੧੨. ਹਂਚਿਵਗ੍ਗੋ

[੧੧੧] ੧. ਗਦ੍ਰਭਪਞ੍ਹਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ

ਹਂਚਿ ਤੁਵਂ ਏਵਮਞ੍ਞਸੀਤਿ ਅਯਮ੍ਪਿ ਗਦ੍ਰਭਪਞ੍ਹੋ ਮਹਾਉਮਙ੍ਗਜਾਤਕੇਯੇਵ (ਜਾ. ੨.੨੨.੫੯੦ ਆਦਯੋ) ਆਵਿ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ.

ਗਦ੍ਰਭਪਞ੍ਹਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ ਪਠਮਾ.

[੧੧੨] ੨. ਅਮਰਾਦੇਵੀਪਞ੍ਹਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ

ਯੇਨ ਸਤ੍ਤੁਬਿਲਙ੍ਗਾ ਚਾਤਿ ਅਯਮ੍ਪਿ ਅਮਰਾਦੇਵਿਪਞ੍ਹੋ ਨਾਮ ਤਤ੍ਥੇਵ ਆਵਿ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ.

ਅਮਰਾਦੇਵੀਪਞ੍ਹਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ ਦੁਤਿਯਾ.

[੧੧੩] ੩. ਸਿਙ੍ਗਾਲਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ

ਸਦ੍ਦਹਾਸਿ ਸਿਙ੍ਗਾਲਸ੍ਸਾਤਿ ਇਦਂ ਸਤ੍ਥਾ ਵੇਲ਼ੁਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ. ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਸਮਯੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਧਮ੍ਮਸਭਾਯਂ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਆਵੁਸੋ, ਦੇਵਦਤ੍ਤੇਨ ਪਞ੍ਚ ਭਿਕ੍ਖੁਸਤਾਨਿ ਆਦਾਯ ਗਯਾਸੀਸਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ‘ਯਂ ਸਮਣੋ ਗੋਤਮੋ ਕਰੋਤਿ, ਨ ਸੋ ਧਮ੍ਮੋ. ਯਮਹਂ ਕਰੋਮਿ, ਅਯਮੇਵ ਧਮ੍ਮੋ’ਤਿ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਲਦ੍ਧਿਂ ਗਾਹਾਪੇਤ੍ਵਾ ਠਾਨਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਮੁਸਾਵਾਦਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਘਂ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਏਕਸੀਮਾਯ ਦ੍ਵੇ ਉਪੋਸਥਾ ਕਤਾ’’ਤਿ ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਗੁਣਕਥਂ ਕਥੇਨ੍ਤਾ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ. ਸਤ੍ਥਾ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਾਯ ਨੁਤ੍ਥ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਤਰਹਿ ਕਥਾਯ ਸਨ੍ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਮਾਯ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਇਦਾਨੇਵ ਮੁਸਾਵਾਦੀ, ਪੁਬ੍ਬੇਪਿ ਮੁਸਾਵਾਦੀਯੇਵਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਅਤੀਤਂ ਆਹਰਿ.

ਅਤੀਤੇ ਬਾਰਾਣਸਿਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤੇ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਨ੍ਤੇ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਸੁਸਾਨਵਨੇ ਰੁਕ੍ਖਦੇਵਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ. ਤਦਾ ਬਾਰਾਣਸਿਯਂ ਨਕ੍ਖਤ੍ਤਂ ਘੁਟ੍ਠਂ ਅਹੋਸਿ. ਮਨੁਸ੍ਸਾ ‘‘ਯਕ੍ਖਬਲਿਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਮਾ’’ਤਿ ਤੇਸੁ ਤੇਸੁ ਚਚ੍ਚਰਰਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਾਨੇਸੁ ਮਚ੍ਛਮਂਸਾਦੀਨਿ ਵਿਪ੍ਪਕਿਰਿਤ੍ਵਾ ਕਪਾਲਕੇਸੁ ਬਹੁਂ ਸੁਰਂ ਠਪਯਿਂਸੁ. ਅਥੇਕੋ ਸਿਙ੍ਗਾਲੋ ਅਡ੍ਢਰਤ੍ਤਸਮਯੇ ਨਿਦ੍ਧਮਨੇਨ ਨਗਰਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਮਚ੍ਛਮਂਸਂ ਖਾਦਿਤ੍ਵਾ ਸੁਰਂ ਪਿਵਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨ੍ਨਾਗਗਚ੍ਛਨ੍ਤਰਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਯਾਵ ਅਰੁਣੁਗ੍ਗਮਨਾ ਨਿਦ੍ਦਂ ਓਕ੍ਕਮਿ. ਸੋ ਪਬੁਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਆਲੋਕਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਇਦਾਨਿ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ’’ਤਿ ਮਗ੍ਗਸਮੀਪਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਅਦਿਸ੍ਸਮਾਨੋ ਨਿਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞੇ ਮਨੁਸ੍ਸੇ ਦਿਸ੍ਵਾਪਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਵਤ੍ਵਾ ਏਕਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਮੁਖਧੋਵਨਤ੍ਥਾਯ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ ‘‘ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਨਾਮ ਧਨਲੋਲਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਇਮਂ ਧਨੇਨ ਪਲੋਭੇਤ੍ਵਾ ਯਥਾ ਮਂ ਉਪਕਚ੍ਛਕਨ੍ਤਰੇ ਕਤ੍ਵਾ ਉਤ੍ਤਰਾਸਙ੍ਗੇਨ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਨਗਰਾ ਨੀਹਰਤਿ, ਤਥਾ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ਸੋ ਮਨੁਸ੍ਸਭਾਸਾਯ ‘‘ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਸੋ ਨਿਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਕੋ ਮਂ ਪਕ੍ਕੋਸਤੀ’’ਤਿ ਆਹ. ‘‘ਅਹਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂਕਾਰਣਾ’’ਤਿ. ‘‘ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਮਯ੍ਹਂ ਦ੍ਵੇ ਕਹਾਪਣਸਤਾਨਿ ਅਤ੍ਥਿ. ਸਚੇ ਮਂ ਉਪਕਚ੍ਛਕਨ੍ਤਰੇ ਕਤ੍ਵਾ ਉਤ੍ਤਰਾਸਙ੍ਗੇਨ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਯਥਾ ਨ ਕੋਚਿ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਤਥਾ ਨਗਰਾ ਨਿਕ੍ਖਾਮੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਸਿ, ਤੁਯ੍ਹਂ ਤੇ ਕਹਾਪਣੇ ਦਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਧਨਲੋਭੇਨ ‘‘ਸਾਧੂ’’ਤਿ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਤਥਾ ਕਤ੍ਵਾ ਆਦਾਯ ਨਗਰਾ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਥੋਕਂ ਅਗਮਾਸਿ. ਅਥ ਨਂ ਸਿਙ੍ਗਾਲੋ ਪੁਚ੍ਛਿ ‘‘ਕਤਰਟ੍ਠਾਨਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ’’ਤਿ? ‘‘ਅਸੁਕਂ ਨਾਮਾ’’ਤਿ. ‘‘ਅਞ੍ਞਂ ਥੋਕਂ ਠਾਨਂ ਗਚ੍ਛਾ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਵਦਨ੍ਤੋ ਮਹਾਸੁਸਾਨਂ ਪਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਧ ਮਂ ਓਤਾਰੇਹੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਤਤ੍ਥ ਨਂ ਓਤਾਰੇਸਿ. ਅਥ ਸਿਙ੍ਗਾਲੋ ‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਉਤ੍ਤਰਿਸਾਟਕਂ ਪਤ੍ਥਰਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਸੋ ਧਨਲੋਭੇਨ ‘‘ਸਾਧੂ’’ਤਿ ਪਤ੍ਥਰਿ. ਅਥ ਨਂ ‘‘ਇਮਂ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਂ ਖਣਾਹੀ’’ਤਿ ਪਥਵਿਖਣਨੇ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਉਤ੍ਤਰਿਸਾਟਕਂ ਅਭਿਰੁਯ੍ਹ ਚਤੂਸੁ ਕਣ੍ਣੇਸੁ ਚ ਮਜ੍ਝੇ ਚਾਤਿ ਪਞ੍ਚਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਸਰੀਰਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦਂ ਪਾਤੇਤ੍ਵਾ ਮਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾ ਚੇਵ ਤੇਮੇਤ੍ਵਾ ਚ ਸੁਸਾਨਵਨਂ ਪਾਵਿਸਿ. ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਰੁਕ੍ਖਵਿਟਪੇ ਠਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –

੧੧੩. ‘‘ਸਦ੍ਦਹਾਸਿ ਸਿਙ੍ਗਾਲਸ੍ਸ, ਸੁਰਾਪੀਤਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ;

ਸਿਪ੍ਪਿਕਾਨਂ ਸਤਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਕੁਤੋ ਕਂਸਸਤਾ ਦੁਵੇ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਸਦ੍ਦਹਾਸੀਤਿ ਸਦ੍ਦਹਸਿ, ਅਯਮੇਵ ਵਾ ਪਾਠੋ, ਪਤ੍ਤਿਯਾਯਸੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਿਪ੍ਪਿਕਾਨਂ ਸਤਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਏਤਸ੍ਸ ਹਿ ਸਿਪ੍ਪਿਕਾਸਤਮ੍ਪਿ ਨਤ੍ਥਿ. ਕੁਤੋ ਕਂਸਸਤਾ ਦੁਵੇਤਿ ਦ੍ਵੇ ਕਹਾਪਣਸਤਾਨਿ ਪਨਸ੍ਸ ਕੁਤੋ ਏਵਾਤਿ.

ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਇਮਂ ਗਾਥਂ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਗਚ੍ਛ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਤਵ ਸਾਟਕਂ ਧੋਵਿਤ੍ਵਾ ਨ੍ਹਾਯਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਅਨ੍ਤਰਧਾਯਿ. ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਤਥਾ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਵਞ੍ਚਿਤੋ ਵਤਮ੍ਹੀ’’ਤਿ ਦੋਮਨਸ੍ਸਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਪਕ੍ਕਾਮਿ.

ਸਤ੍ਥਾ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਜਾਤਕਂ ਸਮੋਧਾਨੇਸਿ – ‘‘ਤਦਾ ਸਿਙ੍ਗਾਲੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਅਹੋਸਿ, ਰੁਕ੍ਖਦੇਵਤਾ ਪਨ ਅਹਮੇਵ ਅਹੋਸਿ’’ਨ੍ਤਿ.

ਸਿਙ੍ਗਾਲਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ ਤਤਿਯਾ.

[੧੧੪] ੪. ਮਿਤਚਿਨ੍ਤੀਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ

ਬਹੁਚਿਨ੍ਤੀ ਅਪ੍ਪਚਿਨ੍ਤੀਤਿ ਇਦਂ ਸਤ੍ਥਾ ਜੇਤਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਦ੍ਵੇ ਮਹਲ੍ਲਕਤ੍ਥੇਰੇ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ. ਤੇ ਕਿਰ ਜਨਪਦੇ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਅਰਞ੍ਞਾਵਾਸੇ ਵਸ੍ਸਂ ਵਸਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਤ੍ਥੁ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਾਯ ਗਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਪਾਥੇਯ੍ਯਂ ਸਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਜ੍ਜ ਗਚ੍ਛਾਮ, ਸ੍ਵੇ ਗਚ੍ਛਾਮਾ’’ਤਿ ਮਾਸਂ ਅਤਿਕ੍ਕਾਮੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਪਾਥੇਯ੍ਯਂ ਸਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਤਥੇਵ ਮਾਸਂ, ਪੁਨ ਮਾਸਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕੁਸੀਤਭਾਵੇਨ ਚੇਵ ਨਿਵਾਸਟ੍ਠਾਨੇ ਚ ਅਪੇਕ੍ਖਾਯ ਤਯੋ ਮਾਸੇ ਅਤਿਕ੍ਕਾਮੇਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਨਿਕ੍ਖਮ੍ਮ ਜੇਤਵਨਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਭਾਗਟ੍ਠਾਨੇ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਂ ਪਟਿਸਾਮੇਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਪਸ੍ਸਿਂਸੁ. ਅਥ ਨੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਪੁਚ੍ਛਿਂਸੁ ‘‘ਚਿਰਂ ਵੋ, ਆਵੁਸੋ, ਬੁਦ੍ਧੁਪਟ੍ਠਾਨਂ ਅਕਰੋਨ੍ਤਾਨਂ, ਕਸ੍ਮਾ ਏਵਂ ਚਿਰਾਯਿਤ੍ਥਾ’’ਤਿ? ਤੇ ਤਮਤ੍ਥਂ ਆਰੋਚੇਸੁਂ. ਅਥ ਨੇਸਂ ਸੋ ਆਲਸਿਯਕੁਸੀਤਭਾਵੋ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇ ਪਾਕਟੋ ਜਾਤੋ. ਧਮ੍ਮਸਭਾਯਮ੍ਪਿ ਤੇਸਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਮੇਵ ਆਲਸਿਯਭਾਵਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਕਥਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਸੁਂ. ਸਤ੍ਥਾ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਾਯ ਨੁਤ੍ਥ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਤਰਹਿ ਕਥਾਯ ਸਨ੍ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਮਾਯ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਤੇ ਪਕ੍ਕੋਸਾਪੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਚ੍ਚਂ ਕਿਰ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਲਸਾ ਕੁਸੀਤਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਚ੍ਚਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਦਾਨੇਵੇਤੇ ਅਲਸਾ, ਪੁਬ੍ਬੇਪਿ ਅਲਸਾ ਚੇਵ ਨਿਵਾਸਟ੍ਠਾਨੇ ਚ ਸਾਲਯਾ ਸਾਪੇਕ੍ਖਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਅਤੀਤਂ ਆਹਰਿ.

ਅਤੀਤੇ ਬਾਰਾਣਸਿਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤੇ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਨ੍ਤੇ ਬਾਰਾਣਸਿਨਦਿਯਂ ਤਯੋ ਮਚ੍ਛਾ ਅਹੇਸੁਂ, ਬਹੁਚਿਨ੍ਤੀ, ਅਪ੍ਪਚਿਨ੍ਤੀ, ਮਿਤਚਿਨ੍ਤੀਤਿ ਤੇਸਂ ਨਾਮਾਨਿ. ਤੇ ਅਰਞ੍ਞਤੋ ਮਨੁਸ੍ਸਪਥਂ ਆਗਮਿਂਸੁ. ਤਤ੍ਥ ਮਿਤਚਿਨ੍ਤੀ ਇਤਰੇ ਦ੍ਵੇ ਏਵਮਾਹ ‘‘ਅਯਂ ਮਨੁਸ੍ਸਪਥੋ ਨਾਮ ਸਾਸਙ੍ਕੋ ਸਪ੍ਪਟਿਭਯੋ, ਕੇਵਟ੍ਟਾ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਾਨਿ ਜਾਲਕੁਮਿਨਾਦੀਨਿ ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਮਚ੍ਛੇ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ, ਮਯਂ ਅਰਞ੍ਞਮੇਵ ਗਚ੍ਛਾਮਾ’’ਤਿ. ਇਤਰੇ ਦ੍ਵੇ ਜਨਾ ਅਲਸਤਾਯ ਚੇਵ ਆਮਿਸਗਿਦ੍ਧਤਾਯ ਚ ‘‘ਅਜ੍ਜ ਗਚ੍ਛਾਮ, ਸ੍ਵੇ ਗਚ੍ਛਾਮਾ’’ਤਿ ਤਯੋ ਮਾਸੇ ਅਤਿਕ੍ਕਾਮੇਸੁਂ. ਅਥ ਕੇਵਟ੍ਟਾ ਨਦਿਯਂ ਜਾਲਂ ਖਿਪਿਂਸੁ. ਬਹੁਚਿਨ੍ਤੀ ਚ ਅਪ੍ਪਚਿਨ੍ਤੀ ਚ ਗੋਚਰਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਾ ਪੁਰਤੋ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਤੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਨ੍ਧਬਾਲਤਾਯ ਜਾਲਗਨ੍ਧਂ ਅਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾ ਜਾਲਕੁਚ੍ਛਿਮੇਵ ਪਵਿਸਿਂਸੁ. ਮਿਤਚਿਨ੍ਤੀ ਪਚ੍ਛਤੋ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਜਾਲਗਨ੍ਧਂ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾ ਤੇਸਞ੍ਚ ਜਾਲਕੁਚ੍ਛਿਂ ਪਵਿਟ੍ਠਭਾਵਂ ਞਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਮੇਸਂ ਕੁਸੀਤਾਨਂ ਅਨ੍ਧਬਾਲਾਨਂ ਜੀਵਿਤਦਾਨਂ ਦਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਬਹਿਪਸ੍ਸੇਨ ਜਾਲਕੁਚ੍ਛਿਟ੍ਠਾਨਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਜਾਲਕੁਚ੍ਛਿਂ ਫਾਲੇਤ੍ਵਾ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਸਦਿਸੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਦਕਂ ਆਲੁਲ਼ੇਨ੍ਤੋ ਜਾਲਸ੍ਸ ਪੁਰਤੋ ਪਤਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਜਾਲਕੁਚ੍ਛਿਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਿਮਭਾਗੇਨ ਫਾਲੇਤ੍ਵਾ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਸਦਿਸੋ ਉਦਕਂ ਆਲੁਲ਼ੇਨ੍ਤੋ ਪਚ੍ਛਿਮਭਾਗੇ ਪਤਿ. ਕੇਵਟ੍ਟਾ ‘‘ਮਚ੍ਛਾ ਜਾਲਂ ਫਾਲੇਤ੍ਵਾ ਗਤਾ’’ਤਿ ਮਞ੍ਞਮਾਨਾ ਜਾਲਕੋਟਿਯਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਉਕ੍ਖਿਪਿਂਸੁ. ਤੇ ਦ੍ਵੇਪਿ ਮਚ੍ਛਾ ਜਾਲਤੋ ਮੁਚ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਉਦਕੇ ਪਤਿਂਸੁ. ਇਤਿ ਤੇਹਿ ਮਿਤਚਿਨ੍ਤਿਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਜੀਵਿਤਂ ਲਦ੍ਧਂ.

ਸਤ੍ਥਾ ਇਮਂ ਅਤੀਤਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –

੧੧੪. ‘‘ਬਹੁਚਿਨ੍ਤੀ ਅਪ੍ਪਚਿਨ੍ਤੀ, ਉਭੋ ਜਾਲੇ ਅਬਜ੍ਝਰੇ;

ਮਿਤਚਿਨ੍ਤੀ ਪਮੋਚੇਸਿ, ਉਭੋ ਤਤ੍ਥ ਸਮਾਗਤਾ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਬਹੁਚਿਨ੍ਤੀਤਿ ਬਹੁਚਿਨ੍ਤਨਤਾਯ ਵਿਤਕ੍ਕਬਹੁਲਤਾਯ ਏਵਂਲਦ੍ਧਨਾਮੋ. ਇਤਰੇਸੁਪਿ ਦ੍ਵੀਸੁ ਅਯਮੇਵ ਨਯੋ. ਉਭੋ ਤਤ੍ਥ ਸਮਾਗਤਾਤਿ ਮਿਤਚਿਨ੍ਤਿਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਲਦ੍ਧਜੀਵਿਤਾ ਤਤ੍ਥ ਉਦਕੇ ਪੁਨ ਉਭੋਪਿ ਜਨਾ ਮਿਤਚਿਨ੍ਤਿਨਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮਾਗਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਏਵਂ ਸਤ੍ਥਾ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਪਕਾਸੇਤ੍ਵਾ ਜਾਤਕਂ ਸਮੋਧਾਨੇਸਿ, ਸਚ੍ਚਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਮਹਲ੍ਲਕਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਹਿਂਸੁ. ਤਦਾ ਬਹੁਚਿਨ੍ਤੀ ਚ ਅਪ੍ਪਚਿਨ੍ਤੀ ਚ ਇਮੇ ਦ੍ਵੇ ਅਹੇਸੁਂ, ਮਿਤਚਿਨ੍ਤੀ ਪਨ ਅਹਮੇਵ ਅਹੋਸਿਨ੍ਤਿ.

ਮਿਤਚਿਨ੍ਤੀਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ ਚਤੁਤ੍ਥਾ.

[੧੧੫] ੫. ਅਨੁਸਾਸਿਕਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ

ਯਾਯਞ੍ਞੇ ਮਨੁਸਾਸਤੀਤਿ ਇਦਂ ਸਤ੍ਥਾ ਜੇਤਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਏਕਂ ਅਨੁਸਾਸਿਕਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ. ਸਾ ਕਿਰ ਸਾਵਤ੍ਥਿਵਾਸਿਨੀ ਏਕਾ ਕੁਲਧੀਤਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਕਾਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਸਮਣਧਮ੍ਮੇ ਅਨਨੁਯੁਤ੍ਤਾ ਆਮਿਸਗਿਦ੍ਧਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਯਤ੍ਥ ਅਞ੍ਞਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਨ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਤਾਦਿਸੇ ਨਗਰਸ੍ਸ ਏਕਦੇਸੇ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਤਿ. ਅਥਸ੍ਸਾ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਪਣੀਤਪਿਣ੍ਡਪਾਤਂ ਦੇਨ੍ਤਿ. ਸਾ ਰਸਤਣ੍ਹਾਯ ਬਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਚੇ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਦੇਸੇ ਅਞ੍ਞਾਪਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਮਯ੍ਹਂ ਲਾਭੋ ਪਰਿਹਾਯਿਸ੍ਸਤਿ. ਯਥਾ ਏਤਂ ਪਦੇਸਂ ਅਞ੍ਞਾ ਨਾਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਮਯਾ ਕਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੂਪਸ੍ਸਯਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਯ੍ਯੇ, ਅਸੁਕਟ੍ਠਾਨੇ ਚਣ੍ਡੋ ਹਤ੍ਥੀ, ਚਣ੍ਡੋ ਅਸ੍ਸੋ, ਚਣ੍ਡੋ ਮੇਣ੍ਡੋ, ਚਣ੍ਡੋ ਕੁਕ੍ਕੁਰੋ ਚਰਤਿ, ਸਪਰਿਸ੍ਸਯਟ੍ਠਾਨਂ, ਮਾ ਤਤ੍ਥ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਿਤ੍ਥਾ’’ਤਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਅਨੁਸਾਸਤਿ. ਤਸ੍ਸਾ ਵਚਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਏਕਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਪਿ ਤਂ ਪਦੇਸਂ ਗੀਵਂ ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਨ ਓਲੋਕੇਸਿ. ਤਸ੍ਸਾ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਦਿਵਸੇ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਦੇਸੇ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਨ੍ਤਿਯਾ ਵੇਗੇਨੇਕਂ ਗੇਹਂ ਪਵਿਸਨ੍ਤਿਯਾ ਚਣ੍ਡੋ ਮੇਣ੍ਡਕੋ ਪਹਰਿਤ੍ਵਾ ਊਰੁਟ੍ਠਿਕਂ ਭਿਨ੍ਦਿ. ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਵੇਗੇਨ ਉਪਧਾਵਿਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਿਧਾ ਭਿਨ੍ਨਂ ਊਰੁਟ੍ਠਿਕਂ ਏਕਤੋ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਂ ਮਞ੍ਚੇਨਾਦਾਯ ਭਿਕ੍ਖੁਨੂਪਸ੍ਸਯਂ ਨਯਿਂਸੁ. ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ‘‘ਅਯਂ ਅਞ੍ਞਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਅਨੁਸਾਸਿਤ੍ਵਾ ਸਯਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਦੇਸੇ ਚਰਨ੍ਤੀ ਊਰੁਟ੍ਠਿਕਂ ਭਿਨ੍ਦਾਪੇਤ੍ਵਾ ਆਗਤਾ’’ਤਿ ਪਰਿਹਾਸਂ ਅਕਂਸੁ. ਤਮ੍ਪਿ ਤਾਯ ਕਤਕਾਰਣਂ ਨ ਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇ ਪਾਕਟਂ ਅਹੋਸਿ.

ਅਥੇਕਦਿਵਸਂ ਧਮ੍ਮਸਭਾਯਂ ਭਿਕ੍ਖੂ ‘‘ਆਵੁਸੋ, ਅਸੁਕਾ ਅਨੁਸਾਸਿਕਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਅਞ੍ਞਂ ਅਨੁਸਾਸਿਤ੍ਵਾ ਸਯਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਦੇਸੇ ਚਰਮਾਨਾ ਚਣ੍ਡੇਨ ਮੇਣ੍ਡਕੇਨ ਊਰੁਂ ਭਿਨ੍ਦਾਪੇਸੀ’’ਤਿ ਤਸ੍ਸਾ ਅਗੁਣਕਥਂ ਕਥੇਸੁਂ. ਸਤ੍ਥਾ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਾਯ ਨੁਤ੍ਥ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਤਰਹਿ ਕਥਾਯ ਸਨ੍ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਮਾਯ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਦਾਨੇਵ, ਪੁਬ੍ਬੇਪੇਸਾ ਅਞ੍ਞੇ ਅਨੁਸਾਸਤਿਯੇਵ, ਸਯਂ ਪਨ ਨ ਵਤ੍ਤਤਿ, ਨਿਚ੍ਚਕਾਲਂ ਦੁਕ੍ਖਮੇਵ ਅਨੁਭੋਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਅਤੀਤਂ ਆਹਰਿ.

ਅਤੀਤੇ ਬਾਰਾਣਸਿਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤੇ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਨ੍ਤੇ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਅਰਞ੍ਞੇ ਸਕੁਣਯੋਨਿਯਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਸਕੁਣਜੇਟ੍ਠਕੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਨੇਕਸਕੁਣਸਹਸ੍ਸਪਰਿਵਾਰੋ ਹਿਮਵਨ੍ਤਂ ਪਾਵਿਸਿ. ਤਸ੍ਸ ਤਤ੍ਥ ਵਸਨਕਾਲੇ ਏਕਾ ਚਣ੍ਡਸਕੁਣਿਕਾ ਮਹਾਵਤ੍ਤਨਿਮਗ੍ਗਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਗੋਚਰਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਸਾ ਤਤ੍ਥ ਸਕਟੇਹਿ ਪਤਿਤਾਨਿ ਵੀਹਿਮੁਗ੍ਗਬੀਜਾਦੀਨਿ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਯਥਾ ਇਦਾਨਿ ਇਮਂ ਪਦੇਸਂ ਅਞ੍ਞੇ ਸਕੁਣਾ ਨਾਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਤਥਾ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਸਕੁਣਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਓਵਾਦਂ ਦੇਤਿ ‘‘ਵਤ੍ਤਨਿਮਹਾਮਗ੍ਗੋ ਨਾਮ ਸਪ੍ਪਟਿਭਯੋ, ਹਤ੍ਥਿਅਸ੍ਸਾਦਯੋ ਚੇਵ ਚਣ੍ਡਗੋਣਯੁਤ੍ਤਯਾਨਾਦੀਨਿ ਚ ਸਞ੍ਚਰਨ੍ਤਿ, ਸਹਸਾ ਉਪ੍ਪਤਿਤੁਮ੍ਪਿ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਹੋਤਿ, ਨ ਤਤ੍ਥ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਸਕੁਣਸਙ੍ਘੋ ਤਸ੍ਸਾ ‘‘ਅਨੁਸਾਸਿਕਾ’’ਤੇਵ ਨਾਮਂ ਅਕਾਸਿ.

ਸਾ ਏਕਦਿਵਸਂ ਵਤ੍ਤਨਿਮਹਾਮਗ੍ਗੇ ਚਰਨ੍ਤੀ ਅਤਿਮਹਾਵੇਗੇਨ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਸ੍ਸ ਯਾਨਸ੍ਸ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਨਿਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਓਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਦੂਰੇ ਤਾਵਾ’’ਤਿ ਚਰਤਿਯੇਵ. ਅਥ ਨਂ ਯਾਨਂ ਵਾਤਵੇਗੇਨ ਸੀਘਮੇਵ ਸਮ੍ਪਾਪੁਣਿ, ਸਾ ਉਟ੍ਠਾਤੁਂ ਨਾਸਕ੍ਖਿ, ਚਕ੍ਕੇਨ ਦ੍ਵਿਧਾ ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਗਤਾ. ਸਕੁਣਜੇਟ੍ਠਕੋ ਸਕੁਣੇ ਸਮਾਨੇਨ੍ਤੋ ਤਂ ਅਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਅਨੁਸਾਸਿਕਾ ਨ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਉਪਧਾਰੇਥ ਨ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਸਕੁਣਾ ਉਪਧਾਰੇਨ੍ਤਾ ਤਂ ਮਹਾਮਗ੍ਗੇ ਦ੍ਵਿਧਾ ਛਿਨ੍ਨਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸਕੁਣਜੇਟ੍ਠਕਸ੍ਸ ਆਰੋਚੇਸੁਂ. ਸਕੁਣਜੇਟ੍ਠਕੋ ‘‘ਸਾ ਅਞ੍ਞਾ ਸਕੁਣਿਕਾ ਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਸਯਂ ਤਤ੍ਥ ਚਰਮਾਨਾ ਦ੍ਵਿਧਾ ਛਿਨ੍ਨਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –

੧੧੫. ‘‘ਯਾਯਞ੍ਞੇ ਮਨੁਸਾਸਤਿ, ਸਯਂ ਲੋਲੁਪ੍ਪਚਾਰਿਨੀ;

ਸਾਯਂ ਵਿਪਕ੍ਖਿਕਾ ਸੇਤਿ, ਹਤਾ ਚਕ੍ਕੇਨ ਸਾਸਿਕਾ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਯਾਯਞ੍ਞੇ ਮਨੁਸਾਸਤੀਤਿ ਯਕਾਰੋ ਪਦਸਨ੍ਧਿਕਰੋ, ਯਾ ਅਞ੍ਞੇ ਅਨੁਸਾਸਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਯਂ ਲੋਲੁਪ੍ਪਚਾਰਿਨੀਤਿ ਅਤ੍ਤਨਾ ਲੋਲੁਪ੍ਪਚਾਰਿਨੀ ਸਮਾਨਾ. ਸਾਯਂ ਵਿਪਕ੍ਖਿਕਾ ਸੇਤੀਤਿ ਸਾ ਏਸਾ ਵਿਹਤਪਕ੍ਖਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਮਹਾਮਗ੍ਗੇ ਸਯਤਿ. ਹਤਾ ਚਕ੍ਕੇਨ ਸਾਸਿਕਾਤਿ ਯਾਨਚਕ੍ਕੇਨ ਹਤਾ ਸਾਸਿਕਾ ਸਕੁਣਿਕਾਤਿ.

ਸਤ੍ਥਾ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਜਾਤਕਂ ਸਮੋਧਾਨੇਸਿ – ‘‘ਤਦਾ ਅਨੁਸਾਸਿਕਾ ਸਕੁਣਿਕਾ ਅਯਂ ਅਨੁਸਾਸਿਕਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਅਹੋਸਿ, ਸਕੁਣਜੇਟ੍ਠਕੋ ਪਨ ਅਹਮੇਵ ਅਹੋਸਿ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਨੁਸਾਸਿਕਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ ਪਞ੍ਚਮਾ.

[੧੧੬] ੬. ਦੁਬ੍ਬਚਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ

ਅਤਿਕਰਮਕਰਾਚਰਿਯਾਤਿ ਇਦਂ ਸਤ੍ਥਾ ਜੇਤਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਏਕਂ ਦੁਬ੍ਬਚਭਿਕ੍ਖੁਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ. ਤਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁ ਨਵਕਨਿਪਾਤੇ ਗਿਜ੍ਝਜਾਤਕੇ (ਜਾ. ੧.੯.੧ ਆਦਯੋ) ਆਵਿ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਪਨ ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਆਮਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਭਿਕ੍ਖੁ ਨ ਤ੍ਵਂ ਇਦਾਨੇਵ ਦੁਬ੍ਬਚੋ, ਪੁਬ੍ਬੇਪਿ ਦੁਬ੍ਬਚੋਯੇਵ. ਦੁਬ੍ਬਚਭਾਵੇਨੇਵ ਪਣ੍ਡਿਤਾਨਂ ਓਵਾਦਂ ਅਕਰੋਨ੍ਤੋ ਸਤ੍ਤਿਪ੍ਪਹਾਰੇਨ ਜੀਵਿਤਕ੍ਖਯਂ ਪਤ੍ਤੋਸੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਅਤੀਤਂ ਆਹਰਿ.

ਅਤੀਤੇ ਬਾਰਾਣਸਿਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤੇ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਨ੍ਤੇ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਲਙ੍ਘਨਟਕਯੋਨਿਯਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਪਞ੍ਞਵਾ ਉਪਾਯਕੁਸਲੋ ਅਹੋਸਿ. ਸੋ ਏਕਸ੍ਸ ਲਙ੍ਘਨਕਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਸਤ੍ਤਿਲਙ੍ਘਨਸਿਪ੍ਪਂ ਸਿਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਆਚਰਿਯੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਿਪ੍ਪਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਵਿਚਰਤਿ. ਆਚਰਿਯੋ ਪਨਸ੍ਸ ਚਤੁਨ੍ਨਂਯੇਵ ਸਤ੍ਤੀਨਂ ਲਙ੍ਘਨਸਿਪ੍ਪਂ ਜਾਨਾਤਿ, ਨ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ. ਸੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਗਾਮਕੇ ਸਿਪ੍ਪਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਸੁਰਾਮਦਮਤ੍ਤੋ ‘‘ਪਞ੍ਚ ਸਤ੍ਤਿਯੋ ਲਙ੍ਘਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਠਪੇਸਿ. ਅਥ ਨਂ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਆਚਰਿਯ, ਤ੍ਵਂ ਪਞ੍ਚਸਤ੍ਤਿਲਙ੍ਘਨਸਿਪ੍ਪਂ ਨ ਜਾਨਾਸਿ, ਏਕਂ ਸਤ੍ਤਿਂ ਹਰ. ਸਚੇ ਲਙ੍ਘਿਸ੍ਸਸਿ, ਪਞ੍ਚਮਾਯ ਸਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਦ੍ਧੋ ਮਰਿਸ੍ਸਸੀ’’ਤਿ. ਸੋ ਸੁਟ੍ਠੁ ਮਤ੍ਤਤਾਯ ‘‘ਤ੍ਵਞ੍ਹਿ ਮਯ੍ਹਂ ਪਮਾਣਂ ਨ ਜਾਨਾਸੀ’’ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਵਚਨਂ ਅਨਾਦਿਯਿਤ੍ਵਾ ਚਤਸ੍ਸੋ ਲਙ੍ਘਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚਮਾਯ ਸਤ੍ਤਿਯਾ ਦਣ੍ਡਕੇ ਮਧੁਕਪੁਪ੍ਫਂ ਵਿਯ ਆਵੁਤੋ ਪਰਿਦੇਵਮਾਨੋ ਨਿਪਜ੍ਜਿ. ਅਥ ਨਂ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ‘‘ਪਣ੍ਡਿਤਾਨਂ ਵਚਨਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਬ੍ਯਸਨਂ ਪਤ੍ਤੋਸੀ’’ਤਿ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –

੧੧੬. ‘‘ਅਤਿਕਰਮਕਰਾਚਰਿਯ, ਮਯ੍ਹਮ੍ਪੇਤਂ ਨ ਰੁਚ੍ਚਤਿ;

ਚਤੁਤ੍ਥੇ ਲਙ੍ਘਯਿਤ੍ਵਾਨ, ਪਞ੍ਚਮਾਯਸਿ ਆਵੁਤੋ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਅਤਿਕਰਮਕਰਾਚਰਿਯਾਤਿ ਆਚਰਿਯ ਅਜ੍ਜ ਤ੍ਵਂ ਅਤਿਕਰਂ ਅਕਰਿ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਰਣਤੋ ਅਤਿਰੇਕਂ ਕਰਣਂ ਅਕਰੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਮਯ੍ਹਮ੍ਪੇਤਂ ਨ ਰੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਮਯ੍ਹਂ ਅਨ੍ਤੇਵਾਸਿਕਸ੍ਸਪਿ ਸਮਾਨਸ੍ਸ ਏਤਂ ਤਵ ਕਰਣਂ ਨ ਰੁਚ੍ਚਤਿ, ਤੇਨ ਤੇ ਅਹਂ ਪਠਮਮੇਵ ਕਥੇਸਿਨ੍ਤਿ ਦੀਪੇਤਿ. ਚਤੁਤ੍ਥੇ ਲਙ੍ਘਯਿਤ੍ਵਾਨਾਤਿ ਚਤੁਤ੍ਥੇ ਸਤ੍ਤਿਥਲੇ ਅਪਤਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਲਙ੍ਘਯਿਤ੍ਵਾ. ਪਞ੍ਚਮਾਯਸਿ ਆਵੁਤੋਤਿ ਪਣ੍ਡਿਤਾਨਂ ਵਚਨਂ ਅਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਇਦਾਨਿ ਪਞ੍ਚਮਾਯ ਸਤ੍ਤਿਯਾ ਆਵੁਤੋਸੀਤਿ. ਇਦਂ ਵਤ੍ਵਾ ਆਚਰਿਯਂ ਸਤ੍ਤਿਤੋ ਅਪਨੇਤ੍ਵਾ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਯੁਤ੍ਤਕਂ ਅਕਾਸਿ.

ਸਤ੍ਥਾ ਇਮਂ ਅਤੀਤਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਜਾਤਕਂ ਸਮੋਧਾਨੇਸਿ – ‘‘ਤਦਾ ਆਚਰਿਯੋ ਅਯਂ ਦੁਬ੍ਬਚੋ ਅਹੋਸਿ, ਅਨ੍ਤੇਵਾਸਿਕੋ ਪਨ ਅਹਮੇਵ ਅਹੋਸਿ’’ਨ੍ਤਿ.

ਦੁਬ੍ਬਚਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ ਛਟ੍ਠਾ.

[੧੧੭] ੭. ਤਿਤ੍ਤਿਰਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ

ਅਚ੍ਚੁਗ੍ਗਤਾਤਿਬਲਤਾਤਿ ਇਦਂ ਸਤ੍ਥਾ ਜੇਤਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਕੋਕਾਲਿਕਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ. ਤਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁ ਤੇਰਸਕਨਿਪਾਤੇ ਤਕ੍ਕਾਰਿਯਜਾਤਕੇ (ਜਾ. ੧.੧੩.੧੦੪ ਆਦਯੋ) ਆਵਿ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਪਨ ‘‘ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕੋਕਾਲਿਕੋ ਇਦਾਨੇਵ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਾਚਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਨਟ੍ਠੋ, ਪੁਬ੍ਬੇਪਿ ਨਟ੍ਠੋਯੇਵਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਅਤੀਤਂ ਆਹਰਿ.

ਅਤੀਤੇ ਬਾਰਾਣਸਿਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤੇ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਨ੍ਤੇ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਉਦਿਚ੍ਚਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਤਕ੍ਕਸਿਲਾਯਂ ਸਬ੍ਬਸਿਪ੍ਪਾਨਿ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਵਾ ਕਾਮੇ ਪਹਾਯ ਇਸਿਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚਾਭਿਞ੍ਞਾ ਅਟ੍ਠ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਸਿ. ਹਿਮਵਨ੍ਤਪ੍ਪਦੇਸੇ ਸਬ੍ਬੋ ਇਸਿਗਣੋ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਓਵਾਦਾਚਰਿਯਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਰਿਵਾਰੇਸਿ. ਸੋ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਇਸਿਸਤਾਨਂ ਓਵਾਦਾਚਰਿਯੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਝਾਨਕੀਲ਼ਂ ਕੀਲ਼ਨ੍ਤੋ ਹਿਮਵਨ੍ਤੇ ਵਸਤਿ. ਤਦਾ ਏਕੋ ਚੇਤ੍ਥ ਪਣ੍ਡੁਰੋਗੀ ਤਾਪਸੋ ਕੁਠਾਰਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਕਟ੍ਠਂ ਫਾਲੇਤਿ. ਅਥੇਕੋ ਮੁਖਰਤਾਪਸੋ ਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਧ ਪਹਾਰਂ ਦੇਹਿ, ਇਧ ਪਹਾਰਂ ਦੇਹੀ’’ਤਿ ਤਂ ਤਾਪਸਂ ਰੋਸੇਸਿ. ਸੋ ਕੁਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਨ ਦਾਨਿ ਮੇ ਤ੍ਵਂ ਦਾਰੁਫਾਲਨਸਿਪ੍ਪਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਨਕਾਚਰਿਯੋ’’ਤਿ ਤਿਣ੍ਹਂ ਕੁਠਾਰਿਂ ਉਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਨਂ ਏਕਪ੍ਪਹਾਰੇਨੇਵ ਜੀਵਿਤਕ੍ਖਯਂ ਪਾਪੇਸਿ. ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਤਸ੍ਸ ਸਰੀਰਕਿਚ੍ਚਂ ਕਾਰੇਸਿ. ਤਦਾ ਅਸ੍ਸਮਤੋ ਅਵਿਦੂਰੇ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਵਮ੍ਮਿਕਪਾਦੇ ਏਕੋ ਤਿਤ੍ਤਿਰੋ ਵਸਤਿ. ਸੋ ਸਾਯਂ ਪਾਤਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਮ੍ਮਿਕਮਤ੍ਥਕੇ ਠਤ੍ਵਾ ਮਹਾਵਸ੍ਸਿਤਂ ਵਸ੍ਸਤਿ. ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਏਕੋ ਲੁਦ੍ਦਕੋ ‘‘ਤਿਤ੍ਤਿਰੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਸਦ੍ਦਸਞ੍ਞਾਯ ਤਤ੍ਥ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਂ ਵਧਿਤ੍ਵਾ ਆਦਾਯ ਗਤੋ.

ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਤਸ੍ਸ ਸਦ੍ਦਂ ਅਸੁਣਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਸੁਕਟ੍ਠਾਨੇ ਤਿਤ੍ਤਿਰੋ ਵਸਤਿ, ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਤਸ੍ਸ ਸਦ੍ਦੋ ਨ ਸੂਯਤੀ’’ਤਿ ਤਾਪਸੇ ਪੁਚ੍ਛਿ. ਤੇ ਤਸ੍ਸ ਤਮਤ੍ਥਂ ਆਰੋਚੇਸੁਂ. ਸੋ ਉਭੋਪਿ ਤਾਨਿ ਕਾਰਣਾਨਿ ਸਂਸਨ੍ਦੇਤ੍ਵਾ ਇਸਿਗਣਮਜ੍ਝੇ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –

੧੧੭. ‘‘ਅਚ੍ਚੁਗ੍ਗਤਾਤਿਬਲਤਾ, ਅਤਿਵੇਲਂ ਪਭਾਸਿਤਾ;

ਵਾਚਾ ਹਨਤਿ ਦੁਮ੍ਮੇਧਂ, ਤਿਤ੍ਤਿਰਂ ਵਾਤਿਵਸ੍ਸਿਤ’’ਨ੍ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਅਚ੍ਚੁਗ੍ਗਤਾਤਿ ਅਤਿਉਗ੍ਗਤਾ. ਅਤਿਬਲਤਾਤਿ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਭਾਸਨੇਨ ਅਤਿਬਲਸਭਾਵਾ. ਅਤਿਵੇਲਂ ਪਭਾਸਿਤਾਤਿ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਵੇਲਾ ਪਮਾਣਾਤਿਕ੍ਕਮੇਨ ਭਾਸਿਤਾ. ਤਿਤ੍ਤਿਰਂ ਵਾਤਿਵਸ੍ਸਿਤਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਤਿਤ੍ਤਿਰਂ ਅਤਿਵਸ੍ਸਿਤਂ ਹਨਤਿ, ਤਥਾ ਏਵਰੂਪਾ ਵਾਚਾ ਦੁਮ੍ਮੇਧਂ ਬਾਲਪੁਗ੍ਗਲਂ ਹਨਤੀਤਿ.

ਏਵਂ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਇਸਿਗਣਸ੍ਸ ਓਵਾਦਂ ਦਤ੍ਵਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਹਾਰੇ ਭਾਵੇਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਪਰਾਯਣੋ ਅਹੋਸਿ.

ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕੋਕਾਲਿਕੋ ਇਦਾਨੇਵ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਚਨਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਨਟ੍ਠੋ, ਪੁਬ੍ਬੇਪਿ ਨਟ੍ਠੋਯੇਵਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਜਾਤਕਂ ਸਮੋਧਾਨੇਸਿ – ‘‘ਤਦਾ ਮੁਖਰਤਾਪਸੋ ਕੋਕਾਲਿਕੋ ਅਹੋਸਿ, ਇਸਿਗਣੋ ਬੁਦ੍ਧਪਰਿਸਾ, ਗਣਸਤ੍ਥਾ ਪਨ ਅਹਮੇਵ ਅਹੋਸਿ’’ਨ੍ਤਿ.

ਤਿਤ੍ਤਿਰਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ ਸਤ੍ਤਮਾ.

[੧੧੮] ੮. ਵਟ੍ਟਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ

ਨਾਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ਤੋ ਪੁਰਿਸੋਤਿ ਇਦਂ ਸਤ੍ਥਾ ਜੇਤਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਉਤ੍ਤਰਸੇਟ੍ਠਿਪੁਤ੍ਤਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ. ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਕਿਰ ਉਤ੍ਤਰਸੇਟ੍ਠਿ ਨਾਮ ਅਹੋਸਿ ਮਹਾਵਿਭਵੋ. ਤਸ੍ਸ ਭਰਿਯਾਯ ਕੁਚ੍ਛਿਯਂ ਏਕੋ ਪੁਞ੍ਞਵਾ ਸਤ੍ਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਾ ਚਵਿਤ੍ਵਾ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਅਭਿਰੂਪੋ ਪਾਸਾਦਿਕੋ ਅਹੋਸਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਣ੍ਣੀ. ਅਥ ਏਕਦਿਵਸਂ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਕਤ੍ਤਿਕਛਣੇ ਨਕ੍ਖਤ੍ਤੇ ਘੁਟ੍ਠੇ ਸਬ੍ਬੋ ਲੋਕੋ ਨਕ੍ਖਤ੍ਤਨਿਸ੍ਸਿਤੋ ਅਹੋਸਿ. ਤਸ੍ਸ ਸਹਾਯਕਾ ਅਞ੍ਞੇ ਸੇਟ੍ਠਿਪੁਤ੍ਤਾ ਸਪਜਾਪਤਿਕਾ ਅਹੇਸੁਂ. ਉਤ੍ਤਰਸੇਟ੍ਠਿਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੇ ਵਸਿਤਤ੍ਤਾ ਕਿਲੇਸੇਸੁ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਅਲ੍ਲੀਯਤਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਸਹਾਯਕਾ ‘‘ਉਤ੍ਤਰਸੇਟ੍ਠਿਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸਪਿ ਏਕਂ ਇਤ੍ਥਿਂ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਨਕ੍ਖਤ੍ਤਂ ਕੀਲ਼ਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਸਮ੍ਮਨ੍ਤਯਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਮ੍ਮ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਨਗਰੇ ਕਤ੍ਤਿਕਛਣੋ ਘੁਟ੍ਠੋ, ਤੁਯ੍ਹਮ੍ਪਿ ਏਕਂ ਇਤ੍ਥਿਂ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਨਕ੍ਖਤ੍ਤਂ ਕੀਲ਼ਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਆਹਂਸੁ. ‘‘ਨ ਮੇ ਅਤ੍ਥੋ ਇਤ੍ਥਿਯਾ’’ਤਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤੇਪਿ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਨਿਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਪੇਤ੍ਵਾ ਏਕਂ ਵਣ੍ਣਦਾਸਿਂ ਸਬ੍ਬਾਲਙ੍ਕਾਰਪਟਿਮਣ੍ਡਿਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਘਰਂ ਨੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਤ੍ਵਂ ਸੇਟ੍ਠਿਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਚ੍ਛਾ’’ਤਿ ਸਯਨਿਘਰਂ ਪੇਸੇਤ੍ਵਾ ਨਿਕ੍ਖਮਿਂਸੁ. ਤਂ ਸਯਨਿਘਰਂ ਪਵਿਟ੍ਠਮ੍ਪਿ ਸੇਟ੍ਠਿਪੁਤ੍ਤੋ ਨੇਵ ਓਲੋਕੇਤਿ, ਨਾਲਪਤਿ. ਸਾ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ ‘‘ਅਯਂ ਏਵਂ ਰੂਪਸੋਭਗ੍ਗਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਉਤ੍ਤਮਵਿਲਾਸਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਮਂ ਨੇਵ ਓਲੋਕੇਤਿ, ਨਾਲਪਤਿ, ਇਦਾਨਿ ਨਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਇਤ੍ਥਿਕੁਤ੍ਤਲੀਲਾਯ ਓਲੋਕਾਪੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਇਤ੍ਥਿਲੀਲਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੀ ਪਹਟ੍ਠਾਕਾਰੇਨ ਅਗ੍ਗਦਨ੍ਤੇ ਵਿਵਰਿਤ੍ਵਾ ਹਸਿਤਂ ਅਕਾਸਿ. ਸੇਟ੍ਠਿਪੁਤ੍ਤੋ ਓਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ਦਨ੍ਤਟ੍ਠਿਕੇ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਗਣ੍ਹਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਅਟ੍ਠਿਕਸਞ੍ਞਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿ, ਸਕਲਮ੍ਪਿ ਤਂ ਸਰੀਰਂ ਅਟ੍ਠਿਕਸਙ੍ਖਲਿਕਾ ਵਿਯ ਪਞ੍ਞਾਯਿ. ਸੋ ਤਸ੍ਸਾ ਪਰਿਬ੍ਬਯਂ ਦਤ੍ਵਾ ‘‘ਗਚ੍ਛਾ’’ਤਿ ਉਯ੍ਯੋਜੇਸਿ.

ਤਂ ਤਸ੍ਸ ਘਰਾ ਓਤਿਣ੍ਣਂ ਏਕੋ ਇਸ੍ਸਰੋ ਅਨ੍ਤਰਵੀਥਿਯਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਰਿਬ੍ਬਯਂ ਦਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਘਰਂ ਨੇਸਿ, ਸਤ੍ਤਾਹੇ ਵੀਤਿਵਤ੍ਤੇ ਨਕ੍ਖਤ੍ਤਂ ਓਸਿਤਂ. ਵਣ੍ਣਦਾਸਿਯਾ ਮਾਤਾ ਧੀਤੁ ਆਗਮਨਂ ਅਦਿਸ੍ਵਾ ਸੇਟ੍ਠਿਪੁਤ੍ਤਾਨਂ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਹਂ ਸਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿ. ਤੇ ਉਤ੍ਤਰਸੇਟ੍ਠਿਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਘਰਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਹਂ ਸਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਂਸੁ. ‘‘ਤਙ੍ਖਣਞ੍ਞੇਵ ਤਸ੍ਸਾ ਪਰਿਬ੍ਬਯਂ ਦਤ੍ਵਾ ਉਯ੍ਯੋਜੇਸਿ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਥਸ੍ਸਾ ਮਾਤਾ ਰੋਦਨ੍ਤੀ ‘‘ਧੀਤਰਂ ਮੇ ਨ ਪਸ੍ਸਾਮਿ, ਧੀਤਰਂ ਮੇ ਸਮਾਨੇਥਾ’’ਤਿ ਉਤ੍ਤਰਸੇਟ੍ਠਿਪੁਤ੍ਤਂ ਆਦਾਯ ਰਞ੍ਞੋ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਅਗਮਾਸਿ. ਰਾਜਾ ਅਟ੍ਟਂ ਵਿਨਿਚ੍ਛਿਨਨ੍ਤੋ ‘‘ਇਮੇ ਤੇ ਸੇਟ੍ਠਿਪੁਤ੍ਤਾ ਵਣ੍ਣਦਾਸਿਂ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਤੁਯ੍ਹਂ ਅਦਂਸੂ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿ. ‘‘ਆਮ, ਦੇਵਾ’’ਤਿ. ‘‘ਇਦਾਨਿ ਸਾ ਕਹ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਨ ਜਾਨਾਮਿ, ਤਙ੍ਖਣਞ੍ਞੇਵ ਨਂ ਉਯ੍ਯੋਜੇਸਿ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਇਦਾਨਿ ਤਂ ਸਮਾਨੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਸਕ੍ਕੋਮਿ, ਦੇਵਾ’’ਤਿ. ਰਾਜਾ ‘‘ਸਚੇ ਸਮਾਨੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਰਾਜਾਣਮਸ੍ਸ ਕਰੋਥਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਅਥ ਨਂ ਪਚ੍ਛਾਬਾਹਂ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਰਾਜਾਣਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਮਿਂਸੁ. ‘‘ਸੇਟ੍ਠਿਪੁਤ੍ਤਂ ਕਿਰ ਵਣ੍ਣਦਾਸਿਂ ਸਮਾਨੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਂ ਰਾਜਾ ਰਾਜਾਣਂ ਕਾਰੇਤੀ’’ਤਿ ਸਕਲਨਗਰਂ ਏਕਕੋਲਾਹਲਂ ਅਹੋਸਿ. ਮਹਾਜਨੋ ਉਰੇ ਹਤ੍ਥੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਿਂ ਨਾਮੇਤਂ, ਸਾਮਿ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਤੇ ਅਨਨੁਚ੍ਛਵਿਕਂ ਲਦ੍ਧ’’ਨ੍ਤਿ ਪਰਿਦੇਵਤਿ. ਸੇਟ੍ਠਿਪਿ ਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਛਤੋ ਪਚ੍ਛਤੋ ਪਰਿਦੇਵਨ੍ਤੋ ਗਚ੍ਛਤਿ.

ਸੇਟ੍ਠਿਪੁਤ੍ਤੋ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ ‘‘ਇਦਂ ਮਯ੍ਹਂ ਏਵਰੂਪਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਗਾਰੇ ਵਸਨਭਾਵੇਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ. ਸਚੇ ਇਤੋ ਮੁਚ੍ਚਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਮਹਾਗੋਤਮਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਬ੍ਬਜਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ਸਾਪਿ ਖੋ ਵਣ੍ਣਦਾਸੀ ਤਂ ਕੋਲਾਹਲਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਿਂਸਦ੍ਦੋ ਨਾਮੇਸੋ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਵੇਗੇਨ ਓਤਰਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਉਸ੍ਸਰਥ, ਉਸ੍ਸਰਥ, ਸਾਮੀ, ਮਂ ਰਾਜਪੁਰਿਸਾਨਂ ਦਟ੍ਠੁਂ ਦੇਥਾ’’ਤਿ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਦਸ੍ਸੇਸਿ. ਰਾਜਪੁਰਿਸਾ ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਮਾਤਰਂ ਪਟਿਚ੍ਛਾਪੇਤ੍ਵਾ ਸੇਟ੍ਠਿਪੁਤ੍ਤਂ ਮੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਮਿਂਸੁ. ਸੋ ਸਹਾਯਕਪਰਿਵੁਤੋਵ ਨਦਿਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਸੀਸਂ ਨ੍ਹਾਯਿਤ੍ਵਾ ਗੇਹਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਭੁਤ੍ਤਪਾਤਰਾਸੋ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਅਨੁਜਾਨਾਪੇਤ੍ਵਾ ਚੀਵਰਸਾਟਕੇ ਆਦਾਯ ਮਹਨ੍ਤੇਨ ਪਰਿਵਾਰੇਨ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਯਾਚਿਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਞ੍ਚ ਉਪਸਮ੍ਪਦਞ੍ਚ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਅਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਨ ਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਅਰਹਤ੍ਤੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਸਿ.

ਅਥੇਕਦਿਵਸਂ ਧਮ੍ਮਸਭਾਯਂ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ‘‘ਆਵੁਸੋ, ਉਤ੍ਤਰਸੇਟ੍ਠਿਪੁਤ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਭਯੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਸਾਸਨਸ੍ਸ ਗੁਣਂ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ‘ਇਮਮ੍ਹਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਮੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਪਬ੍ਬਜਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਤੇਨ ਸੁਚਿਨ੍ਤਿਤੇਨ ਮਰਣਮੁਤ੍ਤੋ ਚੇਵ, ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਚ ਅਗ੍ਗਫਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੋ’’ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਗੁਣਕਥਂ ਕਥੇਸੁਂ. ਸਤ੍ਥਾ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਾਯ ਨੁਤ੍ਥ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਤਰਹਿ ਕਥਾਯ ਸਨ੍ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਮਾਯ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਉਤ੍ਤਰਸੇਟ੍ਠਿਪੁਤ੍ਤੋਵ ਅਤ੍ਤਨੋ ਭਯੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ‘ਇਮਿਨਾ ਉਪਾਯੇਨ ਇਮਮ੍ਹਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਮੁਚ੍ਚਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਮਰਣਭਯਾ ਮੁਤ੍ਤੋ, ਅਤੀਤੇ ਪਣ੍ਡਿਤਾਪਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਭਯੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ‘ਇਮਿਨਾ ਉਪਾਯੇਨ ਇਮਮ੍ਹਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਮੁਚ੍ਚਿਸ੍ਸਾਮਾ’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਮਰਣਭਯਤੋ ਮੁਚ੍ਚਿਂਸੁਯੇਵਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਅਤੀਤਂ ਆਹਰਿ.

ਅਤੀਤੇ ਬਾਰਾਣਸਿਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤੇ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਨ੍ਤੇ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਚੁਤਿਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਸੇਨ ਪਰਿਵਤ੍ਤਨ੍ਤੋ ਵਟ੍ਟਕਯੋਨਿਯਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ. ਤਦਾ ਏਕੋ ਵਟ੍ਟਕਲੁਦ੍ਦਕੋ ਅਰਞ੍ਞਾ ਬਹੂ ਵਟ੍ਟਕੇ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਗੇਹੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਗੋਚਰਂ ਦਤ੍ਵਾ ਮੂਲਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਆਗਤਾਗਤਾਨਂ ਹਤ੍ਥੇ ਵਟ੍ਟਕੇ ਵਿਕ੍ਕਿਣਨ੍ਤੋ ਜੀਵਿਕਂ ਕਪ੍ਪੇਤਿ. ਸੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਬਹੂਹਿ ਵਟ੍ਟਕੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਆਨੇਸਿ. ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ ‘‘ਸਚਾਹਂ ਇਮਿਨਾ ਦਿਨ੍ਨਂ ਗੋਚਰਞ੍ਚ ਪਾਨੀਯਞ੍ਚ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਅਯਂ ਮਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਆਗਤਾਨਂ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਦਸ੍ਸਤਿ. ਸਚੇ ਪਨ ਨ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਅਹਂ ਮਿਲਾਯਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਅਥ ਮਂ ਮਿਲਾਯਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਨ ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਮੇ ਸੋਤ੍ਥਿ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਇਮਂ ਉਪਾਯਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ਸੋ ਤਥਾ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਮਿਲਾਯਿਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਿਚਮ੍ਮਮਤ੍ਤੋ ਅਹੋਸਿ. ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਨ ਗਣ੍ਹਿਂਸੁ. ਲੁਦ੍ਦਕੋ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਸੇਸੇਸੁ ਵਟ੍ਟਕੇਸੁ ਪਰਿਕ੍ਖੀਣੇਸੁ ਪਚ੍ਛਿਂ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਾਰੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਂ ਹਤ੍ਥਤਲੇ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਅਯਂ ਵਟ੍ਟਕੋ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਓਲੋਕੇਤੁਂ ਆਰਦ੍ਧੋ. ਅਥਸ੍ਸ ਪਮਤ੍ਤਭਾਵਂ ਞਤ੍ਵਾ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਪਕ੍ਖੇ ਪਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਤਿਤ੍ਵਾ ਅਰਞ੍ਞਮੇਵ ਗਤੋ. ਅਞ੍ਞੇ ਵਟ੍ਟਕਾ ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਨ ਪਞ੍ਞਾਯਸਿ, ਕਹਂ ਗਤੋਸੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਲੁਦ੍ਦਕੇਨ ਗਹਿਤੋਮ੍ਹੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਕਿਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਮੁਤ੍ਤੋਸੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਂਸੁ. ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ‘‘ਅਹਂ ਤੇਨ ਦਿਨ੍ਨਂ ਗੋਚਰਂ ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਾਨੀਯਂ ਅਪਿਵਿਤ੍ਵਾ ਉਪਾਯਚਿਨ੍ਤਾਯ ਮੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –

੧੧੮. ‘‘ਨਾਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ਤੋ ਪੁਰਿਸੋ, ਵਿਸੇਸਮਧਿਗਚ੍ਛਤਿ;

ਚਿਨ੍ਤਿਤਸ੍ਸ ਫਲਂ ਪਸ੍ਸ, ਮੁਤ੍ਤੋਸ੍ਮਿ ਵਧਬਨ੍ਧਨਾ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥਾਯਂ ਪਿਣ੍ਡਤ੍ਥੋ – ਪੁਰਿਸੋ ਦੁਕ੍ਖਂ ਪਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਮਿਨਾ ਨਾਮ ਉਪਾਯੇਨ ਇਮਮ੍ਹਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਮੁਚ੍ਚਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਅਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਦੁਕ੍ਖਾ ਮੋਕ੍ਖਸਙ੍ਖਾਤਂ ਵਿਸੇਸਂ ਨਾਧਿਗਚ੍ਛਤਿ. ਇਦਾਨਿ ਪਨ ਮਯਾ ਚਿਨ੍ਤਿਤਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਫਲਂ ਪਸ੍ਸ. ਤੇਨੇਵ ਉਪਾਯੇਨ ਮੁਤ੍ਤੋਸ੍ਮਿ ਵਧਬਨ੍ਧਨਾ, ਮਰਣਤੋ ਚ ਬਨ੍ਧਨਤੋ ਚ ਮੁਤ੍ਤੋਸ੍ਮਿ ਅਹਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਨਾ ਕਤਕਾਰਣਂ ਆਚਿਕ੍ਖਿ.

ਸਤ੍ਥਾ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਜਾਤਕਂ ਸਮੋਧਾਨੇਸਿ – ‘‘ਤਦਾ ਮਰਣਮੁਤ੍ਤੋ ਵਟ੍ਟਕੋ ਅਹਮੇਵ ਅਹੋਸਿ’’ਨ੍ਤਿ.

ਵਟ੍ਟਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ ਅਟ੍ਠਮਾ.

[੧੧੯] ੯. ਅਕਾਲਰਾਵਿਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ

ਅਮਾਤਾਪਿਤਰਸਂਵਦ੍ਧੋਤਿ ਇਦਂ ਸਤ੍ਥਾ ਜੇਤਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਏਕਂ ਅਕਾਲਰਾਵਿਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ. ਸੋ ਕਿਰ ਸਾਵਤ੍ਥਿਵਾਸੀ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਸਾਸਨੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤਂ ਵਾ ਸਿਕ੍ਖਂ ਵਾ ਨ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਿ. ਸੋ ‘‘ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇ ਮਯਾ ਵਤ੍ਤਂ ਕਾਤਬ੍ਬਂ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇ ਉਪਟ੍ਠਾਤਬ੍ਬਂ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇ ਉਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇ ਸਜ੍ਝਾਯਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਨ ਜਾਨਾਤਿ, ਪਠਮਯਾਮੇਪਿ ਮਜ੍ਝਿਮਯਾਮੇਪਿ ਪਚ੍ਛਿਮਯਾਮੇਪਿ ਪਬੁਦ੍ਧਪਬੁਦ੍ਧਕ੍ਖਣੇਯੇਵ ਮਹਾਸਦ੍ਦਂ ਕਰੋਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਨਿਦ੍ਦਂ ਨ ਲਭਨ੍ਤਿ. ਧਮ੍ਮਸਭਾਯਂ ਭਿਕ੍ਖੂ ‘‘ਆਵੁਸੋ, ਅਸੁਕੋ ਨਾਮ ਭਿਕ੍ਖੁ ਏਵਰੂਪੇ ਰਤਨਸਾਸਨੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤਂ ਵਾ ਸਿਕ੍ਖਂ ਵਾ ਕਾਲਂ ਵਾ ਅਕਾਲਂ ਵਾ ਨ ਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਅਗੁਣਕਥਂ ਕਥੇਸੁਂ. ਸਤ੍ਥਾ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਾਯ ਨੁਤ੍ਥ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਤਰਹਿ ਕਥਾਯ ਸਨ੍ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਮਾਯ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਦਾਨੇਵੇਸ ਅਕਾਲਰਾਵੀ, ਪੁਬ੍ਬੇਪਿ ਅਕਾਲਰਾਵੀਯੇਵ, ਕਾਲਾਕਾਲਂ ਅਜਾਨਨਭਾਵੇਨ ਚ ਗੀਵਾਯ ਵਟ੍ਟਿਤਾਯ ਜੀਵਿਤਕ੍ਖਯਂ ਪਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਅਤੀਤਂ ਆਹਰਿ.

ਅਤੀਤੇ ਬਾਰਾਣਸਿਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤੇ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਨ੍ਤੇ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਉਦਿਚ੍ਚਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਸਬ੍ਬਸਿਪ੍ਪੇਸੁ ਪਾਰਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਬਾਰਾਣਸਿਯਂ ਦਿਸਾਪਾਮੋਕ੍ਖੋ ਆਚਰਿਯੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚਸਤੇ ਮਾਣਵੇ ਸਿਪ੍ਪਂ ਵਾਚੇਤਿ. ਤੇਸਂ ਮਾਣਵਾਨਂ ਏਕੋ ਕਾਲਰਾਵੀ ਕੁਕ੍ਕੁਟੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਤੇ ਤਸ੍ਸ ਵਸ੍ਸਿਤਸਦ੍ਦੇਨ ਉਟ੍ਠਾਯ ਸਿਪ੍ਪਂ ਸਿਕ੍ਖਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਕਾਲਮਕਾਸਿ. ਤੇ ਅਞ੍ਞਂ ਕੁਕ੍ਕੁਟਂ ਪਰਿਯੇਸਨ੍ਤਾ ਚਰਨ੍ਤਿ. ਅਥੇਕੋ ਮਾਣਵਕੋ ਸੁਸਾਨਵਨੇ ਦਾਰੂਨਿ ਉਦ੍ਧਰਨ੍ਤੋ ਏਕਂ ਕੁਕ੍ਕੁਟਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਜਰੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਪਟਿਜਗ੍ਗਤਿ. ਸੋ ਸੁਸਾਨੇ ਵਡ੍ਢਿਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਅਸੁਕਵੇਲਾਯ ਨਾਮ ਵਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਅਜਾਨਨ੍ਤੋ ਕਦਾਚਿ ਅਤਿਰਤ੍ਤਿਂ ਵਸ੍ਸਤਿ, ਕਦਾਚਿ ਅਰੁਣੁਗ੍ਗਮਨੇ. ਮਾਣਵਾ ਤਸ੍ਸ ਅਤਿਰਤ੍ਤਿਂ ਵਸ੍ਸਿਤਕਾਲੇ ਸਿਪ੍ਪਂ ਸਿਕ੍ਖਨ੍ਤਾ ਯਾਵ ਅਰੁਣੁਗ੍ਗਮਨਾ ਸਿਕ੍ਖਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਿ, ਨਿਦ੍ਦਾਯਮਾਨਾ ਗਹਿਤਟ੍ਠਾਨਮ੍ਪਿ ਨ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਅਤਿਪਭਾਤੇ ਵਸ੍ਸਿਤਕਾਲੇ ਸਜ੍ਝਾਯਸ੍ਸ ਓਕਾਸਮੇਵ ਨ ਲਭਨ੍ਤਿ. ਮਾਣਵਾ ‘‘ਅਯਂ ਅਤਿਰਤ੍ਤਿਂ ਵਾ ਵਸ੍ਸਤਿ ਅਤਿਪਭਾਤੇ ਵਾ, ਇਮਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਸਿਪ੍ਪਂ ਨ ਨਿਟ੍ਠਾਯਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਗੀਵਂ ਵਟ੍ਟੇਤ੍ਵਾ ਜੀਵਿਤਕ੍ਖਯਂ ਪਾਪੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਕਾਲਰਾਵੀ ਕੁਕ੍ਕੁਟੋ ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਘਾਤਿਤੋ’’ਤਿ ਆਚਰਿਯਸ੍ਸ ਕਥੇਸੁਂ. ਆਚਰਿਯੋ ‘‘ਓਵਾਦਂ ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸਂਵਡ੍ਢਿਤਭਾਵੇਨ ਮਰਣਂ ਪਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –

੧੧੯. ‘‘ਅਮਾਤਾਪਿਤਰ-ਸਂਵਦ੍ਧੋ, ਅਨਾਚੇਰਕੁਲੇ ਵਸਂ;

ਨਾਯਂ ਕਾਲਂ ਅਕਾਲਂ ਵਾ, ਅਭਿਜਾਨਾਤਿ ਕੁਕ੍ਕੁਟੋ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਅਮਾਤਾਪਿਤਰਸਂਵਦ੍ਧੋਤਿ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਤੇਸਂ ਓਵਾਦਂ ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸਂਵਡ੍ਢੋ. ਅਨਾਚੇਰਕੁਲੇ ਵਸਨ੍ਤਿ ਆਚਰਿਯਕੁਲੇਪਿ ਅਵਸਮਾਨੋ, ਆਚਾਰਸਿਕ੍ਖਾਪਕਂ ਕਞ੍ਚਿ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਅਵਸਿਤਤ੍ਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨਾਯਂ ਕਾਲਂ ਅਕਾਲਂ ਵਾਤਿ ‘‘ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇ ਵਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਨ ਵਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਵਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਯੁਤ੍ਤਕਂ ਕਾਲਂ ਵਾ ਅਕਾਲਂ ਵਾ ਏਸ ਕੁਕ੍ਕੁਟੋ ਨ ਜਾਨਾਤਿ, ਅਜਾਨਨਭਾਵੇਨੇਵ ਜੀਵਿਤਕ੍ਖਯਂ ਪਤ੍ਤੋਤਿ. ਇਦਂ ਕਾਰਣਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਯਾਵਤਾਯੁਕਂ ਠਤ੍ਵਾ ਯਥਾਕਮ੍ਮਂ ਗਤੋ.

ਸਤ੍ਥਾ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਜਾਤਕਂ ਸਮੋਧਾਨੇਸਿ – ‘‘ਤਦਾ ਅਕਾਲਰਾਵੀ ਕੁਕ੍ਕੁਟੋ ਅਯਂ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਹੋਸਿ, ਅਨ੍ਤੇਵਾਸਿਕਾ ਬੁਦ੍ਧਪਰਿਸਾ, ਆਚਰਿਯੋ ਪਨ ਅਹਮੇਵ ਅਹੋਸਿ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਕਾਲਰਾਵਿਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ ਨਵਮਾ.

[੧੨੦] ੧੦. ਬਨ੍ਧਨਮੋਕ੍ਖਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ

ਅਬਦ੍ਧਾ ਤਤ੍ਥ ਬਜ੍ਝਨ੍ਤੀਤਿ ਇਦਂ ਸਤ੍ਥਾ ਜੇਤਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਚਿਞ੍ਚਮਾਣਵਿਕਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ. ਤਸ੍ਸਾ ਵਤ੍ਥੁ ਦ੍ਵਾਦਸਕਨਿਪਾਤੇ ਮਹਾਪਦੁਮਜਾਤਕੇ (ਜਾ. ੧.੧੨.੧੦੬ ਆਦਯੋ) ਆਵਿ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ. ਤਦਾ ਪਨ ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਿਞ੍ਚਮਾਣਵਿਕਾ ਇਦਾਨੇਵ ਮਂ ਅਭੂਤੇਨ ਅਬ੍ਭਾਚਿਕ੍ਖਤਿ, ਪੁਬ੍ਬੇਪਿ ਅਬ੍ਭਾਚਿਕ੍ਖਿਯੇਵਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਅਤੀਤਂ ਆਹਰਿ.

ਅਤੀਤੇ ਬਾਰਾਣਸਿਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤੇ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਨ੍ਤੇ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਪੁਰੋਹਿਤਸ੍ਸ ਗੇਹੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਪਿਤੁ ਅਚ੍ਚਯੇਨ ਤਸ੍ਸੇਵ ਪੁਰੋਹਿਤੋ ਅਹੋਸਿ. ਤੇਨ ਅਗ੍ਗਮਹੇਸਿਯਾ ਵਰੋ ਦਿਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ ‘‘ਭਦ੍ਦੇ, ਯਂ ਇਚ੍ਛਸਿ, ਤਂ ਵਦੇਯ੍ਯਾਸੀ’’ਤਿ. ਸਾ ਏਵਮਾਹ ‘‘ਨ ਮਯ੍ਹਂ ਅਞ੍ਞੋ ਵਰੋ ਨਾਮ ਦੁਲ੍ਲਭੋ, ਇਤੋ ਪਨ ਤੇ ਪਟ੍ਠਾਯ ਅਞ੍ਞਾ ਇਤ੍ਥੀ ਕਿਲੇਸਵਸੇਨ ਨ ਓਲੋਕੇਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ. ਸੋ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਨਿਪ੍ਪੀਲ਼ਿਯਮਾਨੋ ਤਸ੍ਸਾ ਵਚਨਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੋ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਸੋਲ਼ਸਸੁ ਨਾਟਕਿਤ੍ਥਿਸਹਸ੍ਸੇਸੁ ਕਿਲੇਸਵਸੇਨ ਏਕਿਤ੍ਥਿਮ੍ਪਿ ਨ ਓਲੋਕੇਸਿ.

ਅਥਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਨ੍ਤੋ ਕੁਪ੍ਪਿ, ਪਚ੍ਚਨ੍ਤੇ ਠਿਤਾ ਯੋਧਾ ਚੋਰੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਦ੍ਵੇ ਤਯੋ ਸਙ੍ਗਾਮੇ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਤੋ ਉਤ੍ਤਰਿ ਮਯਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਮਾ’’ਤਿ ਰਞ੍ਞੋ ਪਣ੍ਣਂ ਪੇਸੇਸੁਂ. ਰਾਜਾ ਤਤ੍ਥ ਗਨ੍ਤੁਕਾਮੋ ਬਲਕਾਯਂ ਸਂਹਰਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਪਕ੍ਕੋਸਾਪੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਭਦ੍ਦੇ, ਅਹਂ ਪਚ੍ਚਨ੍ਤਂ ਗਚ੍ਛਾਮਿ, ਤਤ੍ਥ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਾਨਿ ਯੁਦ੍ਧਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਜਯਪਰਾਜਯੋਪਿ ਅਨਿਬਦ੍ਧੋ, ਤਾਦਿਸੇਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਮਾਤੁਗਾਮੋ ਦੁਪ੍ਪਰਿਹਾਰੋ, ਤ੍ਵਂ ਇਧੇਵ ਨਿਵਤ੍ਤਾਹੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਸਾ ‘‘ਨ ਸਕ੍ਕਾ, ਦੇਵ, ਮਯਾ ਨਿਵਤ੍ਤਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਰਞ੍ਞਾ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾ ਆਹ ‘‘ਤੇਨ ਹਿ ਏਕੇਕਂ ਯੋਜਨਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਮਯ੍ਹਂ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਜਾਨਨਤ੍ਥਂ ਏਕੇਕਂ ਮਨੁਸ੍ਸਂ ਪੇਸੇਯ੍ਯਾਥਾ’’ਤਿ. ਰਾਜਾ ‘‘ਸਾਧੂ’’ਤਿ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਂ ਨਗਰੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਮਹਨ੍ਤੇਨ ਬਲਕਾਯੇਨ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਯੋਜਨੇ ਯੋਜਨੇ ਏਕੇਕਂ ਪੁਰਿਸਂ ‘‘ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਆਰੋਗ੍ਯਂ ਆਰੋਚੇਤ੍ਵਾ ਦੇਵਿਯਾ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਆਗਚ੍ਛਾ’’ਤਿ ਪੇਸੇਸਿ. ਸਾ ਆਗਤਾਗਤਂ ਪੁਰਿਸਂ ‘‘ਰਾਜਾ ਕਿਮਤ੍ਥਂ ਤਂ ਪੇਸੇਤੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਜਾਨਨਤ੍ਥਾਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਤੇਨ ਹਿ ਏਹੀ’’ਤਿ ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਸਦ੍ਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਸੇਵਤਿ. ਰਾਜਾ ਦ੍ਵਤ੍ਤਿਂਸਯੋਜਨਮਗ੍ਗਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਦ੍ਵਤ੍ਤਿਂਸ ਜਨੇ ਪੇਸੇਸਿ, ਸਾ ਸਬ੍ਬੇਹਿਪਿ ਤੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਤਥੇਵ ਅਕਾਸਿ.

ਰਾਜਾ ਪਚ੍ਚਨ੍ਤਂ ਵੂਪਸਮੇਤ੍ਵਾ ਜਨਪਦਂ ਸਮਸ੍ਸਾਸੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋਪਿ ਤਥੇਵ ਦ੍ਵਤ੍ਤਿਂਸ ਜਨੇ ਪੇਸੇਸਿ, ਸਾ ਤੇਹਿਪਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਤਥੇਵ ਵਿਪ੍ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਯੇਵ. ਰਾਜਾ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਜਯਕ੍ਖਨ੍ਧਾਵਾਰਟ੍ਠਾਨੇ ਠਤ੍ਵਾ ‘‘ਨਗਰਂ ਪਟਿਜਗ੍ਗਾਪੇਤੂ’’ਤਿ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਣ੍ਣਂ ਪੇਸੇਸਿ. ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਸਕਲਨਗਰਂ ਪਟਿਜਗ੍ਗਾਪੇਤ੍ਵਾ ਰਾਜਨਿਵੇਸਨਂ ਪਟਿਜਗ੍ਗਾਪੇਨ੍ਤੋ ਦੇਵਿਯਾ ਵਸਨਟ੍ਠਾਨਂ ਅਗਮਾਸਿ. ਸਾ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਰੂਪਸੋਭਗ੍ਗਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਕਾਯਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸਣ੍ਠਾਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੀ ‘‘ਏਹਿ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਸਯਨਂ ਅਭਿਰੁਹਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ‘‘ਮਾ ਏਵਂ ਅਵਚ, ਰਾਜਾਪਿ ਗਰੁ, ਅਕੁਸਲਮ੍ਪਿ ਭਾਯਾਮਿ, ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਮਯਾ ਏਵਂ ਕਾਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ‘‘ਚਤੁਸਟ੍ਠਿਯਾ ਪਾਦਮੂਲਿਕਾਨਂ ਨੇਵ ਰਾਜਾ ਗਰੁ, ਨ ਅਕੁਸਲਂ ਭਾਯਨ੍ਤਿ. ਤਵੇਵ ਰਾਜਾ ਗਰੁ, ਤ੍ਵਂਯੇਵ ਚ ਅਕੁਸਲਂ ਭਾਯਸੀ’’ਤਿ. ‘‘ਆਮ, ਦੇਵਿ, ਸਚੇ ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਏਵਂ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਨ ਏਵਰੂਪਂ ਕਰੇਯ੍ਯੁਂ’’. ‘‘ਅਹਂ ਪਨ ਜਾਨਮਾਨੋ ਏਵਰੂਪਂ ਸਾਹਸਿਯਕਮ੍ਮਂ ਨ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਬਹੁਂ ਵਿਪ੍ਪਲਪਸਿ, ਸਚੇ ਮੇ ਵਚਨਂ ਨ ਕਰੋਸਿ, ਸੀਸਂ ਤੇ ਛਿਨ੍ਦਾਪੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਤਿਟ੍ਠਤੁ ਤਾਵ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਸੀਸਂ, ਅਤ੍ਤਭਾਵਸਹਸ੍ਸੇਪਿ ਸੀਸੇ ਛਿਜ੍ਜਨ੍ਤੇ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਮਯਾ ਏਵਰੂਪਂ ਕਾਤੁ’’ਨ੍ਤਿ. ਸਾ ‘‘ਹੋਤੁ, ਜਾਨਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਂ ਤਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਗਬ੍ਭਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਸਰੀਰੇ ਨਖਵਲ਼ਞ੍ਜਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਤੇਲੇਨ ਗਤ੍ਤਾਨਿ ਅਬ੍ਭਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਕਿਲਿਟ੍ਠਵਤ੍ਥਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਗਿਲਾਨਾਲਯਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦਾਸਿਯੋ ਆਣਾਪੇਸਿ ‘ਰਞ੍ਞਾ ਕਹਂ ਦੇਵੀ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘ਗਿਲਾਨਾ’ਤਿ ਕਥੇਯ੍ਯਾਥਾ’’ਤਿ.

ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋਪਿ ਰਞ੍ਞੋ ਪਟਿਪਥਂ ਅਗਮਾਸਿ. ਰਾਜਾ ਨਗਰਂ ਪਦਕ੍ਖਿਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਾਸਾਦਂ ਆਰੁਯ੍ਹ ਦੇਵਿਂ ਅਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ‘‘ਕਹਂ, ਦੇਵੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿ. ‘‘ਗਿਲਾਨਾ, ਦੇਵਾ’’ਤਿ. ਸੋਪਿ ਸਿਰਿਗਬ੍ਭਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸਾ ਪਿਟ੍ਠਿਂ ਪਰਿਮਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ‘‘ਕਿਂ ਤੇ, ਭਦ੍ਦੇ, ਅਫਾਸੁਕ’’ਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿ. ਸਾ ਤੁਣ੍ਹੀ ਅਹੋਸਿ. ਤਤਿਯਵਾਰੇ ਰਾਜਾਨਂ ਓਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਤ੍ਵਮ੍ਪਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਜੀਵਸਿ ਨਾਮ, ਮਾਦਿਸਾਪਿ ਇਤ੍ਥਿਯੋ ਸਸ੍ਸਾਮਿਕਾਯੇਵ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਆਹ. ‘‘ਕਿਂ ਏਤਂ, ਭਦ੍ਦੇ’’ਤਿ? ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਨਗਰਂ ਰਕ੍ਖਨਤ੍ਥਾਯ ਠਪਿਤੋ ਪੁਰੋਹਿਤੋ ‘‘ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਨਿਵੇਸਨਂ ਪਟਿਜਗ੍ਗਾਮੀ’’ਤਿ ਇਧਾਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਚਨਂ ਅਕਰੋਨ੍ਤਿਂ ਮਂ ਪਹਰਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਮਨਂ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ਗਤੋਤਿ. ਰਾਜਾ ਅਗ੍ਗਿਮ੍ਹਿ ਪਕ੍ਖਿਤ੍ਤਲੋਣਸਕ੍ਖਰਾ ਵਿਯ ਕੋਧੇਨ ਤਟਤਟਾਯਨ੍ਤੋ ਸਿਰਿਗਬ੍ਭਾ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਦੋਵਾਰਿਕਪਾਦਮੂਲਿਕਾਦਯੋ ਪਕ੍ਕੋਸਾਪੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਗਚ੍ਛਥ, ਭਣੇ, ਪੁਰੋਹਿਤਂ ਪਚ੍ਛਾਬਾਹਂ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਵਜ੍ਝਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਨਗਰਾ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ਆਘਾਤਨਂ ਨੇਤ੍ਵਾ ਸੀਸਮਸ੍ਸ ਛਿਨ੍ਦਥਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਤੇ ਵੇਗੇਨ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਂ ਪਚ੍ਛਾਬਾਹਂ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਵਜ੍ਝਭੇਰਿਂ ਚਰਾਪੇਸੁਂ.

ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਅਦ੍ਧਾ ਤਾਯ ਦੁਟ੍ਠਦੇਵਿਯਾ ਰਾਜਾ ਪੁਰੇਤਰਮੇਵ ਪਰਿਭਿਨ੍ਨੋ, ਅਜ੍ਜ ਦਾਨਾਹਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਬਲੇਨੇਵ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਮੋਚੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ਸੋ ਤੇ ਪੁਰਿਸੇ ਆਹ ‘‘ਭੋ, ਤੁਮ੍ਹੇ ਮਂ ਮਾਰੇਨ੍ਤਾ ਰਞ੍ਞੋ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾਵ ਮਾਰੇਥਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂਕਾਰਣਾ’’ਤਿ? ‘‘ਅਹਂ ਰਾਜਕਮ੍ਮਿਕੋ, ਬਹੁ ਮੇ ਕਮ੍ਮਂ ਕਤਂ, ਬਹੂਨਿ ਮਹਾਨਿਧਿਟ੍ਠਾਨਾਨਿ ਜਾਨਾਮਿ, ਰਾਜਕੁਟੁਮ੍ਬਂ ਮਯਾ ਵਿਚਾਰਿਤਂ. ਸਚੇ ਮਂ ਰਞ੍ਞੋ ਨ ਦਸ੍ਸੇਸ੍ਸਥ, ਬਹੁਧਨਂ ਨਸ੍ਸਿਸ੍ਸਤਿ, ਮਯਾ ਰਞ੍ਞੋ ਸਾਪਤੇਯ੍ਯੇ ਆਚਿਕ੍ਖਿਤੇ ਪਚ੍ਛਾ ਕਾਤਬ੍ਬਂ ਕਰੋਥਾ’’ਤਿ. ਤੇ ਤਂ ਰਞ੍ਞੋ ਦਸ੍ਸਯਿਂਸੁ. ਰਾਜਾ ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾਵ ‘‘ਕਸ੍ਮਾ ਭੋ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਮਯਿ ਲਜ੍ਜਂ ਨ ਅਕਾਸਿ, ਕਸ੍ਮਾ ਤੇ ਏਵਰੂਪਂ ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਕਤ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ‘‘ਮਹਾਰਾਜ, ਅਹਂ ਸੋਤ੍ਥਿਯਕੁਲੇ ਜਾਤੋ, ਮਯਾ ਕੁਨ੍ਥਕਿਪਿਲ੍ਲਿਕਮਤ੍ਤੋਪਿ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤੋ ਨ ਕਤਪੁਬ੍ਬੋ, ਤਿਣਸਲਾਕਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਅਦਿਨ੍ਨਂ ਨਾਦਿਨ੍ਨਪੁਬ੍ਬਂ, ਲੋਭਵਸੇਨ ਪਰੇਸਂ ਇਤ੍ਥੀ ਅਕ੍ਖੀਨਿ ਉਮ੍ਮੀਲੇਤ੍ਵਾਪਿ ਨ ਓਲੋਕਿਤਪੁਬ੍ਬਾ, ਹਸ੍ਸਵਸੇਨਾਪਿ ਮੁਸਾ ਨ ਭਾਸਿਤਪੁਬ੍ਬਾ, ਕੁਸਗ੍ਗੇਨਾਪਿ ਮਜ੍ਜਂ ਨ ਪੀਤਪੁਬ੍ਬਂ, ਅਹਂ ਤੁਮ੍ਹੇਸੁ ਨਿਰਪਰਾਧੋ. ਸਾ ਪਨ ਬਾਲਾ ਲੋਭਵਸੇਨ ਮਂ ਹਤ੍ਥੇ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਮਯਾ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾ ਮਂ ਤਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨਾ ਕਤਂ ਪਾਪਂ ਉਤ੍ਤਾਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਮਮ ਆਚਿਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਅਨ੍ਤੋਗਬ੍ਭਂ ਪਵਿਟ੍ਠਾ. ਅਹਂ ਨਿਰਪਰਾਧੋ, ਪਣ੍ਣਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਨ ਆਗਤਾ ਚਤੁਸਟ੍ਠਿ ਜਨਾ ਸਾਪਰਾਧਾ, ਤੇ ਪਕ੍ਕੋਸਾਪੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਤਾਯ ਵੋ ਵਚਨਂ ਕਤਂ, ਨ ਕਤ’’ਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛ, ਦੇਵਾਤਿ. ਰਾਜਾ ਤੇ ਚਤੁਸਟ੍ਠਿ ਜਨੇ ਬਨ੍ਧਾਪੇਤ੍ਵਾ ਦੇਵਿਂ ਪਕ੍ਕੋਸਾਪੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਤਯਾ ਏਤੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਾਪਂ ਕਤਂ, ਨ ਕਤ’’ਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿ. ‘‘ਕਤਂ, ਦੇਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਤੇ ਪਚ੍ਛਾਬਾਹਂ ਬਨ੍ਧਾਪੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਮੇਸਂ ਚਤੁਸਟ੍ਠਿਜਨਾਨਂ ਸੀਸਾਨਿ ਛਿਨ੍ਦਥਾ’’ਤਿ ਆਣਾਪੇਸਿ.

ਅਥ ਨਂ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਆਹ – ‘‘ਨਤ੍ਥਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਏਤੇਸਂ ਦੋਸੋ, ਦੇਵੀ ਅਤ੍ਤਨੋ ਰੁਚਿਂ ਕਾਰਾਪੇਸਿ. ਨਿਰਪਰਾਧਾ ਏਤੇ, ਤਸ੍ਮਾ ਨੇਸਂ ਖਮਥ. ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਦੋਸੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਇਤ੍ਥਿਯੋ ਨਾਮ ਮੇਥੁਨਧਮ੍ਮੇਨ ਅਤਿਤ੍ਤਾ. ਜਾਤਿਸਭਾਵੋ ਹਿ ਏਸ. ਏਤਾਸਂ ਖਮਿਤਬ੍ਬਯੁਤ੍ਤਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਏਤਿਸ੍ਸਾਪਿ ਖਮਥਾ’’ਤਿ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਰਾਜਾਨਂ ਸਞ੍ਞਾਪੇਤ੍ਵਾ ਤੇ ਚਤੁਸਟ੍ਠਿਪਿ ਜਨੇ ਤਞ੍ਚ ਬਾਲਂ ਮੋਚਾਪੇਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਯਥਾਸਕਾਨਿ ਠਾਨਾਨਿ ਦਾਪੇਸਿ. ਏਵਂ ਤੇ ਸਬ੍ਬੇ ਮੋਚੇਤ੍ਵਾ ਸਕਟ੍ਠਾਨੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਰਾਜਾਨਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਮਹਾਰਾਜ, ਅਨ੍ਧਬਾਲਾਨਂ ਨਾਮ ਅਵਤ੍ਥੁਕੇਨ ਵਚਨੇਨ ਅਬਨ੍ਧਿਤਬ੍ਬਯੁਤ੍ਤਕਾਪਿ ਪਣ੍ਡਿਤਾ ਪਚ੍ਛਾਬਾਹਂ ਬਦ੍ਧਾ, ਪਣ੍ਡਿਤਾਨਂ ਕਾਰਣਯੁਤ੍ਤੇਨ ਵਚਨੇਨ ਪਚ੍ਛਾਬਾਹਂ ਬਦ੍ਧਾਪਿ ਮੁਤ੍ਤਾ. ਏਵਂ ਬਾਲਾ ਨਾਮ ਅਬਨ੍ਧਿਤਬ੍ਬਯੁਤ੍ਤਕੇਪਿ ਬਨ੍ਧਾਪੇਨ੍ਤਿ, ਪਣ੍ਡਿਤਾ ਬਦ੍ਧੇਪਿ ਮੋਚੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –

੧੨੦. ‘‘ਅਬਦ੍ਧਾ ਤਤ੍ਥ ਬਜ੍ਝਨ੍ਤਿ, ਯਤ੍ਥ ਬਾਲਾ ਪਭਾਸਰੇ;

ਬਦ੍ਧਾਪਿ ਤਤ੍ਥ ਮੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਯਤ੍ਥ ਧੀਰਾ ਪਭਾਸਰੇ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਅਬਦ੍ਧਾਤਿ ਅਬਨ੍ਧਿਤਬ੍ਬਯੁਤ੍ਤਾ. ਪਭਾਸਰੇਤਿ ਪਭਾਸਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ ਕਥੇਨ੍ਤਿ.

ਏਵਂ ਮਹਾਸਤ੍ਤੋ ਇਮਾਯ ਗਾਥਾਯ ਰਞ੍ਞੋ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਮਯਾ ਇਮਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਗਾਰੇ ਵਸਨਭਾਵੇਨ ਲਦ੍ਧਂ, ਇਦਾਨਿ ਮੇ ਅਗਾਰੇਨ ਕਿਚ੍ਚਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਮੇ ਅਨੁਜਾਨ, ਦੇਵਾ’’ਤਿ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਅਨੁਜਾਨਾਪੇਤ੍ਵਾ ਅਸ੍ਸੁਮੁਖਂ ਞਾਤਿਜਨਂ ਮਹਨ੍ਤਞ੍ਚ ਵਿਭਵਂ ਪਹਾਯ ਇਸਿਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਹਿਮਵਨ੍ਤੇ ਵਸਨ੍ਤੋ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਚ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਚ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਪਰਾਯਣੋ ਅਹੋਸਿ.

ਸਤ੍ਥਾ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਜਾਤਕਂ ਸਮੋਧਾਨੇਸਿ – ‘‘ਤਦਾ ਦੁਟ੍ਠਦੇਵੀ ਚਿਞ੍ਚਮਾਣਵਿਕਾ ਅਹੋਸਿ, ਰਾਜਾ ਆਨਨ੍ਦੋ, ਪੁਰੋਹਿਤੋ ਪਨ ਅਹਮੇਵ ਅਹੋਸਿ’’ਨ੍ਤਿ.

ਬਨ੍ਧਨਮੋਕ੍ਖਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ ਦਸਮਾ.

ਹਂਚਿਵਗ੍ਗੋ ਦ੍ਵਾਦਸਮੋ.

ਤਸ੍ਸੁਦ੍ਦਾਨਂ –

ਗਦ੍ਰਭਪਞ੍ਹਾ ਅਮਰਾ, ਸਿਙ੍ਗਾਲਂ ਮਿਤਚਿਨ੍ਤਿ ਚ;

ਅਨੁਸਾਸਿਕਦੁਬ੍ਬਚਂ, ਤਿਤ੍ਤਿਰਂ ਵਟ੍ਟਕਂ ਪੁਨ;

ਅਕਾਲਰਾਵਿ ਬਨ੍ਧਨਨ੍ਤਿ.