਾ ਉਪਨਿਸ੍ਸਾਯ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੭੩; ਅ. ਨਿ. ੪.੨੧).

ਅਪਿ ਚ ਭਗਵਤੋ ਧਮ੍ਮਪੂਜਨਾ ਸਤ੍ਤਸਤ੍ਤਾਹਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਆਦੀਹਿ ਦੀਪੇਤਬ੍ਬਾ. ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਚ ਧਮ੍ਮੇਨ ਸਦੇਵਕਸ੍ਸ ਲੋਕਸ੍ਸ ਸਾਮੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਨ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਸਾਮੀਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਨਮਸ੍ਸਤੀਤਿ ਵਚਨਂ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਨ ਹਿ ਭਗਵਾ ਕਞ੍ਚਿ ਨਮਸ੍ਸਤੀਤਿ, ਏਸੋਪਿ ਨਿਦ੍ਦੋਸੋ. ਨ ਹਿ ਨਮਸ੍ਸਤੀਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ਨਮਕ੍ਕਾਰਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਅਯਮੇਵ ਅਤ੍ਥੋ, ਅਥ ਖੋ ਗਰੁਕਰਣੇਨ ਤਨ੍ਨਿਨ੍ਨੋ ਤਪ੍ਪੋਣੋ ਤਪ੍ਪਬ੍ਭਾਰੋਤਿ ਅਯਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥੋ ਲਬ੍ਭਤਿ. ਭਗਵਾ ਚ ਧਮ੍ਮਗਰੁਤਾਯ ਸਬ੍ਬਕਾਲਂ ਧਮ੍ਮਨਿਨ੍ਨਪੋਣਪਬ੍ਭਾਰਭਾਵੇਨ ਵਿਹਰਤੀਤਿ. ਅਯਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥੋ ‘‘ਯੇਨ ਸੁਦਂ ਸ੍ਵਾਹਂ ਨਿਚ੍ਚਕਪ੍ਪਂ ਵਿਹਰਾਮੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੩੮੭) ਏਵਮਾਦੀਹਿ ਸੁਤ੍ਤਪਦੇਹਿ ਦੀਪੇਤਬ੍ਬੋ. ‘‘ਵਿਦੂਹਿ ਨੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ, ਤਸ੍ਸ ਪਣ੍ਡਿਤੇਹਿ ਸਪਰਸਨ੍ਤਾਨੇਸੁ ਨੇਤਬ੍ਬਂ ਪਾਪੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਤ੍ਥ ਅਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨੇ ਪਾਪਨਂ ਬੁਜ੍ਝਨਂ, ਪਰਸਨ੍ਤਾਨੇ ਬੋਧਨਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਏਵਂ ਭਗਵਤੋ ਸਦੇਵਕਸ੍ਸ ਲੋਕਸ੍ਸ ਪੂਜਨੀਯਵਨ੍ਦਨੀਯਭਾਵੋ ਅਗ੍ਗਪੁਗ੍ਗਲਭਾਵੋ ਚ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਗੁਣਵਿਸਿਟ੍ਠਤਂ ਦੀਪੇਤਿ, ਸਾ ਚ ਗੁਣਵਿਸਿਟ੍ਠਤਾ ਮਹਾਬੋਧਿਯਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਆਸਵਕ੍ਖਯਞਾਣਪਦਟ੍ਠਾਨਞ੍ਹਿ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਂ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਪਦਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚ ਆਸਵਕ੍ਖਯਞਾਣਂ ‘‘ਮਹਾਬੋਧੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਸਾ ਅਵਿਪਰੀਤਧਮ੍ਮਦੇਸਨਤੋ ਤਥਾਗਤੇ ਸੁਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਾਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਨ ਹਿ ਸਵਾਸਨਨਿਰਵਸੇਸਕਿਲੇਸਪ੍ਪਹਾਨਂ ਅਨਾਵਰਣਞਾਣਞ੍ਚ ਵਿਨਾ ਤਾਦਿਸੀ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾ ਸਮ੍ਭਵਤਿ. ਇਚ੍ਚਸ੍ਸ ਚਤੁਵੇਸਾਰਜ੍ਜਯੋਗੋ. ਤੇਨ ਦਸਬਲਛਅਸਾਧਾਰਣਞਾਣਅਟ੍ਠਾਰਸਾਵੇਣਿਕਬੁਦ੍ਧਧਮ੍ਮਾਦਿਸਕਲਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਗੁਣਪਾਰਿਪੂਰੀ ਪਕਾਸਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਏਤਾਦਿਸੀ ਚ ਗੁਣਵਿਭੂਤਿ ਮਹਾਕਰੁਣਾਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਂ ਅਭਿਨੀਹਾਰਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਪੁਰਸ੍ਸਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਪਾਦਿਤਂ ਸਮਤ੍ਤਿਂਸਪਾਰਮਿਸਙ੍ਖਾਤਂ ਪੁਞ੍ਞਞਾਣਸਮ੍ਭਾਰਮਨ੍ਤਰੇਨ ਨ ਉਪਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਹੇਤੁਸਮ੍ਪਦਾਪਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਵਿਭਾਵਿਤਾ ਹੋਤੀਤਿ ਏਵਂ ਭਗਵਤੋ ਤੀਸੁਪਿ ਅਵਤ੍ਥਾਸੁ ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤਾਨਂ ਏਕਨ੍ਤਹਿਤਪ੍ਪਟਿਲਾਭਹੇਤੁਭੂਤਾ ਆਦਿਮਜ੍ਝਪਰਿਯੋਸਾਨਕਲ੍ਯਾਣਾ ਨਿਰਵਸੇਸਾ ਬੁਦ੍ਧਗੁਣਾ ਇਮਾਯ ਗਾਥਾਯ ਪਕਾਸਿਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਦੁਤਿਯਨਯੇ ਪਨ ਯਸ੍ਮਾ ਸਿਕ੍ਖਤ੍ਤਯਸਙ੍ਗਹਂ ਸਫਲਂ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸਾਸਨਂ ਤਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਭੂਤਞ੍ਚ ਅਮਤਧਾਤੁਂ ਤਦਧਿਗਮੂਪਾਯਞ੍ਚ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਪਟਿਪਤ੍ਤਿਸਾਸਨਂ ਤਦਤ੍ਥਪਰਿਦੀਪਨਞ੍ਚ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਸਾਸਨਂ ਯਥਾਰਹਂ ਸਚ੍ਚਾਭਿਸਮਯਵਸੇਨ ਅਭਿਸਮੇਨ੍ਤੋ ਸ੍ਵਾਕ੍ਖਾਤਤਾਦਿਗੁਣਵਿਸੇਸਯੁਤ੍ਤਤਂ ਮਨਸਿਕਰੋਨ੍ਤੋ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਸਵਨਧਾਰਣਪਰਿਪੁਚ੍ਛਾਦੀਹਿ ਪਰਿਚਯਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਚ ਸਦੇਵਕੋ ਲੋਕੋ ਪੂਜਯਤਿ ਨਾਮ. ਲੋਕਨਾਥੋ ਚ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੋਧਿਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵੇਨੇਯ੍ਯਾਨਂ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨੇਨ ‘‘ਅਰਿਯਂ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿਂ ਦੇਸੇਸ੍ਸਾਮਿ’’ (ਮ. ਨਿ. ੩.੧੩੬; ਸਂ. ਨਿ. ੫.੨੮; ਪੇਟਕੋ. ੨੪), ‘‘ਮਗ੍ਗਾਨਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਸੇਟ੍ਠੋ’’ (ਧ. ਪ. ੨੭੩; ਕਥਾ. ੮੭੨; ਨੇਤ੍ਤਿ. ੧੨੫; ਪੇਟਕੋ. ੩੦), ‘‘ਯਾਵਤਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਾ ਸਙ੍ਖਤਾ ਵਾ ਅਸਙ੍ਖਤਾ ਵਾ, ਵਿਰਾਗੋ ਤੇਸਂ ਅਗ੍ਗਮਕ੍ਖਾਯਤਿ’’ (ਇਤਿਵੁ. ੯੦; ਅ. ਨਿ. ੪.੩੪), ‘‘ਖਯਂ ਵਿਰਾਗਂ ਅਮਤਂ ਪਣੀਤਂ’’ (ਖੁ. ਪਾ. ੬.੪; ਸੁ. ਨਿ. ੨੨੭), ‘‘ਏਕਾਯਨੋ ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਗ੍ਗੋ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯਾ’’ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੩੭੩; ਮ. ਨਿ. ੧.੧੦੬; ਸਂ. ਨਿ. ੫.੩੬੭), ‘‘ਧਮ੍ਮਂ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੇਸੇਸ੍ਸਾਮਿ ਆਦਿਕਲ੍ਯਾਣ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਹਿ (ਮ. ਨਿ. ੩.੪੨੦; ਨੇਤ੍ਤਿ. ੫) ਵਚਨੇਹਿ ਥੋਮਨੇਨ ਚ ਪੂਜਯਤਿ ਨਾਮ. ਤਸ੍ਮਾ ਸਾਸਨਵਰਸ੍ਸ ਪੂਜਨੀਯਭਾਵੋ ਇਧ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਅਨਵਸੇਸਤੋ ਧਮ੍ਮਗੁਣੇ ਦੀਪੇਤੀਤਿ ਯੇ ਅਰਿਯਭਾਵਾਦਯੋ ਨਿਯ੍ਯਾਨਾਦਯੋ ਖਯਵਿਰਾਗਾਦਯੋ ਮਦਨਿਮ੍ਮਦਨਾਦਯੋ ਅਸਙ੍ਖਤਾਦਯੋ ਸ੍ਵਾਕ੍ਖਾਤਤਾਦਯੋ ਆਦਿਕਲ੍ਯਾਣਤਾਦਯੋ ਚ ਅਨੇਕੇਹਿ ਸੁਤ੍ਤਪਦੇਹਿ ਪਵੇਦਿਤਾ ਅਨੇਕੇ ਧਮ੍ਮਗੁਣਾ, ਤੇ ਨਿਰਵਸੇਸਤੋ ਇਮਾਯ ਗਾਥਾਯ ਪਕਾਸਿਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਪ੍ਪਟਿਵੇਧੇਨ ਸਮੁਗ੍ਘਾਟਿਤਸਮ੍ਮੋਹਾਯੇਵ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਪਣ੍ਡਿਤਾ ਬਾਲ੍ਯਾਦਿਸਮਤਿਕ੍ਕਮਨਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਭਾਵਿਤਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਗ੍ਗਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤਸਾਮਞ੍ਞਫਲਾ ਚ ਅਰਿਯਪੁਗ੍ਗਲਾ ਵਿਸੇਸਤੋ ਵਿਦੂਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਤੇ ਹਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸਾਸਨਵਰਂ ਅਵਿਪਰੀਤਤੋ ਞਾਤੁਂ ਨੇਤੁਞ੍ਚ ਸਪਰਸਨ੍ਤਾਨੇ ਸਕ੍ਕੁਣਨ੍ਤੀਤਿ ਅਟ੍ਠਅਰਿਯਪੁਗ੍ਗਲਸਮੂਹਸ੍ਸ ਪਰਮਤ੍ਥਸਙ੍ਘਸ੍ਸਾਪਿ ਇਧ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਯੇ ਸੁਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨਤਾਦਯੋ ਅਨੇਕੇਹਿ ਸੁਤ੍ਤਪਦੇਹਿ ਸਂਵਣ੍ਣਿਤਾ ਅਰਿਯਸਙ੍ਘਗੁਣਾ, ਤੇਪਿ ਨਿਰਵਸੇਸਤੋ ਇਧ ਪਕਾਸਿਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਏਵਂ ਪਠਮਗਾਥਾਯ ਸਾਤਿਸਯਂ ਰਤਨਤ੍ਤਯਗੁਣਪਰਿਦੀਪਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ –

‘‘ਸਬ੍ਬਪਾਪਸ੍ਸ ਅਕਰਣਂ, ਕੁਸਲਸ੍ਸ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾ;

ਸਚਿਤ੍ਤਪਰਿਯੋਦਪਨਂ, ਏਤਂ ਬੁਦ੍ਧਾਨ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ. (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੯੦; ਧ. ਪ. ੧੮੩; ਨੇਤ੍ਤਿ. ੩੦, ੫੦, ੧੧੬, ੧੨੪) –

ਵਚਨਤੋ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਸਿਕ੍ਖਤ੍ਤਯਸਙ੍ਗਹਂ ਸਾਸਨਂ, ਤਂ ਪਨ ਸਿਕ੍ਖਤ੍ਤਯਂ ਞਾਣਵਿਸੇਸਵਿਸਯਭਾਵਭੇਦਤੋ ਅਵਤ੍ਥਾਭੇਦਤੋ ਚ ਤਿਵਿਧਂ ਹੋਤਿ. ਕਥਂ? ਸੁਤਮਯਞਾਣਗੋਚਰੋ ਚ ਯੋ ‘‘ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਸਦ੍ਧਮ੍ਮੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਚਿਨ੍ਤਾਮਯਞਾਣਗੋਚਰੋ ਚ ਯੋ ਆਕਾਰਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕਦਿਟ੍ਠਿਨਿਜ੍ਝਾਨਕ੍ਖਨ੍ਤੀਹਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾਕਾਰੋ ਵਿਮੁਤ੍ਤਾਯਤਨਵਿਸੇਸੋ ‘‘ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਸਦ੍ਧਮ੍ਮੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਾਦਿਸਹਗਤੋ ਭਾਵਨਾਮਯਞਾਣਗੋਚਰੋ ਚ ਯੋ ‘‘ਪਟਿਵੇਧਸਦ੍ਧਮ੍ਮੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਏਵਂ ਤਿਵਿਧਮ੍ਪਿ ਸਾਸਨਂ ਸਾਸਨਵਰਨ੍ਤਿ ਪਦੇਨ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਪਠਮਂ, ਤਂ ਇਤਰੇਸਂ ਅਧਿਗਮੂਪਾਯੋਤਿ ਸਬ੍ਬਸਾਸਨਮੂਲਭੂਤਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਕਰਣਸ੍ਸ ਚ ਵਿਸਯਭੂਤਂ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਸਾਸਨਮੇਵ ਤਾਵ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਵਿਭਜਨ੍ਤੋ ‘‘ਦ੍ਵਾਦਸ ਪਦਾਨੀ’’ਤਿ ਗਾਥਮਾਹ.

ਤਤ੍ਥ ਦ੍ਵਾਦਸਾਤਿ ਗਣਨਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ. ਪਦਾਨੀਤਿ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਧਮ੍ਮਨਿਦਸ੍ਸਨਂ. ਤੇਸੁ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਪਦਾਨਿ ਪਜ੍ਜਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਏਤੇਹੀਤਿ ਪਦਾਨਿ. ਅਤ੍ਥਪਦਾਨਿ ਪਨ ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਞਾਯਨ੍ਤੀਤਿ ਪਦਾਨਿ. ਉਭਯਮ੍ਪਿ ਵਾ ਉਭਯਥਾ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਪਦਾਨਮ੍ਪਿ ਅਵਿਪਰੀਤਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ, ਅਤ੍ਥਪਦਾਨਂ ਉਤ੍ਤਰਿਵਿਸੇਸਾਧਿਗਮਸ੍ਸ ਕਾਰਣਭਾਵਤੋ, ਤਾਨਿ ਪਦਾਨਿ ਪਰਤੋ ਪਾਲ਼ਿਯਞ੍ਞੇਵ ਆਵਿ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਤਤ੍ਥੇਵ ਵਣ੍ਣਯਿਸ੍ਸਾਮ. ਅਤ੍ਥਸੂਚਨਾਦਿਅਤ੍ਥਤੋ ਸੁਤ੍ਤਂ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਸਙ੍ਗਹੇਸੁ –

‘‘ਅਤ੍ਥਾਨਂ ਸੂਚਨਤੋ, ਸੁਵੁਤ੍ਤਤੋ ਸਵਨਤੋਥ ਸੂਦਨਤੋ;

ਸੁਤ੍ਤਾਣਾ ਸੁਤ੍ਤਸਭਾਗਤੋ ਚ, ‘ਸੁਤ੍ਤ’ਨ੍ਤਿ ਅਕ੍ਖਾਤ’’ਨ੍ਤਿ. (ਪਾਰਾ. ਅਟ੍ਠ. ੧.ਪਠਮਮਹਾਸਙ੍ਗੀਤਿਕਥਾ; ਦੀ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.ਪਠਮਮਹਾਸਙ੍ਗੀਤਿਕਥਾ; ਧ. ਸ. ਅਟ੍ਠ. ਨਿਦਾਨਕਥਾ);

ਤਦੇਤਂ ਤਤ੍ਥ ਸੁਤ੍ਤਪਿਟਕਵਸੇਨ ਆਗਤਂ, ਇਧ ਪਨ ਪਿਟਕਤ੍ਤਯਵਸੇਨ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ‘‘ਦ੍ਵਾਦਸ ਪਦਾਨਿ ਸੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਯਂ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਸਾਸਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਂ ਸਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਤਂ ‘‘ਸੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਕਲਂ ਬੁਦ੍ਧਵਚਨਂ. ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥੋ ਚਾਤਿ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਞ੍ਚੇਵ ਤਦਤ੍ਥੋ ਚ. ਯਤੋ ‘‘ਦ੍ਵਾਦਸ ਪਦਾਨਿ ਸੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਅਤ੍ਥਸੂਚਨਾਦਿਤੋ ਸੁਤ੍ਤਂ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮੋ, ਤਞ੍ਚ ਸਬ੍ਬਂ ਅਤ੍ਥਤੋ ਦ੍ਵਾਦਸ ਪਦਾਨਿ ਛ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਪਦਾਨਿ ਚੇਵ ਛ ਅਤ੍ਥਪਦਾਨਿ ਚਾਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਯਦੇਤਂ ‘‘ਸਾਸਨਵਰ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਸੁਤ੍ਤਂ, ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਸਾਸਨਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ. ਅਤ੍ਥਤੋ ਪਨ ਦ੍ਵਾਦਸ ਪਦਾਨਿ, ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤ੍ਥਪਦਸਮੁਦਾਯਭਾਵਤੋ. ਯਥਾਹ – ‘‘ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥੋ ਚਾ’’ਤਿ. ਤਂ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਂ ਉਭਯਨ੍ਤਿ ਯਸ੍ਮਿਂ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇ ਅਤ੍ਥੇ ਚ ਵਚਨਵਚਨੀਯਭਾਵੇਨ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇ ਸੁਤ੍ਤਵੋਹਾਰੋ, ਤਦੁਭਯਂ ਸਰੂਪਤੋ ਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬਂ ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਕਤਮੋ ਅਤ੍ਥੋਤਿ? ਤੇਨੇਵਾਹ – ‘‘ਕੋ ਅਤ੍ਥੋ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਕਤਮ’’ਨ੍ਤਿ.

ਏਵਂ ‘‘ਸਾਸਨਵਰ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਭਾਵਂ ਤਸ੍ਸ ਚ ਅਤ੍ਥਬ੍ਯਞ੍ਜਨਪਦਭਾਵੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਤਸ੍ਸ ਪਵਿਚਯੁਪਾਯਂ ਨੇਤ੍ਤਿਪ੍ਪਕਰਣਂ ਪਦਤ੍ਥਵਿਭਾਗੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸੋਲ਼ਸਹਾਰਾ’’ਤਿ ਗਾਥਮਾਹ.

ਤਤ੍ਥ ਸੋਲ਼ਸ ਹਾਰਾ ਏਤਿਸ੍ਸਾਤਿ ਸੋਲ਼ਸਹਾਰਾ. ਪਞ੍ਚਨਯਾ ਅਟ੍ਠਾਰਸਮੂਲਪਦਾਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਅਥ ਵਾ ਸੋਲ਼ਸ ਹਾਰਾ ਸੋਲ਼ਸਹਾਰਾ. ਏਵਂ ਇਤਰਤ੍ਥਾਪਿ. ਹਾਰਨਯਮੂਲਪਦਾਨਿ ਏਵ ਹਿ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਚ ਭਾਸਿਤਾਨਿ ਨੇਤ੍ਤੀਤਿ. ਸਾਸਨਸ੍ਸ ਪਰਿਯੇਟ੍ਠੀਤਿ ਸਾਸਨਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਪਰਿਯੇਸਨਾ, ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਸਾਸਨਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸਂਵਣ੍ਣਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਸਕਲਸ੍ਸੇਵ ਵਾ ਸਾਸਨਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਵਿਚਾਰਣਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਪਟਿਵੇਧੇਪਿ ਹਿ ਨੇਤ੍ਤਿਨਯਾਨੁਸਾਰੇਨ ਅਧਿਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ. ਮਹਕਚ੍ਚਾਨੇਨਾਤਿ ਕਚ੍ਚੋਤਿ ਪੁਰਾਤਨੋ ਇਸਿ, ਤਸ੍ਸ ਵਂਸਾਲਙ੍ਕਾਰਭੂਤੋਯਂ ਮਹਾਥੇਰੋ ‘‘ਕਚ੍ਚਾਨੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਮਹਕਚ੍ਚਾਨੋਤਿ ਪਨ ਪੂਜਾਵਚਨਂ, ਯਥਾ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੋਤਿ, ‘‘ਕਚ੍ਚਾਯਨਗੋਤ੍ਤਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾ’’ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ. ਅਯਞ੍ਚ ਗਾਥਾ ਨੇਤ੍ਤਿਂ ਸਙ੍ਗਾਯਨ੍ਤੇਹਿ ਪਕਰਣਤ੍ਥਸਙ੍ਗਣ੍ਹਨਵਸੇਨ ਠਪਿਤਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਯਥਾ ਚਾਯਂ, ਏਵਂ ਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗਵਾਰੇ ਤਂਤਂਹਾਰਨਿਦ੍ਦੇਸਨਿਗਮਨੇ ‘‘ਤੇਨਾਹ ਆਯਸ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਂ, ਹਾਰਾਦਿਸਮੁਦਾਯਭੂਤਾਯਂ ਨੇਤ੍ਤਿਯਂ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤ੍ਥਸਮੁਦਾਯੇ ਚ ਸੁਤ੍ਤੇ ਕਿਂ ਕੇਨ ਵਿਚਿਯਤੀਤਿ ਵਿਚਾਰਣਾਯਂ ਆਹ – ‘‘ਹਾਰਾ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਵਿਚਯੋ’’ਤਿਆਦਿ.

ਤਤ੍ਥ ਸੋਲ਼ਸਪਿ ਹਾਰਾ ਮੂਲਪਦਨਿਦ੍ਧਾਰਣਮਨ੍ਤਰੇਨ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਮੁਖੇਨੇਵ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਨ ਨਯਾ ਵਿਯ ਮੂਲਪਦਸਙ੍ਖਾਤਸਭਾਵਧਮ੍ਮਨਿਦ੍ਧਾਰਣਮੁਖੇਨਾਤਿ ਤੇ ‘‘ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਵਿਚਯੋ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਅਤ੍ਥਨਯਾ ਪਨ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਅਤ੍ਥਮੁਖੇਨੇਵ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸਮ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਆਹ – ‘‘ਨਯਾ ਤਯੋ ਚ ਸੁਤ੍ਤਤ੍ਥੋ’’ਤਿ. ਅਯਞ੍ਚ ਵਿਚਾਰਣਾ ਪਰਤੋਪਿ ਆਗਮਿਸ੍ਸਤਿ. ਕੇਚਿ ‘‘ਨਯੋ ਚਾ’’ਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਨ ਸੁਨ੍ਦਰਂ. ਉਭਯਂ ਪਰਿਗ੍ਗਹੀਤਨ੍ਤਿ ਹਾਰਾ ਨਯਾ ਚਾਤਿ ਏਤਂ ਉਭਯਂ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਨਿਦ੍ਧਾਰਣਵਸੇਨ ਪਰਿਸਮਨ੍ਤਤੋ ਗਹਿਤਂ ਸਬ੍ਬਥਾ ਸੁਤ੍ਤੇ ਯੋਜਿਤਂ. ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਸੁਤ੍ਤਂ ਵਦਤਿ ਸਂਵਣ੍ਣੇਤਿ. ਕਥਂ? ਯਥਾਸੁਤ੍ਤਂ ਸੁਤ੍ਤਾਨੁਰੂਪਂ, ਯਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਯਥਾ ਸਂਵਣ੍ਣੇਤਬ੍ਬਂ, ਤਥਾ ਸਂਵਣ੍ਣੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਂ ਯਂ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵਾ ਯਥਾਸੁਤ੍ਤਂ, ਸਬ੍ਬਂ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨੇਤ੍ਤਿਨਯੇਨ ਹਿ ਸਂਵਣ੍ਣੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਂ ਨਾਮ ਸੁਤ੍ਤਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ.

ਇਦਾਨਿ ਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਸਾਸਨਵਰਂ ਵਿਦੂਹਿ ਞੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਨੇਤ੍ਤਿਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯ ਵਿਸਯਭੂਤਂ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਮੇਵ ਪਕਾਰਨ੍ਤਰੇਨ ਨਿਯਮੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯਾ ਚੇਵਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਤਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੇਸੁ ਕਤਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਪ੍ਪਬਨ੍ਧੋ ਦੇਸਨਾ, ਯੋ ਪਾਠੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਦਤ੍ਥੋ ਦੇਸਿਤਂ ਤਾਯ ਦੇਸਨਾਯ ਪਬੋਧਿਤਤ੍ਤਾ. ਤਦੁਭਯਞ੍ਚ ਵਿਮੁਤ੍ਤਾਯਤਨਸੀਸੇਨ ਪਰਿਚਯਂ ਕਰੋਨ੍ਤਾਨਂ ਅਨੁਪਾਦਾਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਪਰਿਯੋਸਾਨਾਨਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤੀਨਂ ਹੇਤੁਭਾਵਤੋ ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਂ, ਤਦੁਭਯਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਾ ਞੇਯ੍ਯਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ ਤਦੇਵ ਦ੍ਵਯਂ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ਯਾ ਚੇਵ…ਪੇ… ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਰਾਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਿਜਾਨਨੇ ਸਾਧੇਤਬ੍ਬੇ, ਨਿਪ੍ਫਾਦੇਤਬ੍ਬੇ ਚੇਤਂ ਭੁਮ੍ਮਂ. ਅਯਮਾਨੁਪੁਬ੍ਬੀਤਿ ਅਯਂ ਵਕ੍ਖਮਾਨਾ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਿ ਹਾਰਨਯਾਨਂ ਅਨੁਕ੍ਕਮੋ, ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਵਕ੍ਖਮਾਨਾ ਹਾਰਨਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨਵਵਿਧਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਪਰਿਯੇਟ੍ਠੀਤਿ ਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਸੇਨ ਨਵਙ੍ਗਸ੍ਸ ਸਾਸਨਸ੍ਸ ਪਰਿਯੇਸਨਾ, ਅਤ੍ਥਵਿਚਾਰਣਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਾਮਿਅਤ੍ਥੇ ਵਾ ਏਤਂ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂ ਨਵਵਿਧਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਪਰਿਯੇਟ੍ਠਿਯਾ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੀਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੀਤਿ ਕਰਣਤ੍ਥੇ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਵਿਜਾਨਨੇ ਸਾਧੇਤਬ੍ਬੇ ਵਕ੍ਖਮਾਨਾਯ ਹਾਰਨਯਾਨੁਪੁਬ੍ਬਿਯਾ ਅਯਂ ਨਵਵਿਧਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਪਰਿਯੇਸਨਾਤਿ.

ਏਤ੍ਥਾਹ – ਕਥਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਗੇਯ੍ਯਙ੍ਗਾਦੀਨਂ ਸੁਤ੍ਤਭਾਵੋ, ਸੁਤ੍ਤਭਾਵੇ ਚ ਤੇਸਂ ਕਥਂ ਸਾਸਨਸ੍ਸ ਨਵਙ੍ਗਭਾਵੋ. ਯਞ੍ਚ ਸਙ੍ਗਹੇਸੁ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ‘‘ਸਗਾਥਕਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਗੇਯ੍ਯਂ, ਨਿਗ੍ਗਾਥਕਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣ’’ਨ੍ਤਿ, ਤਥਾ ਚ ਸਤਿ ਸੁਤ੍ਤਙ੍ਗਮੇਵ ਨ ਸਿਯਾ. ਅਥਾਪਿ ਵਿਸੁਂ ਸੁਤ੍ਤਙ੍ਗਂ ਸਿਯਾ, ਮਙ੍ਗਲਸੁਤ੍ਤਾਦੀਨਂ (ਖੁ. ਪਾ. ੫.੧ ਆਦਯੋ; ਸੁ. ਨਿ. ੨੬੧ ਆਦਯੋ) ਸੁਤ੍ਤਙ੍ਗਸਙ੍ਗਹੋ ਨ ਸਿਯਾ, ਗਾਥਾਭਾਵਤੋ ਧਮ੍ਮਪਦਾਦੀਨਂ ਵਿਯ, ਗੇਯ੍ਯਙ੍ਗਸਙ੍ਗਹੋ ਵਾ ਸਿਯਾ, ਸਗਾਥਕਤ੍ਤਾ ਸਗਾਥਾਵਗ੍ਗਸ੍ਸ ਵਿਯ, ਤਥਾ ਉਭਤੋਵਿਭਙ੍ਗਾਦੀਸੁ ਸਗਾਥਕਪ੍ਪਦੇਸਾਨਨ੍ਤਿ. ਵੁਚ੍ਚਤੇ –

ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞਵਿਧਿ, ਵਿਸੇਸਵਿਧਯੋ ਪਰੇ;

ਸਨਿਮਿਤ੍ਤਾ ਨਿਰੁਲ਼੍ਹਤ੍ਤਾ, ਸਹਤਾਞ੍ਞੇਨ ਨਾਞ੍ਞਤੋ.

ਸਬ੍ਬਸ੍ਸਾਪਿ ਹਿ ਬੁਦ੍ਧਵਚਨਸ੍ਸ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਯਂ ਸਾਮਞ੍ਞਵਿਧਿ. ਤਥਾ ਹਿ ‘‘ਏਤ੍ਤਕਂ ਤਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਸੁਤ੍ਤਾਗਤਂ ਸੁਤ੍ਤਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਂ (ਪਾਚਿ. ੧੨੪੨), ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਾ ਸੁਤ੍ਤਵਿਭਙ੍ਗੇ, ਸਕਵਾਦੇ ਪਞ੍ਚ ਸੁਤ੍ਤਸਤਾਨੀ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਤੋ ਵਿਨਯਾਭਿਧਮ੍ਮਪਰਿਯਤ੍ਤਿਵਿਸੇਸੇਪਿ ਸੁਤ੍ਤਵੋਹਾਰੋ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ਤਦੇਕਦੇਸੇਸੁ ਪਨ ਗੇਯ੍ਯਾਦਯੋ ਵਿਸੇਸਵਿਧਯੋ ਤੇਨ ਤੇਨ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇਨ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਾ. ਤਥਾ ਹਿ ਗੇਯ੍ਯਸ੍ਸ ਸਗਾਥਕਤ੍ਤਂ ਤਬ੍ਭਾਵਨਿਮਿਤ੍ਤਂ. ਲੋਕੇਪਿ ਹਿ ਸਸਿਲੋਕਂ ਸਗਾਥਕਂ ਚੁਣ੍ਣਿਯਗਨ੍ਥਂ ਗੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਗਾਥਾਵਿਰਹੇ ਪਨ ਸਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਭਾਵੋ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਸ੍ਸ. ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਞ੍ਹਿ ‘‘ਬ੍ਯਾਕਰਣ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਬ੍ਯਾਕਰਣਮੇਵ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਸਗਾਥਕਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਪਞ੍ਹਾਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾਨਂ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਭਾਵੋ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ? ਨਾਪਜ੍ਜਤਿ, ਗੇਯ੍ਯਾਦਿਸਞ੍ਞਾਨਂ ਅਨੋਕਾਸਭਾਵਤੋ ‘‘ਗਾਥਾਵਿਰਹੇ ਸਤੀ’’ਤਿ ਵਿਸੇਸਿਤਤ੍ਤਾ ਚ. ਤਥਾ ਹਿ ਧਮ੍ਮਪਦਾਦੀਸੁ ਕੇਵਲਂ ਗਾਥਾਬਨ੍ਧੇਸੁ ਸਗਾਥਕਤ੍ਤੇਪਿ ਸੋਮਨਸ੍ਸਞਾਣਮਯਿਕਗਾਥਾਯੁਤ੍ਤੇਸੁ ‘‘ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਵਚਨਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇਸੁ ਅਬ੍ਭੁਤਧਮ੍ਮਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤੇਸੁ ਚ ਸੁਤ੍ਤਵਿਸੇਸੇਸੁ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਗਾਥਾਉਦਾਨਇਤਿਵੁਤ੍ਤਕਅਬ੍ਭੁਤਧਮ੍ਮਸਞ੍ਞਾ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਾ, ਤਥਾ ਸਤਿਪਿ ਗਾਥਾਬਨ੍ਧਭਾਵੇ ਭਗਵਤੋ ਅਤੀਤਾਸੁ ਜਾਤੀਸੁ ਚਰਿਯਾਨੁਭਾਵਪ੍ਪਕਾਸਕੇਸੁ ਜਾਤਕਸਞ੍ਞਾ. ਸਤਿਪਿ ਪਞ੍ਹਾਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਭਾਵੇ ਸਗਾਥਕਤ੍ਤੇ ਚ ਕੇਸੁਚਿ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੇਸੁ ਵੇਦਸ੍ਸ ਲਭਾਪਨਤੋ ਵੇਦਲ੍ਲਸਞ੍ਞਾ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਾਤਿ ਏਵਂ ਤੇਨ ਤੇਨ ਸਗਾਥਕਤ੍ਤਾਦਿਨਾ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇਨ ਤੇਸੁ ਤੇਸੁ ਸੁਤ੍ਤਵਿਸੇਸੇਸੁ ਗੇਯ੍ਯਙ੍ਗਾਦਿਸਞ੍ਞਾ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਾਤਿ ਵਿਸੇਸਵਿਧਯੋ ਸੁਤ੍ਤਙ੍ਗਤੋ ਪਰੇ ਗੇਯ੍ਯਾਦਯੋ.

ਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਗੇਯ੍ਯਙ੍ਗਾਦਿਨਿਮਿਤ੍ਤਰਹਿਤਂ ਸੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਸੁਤ੍ਤਙ੍ਗਂ ਵਿਸੇਸਸਞ੍ਞਾਪਰਿਹਾਰੇਨ ਸਾਮਞ੍ਞਸਞ੍ਞਾਯ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋਤਿ. ਨਨੁ ਚ ਸਗਾਥਕਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਗੇਯ੍ਯਂ, ਨਿਗ੍ਗਾਥਕਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਨ੍ਤਿ ਸੁਤ੍ਤਙ੍ਗਂ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤੀਤਿ ਚੋਦਨਾ ਤਦਵਤ੍ਥਾ ਏਵਾਤਿ? ਨ ਤਦਵਤ੍ਥਾ, ਸੋਧਿਤਤ੍ਤਾ. ਸੋਧਿਤਞ੍ਹਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਗਾਥਾਵਿਰਹੇ ਸਤਿ ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਭਾਵੋ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਸ੍ਸ ਤਬ੍ਭਾਵਨਿਮਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਯਞ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਗਾਥਾਭਾਵਤੋ ਮਙ੍ਗਲਸੁਤ੍ਤਾਦੀਨਂ ਸੁਤ੍ਤਙ੍ਗਸਙ੍ਗਹੋ ਨ ਸਿਯਾ’’ਤਿ, ਤਮ੍ਪਿ ਨ, ਨਿਰੁਲ਼੍ਹਤ੍ਤਾ. ਨਿਰੁਲ਼੍ਹੋ ਹਿ ਮਙ੍ਗਲਸੁਤ੍ਤਾਦੀਸੁ ਸੁਤ੍ਤਭਾਵੋ, ਨ ਹਿ ਤਾਨਿ ਧਮ੍ਮਪਦਬੁਦ੍ਧਵਂਸਾਦਯੋ ਵਿਯ ਗਾਥਾਭਾਵੇਨ ਪਞ੍ਞਾਤਾਨਿ, ਕਿਨ੍ਤੁ ਸੁਤ੍ਤਭਾਵੇਨੇਵ. ਤੇਨੇਵ ਹਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਸੁਤ੍ਤਨਾਮਕ’’ਨ੍ਤਿ ਨਾਮਗ੍ਗਹਣਂ ਕਤਂ.

ਯਂ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਗਾਥਕਤ੍ਤਾ ਗੇਯ੍ਯਙ੍ਗਸਙ੍ਗਹੋ ਵਾ ਸਿਯਾ’’ਤਿ, ਤਦਪਿ ਨਤ੍ਥਿ, ਯਸ੍ਮਾ ਸਹਤਾਞ੍ਞੇਨ. ਸਹ ਗਾਥਾਹੀਤਿ ਹਿ ਸਗਾਥਕਂ. ਸਹਭਾਵੋ ਚ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਤੋ ਅਞ੍ਞੇਨ ਹੋਤਿ, ਨ ਚ ਮਙ੍ਗਲਸੁਤ੍ਤਾਦੀਸੁ ਗਾਥਾਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤੋ ਕੋਚਿ ਸੁਤ੍ਤਪ੍ਪਦੇਸੋ ਅਤ੍ਥਿ. ਯੋ ਸਹ ਗਾਥਾਹੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚੇਯ੍ਯ, ਨ ਚ ਸਮੁਦਾਯੋ ਨਾਮ ਕੋਚਿ ਅਤ੍ਥਿ. ਯਦਪਿ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਉਭਤੋਵਿਭਙ੍ਗਾਦੀਸੁ ਸਗਾਥਕਪ੍ਪਦੇਸਾਨਂ ਗੇਯ੍ਯਙ੍ਗਸਙ੍ਗਹੋ ਸਿਯਾ’’ਤਿ, ਤਦਪਿ ਨ ਅਞ੍ਞਤੋ. ਅਞ੍ਞਾ ਏਵ ਹਿ ਤਾ ਗਾਥਾ, ਜਾਤਕਾਦਿਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ. ਅਤੋ ਨ ਤਾਹਿ ਉਭਤੋਵਿਭਙ੍ਗਾਦੀਨਂ ਗੇਯ੍ਯਙ੍ਗਭਾਵੋਤਿ ਏਵਂ ਸੁਤ੍ਤਾਦੀਨਂ ਅਙ੍ਗਾਨਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਸਙ੍ਕਰਾਭਾਵੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਬੁਦ੍ਧਵਚਨਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਅਤ੍ਥਾਨਂ ਸੂਚਨਾਦਿਅਤ੍ਥੇਨ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤ੍ਵੇਵ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਨਵਵਿਧਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਪਰਿਯੇਟ੍ਠੀ’’ਤਿ.

ਸਙ੍ਗਹਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.