੮. ਨਿਧਿਕਣ੍ਡਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

ਨਿਕ੍ਖੇਪਕਾਰਣਂ

ਇਦਾਨਿ ਯਦਿਦਂ ਤਿਰੋਕੁਟ੍ਟਾਨਨ੍ਤਰਂ ‘‘ਨਿਧਿਂ ਨਿਧੇਤਿ ਪੁਰਿਸੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਿਧਿਕਣ੍ਡਂ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਸ –

‘‘ਭਾਸਿਤ੍ਵਾ ਨਿਧਿਕਣ੍ਡਸ੍ਸ, ਇਧ ਨਿਕ੍ਖੇਪਕਾਰਣਂ;

ਅਟ੍ਠੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਞ੍ਚ ਦੀਪੇਤ੍ਵਾ, ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਂ’’.

ਤਤ੍ਥ ਇਧ ਨਿਕ੍ਖੇਪਕਾਰਣਂ ਤਾਵਸ੍ਸ ਏਵਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਇਦਞ੍ਹਿ ਨਿਧਿਕਣ੍ਡਂ ਭਗਵਤਾ ਇਮਿਨਾ ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਅਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਯਸ੍ਮਾ ਅਨੁਮੋਦਨਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਤਿਰੋਕੁਟ੍ਟਸ੍ਸ ਮਿਥੁਨਭੂਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਇਧ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ. ਤਿਰੋਕੁਟ੍ਟੇਨ ਵਾ ਪੁਞ੍ਞਵਿਰਹਿਤਾਨਂ ਵਿਪਤ੍ਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਮਿਨਾ ਕਤਪੁਞ੍ਞਾਨਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਮ੍ਪਿ ਇਦਂ ਇਧ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਇਦਮਸ੍ਸ ਇਧ ਨਿਕ੍ਖੇਪਕਾਰਣਂ.

ਸੁਤ੍ਤਟ੍ਠੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ

ਅਟ੍ਠੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਪਨਸ੍ਸ – ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਕਿਰ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਕੁਟੁਮ੍ਬਿਕੋ ਅਡ੍ਢੋ ਮਹਦ੍ਧਨੋ ਮਹਾਭੋਗੋ. ਸੋ ਚ ਸਦ੍ਧੋ ਹੋਤਿ ਪਸਨ੍ਨੋ, ਵਿਗਤਮਲਮਚ੍ਛੇਰੇਨ ਚੇਤਸਾ ਅਗਾਰਂ ਅਜ੍ਝਾਵਸਤਿ. ਸੋ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਦਿਵਸੇ ਬੁਦ੍ਧਪ੍ਪਮੁਖਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਦਾਨਂ ਦੇਤਿ. ਤੇਨ ਚ ਸਮਯੇਨ ਰਾਜਾ ਧਨਤ੍ਥਿਕੋ ਹੋਤਿ, ਸੋ ਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪੁਰਿਸਂ ਪੇਸੇਸਿ ‘‘ਗਚ੍ਛ, ਭਣੇ, ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮਂ ਕੁਟੁਮ੍ਬਿਕਂ ਆਨੇਹੀ’’ਤਿ. ਸੋ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਂ ਕੁਟੁਮ੍ਬਿਕਂ ਆਹ ‘‘ਰਾਜਾ ਤਂ ਗਹਪਤਿ ਆਮਨ੍ਤੇਤੀ’’ਤਿ. ਕੁਟੁਮ੍ਬਿਕੋ ਸਦ੍ਧਾਦਿਗੁਣਸਮਨ੍ਨਾਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਬੁਦ੍ਧਪ੍ਪਮੁਖਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਪਰਿਵਿਸਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਗਚ੍ਛ, ਭੋ ਪੁਰਿਸ, ਪਚ੍ਛਾ ਆਗਮਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਇਦਾਨਿ ਤਾਵਮ੍ਹਿ ਨਿਧਿਂ ਨਿਧੇਨ੍ਤੋ ਠਿਤੋ’’ਤਿ. ਅਥ ਭਗਵਾ ਭੁਤ੍ਤਾਵੀ ਪਵਾਰਿਤੋ ਤਮੇਵ ਪੁਞ੍ਞਸਮ੍ਪਦਂ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਨਿਧੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਤਸ੍ਸ ਕੁਟੁਮ੍ਬਿਕਸ੍ਸ ਅਨੁਮੋਦਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਨਿਧਿਂ ਨਿਧੇਤਿ ਪੁਰਿਸੋ’’ਤਿ ਇਮਾ ਗਾਥਾਯੋ ਅਭਾਸਿ. ਅਯਮਸ੍ਸ ਅਟ੍ਠੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ.

ਏਵਮਸ੍ਸ –

‘‘ਭਾਸਿਤ੍ਵਾ ਨਿਧਿਕਣ੍ਡਸ੍ਸ, ਇਧ ਨਿਕ੍ਖੇਪਕਾਰਣਂ;

ਅਟ੍ਠੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਞ੍ਚ ਦੀਪੇਤ੍ਵਾ, ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਂ’’.

ਪਠਮਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੧. ਤਤ੍ਥ ਨਿਧਿਂ ਨਿਧੇਤਿ ਪੁਰਿਸੋਤਿ ਨਿਧੀਯਤੀਤਿ ਨਿਧਿ, ਠਪੀਯਤਿ ਰਕ੍ਖੀਯਤਿ ਗੋਪੀਯਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੋ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧੋ ਥਾਵਰੋ, ਜਙ੍ਗਮੋ, ਅਙ੍ਗਸਮੋ, ਅਨੁਗਾਮਿਕੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਥਾਵਰੋ ਨਾਮ ਭੂਮਿਗਤਂ ਵਾ ਵੇਹਾਸਟ੍ਠਂ ਵਾ ਹਿਰਞ੍ਞਂ ਵਾ ਸੁਵਣ੍ਣਂ ਵਾ ਖੇਤ੍ਤਂ ਵਾ ਵਤ੍ਥੁ ਵਾ, ਯਂ ਵਾ ਪਨਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਏਵਰੂਪਂ ਇਰਿਯਾਪਥਵਿਰਹਿਤਂ, ਅਯਂ ਥਾਵਰੋ ਨਿਧਿ. ਜਙ੍ਗਮੋ ਨਾਮ ਦਾਸਿਦਾਸਂ ਹਤ੍ਥਿਗਵਸ੍ਸਵਲ਼ਵਂ ਅਜੇਲ਼ਕਂ ਕੁਕ੍ਕੁਟਸੂਕਰਂ ਯਂ ਵਾ ਪਨਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਏਵਰੂਪਂ ਇਰਿਯਾਪਥਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਂ. ਅਯਂ ਜਙ੍ਗਮੋ ਨਿਧਿ ਅਙ੍ਗਸਮੋ ਨਾਮ ਕਮ੍ਮਾਯਤਨਂ, ਸਿਪ੍ਪਾਯਤਨਂ, ਵਿਜ੍ਜਾਟ੍ਠਾਨਂ, ਬਾਹੁਸਚ੍ਚਂ, ਯਂ ਵਾ ਪਨਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਏਵਰੂਪਂ ਸਿਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਗਹਿਤਂ ਅਙ੍ਗਪਚ੍ਚਙ੍ਗਮਿਵ ਅਤ੍ਤਭਾਵਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧਂ, ਅਯਂ ਅਙ੍ਗਸਮੋ ਨਿਧਿ. ਅਨੁਗਾਮਿਕੋ ਨਾਮ ਦਾਨਮਯਂ ਪੁਞ੍ਞਂ ਸੀਲਮਯਂ ਭਾਵਨਾਮਯਂ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਮਯਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਮਯਂ, ਯਂ ਵਾ ਪਨਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਏਵਰੂਪਂ ਪੁਞ੍ਞਂ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਅਨੁਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿਯ ਇਟ੍ਠਫਲਮਨੁਪ੍ਪਦੇਤਿ, ਅਯਂ ਅਨੁਗਾਮਿਕੋ ਨਿਧਿ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਠਾਨੇ ਥਾਵਰੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ.

ਨਿਧੇਤੀਤਿ ਠਪੇਤਿ ਪਟਿਸਾਮੇਤਿ ਗੋਪੇਤਿ. ਪੁਰਿਸੋਤਿ ਮਨੁਸ੍ਸੋ. ਕਾਮਞ੍ਚ ਪੁਰਿਸੋਪਿ ਇਤ੍ਥੀਪਿ ਪਣ੍ਡਕੋਪਿ ਨਿਧਿਂ ਨਿਧੇਤਿ, ਇਧ ਪਨ ਪੁਰਿਸਸੀਸੇਨ ਦੇਸਨਾ ਕਤਾ, ਅਤ੍ਥਤੋ ਪਨ ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਇਧ ਸਮੋਧਾਨਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਗਮ੍ਭੀਰੇ ਓਦਕਨ੍ਤਿਕੇਤਿ ਓਗਾਹੇਤਬ੍ਬਟ੍ਠੇਨ ਗਮ੍ਭੀਰਂ, ਉਦਕਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਿਕਭਾਵੇਨ ਓਦਕਨ੍ਤਿਕਂ. ਅਤ੍ਥਿ ਗਮ੍ਭੀਰਂ ਨ ਓਦਕਨ੍ਤਿਕਂ ਜਙ੍ਗਲੇ ਭੂਮਿਭਾਗੇ ਸਤਿਕਪੋਰਿਸੋ ਆਵਾਟੋ ਵਿਯ, ਅਤ੍ਥਿ ਓਦਕਨ੍ਤਿਕਂ ਨ ਗਮ੍ਭੀਰਂ ਨਿਨ੍ਨੇ ਪਲ੍ਲਲੇ ਏਕਦ੍ਵਿਵਿਦਤ੍ਥਿਕੋ ਆਵਾਟੋ ਵਿਯ, ਅਤ੍ਥਿ ਗਮ੍ਭੀਰਞ੍ਚੇਵ ਓਦਕਨ੍ਤਿਕਞ੍ਚ ਜਙ੍ਗਲੇ ਭੂਮਿਭਾਗੇ ਯਾਵ ਇਦਾਨਿ ਉਦਕਂ ਆਗਮਿਸ੍ਸਤੀਤਿ, ਤਾਵ ਖਤੋ ਆਵਾਟੋ ਵਿਯ. ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਗਮ੍ਭੀਰੇ ਓਦਕਨ੍ਤਿਕੇ’’ਤਿ. ਅਤ੍ਥੇ ਕਿਚ੍ਚੇ ਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇਤਿ ਅਤ੍ਥਾ ਅਨਪੇਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥਂ, ਅਤ੍ਥਾਵਹਂ ਹਿਤਾਵਹਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਕਾਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਕਿਚ੍ਚਂ, ਕਿਞ੍ਚਿਦੇਵ ਕਰਣੀਯਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਏਵ ਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ, ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਭਾਵੇਨ ਉਪਟ੍ਠਿਤਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਕਿਚ੍ਚੇ ਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ. ਅਤ੍ਥਾਯ ਮੇ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਨਿਧਾਨਪ੍ਪਯੋਜਨਨਿਦਸ੍ਸਨਮੇਤਂ. ਏਤਦਤ੍ਥਞ੍ਹਿ ਸੋ ਨਿਧੇਤਿ ‘‘ਅਤ੍ਥਾਵਹੇ ਕਿਸ੍ਮਿਞ੍ਚਿਦੇਵ ਕਰਣੀਯੇ ਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਅਤ੍ਥਾਯ ਮੇ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਮੇ ਕਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਯਾ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ਕਿਚ੍ਚਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਯੇਵ ਹਿ ਤਸ੍ਸ ਕਿਚ੍ਚੇ ਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਦੁਤਿਯਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਏਵਂ ਨਿਧਾਨਪ੍ਪਯੋਜਨਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਥਾਧਿਗਮਾਧਿਪ੍ਪਾਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਅਨਤ੍ਥਾਪਗਮਾਧਿਪ੍ਪਾਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਮਾਹ –

੨. ‘‘ਰਾਜਤੋ ਵਾ ਦੁਰੁਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਚੋਰਤੋ ਪੀਲ਼ਿਤਸ੍ਸ ਵਾ.

ਇਣਸ੍ਸ ਵਾ ਪਮੋਕ੍ਖਾਯ, ਦੁਬ੍ਭਿਕ੍ਖੇ ਆਪਦਾਸੁ ਵਾ’’ਤਿ.

ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ ‘‘ਅਤ੍ਥਾਯ ਮੇ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਚ ‘‘ਇਣਸ੍ਸ ਵਾ ਪਮੋਕ੍ਖਾਯਾ’’ਤਿ ਚ ਏਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤੇਹਿ ਦ੍ਵੀਹਿ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿਪਮੋਕ੍ਖਾਯ-ਪਦੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਂ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਤਤ੍ਥਾਯਂ ਯੋਜਨਾ – ਨ ਕੇਵਲਂ ਅਤ੍ਥਾਯ ਮੇ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਏਵ ਪੁਰਿਸੋ ਨਿਧਿਂ ਨਿਧੇਤਿ, ਕਿਨ੍ਤੁ ‘‘ਅਯਂ ਚੋਰੋ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਪਾਰਦਾਰਿਕੋ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਸੁਙ੍ਕਘਾਤਕੋ’’ਤਿ ਵਾ ਏਵਮਾਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕੇਹਿ ਪਚ੍ਚਾਮਿਤ੍ਤੇਹਿ ਦੁਰੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਮੇ ਸਤੋ ਰਾਜਤੋ ਵਾ ਪਮੋਕ੍ਖਾਯ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਸਨ੍ਧਿਚ੍ਛੇਦਾਦੀਹਿ ਧਨਹਰਣੇਨ ਵਾ, ‘‘ਏਤ੍ਤਕਂ ਹਿਰਞ੍ਞਸੁਵਣ੍ਣਂ ਦੇਹੀ’’ਤਿ ਜੀਵਗ੍ਗਾਹੇਨ ਵਾ ਚੋਰੇਹਿ ਮੇ ਪੀਲ਼ਿਤਸ੍ਸ ਸਤੋ ਚੋਰਤੋ ਵਾ ਪਮੋਕ੍ਖਾਯ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ. ਸਨ੍ਤਿ ਮੇ ਇਣਾਯਿਕਾ, ਤੇ ਮਂ ‘‘ਇਣਂ ਦੇਹੀ’’ਤਿ ਚੋਦੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਤੇਹਿ ਮੇ ਚੋਦਿਯਮਾਨਸ੍ਸ ਇਣਸ੍ਸ ਵਾ ਪਮੋਕ੍ਖਾਯ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ. ਹੋਤਿ ਸੋ ਸਮਯੋ, ਯਂ ਦੁਬ੍ਭਿਕ੍ਖਂ ਹੋਤਿ ਦੁਸ੍ਸਸ੍ਸਂ ਦੁਲ੍ਲਭਪਿਣ੍ਡਂ, ਤਤ੍ਥ ਨ ਸੁਕਰਂ ਅਪ੍ਪਧਨੇਨ ਯਾਪੇਤੁਂ, ਤਥਾਵਿਧੇ ਆਗਤੇ ਦੁਬ੍ਭਿਕ੍ਖੇ ਵਾ ਮੇ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ. ਯਥਾਰੂਪਾ ਆਪਦਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਅਗ੍ਗਿਤੋ ਵਾ ਉਦਕਤੋ ਵਾ ਅਪ੍ਪਿਯਦਾਯਾਦਤੋ ਵਾ, ਤਥਾਰੂਪਾਸੁ ਵਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਸੁ ਆਪਦਾਸੁ ਮੇ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿਪਿ ਪੁਰਿਸੋ ਨਿਧਿਂ ਨਿਧੇਤੀਤਿ.

ਏਵਂ ਅਤ੍ਥਾਧਿਗਮਾਧਿਪ੍ਪਾਯਂ ਅਨਤ੍ਥਾਪਗਮਾਧਿਪ੍ਪਾਯਞ੍ਚਾਤਿ ਦ੍ਵੀਹਿ ਗਾਥਾਹਿ ਦੁਵਿਧਂ ਨਿਧਾਨਪ੍ਪਯੋਜਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਤਮੇਵ ਦੁਵਿਧਂ ਪਯੋਜਨਂ ਨਿਗਮੇਨ੍ਤੋ ਆਹ –

‘‘ਏਤਦਤ੍ਥਾਯ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ, ਨਿਧਿ ਨਾਮ ਨਿਧੀਯਤੀ’’ਤਿ.

ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਯ੍ਵਾਯਂ ‘‘ਅਤ੍ਥਾਯ ਮੇ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਚ ‘‘ਰਾਜਤੋ ਵਾ ਦੁਰੁਤ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਹਿ ਚ ਅਤ੍ਥਾਧਿਗਮੋ ਅਨਤ੍ਥਾਪਗਮੋ ਚ ਦਸ੍ਸਿਤੋ. ਏਤਦਤ੍ਥਾਯ ਏਤੇਸਂ ਨਿਪ੍ਫਾਦਨਤ੍ਥਾਯ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਓਕਾਸਲੋਕੇ ਯੋ ਕੋਚਿ ਹਿਰਞ੍ਞਸੁਵਣ੍ਣਾਦਿਭੇਦੋ ਨਿਧਿ ਨਾਮ ਨਿਧੀਯਤਿ ਠਪੀਯਤਿ ਪਟਿਸਾਮੀਯਤੀਤਿ.

ਤਤਿਯਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਇਦਾਨਿ ਯਸ੍ਮਾ ਏਵਂ ਨਿਹਿਤੋਪਿ ਸੋ ਨਿਧਿ ਪੁਞ੍ਞਵਤਂਯੇਵ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਥਸਾਧਕੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞੇਸਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਮਤ੍ਥਂ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਆਹ –

੩. ‘‘ਤਾਵਸ੍ਸੁਨਿਹਿਤੋ ਸਨ੍ਤੋ, ਗਮ੍ਭੀਰੇ ਓਦਕਨ੍ਤਿਕੇ.

ਨ ਸਬ੍ਬੋ ਸਬ੍ਬਦਾ ਏਵ, ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਉਪਕਪ੍ਪਤੀ’’ਤਿ.

ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਸੋ ਨਿਧਿ ਤਾਵ ਸੁਨਿਹਿਤੋ ਸਨ੍ਤੋ, ਤਾਵ ਸੁਟ੍ਠੁ ਨਿਖਣਿਤ੍ਵਾ ਠਪਿਤੋ ਸਮਾਨੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਕੀਵ ਸੁਟ੍ਠੂਤਿ? ਗਮ੍ਭੀਰੇ ਓਦਕਨ੍ਤਿਕੇ, ਯਾਵ ਗਮ੍ਭੀਰੇ ਓਦਕਨ੍ਤਿਕੇ ਨਿਹਿਤੋਤਿ ਸਙ੍ਖਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਤਾਵ ਸੁਟ੍ਠੂਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਨ ਸਬ੍ਬੋ ਸਬ੍ਬਦਾ ਏਵ, ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਉਪਕਪ੍ਪਤੀਤਿ ਯੇਨ ਪੁਰਿਸੇਨ ਨਿਹਿਤੋ, ਤਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬੋਪਿ ਸਬ੍ਬਕਾਲਂ ਨ ਉਪਕਪ੍ਪਤਿ ਨ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਕਿਚ੍ਚਕਰਣਸਮਤ੍ਥੋ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਕਿਨ੍ਤੁ ਕੋਚਿਦੇਵ ਕਦਾਚਿਦੇਵ ਉਪਕਪ੍ਪਤਿ, ਨੇਵ ਵਾ ਉਪਕਪ੍ਪਤੀਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਨ੍ਤਿ ਪਦਪੂਰਣਮਤ੍ਤੇ ਨਿਪਾਤੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ ‘‘ਯਥਾ ਤਂ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਤਾਪਿਨੋ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੨.੧੮-੧੯; ੩.੧੫੪) ਵਿਯ. ਲਿਙ੍ਗਭੇਦਂ ਵਾ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਸੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ ‘‘ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਵਂ ਹਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੇ ਸੋ ਅਤ੍ਥੋ ਸੁਖਂ ਬੁਜ੍ਝਤੀਤਿ.

ਚਤੁਤ੍ਥਪਞ੍ਚਮਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਏਵਂ ‘‘ਨ ਸਬ੍ਬੋ ਸਬ੍ਬਦਾ ਏਵ, ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਉਪਕਪ੍ਪਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਯੇਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ ਨ ਉਪਕਪ੍ਪਤਿ, ਤਾਨਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ –

੪. ‘‘ਨਿਧਿ ਵਾ ਠਾਨਾ ਚਵਤਿ, ਸਞ੍ਞਾ ਵਾਸ੍ਸ ਵਿਮੁਯ੍ਹਤਿ.

ਨਾਗਾ ਵਾ ਅਪਨਾਮੇਨ੍ਤਿ, ਯਸ੍ਮਾ ਵਾਪਿ ਹਰਨ੍ਤਿ ਨਂ.

੫. ‘‘ਅਪ੍ਪਿਯਾ ਵਾਪਿ ਦਾਯਾਦਾ, ਉਦ੍ਧਰਨ੍ਤਿ ਅਪਸ੍ਸਤੋ’’ਤਿ.

ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਯਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ ਸੁਨਿਹਿਤੋ ਹੋਤਿ ਨਿਧਿ, ਸੋ ਵਾ ਨਿਧਿ ਤਮ੍ਹਾ ਠਾਨਾ ਚਵਤਿ ਅਪੇਤਿ ਵਿਗਚ੍ਛਤਿ, ਅਚੇਤਨੋਪਿ ਸਮਾਨੋ ਪੁਞ੍ਞਕ੍ਖਯਵਸੇਨ ਅਞ੍ਞਂ ਠਾਨਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਸਞ੍ਞਾ ਵਾ ਅਸ੍ਸ ਵਿਮੁਯ੍ਹਤਿ, ਯਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ ਨਿਹਿਤੋ ਨਿਧਿ, ਤਂ ਨ ਜਾਨਾਤਿ, ਅਸ੍ਸ ਪੁਞ੍ਞਕ੍ਖਯਚੋਦਿਤਾ ਨਾਗਾ ਵਾ ਤਂ ਨਿਧਿਂ ਅਪਨਾਮੇਨ੍ਤਿ ਅਞ੍ਞਂ ਠਾਨਂ ਗਮੇਨ੍ਤਿ. ਯਕ੍ਖਾ ਵਾਪਿ ਹਰਨ੍ਤਿ ਯੇਨਿਚ੍ਛਕਂ ਆਦਾਯ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਅਪਸ੍ਸਤੋ ਵਾ ਅਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਿਯਾ ਵਾ ਦਾਯਾਦਾ ਭੂਮਿਂ ਖਣਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਨਿਧਿਂ ਉਦ੍ਧਰਨ੍ਤਿ. ਏਵਮਸ੍ਸ ਏਤੇਹਿ ਠਾਨਾ ਚਵਨਾਦੀਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ ਸੋ ਨਿਧਿ ਨ ਉਪਕਪ੍ਪਤੀਤਿ.

ਏਵਂ ਠਾਨਾ ਚਵਨਾਦੀਨਿ ਲੋਕਸਮ੍ਮਤਾਨਿ ਅਨੁਪਕਪ੍ਪਨਕਾਰਣਾਨਿ ਵਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਯਂ ਤਂ ਏਤੇਸਮ੍ਪਿ ਕਾਰਣਾਨਂ ਮੂਲਭੂਤਂ ਏਕਞ੍ਞੇਵ ਪੁਞ੍ਞਕ੍ਖਯਸਞ੍ਞਿਤਂ ਕਾਰਣਂ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ –

‘‘ਯਦਾ ਪੁਞ੍ਞਕ੍ਖਯੋ ਹੋਤਿ, ਸਬ੍ਬਮੇਤਂ ਵਿਨਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ.

ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਯਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਭੋਗਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਨਿਪ੍ਫਾਦਕਸ੍ਸ ਪੁਞ੍ਞਸ੍ਸ ਖਯੋ ਹੋਤਿ, ਭੋਗਪਾਰਿਜੁਞ੍ਞਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕਮਪੁਞ੍ਞਮੋਕਾਸਂ ਕਤ੍ਵਾ ਠਿਤਂ ਹੋਤਿ, ਅਥ ਯਂ ਨਿਧਿਂ ਨਿਧੇਨ੍ਤੇਨ ਨਿਹਿਤਂ ਹਿਰਞ੍ਞਸੁਵਣ੍ਣਾਦਿਧਨਜਾਤਂ, ਸਬ੍ਬਮੇਤਂ ਵਿਨਸ੍ਸਤੀਤਿ.

ਛਟ੍ਠਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਏਵਂ ਭਗਵਾ ਤੇਨ ਤੇਨ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਨਿਹਿਤਮ੍ਪਿ ਯਥਾਧਿਪ੍ਪਾਯਂ ਅਨੁਪਕਪ੍ਪਨ੍ਤਂ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰੇਹਿ ਨਸ੍ਸਨਧਮ੍ਮਂ ਲੋਕਸਮ੍ਮਤਂ ਨਿਧਿਂ ਵਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਯਂ ਪੁਞ੍ਞਸਮ੍ਪਦਂ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਨਿਧੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਤਸ੍ਸ ਕੁਟੁਮ੍ਬਿਕਸ੍ਸ ਅਨੁਮੋਦਨਤ੍ਥਮਿਦਂ ਨਿਧਿਕਣ੍ਡਮਾਰਦ੍ਧਂ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ –

੬. ‘‘ਯਸ੍ਸ ਦਾਨੇਨ ਸੀਲੇਨ, ਸਂਯਮੇਨ ਦਮੇਨ ਚ.

ਨਿਧੀ ਸੁਨਿਹਿਤੋ ਹੋਤਿ, ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਵਾ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਦਾਨਨ੍ਤਿ ‘‘ਦਾਨਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾ ਚਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਸੀਲਨ੍ਤਿ ਕਾਯਿਕਵਾਚਸਿਕੋ ਅਵੀਤਿਕ੍ਕਮੋ. ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਦਸਙ੍ਗਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰਾਦਿ ਵਾ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਸੀਲਂ ਇਧ ਸੀਲਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ. ਸਂਯਮੋਤਿ ਸਂਯਮਨਂ ਸਂਯਮੋ, ਚੇਤਸੋ ਨਾਨਾਰਮ੍ਮਣਗਤਿਨਿਵਾਰਣਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਸਮਾਧਿਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਯੇਨ ਸਂਯਮੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ‘‘ਹਤ੍ਥਸਂਯਤੋ, ਪਾਦਸਂਯਤੋ, ਵਾਚਾਸਂਯਤੋ, ਸਂਯਤੁਤ੍ਤਮੋ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਂਯਤੁਤ੍ਤਮੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਅਪਰੇ ਆਹੁ ‘‘ਸਂਯਮਨਂ ਸਂਯਮੋ, ਸਂਵਰਣਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਂਵਰਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਦਮੋਤਿ ਦਮਨਂ, ਕਿਲੇਸੂਪਸਮਨਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਪਞ੍ਞਾਯੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਪਞ੍ਞਾ ਹਿ ਕਤ੍ਥਚਿ ਪਞ੍ਞਾਤ੍ਵੇਵ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ‘‘ਸੁਸ੍ਸੂਸਾ ਲਭਤੇ ਪਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੨੪੬; ਸੁ. ਨਿ. ੧੮੮). ਕਤ੍ਥਚਿ ਧਮ੍ਮੋਤਿ ‘‘ਸਚ੍ਚਂ ਧਮ੍ਮੋ ਧਿਤਿ ਚਾਗੋ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ. ਕਤ੍ਥਚਿ ਦਮੋਤਿ ‘‘ਯਦਿ ਸਚ੍ਚਾ ਦਮਾ ਚਾਗਾ, ਖਨ੍ਤ੍ਯਾ ਭਿਯ੍ਯੋ ਨ ਵਿਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ.

ਏਵਂ ਦਾਨਾਦੀਨਿ ਞਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਏਵਂ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਗਾਥਾਯ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ – ਯਸ੍ਸ ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਵਾ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਵਾ ਦਾਨੇਨ ਸੀਲੇਨ ਸਂਯਮੇਨ ਦਮੇਨ ਚਾਤਿ ਇਮੇਹਿ ਚਤੂਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਯਥਾ ਹਿਰਞ੍ਞੇਨ ਸੁਵਣ੍ਣੇਨ ਮੁਤ੍ਤਾਯ ਮਣਿਨਾ ਵਾ ਧਨਮਯੋ ਨਿਧਿ ਤੇਸਂ ਸੁਵਣ੍ਣਾਦੀਨਂ ਏਕਤ੍ਥ ਪਕ੍ਖਿਪਨੇਨ ਨਿਧੀਯਤਿ, ਏਵਂ ਪੁਞ੍ਞਮਯੋ ਨਿਧਿ ਤੇਸਂ ਦਾਨਾਦੀਨਂ ਏਕਚਿਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨੇ ਚੇਤਿਯਾਦਿਮ੍ਹਿ ਵਾ ਵਤ੍ਥੁਮ੍ਹਿ ਸੁਟ੍ਠੁ ਕਰਣੇਨ ਸੁਨਿਹਿਤੋ ਹੋਤੀਤਿ.

ਸਤ੍ਤਮਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਏਵਂ ਭਗਵਾ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਦਾਨੇਨਾ’’ਤਿ ਇਮਾਯ ਗਾਥਾਯ ਪੁਞ੍ਞਸਮ੍ਪਦਾਯ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਨਿਧਿਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਯਤ੍ਥ ਨਿਹਿਤੋ, ਸੋ ਨਿਧਿ ਸੁਨਿਹਿਤੋ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ –

੭. ‘‘ਚੇਤਿਯਮ੍ਹਿ ਚ ਸਙ੍ਘੇ ਵਾ, ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਅਤਿਥੀਸੁ ਵਾ.

ਮਾਤਰਿ ਪਿਤਰਿ ਚਾਪਿ, ਅਥੋ ਜੇਟ੍ਠਮ੍ਹਿ ਭਾਤਰੀ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਚਯਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਚੇਤਿਯਂ, ਪੂਜੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਚਿਤਤ੍ਤਾ ਵਾ ਚੇਤਿਯਂ. ਤਂ ਪਨੇਤਂ ਚੇਤਿਯਂ ਤਿਵਿਧਂ ਹੋਤਿ ਪਰਿਭੋਗਚੇਤਿਯਂ, ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸਕਚੇਤਿਯਂ, ਧਾਤੁਕਚੇਤਿਯਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਬੋਧਿਰੁਕ੍ਖੋ ਪਰਿਭੋਗਚੇਤਿਯਂ, ਬੁਦ੍ਧਪਟਿਮਾ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸਕਚੇਤਿਯਂ, ਧਾਤੁਗਬ੍ਭਥੂਪਾ ਸਧਾਤੁਕਾ ਧਾਤੁਕਚੇਤਿਯਂ. ਸਙ੍ਘੋਤਿ ਬੁਦ੍ਧਪ੍ਪਮੁਖਾਦੀਸੁ ਯੋ ਕੋਚਿ. ਪੁਗ੍ਗਲੋਤਿ ਗਹਟ੍ਠਪਬ੍ਬਜਿਤੇਸੁ ਯੋ ਕੋਚਿ. ਨਤ੍ਥਿ ਅਸ੍ਸ ਤਿਥਿ, ਯਮ੍ਹਿ ਵਾ ਤਮ੍ਹਿ ਦਿਵਸੇ ਆਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਅਤਿਥਿ. ਤਙ੍ਖਣੇ ਆਗਤਪਾਹੁਨਕਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਸੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ.

ਏਵਂ ਚੇਤਿਯਾਦੀਨਿ ਞਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਏਵਂ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਗਾਥਾਯ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ – ਯੋ ਸੋ ਨਿਧਿ ‘‘ਸੁਨਿਹਿਤੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਇਮੇਸੁ ਵਤ੍ਥੂਸੁ ਸੁਨਿਹਿਤੋ ਹੋਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਇਟ੍ਠਫਲਾਨੁਪ੍ਪਦਾਨਸਮਤ੍ਥਤਾਯ. ਤਥਾ ਹਿ ਅਪ੍ਪਕਮ੍ਪਿ ਚੇਤਿਯਮ੍ਹਿ ਦਤ੍ਵਾ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਇਟ੍ਠਫਲਲਾਭਿਨੋ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਯਥਾਹ –

‘‘ਏਕਪੁਪ੍ਫਂ ਯਜਿਤ੍ਵਾਨ, ਅਸੀਤਿਕਪ੍ਪਕੋਟਿਯੋ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਪੁਪ੍ਫਦਾਨਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲ’’ਨ੍ਤਿ ਚ.

‘‘ਮਤ੍ਤਾਸੁਖਪਰਿਚ੍ਚਾਗਾ, ਪਸ੍ਸੇ ਚੇ ਵਿਪੁਲਂ ਸੁਖ’’ਨ੍ਤਿ ਚ. (ਧ. ਪ. ੨੯੦);

ਏਵਂ ਦਕ੍ਖਿਣਾਵਿਸੁਦ੍ਧਿਵੇਲਾਮਸੁਤ੍ਤਾਦੀਸੁ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਸਙ੍ਘਾਦਿਵਤ੍ਥੂਸੁਪਿ ਦਾਨਫਲਵਿਭਾਗੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਯਥਾ ਚ ਚੇਤਿਯਾਦੀਸੁ ਦਾਨਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿ ਫਲਵਿਭੂਤਿ ਚ ਦਸ੍ਸਿਤਾ, ਏਵਂ ਯਥਾਯੋਗਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਤਂ ਤਂ ਆਰਭਿਤ੍ਵਾ ਚਾਰਿਤ੍ਤਵਾਰਿਤ੍ਤਵਸੇਨ ਸੀਲਸ੍ਸ, ਬੁਦ੍ਧਾਨੁਸ੍ਸਤਿਵਸੇਨ ਸਂਯਮਸ੍ਸ, ਤਬ੍ਬਤ੍ਥੁਕਵਿਪਸ੍ਸਨਾਮਨਸਿਕਾਰਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਵਸੇਨ ਦਮਸ੍ਸ ਚ ਪਵਤ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਫਲਵਿਭੂਤਿ ਚ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਅਟ੍ਠਮਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਏਵਂ ਭਗਵਾ ਦਾਨਾਦੀਹਿ ਨਿਧੀਯਮਾਨਸ੍ਸ ਪੁਞ੍ਞਮਯਨਿਧਿਨੋ ਚੇਤਿਯਾਦਿਭੇਦਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਏਤੇਸੁ ਵਤ੍ਥੂਸੁ ਸੁਨਿਹਿਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਨਿਧਿਨੋ ਗਮ੍ਭੀਰੇ ਓਦਕਨ੍ਤਿਕੇ ਨਿਹਿਤਨਿਧਿਤੋ ਵਿਸੇਸਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ –

੮. ‘‘ਏਸੋ ਨਿਧਿ ਸੁਨਿਹਿਤੋ, ਅਜੇਯ੍ਯੋ ਅਨੁਗਾਮਿਕੋ.

ਪਹਾਯ ਗਮਨੀਯੇਸੁ, ਏਤਂ ਆਦਾਯ ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਪੁਬ੍ਬਪਦੇਨ ਤਂ ਦਾਨਾਦੀਹਿ ਸੁਨਿਹਿਤਨਿਧਿਂ ਨਿਦ੍ਦਿਸਤਿ ‘‘ਏਸੋ ਨਿਧਿ ਸੁਨਿਹਿਤੋ’’ਤਿ. ਅਜੇਯ੍ਯੋਤਿ ਪਰੇਹਿ ਜੇਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ, ਅਚ੍ਚੇਯ੍ਯੋਤਿਪਿ ਪਾਠੋ, ਤਸ੍ਸ ਅਚ੍ਚਿਤਬ੍ਬੋ ਅਚ੍ਚਨਾਰਹੋ ਹਿਤਸੁਖਤ੍ਥਿਕੇਨ ਉਪਚਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਤਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਪਾਠੇ ਏਸੋ ਨਿਧਿ ਅਚ੍ਚੇਯ੍ਯੋਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ‘‘ਕਸ੍ਮਾ’’ਤਿ ਅਨੁਯੋਗਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਯਸ੍ਮਾ ਸੁਨਿਹਿਤੋ ਅਨੁਗਾਮਿਕੋ’’ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਤਬ੍ਬਂ. ਇਤਰਥਾ ਹਿ ਸੁਨਿਹਿਤਸ੍ਸ ਅਚ੍ਚੇਯ੍ਯਤ੍ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਨ ਚ ਸੁਨਿਹਿਤੋ ਅਚ੍ਚਨੀਯੋ. ਅਚ੍ਚਿਤੋ ਏਵ ਹਿ ਸੋਤਿ. ਅਨੁਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਅਨੁਗਾਮਿਕੋ, ਪਰਲੋਕਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਮ੍ਪਿ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਫਲਦਾਨੇਨ ਨ ਵਿਜਹਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਪਹਾਯ ਗਮਨੀਯੇਸੁ ਏਤਂ ਆਦਾਯ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਮਰਣਕਾਲੇ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤੇ ਸਬ੍ਬਭੋਗੇਸੁ ਪਹਾਯ ਗਮਨੀਯੇਸੁ ਏਤਂ ਨਿਧਿਂ ਆਦਾਯ ਪਰਲੋਕਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਅਯਂ ਕਿਰ ਏਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੋ ਪਨ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ਭੋਗਾਨਂ ਅਗਮਨੀਯਤੋ. ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ ਏਵ ਹਿ ਤੇ ਤੇ ਭੋਗਾ, ਨ ਗਮਨੀਯਾ, ਗਮਨੀਯਾ ਪਨ ਤੇ ਤੇ ਗਤਿਵਿਸੇਸਾ. ਯਤੋ ਯਦਿ ਏਸ ਅਤ੍ਥੋ ਸਿਯਾ, ਪਹਾਯ ਭੋਗੇ ਗਮਨੀਯੇਸੁ ਗਤਿਵਿਸੇਸੇਸੁ ਇਤਿ ਵਦੇਯ੍ਯ. ਤਸ੍ਮਾ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ – ‘‘ਨਿਧਿ ਵਾ ਠਾਨਾ ਚਵਤੀ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦਿਨਾ ਪਕਾਰੇਨ ਪਹਾਯ ਮਚ੍ਚਂ ਭੋਗੇਸੁ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੇਸੁ ਏਤਂ ਆਦਾਯ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ. ਏਸੋ ਹਿ ਅਨੁਗਾਮਿਕਤ੍ਤਾ ਤਂ ਨਪ੍ਪਜਹਤੀਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਸਿਯਾ ‘‘ਗਮਨੀਯੇਸੂਤਿ ਏਤ੍ਥ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬੇਸੂਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਨ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੇਸੂ’’ਤਿ. ਤਂ ਨ ਏਕਂਸਤੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਯਥਾ ਹਿ ‘‘ਅਰਿਯਾ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਾ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੧੪੧) ਏਤ੍ਥ ਨਿਯ੍ਯਨ੍ਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਨ ਨਿਯ੍ਯਾਤਬ੍ਬਾਤਿ, ਏਵਮਿਧਾਪਿ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੇਸੂਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਨ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬੇਸੂਤਿ.

ਅਥ ਵਾ ਯਸ੍ਮਾ ਏਸ ਮਰਣਕਾਲੇ ਕਸ੍ਸਚਿ ਦਾਤੁਕਾਮੋ ਭੋਗੇ ਆਮਸਿਤੁਮ੍ਪਿ ਨ ਲਭਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੇਨ ਤੇ ਭੋਗਾ ਪੁਬ੍ਬਂ ਕਾਯੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ, ਪਚ੍ਛਾ ਵਿਹਤਾਸੇਨ ਚੇਤਸਾ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬਾ, ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਪੁਬ੍ਬਂ ਕਾਯੇਨ ਪਹਾਯ ਪਚ੍ਛਾ ਚੇਤਸਾ ਗਮਨੀਯੇਸੁ ਭੋਗੇਸੂਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਪੁਰਿਮਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਨਿਦ੍ਧਾਰਣੇ ਭੁਮ੍ਮਵਚਨਂ, ਪਹਾਯ ਗਮਨੀਯੇਸੁ ਭੋਗੇਸੁ ਏਕਮੇਵੇਤਂ ਪੁਞ੍ਞਨਿਧਿਵਿਭਵਂ ਤਤੋ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ਆਦਾਯ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ. ਪਚ੍ਛਿਮੇ ਅਤ੍ਥੇ ਭਾਵੇਨਭਾਵਲਕ੍ਖਣੇ ਭੁਮ੍ਮਵਚਨਂ. ਭੋਗਾਨਞ੍ਹਿ ਗਮਨੀਯਭਾਵੇਨ ਏਤਸ੍ਸ ਨਿਧਿਸ੍ਸ ਆਦਾਯ ਗਮਨੀਯਭਾਵੋ ਲਕ੍ਖੀਯਤੀਤਿ.

ਨਵਮਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਏਵਂ ਭਗਵਾ ਇਮਸ੍ਸ ਪੁਞ੍ਞਨਿਧਿਨੋ ਗਮ੍ਭੀਰੇ ਓਦਕਨ੍ਤਿਕੇ ਨਿਹਿਤਨਿਧਿਤੋ ਵਿਸੇਸਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਭਣ੍ਡਗੁਣਸਂਵਣ੍ਣਨੇਨ ਕਯਜਨਸ੍ਸ ਉਸ੍ਸਾਹਂ ਜਨੇਨ੍ਤੋ ਉਲ਼ਾਰਭਣ੍ਡਵਾਣਿਜੋ ਵਿਯ ਅਤ੍ਤਨਾ ਦੇਸਿਤਪੁਞ੍ਞਨਿਧਿਗੁਣਸਂਵਣ੍ਣਨੇਨ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪੁਞ੍ਞਨਿਧਿਮ੍ਹਿ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਉਸ੍ਸਾਹਂ ਜਨੇਨ੍ਤੋ ਆਹ –

੯. ‘‘ਅਸਾਧਾਰਣਮਞ੍ਞੇਸਂ, ਅਚੋਰਾਹਰਣੋ ਨਿਧਿ.

ਕਯਿਰਾਥ ਧੀਰੋ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ, ਯੋ ਨਿਧਿ ਅਨੁਗਾਮਿਕੋ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਅਸਾਧਾਰਣਮਞ੍ਞੇਸਨ੍ਤਿ ਅਸਾਧਾਰਣੋ ਅਞ੍ਞੇਸਂ, ਮਕਾਰੋ ਪਦਸਨ੍ਧਿਕਰੋ ‘‘ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ. ਨ ਚੋਰੇਹਿ ਆਹਰਣੋ ਅਚੋਰਾਹਰਣੋ, ਚੋਰੇਹਿ ਆਦਾਤਬ੍ਬੋ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨਿਧਾਤਬ੍ਬੋਤਿ ਨਿਧਿ. ਏਵਂ ਦ੍ਵੀਹਿ ਪਦੇਹਿ ਪੁਞ੍ਞਨਿਧਿਗੁਣਂ ਸਂਵਣ੍ਣੇਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਦ੍ਵੀਹਿ ਤਤ੍ਥ ਉਸ੍ਸਾਹਂ ਜਨੇਤਿ ‘‘ਕਯਿਰਾਥ ਧੀਰੋ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ, ਯੋ ਨਿਧਿ ਅਨੁਗਾਮਿਕੋ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਯਸ੍ਮਾ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਨਾਮ ਅਸਾਧਾਰਣੋ ਅਞ੍ਞੇਸਂ, ਅਚੋਰਾਹਰਣੋ ਚ ਨਿਧਿ ਹੋਤਿ. ਨ ਕੇਵਲਞ੍ਚ ਅਸਾਧਾਰਣੋ ਅਚੋਰਾਹਰਣੋ ਚ ਨਿਧਿ, ਅਥ ਖੋ ਪਨ ‘‘ਏਸੋ ਨਿਧਿ ਸੁਨਿਹਿਤੋ, ਅਜੇਯ੍ਯੋ ਅਨੁਗਾਮਿਕੋ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤੋ ਯੋ ਨਿਧਿ ਅਨੁਗਾਮਿਕੋ. ਸੋ ਚ ਯਸ੍ਮਾ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿਯੇਵ, ਤਸ੍ਮਾ ਕਯਿਰਾਥ ਕਰੇਯ੍ਯ ਧੀਰੋ ਬੁਦ੍ਧਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਧਿਤਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਚ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪੁਞ੍ਞਾਨੀਤਿ.

ਦਸਮਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਏਵਂ ਭਗਵਾ ਗੁਣਸਂਵਣ੍ਣਨੇਨ ਪੁਞ੍ਞਨਿਧਿਮ੍ਹਿ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਉਸ੍ਸਾਹਂ ਜਨੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਯੇ ਉਸ੍ਸਹਿਤ੍ਵਾ ਪੁਞ੍ਞਨਿਧਿਕਿਰਿਯਾਯ ਸਮ੍ਪਾਦੇਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਸੋ ਯਂ ਫਲਂ ਦੇਤਿ, ਤਂ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ –

੧੦. ‘‘ਏਸ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ, ਸਬ੍ਬਕਾਮਦਦੋ ਨਿਧੀ’’ਤਿ.

ਇਦਾਨਿ ਯਸ੍ਮਾ ਪਤ੍ਥਨਾਯ ਪਟਿਬਨ੍ਧਿਤਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਕਾਮਦਦਤ੍ਤਂ, ਨ ਵਿਨਾ ਪਤ੍ਥਨਂ ਹੋਤਿ. ਯਥਾਹ –

‘‘ਆਕਙ੍ਖੇਯ੍ਯ ਚੇ ਗਹਪਤਯੋ ਧਮ੍ਮਚਾਰੀ ਸਮਚਾਰੀ ‘ਅਹੋ ਵਤਾਹਂ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਖਤ੍ਤਿਯਮਹਾਸਾਲਾਨਂ ਸਹਬ੍ਯਤਂ ਉਪਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ’ਨ੍ਤਿ, ਠਾਨਂ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ ਯਂ ਸੋ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਖਤ੍ਤਿਯਮਹਾਸਾਲਾਨਂ ਸਹਬ੍ਯਤਂ ਉਪਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਤਥਾ ਹਿ ਸੋ ਧਮ੍ਮਚਾਰੀ ਸਮਚਾਰੀ’’ (ਮ. ਨਿ. ੧.੪੪੨).

ਏਵਂ ‘‘ਅਨਾਸਵਂ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਤਥਾ ਹਿ ਸੋ ਧਮ੍ਮਚਾਰੀ ਸਮਚਾਰੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੪੪੨).

ਤਥਾ ਚਾਹ –

‘‘ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਦ੍ਧਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ, ਸੀਲੇਨ, ਸੁਤੇਨ, ਚਾਗੇਨ, ਪਞ੍ਞਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਹੋਤਿ ‘ਅਹੋ ਵਤਾਹਂ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਖਤ੍ਤਿਯਮਹਾਸਾਲਾਨਂ ਸਹਬ੍ਯਤਂ ਉਪਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ’ਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਦਹਤਿ, ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਿ, ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਭਾਵੇਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਤੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਚ ਵਿਹਾਰਾ ਚ ਏਵਂ ਭਾਵਿਤਾ ਏਵਂ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਤਤ੍ਰੂਪਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੩.੧੬੧) ਏਵਮਾਦਿ.

ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਤਥਾ ਤਥਾ ਆਕਙ੍ਖਪਰਿਯਾਯਂ ਚਿਤ੍ਤਪਦਹਨਾਧਿਟ੍ਠਾਨਭਾਵਨਾਪਰਿਕ੍ਖਾਰਂ ਪਤ੍ਥਨਂ ਤਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਕਾਮਦਦਤ੍ਤੇ ਹੇਤੁਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ –

‘‘ਯਂ ਯਦੇਵਾਭਿਪਤ੍ਥੇਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬਮੇਤੇਨ ਲਬ੍ਭਤੀ’’ਤਿ.

ਏਕਾਦਸਮਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੧੧. ਇਦਾਨਿ ਯਂ ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਏਤੇਨ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਤਂ ਓਧਿਸੋ ਓਧਿਸੋ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸੁਵਣ੍ਣਤਾ ਸੁਸਰਤਾ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦਿਗਾਥਾਯੋ ਆਹ.

ਤਤ੍ਥ ਪਠਮਗਾਥਾਯ ਤਾਵ ਸੁਵਣ੍ਣਤਾ ਨਾਮ ਸੁਨ੍ਦਰਚ੍ਛਵਿਵਣ੍ਣਤਾ ਕਞ੍ਚਨਸਨ੍ਨਿਭਤ੍ਤਚਤਾ, ਸਾਪਿ ਏਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਨਿਧਿਨਾ ਲਬ੍ਭਤਿ. ਯਥਾਹ –

‘‘ਯਮ੍ਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤੋ ਪੁਰਿਮਂ ਜਾਤਿਂ…ਪੇ… ਪੁਬ੍ਬੇ ਮਨੁਸ੍ਸਭੂਤੋ ਸਮਾਨੋ ਅਕ੍ਕੋਧਨੋ ਅਹੋਸਿ ਅਨੁਪਾਯਾਸਬਹੁਲੋ, ਬਹੁਮ੍ਪਿ ਵੁਤ੍ਤੋ ਸਮਾਨੋ ਨਾਭਿਸਜ੍ਜਿ ਨ ਕੁਪ੍ਪਿ ਨ ਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਿ ਨ ਪਤਿਤ੍ਥੀਯਿ, ਨ ਕੋਪਞ੍ਚ ਦੋਸਞ੍ਚ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਞ੍ਚ ਪਾਤ੍ਵਾਕਾਸਿ, ਦਾਤਾ ਚ ਅਹੋਸਿ ਸੁਖੁਮਾਨਂ ਮੁਦੁਕਾਨਂ ਅਤ੍ਥਰਣਾਨਂ ਪਾਵੁਰਣਾਨਂ ਖੋਮਸੁਖੁਮਾਨਂ ਕਪ੍ਪਾਸਿਕ…ਪੇ… ਕੋਸੇਯ੍ਯ…ਪੇ… ਕਮ੍ਬਲਸੁਖੁਮਾਨਂ. ਸੋ ਤਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕਤਤ੍ਤਾ ਉਪਚਿਤਤ੍ਤਾ…ਪੇ… ਇਤ੍ਥਤ੍ਤਂ ਆਗਤੋ ਸਮਾਨੋ ਇਮਂ ਮਹਾਪੁਰਿਸਲਕ੍ਖਣਂ ਪਟਿਲਭਤਿ. ਸੁਵਣ੍ਣਵਣ੍ਣੋ ਹੋਤਿ ਕਞ੍ਚਨਸਨ੍ਨਿਭਤ੍ਤਚੋ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੨੧੮).

ਸੁਸਰਤਾ ਨਾਮ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਸਰਤਾ ਕਰਵੀਕਭਾਣਿਤਾ, ਸਾਪਿ ਏਤੇਨ ਲਬ੍ਭਤਿ. ਯਥਾਹ –

‘‘ਯਮ੍ਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤੋ ਪੁਰਿਮਂ ਜਾਤਿਂ…ਪੇ… ਫਰੁਸਂ ਵਾਚਂ ਪਹਾਯ ਫਰੁਸਾਯ ਵਾਚਾਯ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਅਹੋਸਿ, ਯਾ ਸਾ ਵਾਚਾ ਨੇਲਾ ਕਣ੍ਣਸੁਖਾ…ਪੇ… ਤਥਾਰੂਪਿਂ ਵਾਚਂ ਭਾਸਿਤਾ ਅਹੋਸਿ. ਸੋ ਤਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕਤਤ੍ਤਾ ਉਪਚਿਤਤ੍ਤਾ…ਪੇ… ਇਤ੍ਥਤ੍ਤਂ ਆਗਤੋ ਸਮਾਨੋ ਇਮਾਨਿ ਦ੍ਵੇ ਮਹਾਪੁਰਿਸਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਪਟਿਲਭਤਿ. ਪਹੁਤਜਿਵ੍ਹੋ ਚ ਹੋਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਸਰੋ ਚ ਕਰਵੀਕਭਾਣੀ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੨੩੬).

ਸੁਸਣ੍ਠਾਨਾਤਿ ਸੁਟ੍ਠੁ ਸਣ੍ਠਾਨਤਾ, ਸਮਚਿਤਵਟ੍ਟਿਤਯੁਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨੇਸੁ ਅਙ੍ਗਪਚ੍ਚਙ੍ਗਾਨਂ ਸਮਚਿਤਵਟ੍ਟਿਤਭਾਵੇਨ ਸਨ੍ਨਿਵੇਸੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਸਾਪਿ ਏਤੇਨ ਲਬ੍ਭਤਿ. ਯਥਾਹ –

‘‘ਯਮ੍ਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤੋ ਪੁਰਿਮਂ ਜਾਤਿਂ…ਪੇ… ਪੁਬ੍ਬੇ ਮਨੁਸ੍ਸਭੂਤੋ ਸਮਾਨੋ ਬਹੁਜਨਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਕਾਮੋ ਅਹੋਸਿ ਹਿਤਕਾਮੋ ਫਾਸੁਕਾਮੋ ਯੋਗਕ੍ਖੇਮਕਾਮੋ ‘ਕਿਨ੍ਤਿ ਮੇ ਸਦ੍ਧਾਯ ਵਡ੍ਢੇਯ੍ਯੁਂ, ਸੀਲੇਨ ਸੁਤੇਨ ਚਾਗੇਨ ਪਞ੍ਞਾਯ ਧਨਧਞ੍ਞੇਨ ਖੇਤ੍ਤਵਤ੍ਥੁਨਾ ਦ੍ਵਿਪਦਚਤੁਪ੍ਪਦੇਹਿ ਪੁਤ੍ਤਦਾਰੇਹਿ ਦਾਸਕਮ੍ਮਕਰਪੋਰਿਸੇਹਿ ਞਾਤੀਹਿ ਮਿਤ੍ਤੇਹਿ ਬਨ੍ਧਵੇਹਿ ਵਡ੍ਢੇਯ੍ਯੁ’ਨ੍ਤਿ, ਸੋ ਤਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ…ਪੇ… ਸਮਾਨੋ ਇਮਾਨਿ ਤੀਣਿ ਮਹਾਪੁਰਿਸਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਪਟਿਲਭਤਿ, ਸੀਹਪੁਬ੍ਬਡ੍ਢਕਾਯੋ ਚ ਹੋਤਿ ਚਿਤਨ੍ਤਰਂਸੋ ਚ ਸਮਵਟ੍ਟਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਚਾ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੨੨੪) ਏਵਮਾਦਿ.

ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਇਤੋ ਪਰੇਸਮ੍ਪਿ ਇਮਿਨਾ ਪੁਞ੍ਞਨਿਧਿਨਾ ਪਟਿਲਾਭਸਾਧਕਾਨਿ ਸੁਤ੍ਤਪਦਾਨਿ ਤਤੋ ਤਤੋ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਅਤਿਵਿਤ੍ਥਾਰਭਯੇਨ ਤੁ ਸਂਖਿਤ੍ਤਂ, ਇਦਾਨਿ ਅਵਸੇਸਪਦਾਨਂ ਵਣ੍ਣਨਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਿ.

ਸੁਰੂਪਤਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਕਲਸਰੀਰਂ ਰੂਪਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ ‘‘ਆਕਾਸੋ ਪਰਿਵਾਰਿਤੋ ਰੂਪਂਤ੍ਵੇਵ ਸਙ੍ਖਂ ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੧.੩੦੬) ਵਿਯ, ਤਸ੍ਸ ਰੂਪਸ੍ਸ ਸੁਨ੍ਦਰਤਾ ਸੁਰੂਪਤਾ ਨਾਤਿਦੀਘਤਾ ਨਾਤਿਰਸ੍ਸਤਾ ਨਾਤਿਕਿਸਤਾ ਨਾਤਿਥੂਲਤਾ ਨਾਤਿਕਾਲ਼ਤਾ ਨਚ੍ਚੋਦਾਤਤਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਆਧਿਪਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪਤਿਭਾਵੋ, ਖਤ੍ਤਿਯਮਹਾਸਾਲਾਦਿਭਾਵੇਨ ਸਾਮਿਕਭਾਵੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਰਿਵਾਰੋਤਿ ਅਗਾਰਿਕਾਨਂ ਸਜਨਪਰਿਜਨਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ, ਅਨਗਾਰਿਕਾਨਂ ਪਰਿਸਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ, ਆਧਿਪਚ੍ਚਞ੍ਚ ਪਰਿਵਾਰੋ ਚ ਆਧਿਪਚ੍ਚਪਰਿਵਾਰੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਸੁਵਣ੍ਣਤਾਦੀਹਿ ਸਰੀਰਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ, ਆਧਿਪਚ੍ਚੇਨ ਭੋਗਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ, ਪਰਿਵਾਰੇਨ ਸਜਨਪਰਿਜਨਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਸਬ੍ਬਮੇਤੇਨ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਯਂ ਤਂ ‘‘ਯਂ ਯਦੇਵਾਭਿਪਤ੍ਥੇਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬਮੇਤੇਨ ਲਬ੍ਭਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਤ੍ਥ ਇਦਮ੍ਪਿ ਤਾਵ ਪਠਮਂ ਓਧਿਸੋ ਵੁਤ੍ਤਸੁਵਣ੍ਣਤਾਦਿ ਸਬ੍ਬਮੇਤੇਨ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਦ੍ਵਾਦਸਮਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੧੨. ਏਵਮਿਮਾਯ ਗਾਥਾਯ ਪੁਞ੍ਞਾਨੁਭਾਵੇਨ ਲਭਿਤਬ੍ਬਂ ਰਜ੍ਜਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ ਓਰਂ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਤਦੁਭਯਰਜ੍ਜਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਪਦੇਸਰਜ੍ਜ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ.

ਤਤ੍ਥ ਪਦੇਸਰਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਏਕਦੀਪਮ੍ਪਿ ਸਕਲਂ ਅਪਾਪੁਣਿਤ੍ਵਾ ਪਥਵਿਯਾ ਏਕਮੇਕਸ੍ਮਿਂ ਪਦੇਸੇ ਰਜ੍ਜਂ. ਇਸ੍ਸਰਭਾਵੋ ਇਸ੍ਸਰਿਯਂ, ਇਮਿਨਾ ਦੀਪਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਰਜ੍ਜਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਸੁਖਂ ਪਿਯਨ੍ਤਿ ਇਟ੍ਠਂ ਕਨ੍ਤਂ ਮਨਾਪਂ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਸੁਖਂ. ਇਮਿਨਾ ਚਾਤੁਰਨ੍ਤਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਰਜ੍ਜਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਦੇਵੇਸੁ ਰਜ੍ਜਂ ਦੇਵਰਜ੍ਜਂ, ਏਤੇਨ ਮਨ੍ਧਾਤਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਦੇਵਰਜ੍ਜਂ ਦਸ੍ਸਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਅਪਿ ਦਿਬ੍ਬੇਸੂਤਿ ਇਮਿਨਾ ਯੇ ਤੇ ਦਿਵਿ ਭਵਤ੍ਤਾ ‘‘ਦਿਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਤੇਸੁ ਦਿਬ੍ਬੇਸੁ ਕਾਯੇਸੁ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਮ੍ਪਿ ਦੇਵਰਜ੍ਜਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸਬ੍ਬਮੇਤੇਨ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਯਂ ਤਂ ‘‘ਯਂ ਯਦੇਵਾਭਿਪਤ੍ਥੇਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬਮੇਤੇਨ ਲਬ੍ਭਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਤ੍ਥ ਇਦਮ੍ਪਿ ਦੁਤਿਯਂ ਓਧਿਸੋ ਪਦੇਸਰਜ੍ਜਾਦਿ ਸਬ੍ਬਮੇਤੇਨ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਤੇਰਸਮਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੧੩. ਏਵਮਿਮਾਯ ਗਾਥਾਯ ਪੁਞ੍ਞਾਨੁਭਾਵੇਨ ਲਭਿਤਬ੍ਬਂ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਰਜ੍ਜਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਦ੍ਵੀਹਿ ਗਾਥਾਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਸਮਾਸਤੋ ਪੁਰਕ੍ਖਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਮਾਨੁਸ੍ਸਿਕਾ ਚ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ.

ਤਸ੍ਸਾਯਂ ਪਦਵਣ੍ਣਨਾ – ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਅਯਨ੍ਤਿ ਮਾਨੁਸ੍ਸੀ, ਮਾਨੁਸ੍ਸੀ ਏਵ ਮਾਨੁਸ੍ਸਿਕਾ. ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਨਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ. ਦੇਵਾਨਂ ਲੋਕੋ ਦੇਵਲੋਕੋ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਦੇਵਲੋਕੇ. ਯਾਤਿ ਅਨਵਸੇਸਪਰਿਯਾਦਾਨਂ, ਰਮਨ੍ਤਿ ਏਤਾਯ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਯ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਵਾ ਉਪਕਰਣਭੂਤਾਯਾਤਿ ਰਤਿ, ਸੁਖਸ੍ਸ ਸੁਖਵਤ੍ਥੁਨੋ ਚੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਯਾਤਿ ਅਨਿਯਤਵਚਨਂ ਚਸਦ੍ਦੋ ਪੁਬ੍ਬਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਹ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡਨਤ੍ਥੋ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਂਯੇਵ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ.

ਅਯਂ ਪਨ ਅਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾ – ਯਾ ਏਸਾ ‘‘ਸੁਵਣ੍ਣਤਾ’’ਤਿਆਦੀਹਿ ਪਦੇਹਿ ਮਾਨੁਸ੍ਸਿਕਾ ਚ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਦੇਵਲੋਕੇ ਚ ਯਾ ਰਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਸਾ ਚ ਸਬ੍ਬਾ, ਯਾ ਚਾਯਮਪਰਾ ਸਦ੍ਧਾਨੁਸਾਰਿਭਾਵਾਦਿਵਸੇਨ ਪਤ੍ਤਬ੍ਬਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ, ਸਾ ਚਾਤਿ ਇਦਂ ਤਤਿਯਮ੍ਪਿ ਓਧਿਸੋ ਸਬ੍ਬਮੇਤੇਨ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ.

ਅਥ ਵਾ ਯਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਸੁਵਣ੍ਣਤਾਦੀਹਿ ਅਵੁਤ੍ਤਾ ‘‘ਸੂਰਾ ਸਤਿਮਨ੍ਤੋ ਇਧ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਵਾਸੋ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦਿਨਾ (ਅ. ਨਿ. ੯.੨੧) ਨਯੇਨ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾ ਪਞ੍ਞਾਵੇਯ੍ਯਤ੍ਤਿਯਾਦਿਭੇਦਾ ਚ ਮਾਨੁਸ੍ਸਿਕਾ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ, ਅਪਰਾ ਦੇਵਲੋਕੇ ਚ ਯਾ ਝਾਨਾਦਿਰਤਿ, ਯਾ ਚ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਚਾਤਿ ਇਦਮ੍ਪਿ ਤਤਿਯਂ ਓਧਿਸੋ ਸਬ੍ਬਮੇਤੇਨ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ. ਏਵਮ੍ਪੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਚੁਦ੍ਦਸਮਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੧੪. ਏਵਮਿਮਾਯ ਗਾਥਾਯ ਪੁਞ੍ਞਾਨੁਭਾਵੇਨ ਲਭਿਤਬ੍ਬਂ ਸਦ੍ਧਾਨੁਸਾਰੀਭਾਵਾਦਿਵਸੇਨ ਪਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਮ੍ਪਿ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਤੇਵਿਜ੍ਜਉਭਤੋਭਾਗਵਿਮੁਤ੍ਤਭਾਵਵਸੇਨਪਿ ਪਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਤਮੇਵ ਤਸ੍ਸ ਉਪਾਯਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਮਿਤ੍ਤਸਮ੍ਪਦਮਾਗਮ੍ਮਾ’’ਤਿ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ.

ਤਸ੍ਸਾਯਂ ਪਦਵਣ੍ਣਨਾ – ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਏਤਾਯ ਗੁਣਵਿਭੂਤਿਂ ਪਾਪੁਣਾਤੀਤਿ ਸਮ੍ਪਦਾ, ਮਿਤ੍ਤੋ ਏਵ ਸਮ੍ਪਦਾ ਮਿਤ੍ਤਸਮ੍ਪਦਾ, ਤਂ ਮਿਤ੍ਤਸਮ੍ਪਦਂ. ਆਗਮ੍ਮਾਤਿ ਨਿਸ੍ਸਾਯ. ਯੋਨਿਸੋਤਿ ਉਪਾਯੇਨ. ਪਯੁਞ੍ਜਤੋਤਿ ਯੋਗਾਨੁਟ੍ਠਾਨਂ ਕਰੋਤੋ. ਵਿਜਾਨਾਤਿ ਏਤਾਯਾਤਿ ਵਿਜ੍ਜਾ, ਵਿਮੁਚ੍ਚਤਿ ਏਤਾਯ, ਸਯਂ ਵਾ ਵਿਮੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿ, ਵਿਜ੍ਜਾ ਚ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਚ ਵਿਜ੍ਜਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯੋ, ਵਿਜ੍ਜਾਵਿਮੁਤ੍ਤੀਸੁ ਵਸੀਭਾਵੋ ਵਿਜ੍ਜਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਵਸੀਭਾਵੋ.

ਅਯਂ ਪਨ ਅਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾ – ਯ੍ਵਾਯਂ ਮਿਤ੍ਤਸਮ੍ਪਦਮਾਗਮ੍ਮ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਵਾ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਵਾ ਗਰੁਟ੍ਠਾਨਿਯਂ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਤਤੋ ਓਵਾਦਞ੍ਚ ਅਨੁਸਾਸਨਿਞ੍ਚ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਯਥਾਨੁਸਿਟ੍ਠਂ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਯੋਨਿਸੋ ਪਯੁਞ੍ਜਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਾਦੀਸੁ ਤੀਸੁ ਵਿਜ੍ਜਾਸੁ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿ? ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਅਧਿਮੁਤ੍ਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਞ੍ਚਾ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ੧੩੮੧) ਏਵਂ ਆਗਤਾਯ ਅਟ੍ਠਸਮਾਪਤ੍ਤਿਨਿਬ੍ਬਾਨਭੇਦਾਯ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਚ ਤਥਾ ਤਥਾ ਅਦਨ੍ਧਾਯਿਤਤ੍ਤੇਨ ਵਸੀਭਾਵੋ, ਇਦਮ੍ਪਿ ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਓਧਿਸੋ ਸਬ੍ਬਮੇਤੇਨ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ.

ਪਨ੍ਨਰਸਮਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੧੫. ਏਵਮਿਮਾਯ ਗਾਥਾਯ ਪੁਬ੍ਬੇ ਕਥਿਤਵਿਜ੍ਜਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਵਸੀਭਾਵਭਾਗਿਯਪੁਞ੍ਞਾਨੁਭਾਵੇਨ ਲਭਿਤਬ੍ਬਂ ਤੇਵਿਜ੍ਜਉਭਤੋਭਾਗਵਿਮੁਤ੍ਤਭਾਵਵਸੇਨਪਿ ਪਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਯਸ੍ਮਾ ਵਿਜ੍ਜਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਵਸੀਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਤੇਵਿਜ੍ਜਾ ਉਭਤੋਭਾਗਵਿਮੁਤ੍ਤਾਪਿ ਸਬ੍ਬੇ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਦਿਗੁਣਵਿਭੂਤਿਂ ਲਭਨ੍ਤਿ, ਇਮਾਯ ਪੁਞ੍ਞਸਮ੍ਪਦਾਯ ਚ ਤਸ੍ਸਾ ਗੁਣਵਿਭੂਤਿਯਾ ਪਦਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨ ਤਥਾ ਤਥਾ ਸਾਪਿ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਮ੍ਪਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਵਿਮੋਕ੍ਖਾ ਚਾ’’ਤਿ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ.

‘‘ਯਤੋ ਸਮ੍ਮਾ ਕਤੇਨ ਯਾ ਚਾਯਂ ਧਮ੍ਮਤ੍ਥਨਿਰੁਤ੍ਤਿਪਟਿਭਾਨੇਸੁ ਪਭੇਦਗਤਾ ਪਞ੍ਞਾ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਯੇ ਚਿਮੇ ‘‘ਰੂਪੀ ਰੂਪਾਨਿ ਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੧੨੯; ੩.੩੩੯) ਨਯੇਨ ਅਟ੍ਠ ਵਿਮੋਕ੍ਖਾ, ਯਾ ਚਾਯਂ ਭਗਵਤੋ ਸਾਵਕੇਹਿ ਪਤ੍ਤਬ੍ਬਾ ਸਾਵਕਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਸਾਧਿਕਾ ਸਾਵਕਪਾਰਮੀ, ਯਾ ਚ ਸਯਮ੍ਭੁਭਾਵਸਾਧਿਕਾ ਪਚ੍ਚੇਕਬੋਧਿ, ਯਾ ਚ ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤੁਤ੍ਤਮਭਾਵਸਾਧਿਕਾ ਬੁਦ੍ਧਭੂਮਿ, ਇਦਮ੍ਪਿ ਪਞ੍ਚਮਂ ਓਧਿਸੋ ਸਬ੍ਬਮੇਤੇਨ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਸੋਲ਼ਸਮਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੧੬. ਏਵਂ ਭਗਵਾ ਯਂ ਤਂ ‘‘ਯਂ ਯਦੇਵਾਭਿਪਤ੍ਥੇਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬਮੇਤੇਨ ਲਬ੍ਭਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਇਮਾਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਗਾਥਾਹਿ ਓਧਿਸੋ ਓਧਿਸੋ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਸਬ੍ਬਮੇਵਿਦਂ ਸਬ੍ਬਕਾਮਦਦਨਿਧਿਸਞ੍ਞਿਤਂ ਪੁਞ੍ਞਸਮ੍ਪਦਂ ਪਸਂਸਨ੍ਤੋ ‘‘ਏਵਂ ਮਹਤ੍ਥਿਕਾ ਏਸਾ’’ਤਿ ਇਮਾਯ ਗਾਥਾਯ ਦੇਸਨਂ ਨਿਟ੍ਠਪੇਸਿ.

ਤਸ੍ਸਾਯਂ ਪਦਵਣ੍ਣਨਾ – ਏਵਨ੍ਤਿ ਅਤੀਤਤ੍ਥਨਿਦਸ੍ਸਨਂ. ਮਹਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਥੋ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਮਹਤ੍ਥਿਕਾ, ਮਹਤੋ ਅਤ੍ਥਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਮਹਿਦ੍ਧਿਕਾਤਿਪਿ ਪਾਠੋ. ਏਸਾਤਿ ਉਦ੍ਦੇਸਵਚਨਂ, ਤੇਨ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਦਾਨੇਨ ਸੀਲੇਨਾ’’ਤਿ ਇਤੋ ਪਭੁਤਿ ਯਾਵ ‘‘ਕਯਿਰਾਥ ਧੀਰੋ ਪੁਞ੍ਞਾਨੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਪੁਞ੍ਞਸਮ੍ਪਦਂ ਉਦ੍ਦਿਸਤਿ. ਯਦਿਦਨ੍ਤਿ ਅਭਿਮੁਖਕਰਣਤ੍ਥੇ ਨਿਪਾਤੋ, ਤੇਨ ਏਸਾਤਿ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਂ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤੁਂ ਯਾ ਏਸਾਤਿ ਅਭਿਮੁਖਂ ਕਰੋਤਿ. ਪੁਞ੍ਞਾਨਂ ਸਮ੍ਪਦਾ ਪੁਞ੍ਞਸਮ੍ਪਦਾ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਕਾਰਣਵਚਨਂ. ਧੀਰਾਤਿ ਧਿਤਿਮਨ੍ਤੋ. ਪਸਂਸਨ੍ਤੀਤਿ ਵਣ੍ਣਯਨ੍ਤਿ. ਪਣ੍ਡਿਤਾਤਿ ਪਞ੍ਞਾਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ. ਕਤਪੁਞ੍ਞਤਨ੍ਤਿ ਕਤਪੁਞ੍ਞਭਾਵਂ.

ਅਯਂ ਪਨ ਅਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾ – ਇਤਿ ਭਗਵਾ ਸੁਵਣ੍ਣਤਾਦਿਂ ਬੁਦ੍ਧਭੂਮਿਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਪੁਞ੍ਞਸਮ੍ਪਦਾਨੁਭਾਵੇਨ ਅਧਿਗਨ੍ਤਬ੍ਬਮਤ੍ਥਂ ਵਣ੍ਣਯਿਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਤੇਨੇਵਤ੍ਥੇਨ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਾਯ ਪੁਞ੍ਞਸਮ੍ਪਦਾਯ ਮਹਤ੍ਥਿਕਤ੍ਤਂ ਥੁਨਨ੍ਤੋ ਆਹ – ਏਵਂ ਮਹਤੋ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਆਵਹਨੇਨ ਮਹਤ੍ਥਿਕਾ ਏਸਾ, ਯਦਿਦਂ ਮਯਾ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਦਾਨੇਨ ਸੀਲੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਦੇਸਿਤਾ ਪੁਞ੍ਞਸਮ੍ਪਦਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਮਾਦਿਸਾ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਹਿਤਸੁਖਾਵਹਾਯ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਯ ਅਕਿਲਾਸੁਤਾਯ ਯਥਾਭੂਤਗੁਣੇਨ ਚ ਧੀਰਾ ਪਣ੍ਡਿਤਾ ‘‘ਅਸਾਧਾਰਣਮਞ੍ਞੇਸਂ, ਅਚੋਰਾਹਰਣੋ ਨਿਧੀ’’ਤਿਆਦੀਹਿ ਇਧ ਵੁਤ੍ਤੇਹਿ ਚ, ਅਵੁਤ੍ਤੇਹਿ ਚ ‘‘ਮਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਞ੍ਞਾਨਂ ਭਾਯਿਤ੍ਥ, ਸੁਖਸ੍ਸੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਧਿਵਚਨਂ, ਯਦਿਦਂ ਪੁਞ੍ਞਾਨੀ’’ਤਿਆਦੀਹਿ (ਅ. ਨਿ. ੭.੬੨; ਇਤਿਵੁ. ੨੨; ਨੇਤ੍ਤਿ. ੧੨੧) ਵਚਨੇਹਿ ਅਨੇਕਾਕਾਰਵੋਕਾਰਂ ਕਤਪੁਞ੍ਞਤਂ ਪਸਂਸਨ੍ਤਿ, ਨ ਪਕ੍ਖਪਾਤੇਨਾਤਿ.

ਦੇਸਨਾਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਸੋ ਉਪਾਸਕੋ ਬਹੁਜਨੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਸਿ, ਰਞ੍ਞੋ ਚ ਪਸੇਨਦਿਕੋਸਲਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਆਰੋਚੇਸਿ, ਰਾਜਾ ਅਤਿਵਿਯ ਤੁਟ੍ਠੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਾਧੁ, ਗਹਪਤਿ, ਸਾਧੁ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਗਹਪਤਿ, ਮਾਦਿਸੇਹਿਪਿ ਅਨਾਹਰਣੀਯਂ ਨਿਧਿਂ ਨਿਧੇਸੀ’’ਤਿ ਸਂਰਾਧੇਤ੍ਵਾ ਮਹਤਿਂ ਪੂਜਮਕਾਸੀਤਿ.

ਪਰਮਤ੍ਥਜੋਤਿਕਾਯ ਖੁਦ੍ਦਕਪਾਠ-ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ

ਨਿਧਿਕਣ੍ਡਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.