੧੩. ਲੋਕਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੧੧੨. ਤੇਰਸਮੇ ਲੋਕੋਤਿ ਲੁਜ੍ਜਨਪਲੁਜ੍ਜਨਟ੍ਠੇਨ ਲੋਕੋ, ਅਤ੍ਥਤੋ ਪੁਰਿਮਂ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਦ੍ਵਯਂ ਇਧ ਪਨ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਸ੍ਵਾਯਂ ਸਤ੍ਤਲੋਕੋ, ਸਙ੍ਖਾਰਲੋਕੋ, ਓਕਾਸਲੋਕੋਤਿ ਵਿਭਾਗਤੋ ਸਰੂਪਤੋ ਚ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤੋਯੇਵ. ਅਪਿਚ ਖਨ੍ਧਲੋਕਾਦਿਵਸੇਨ ਚ ਅਨੇਕਵਿਧੋ ਲੋਕੋ. ਯਥਾਹ –

‘‘ਲੋਕੋਤਿ ਖਨ੍ਧਲੋਕੋ, ਧਾਤੁਲੋਕੋ, ਆਯਤਨਲੋਕੋ, ਵਿਪਤ੍ਤਿਭਵਲੋਕੋ, ਵਿਪਤ੍ਤਿਸਮ੍ਭਵਲੋਕੋ, ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਭਵਲੋਕੋ, ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਸਮ੍ਭਵਲੋਕੋ, ਏਕੋ ਲੋਕੋ ਸਬ੍ਬੇ ਸਤ੍ਤਾ ਅਹਾਰਟ੍ਠਿਤਿਕਾ, ਦ੍ਵੇ ਲੋਕਾ ਨਾਮਞ੍ਚ ਰੂਪਞ੍ਚ, ਤਯੋ ਲੋਕਾ ਤਿਸ੍ਸੋ ਵੇਦਨਾ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਲੋਕਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਆਹਾਰਾ, ਪਞ੍ਚ ਲੋਕਾ ਪਞ੍ਚੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾ, ਛ ਲੋਕਾ ਛ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾਨਿ ਆਯਤਨਾਨਿ, ਸਤ੍ਤ ਲੋਕਾ ਸਤ੍ਤ ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿਯੋ, ਅਟ੍ਠ ਲੋਕਾ ਅਟ੍ਠ ਲੋਕਧਮ੍ਮਾ, ਨਵ ਲੋਕਾ ਨਵ ਸਤ੍ਤਾਵਾਸਾ, ਦਸ ਲੋਕਾ ਦਸਾਯਤਨਾਨਿ, ਦ੍ਵਾਦਸ ਲੋਕਾ ਦ੍ਵਾਦਸਾਯਤਨਾਨਿ, ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਲੋਕਾ ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਧਾਤੁਯੋ’’ਤਿ (ਮਹਾਨਿ. ੩; ਚੂਲ਼ਨਿ. ਅਜਿਤਮਾਣਵਪੁਚ੍ਛਾਨਿਦ੍ਦੇਸ ੨).

ਏਵਮਨੇਕਧਾ ਵਿਭਤ੍ਤੋਪਿ ਲੋਕੋ ਪਞ੍ਚਸੁ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਏਵ ਸਙ੍ਗਹਂ ਸਮੋਸਰਣਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਚ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਂ ਜਾਤਿਪਿ ਦੁਕ੍ਖਾ …ਪੇ… ਸਂਖਿਤ੍ਤੇਨ ਪਞ੍ਚੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾਪਿ ਦੁਕ੍ਖਾਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਤ੍ਥਤੋ ਪੁਰਿਮਂ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਦ੍ਵਯਂ, ਇਧ ਪਨ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਨਨੁ ਚ ਲੁਜ੍ਜਨਪਲੁਜ੍ਜਨਟ੍ਠੋ ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਪਞ੍ਚਸੁ ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਸਮ੍ਭਵਤੀਤਿ? ਸਚ੍ਚਂ ਸਮ੍ਭਵਤਿ. ਯਂ ਪਨ ਨ ਲੁਜ੍ਜਤੀਤਿ ਗਹਿਤਂ, ਤਂ ਤਥਾ ਨ ਹੋਤਿ, ਏਕਂਸੇਨੇਵ ਲੁਜ੍ਜਤਿ ਪਲੁਜ੍ਜਤੀਤਿ ਸੋ ਲੋਕੋਤਿ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੇਸ੍ਵੇਵ ਲੋਕਸਦ੍ਦੋ ਨਿਰੂਲ਼੍ਹੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਲੋਕੋਤਿ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਂ ਏਵ.

ਯਦਿਪਿ ਤਥਾਗਤ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਹੇਟ੍ਠਾ ਤਥਾਗਤਸੁਤ੍ਤੇ ਨਾਨਾਨਯੇਹਿ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਅਤ੍ਥੋ ਵਿਭਤ੍ਤੋ, ਤਥਾਪਿ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਅਤ੍ਥਸਂਵਣ੍ਣਨਾਮੁਖੇਨ ਅਯਮਤ੍ਥਵਿਭਾਵਨਾ – ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋਤਿ ‘‘ਅਭਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਤੋ ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਤੋ’’ਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਵਿਭਾਗੇਨ ਵਾ ਅਵਿਸੇਸਤੋ ਤਾਵ ਆਸਯਾਨੁਸਯਚਰਿਯਾਧਿਮੁਤ੍ਤਿਆਦਿਭੇਦਤੋ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾਦਿਵਿਭਾਗਤੋ ਵਟ੍ਟਪ੍ਪਮਾਣਸਣ੍ਠਾਨਾਦਿਭੇਦਤੋ, ਵਿਸੇਸਤੋ ਵਾ ਪਨ ‘‘ਅਯਂ ਸਸ੍ਸਤਾਸਯੋ, ਅਯਂ ਉਚ੍ਛੇਦਾਸਯੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ‘‘ਕਕ੍ਖਲ਼ਲਕ੍ਖਣਾ ਪਥਵੀਧਾਤੁ, ਪਗ੍ਘਰਣਲਕ੍ਖਣਾ ਆਪੋਧਾਤੂ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਚ ਅਭਿਵਿਸਿਟ੍ਠੇਨ ਸਯਮ੍ਭੁਞਾਣੇਨ ਸਮ੍ਮਾ ਅਵਿਪਰੀਤਂ ਯੋ ਯੋ ਅਤ੍ਥੋ ਯਥਾ ਯਥਾ ਬੁਜ੍ਝਿਤਬ੍ਬੋ, ਤਥਾ ਤਥਾ ਬੁਦ੍ਧੋ ਞਾਤੋ ਅਤ੍ਤਪਚ੍ਚਕ੍ਖੋ ਕਤੋਤਿ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ.

ਲੋਕਸ੍ਮਾਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਲੋਕਤੋ. ਵਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋਤਿ ਵਿਸਂਸਟ੍ਠੋ, ਤਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧਾਨਂ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਤਤੋ ਵਿਪ੍ਪਮੁਤ੍ਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਲੋਕਸਮੁਦਯੋਤਿ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਨਯੇਨ ਤਣ੍ਹਾ, ਅਭਿਧਮ੍ਮਨਯੇਨ ਪਨ ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਦਿਯਡ੍ਢਕਿਲੇਸਸਹਸ੍ਸਂ. ਪਹੀਨੋਤਿ ਬੋਧਿਮਣ੍ਡੇ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਞਾਣੇਨ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਪ੍ਪਹਾਨਵਸੇਨ ਸਵਾਸਨਂ ਪਹੀਨੋ. ਲੋਕਨਿਰੋਧੋਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ. ਸਚ੍ਛਿਕਤੋਤਿ ਅਤ੍ਤਪਚ੍ਚਕ੍ਖੋ ਕਤੋ. ਲੋਕਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾਤਿ ਸੀਲਾਦਿਕ੍ਖਨ੍ਧਤ੍ਤਯਸਙ੍ਗਹੋ ਅਰਿਯੋ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋ. ਸੋ ਹਿ ਲੋਕਨਿਰੋਧਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਗਚ੍ਛਤਿ ਅਧਿਗਚ੍ਛਤਿ, ਤਦਤ੍ਥਂ ਅਰਿਯੇਹਿ ਪਟਿਪਜ੍ਜੀਯਤਿ ਚਾਤਿ ਲੋਕਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.

ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਤਥਾਨਿ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਯਾਥਾਵਤੋ ਗਤੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ ਹੋਤਿ. ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਹਿ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨਿ ਤਥਾਨਿ ਨਾਮ. ਯਥਾਹ –

‘‘ਚਤ੍ਤਾਰਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਨਿ ਅਵਿਤਥਾਨਿ ਅਨਞ੍ਞਥਾਨਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ? ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਮੇਤਂ ਅਵਿਤਥਮੇਤਂ, ਅਨਞ੍ਞਥਮੇਤ’’ਨ੍ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੫.੧੦੯੦) ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ.

ਅਪਿਚ ਤਥਾਯ ਗਤੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ, ਤਥਂ ਗਤੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ, ਗਤੋਤਿ ਚ ਅਵਗਤੋ ਅਤੀਤੋ ਪਤ੍ਤੋ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਯਸ੍ਮਾ ਭਗਵਾ ਸਕਲਲੋਕਂ ਤੀਰਣਪਰਿਞ੍ਞਾਯ ਤਥਾਯ ਅਵਿਪਰੀਤਾਯ ਗਤੋ ਅਵਗਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਲੋਕੋ ਤਥਾਗਤੇਨ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ. ਲੋਕਸਮੁਦਯਂ ਪਹਾਨਪਰਿਞ੍ਞਾਯ ਤਥਾਯ ਗਤੋ ਅਤੀਤੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ. ਲੋਕਨਿਰੋਧਂ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ ਤਥਾਯ ਗਤੋ ਪਤ੍ਤੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ. ਲੋਕਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨਿਂ ਪਟਿਪਦਂ ਤਥਂ ਅਵਿਪਰੀਤਂ ਗਤੋ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋਤਿ. ਏਵਂ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਭਗਵਤੋ ਤਥਾਗਤਭਾਵਦੀਪਨਵਸੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਇਤਿ ਭਗਵਾ ਚਤੁਸਚ੍ਚਾਭਿਸਮ੍ਬੋਧਨਵਸੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਤਥਾਗਤਭਾਵਂ ਪਕਾਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਤਤ੍ਥ ਦਿਟ੍ਠਾਦਿਅਭਿਸਮ੍ਬੋਧਿਵਸੇਨਪਿ ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਅਙ੍ਗੁਤ੍ਤਰਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਅ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੪.੨੩) ਪਨ ‘‘ਚਤੂਹਿ ਸਚ੍ਚੇਹਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਬੁਦ੍ਧਭਾਵਂ ਕਥੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਂ ਤਥਾਗਤਸਦ੍ਦ-ਬੁਦ੍ਧਸਦ੍ਦਾਨਂ ਅਤ੍ਥਤੋ ਨਿਨ੍ਨਾਨਾਕਰਣਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਥਾ ਚੇਵ ਹਿ ਪਾਲ਼ਿ ਪਵਤ੍ਤਾਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਦਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਰੂਪਾਯਤਨਂ. ਸੁਤਨ੍ਤਿ ਸਦ੍ਦਾਯਤਨਂ. ਮੁਤਨ੍ਤਿ ਪਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਤੋ ਗਨ੍ਧਾਯਤਨਂ, ਰਸਾਯਤਨਂ, ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾਯਤਨਞ੍ਚ. ਵਿਞ੍ਞਾਤਨ੍ਤਿ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਾਦਿਧਮ੍ਮਾਰਮ੍ਮਣਂ. ਪਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਪਰਿਯੇਸਿਤ੍ਵਾ ਵਾ ਅਪਰਿਯੇਸਿਤ੍ਵਾ ਵਾ ਪਤ੍ਤਂ. ਪਰਿਯੇਸਿਤਨ੍ਤਿ ਪਤ੍ਤਂ ਵਾ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਵਾ ਪਰਿਯੇਸਿਤਂ. ਅਨੁਵਿਚਰਿਤਂ ਮਨਸਾਤਿ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਅਨੁਸਞ੍ਚਰਿਤਂ. ਕਸ੍ਸ ਪਨ ਅਨੁਵਿਚਰਿਤਂ ਮਨਸਾਤਿ? ਸਦੇਵਕਸ੍ਸ…ਪੇ… ਸਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਯਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਨੀਯਂ. ਤਤ੍ਥ ਸਹ ਦੇਵੇਹੀਤਿ ਸਦੇਵਕੋ, ਤਸ੍ਸ ਸਦੇਵਕਸ੍ਸ. ਸੇਸਪਦੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.

ਸਦੇਵਕਵਚਨੇਨ ਚੇਤ੍ਥ ਪਞ੍ਚਕਾਮਾਵਚਰਦੇਵਗ੍ਗਹਣਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਸਮਾਰਕਵਚਨੇਨ ਛਟ੍ਠਕਾਮਾਵਚਰਦੇਵਗ੍ਗਹਣਂ, ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਕਵਚਨੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਕਾਯਿਕਾਦਿਬ੍ਰਹ੍ਮਗ੍ਗਹਣਂ, ਸਸ੍ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਿਵਚਨੇਨ ਸਾਸਨਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗ੍ਗਹਣਞ੍ਚੇਵ ਸਮਿਤਪਾਪਬਾਹਿਤਪਾਪਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗ੍ਗਹਣਞ੍ਚ, ਪਜਾਵਚਨੇਨ ਸਤ੍ਤਲੋਕਗ੍ਗਹਣਂ, ਸਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਵਚਨੇਨ ਸਮ੍ਮੁਤਿਦੇਵਅਵਸੇਸਮਨੁਸ੍ਸਗ੍ਗਹਣਂ. ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਤੀਹਿ ਪਦੇਹਿ ਦੇਵਮਾਰਬ੍ਰਹ੍ਮੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਤ੍ਤਲੋਕੋ, ਦ੍ਵੀਹਿ ਪਜਾਵਸੇਨ ਸਤ੍ਤਲੋਕੋ ਗਹਿਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਅਪਰੋ ਨਯੋ – ਸਦੇਵਕਗ੍ਗਹਣੇਨ ਅਰੂਪਾਵਚਰਦੇਵਲੋਕੋ ਗਹਿਤੋ, ਸਮਾਰਕਵਚਨੇਨ ਛਕਾਮਾਵਚਰਦੇਵਲੋਕੋ, ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਕਵਚਨੇਨ ਰੂਪੀਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੋ, ਸਸ੍ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਦਿਵਚਨੇਨ ਸਮ੍ਮੁਤਿਦੇਵੇਹਿ ਸਹ ਅਵਸੇਸਸਤ੍ਤਲੋਕੋ ਗਹਿਤੋ. ਅਪਿਚੇਤ੍ਥ ਸਦੇਵਕਵਚਨੇਨ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਪਰਿਚ੍ਛੇਦਤੋ ਸਬ੍ਬਲੋਕਵਿਸਯਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਭਾਵੇ ਪਕਾਸਿਤੇ ਯੇਸਮੇਵਂ ਸਿਯਾ ‘‘ਮਾਰੋ ਨਾਮ ਮਹਾਨੁਭਾਵੋ ਛਕਾਮਾਵਚਰਿਸ੍ਸਰੋ ਵਸਵਤ੍ਤੀ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਪਨ ਤਤੋਪਿ ਮਹਾਨੁਭਾਵਤਰੋ ਦਸਹਿ ਅਙ੍ਗੁਲੀਹਿ ਦਸਸੁ ਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ਸਹਸ੍ਸੇਸੁ ਆਲੋਕਂ ਫਰਤਿ, ਉਤ੍ਤਮਜ੍ਝਾਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿਸੁਖਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ. ਪੁਥੂ ਚ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਇਦ੍ਧਿਮਨ੍ਤੋ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਕਾ ਪਰਚਿਤ੍ਤਵਿਦੁਨੋ ਮਹਾਨੁਭਾਵਾ ਸਂਵਿਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਅਯਞ੍ਚ ਸਤ੍ਤਕਾਯੋ ਅਨਨ੍ਤੋ ਅਪਰਿਮਾਣੋ, ਕਿਮੇਤੇਸਂ ਸਬ੍ਬੇਸਂਯੇਵ ਵਿਸਯੋ ਅਨਵਸੇਸਤੋ ਭਗਵਤਾ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ’’ਤਿ? ਤੇਸਂ ਵਿਮਤਿਂ ਵਿਧਮੇਨ੍ਤੋ ਭਗਵਾ ‘‘ਸਦੇਵਕਸ੍ਸ ਲੋਕਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.

ਪੋਰਾਣਾ ਪਨਾਹੁ – ‘‘ਸਦੇਵਕਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਦੇਵਤਾਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਵਸੇਸਲੋਕਂ ਪਰਿਯਾਦਿਯਤਿ, ‘‘ਸਮਾਰਕਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਮਾਰੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਵਸੇਸਲੋਕਂ, ‘‘ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਕਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਵਸੇਸਲੋਕਂ. ਏਵਂ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਤਿਭਵੂਪਗੇ ਸਤ੍ਤੇ ਤੀਸੁ ਪਦੇਸੁ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਦ੍ਵੀਹਿ ਪਦੇਹਿ ਪਰਿਯਾਦਿਯਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਸ੍ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਿਯਾ ਪਜਾਯ ਸਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਯਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਏਵਂ ਪਞ੍ਚਹਿਪਿ ਪਦੇਹਿ ਖਨ੍ਧਤ੍ਤਯਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨੇ ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤੇ ਪਰਿਯਾਦਿਯਤਿ.

ਯਸ੍ਮਾ ਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਇਦਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ – ਯਂ ਅਪਰਿਮਾਣਾਸੁ ਲੋਕਧਾਤੂਸੁ ਇਮਸ੍ਸ ਸਦੇਵਕਸ੍ਸ ਲੋਕਸ੍ਸ ‘‘ਨੀਲਂ ਪੀਤਕ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣਂ ਚਕ੍ਖੁਦ੍ਵਾਰੇ ਆਪਾਥਂ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ‘‘ਅਯਂ ਸਤ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਇਮਂ ਨਾਮ ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸੁਮਨੋ ਵਾ ਦੁਮ੍ਮਨੋ ਵਾ ਮਜ੍ਝਤ੍ਤੋ ਵਾ ਜਾਤੋ’’ਤਿ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ. ਤਥਾ ਯਂ ਅਪਰਿਮਾਣਾਸੁ ਲੋਕਧਾਤੂਸੁ ਇਮਸ੍ਸ ਸਦੇਵਕਸ੍ਸ ਲੋਕਸ੍ਸ ‘‘ਭੇਰਿਸਦ੍ਦੋ ਮੁਦਿਙ੍ਗਸਦ੍ਦੋ’’ਤਿਆਦਿ ਸਦ੍ਦਾਰਮ੍ਮਣਂ ਸੋਤਦ੍ਵਾਰੇ ਆਪਾਥਂ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ‘‘ਮੂਲਗਨ੍ਧੋ ਤਚਗਨ੍ਧੋ’’ਤਿਆਦਿ ਗਨ੍ਧਾਰਮ੍ਮਣਂ ਘਾਨਦ੍ਵਾਰੇ ਆਪਾਥਮਾਗਚ੍ਛਤਿ, ‘‘ਮੂਲਰਸੋ ਖਨ੍ਧਰਸੋ’’ਤਿਆਦਿ ਰਸਾਰਮ੍ਮਣਂ ਜਿਵ੍ਹਾਦ੍ਵਾਰੇ ਆਪਾਥਮਾਗਚ੍ਛਤਿ, ‘‘ਕਕ੍ਖਲ਼ਂ ਮੁਦੁਕ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਪਥਵੀਧਾਤੁਤੇਜੋਧਾਤੁਵਾਯੋਧਾਤੁਭੇਦਂ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾਰਮ੍ਮਣਂ ਕਾਯਦ੍ਵਾਰੇ ਆਪਾਥਮਾਗਚ੍ਛਤਿ, ‘‘ਅਯਂ ਸਤ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਇਮਂ ਨਾਮ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਫੁਸਿਤ੍ਵਾ ਸੁਮਨੋ ਵਾ ਦੁਮ੍ਮਨੋ ਵਾ ਮਜ੍ਝਤ੍ਤੋ ਵਾ ਜਾਤੋ’’ਤਿ ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ.

ਤਥਾ ਯਂ ਅਪਰਿਮਾਣਾਸੁ ਲੋਕਧਾਤੂਸੁ ਇਮਸ੍ਸ ਸਦੇਵਕਸ੍ਸ ਲੋਕਸ੍ਸ ਸੁਖਾਦਿਭੇਦਂ ਧਮ੍ਮਾਰਮ੍ਮਣਂ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰੇ ਆਪਾਥਮਾਗਚ੍ਛਤਿ, ‘‘ਅਯਂ ਸਤ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਇਮਂ ਨਾਮ ਧਮ੍ਮਾਰਮ੍ਮਣਂ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਸੁਮਨੋ ਵਾ ਦੁਮ੍ਮਨੋ ਵਾ ਮਜ੍ਝਤ੍ਤੋ ਵਾ ਜਾਤੋ’’ਤਿ ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ. ਏਵਂ ਯਂ ਇਮਸ੍ਸ ਸਦੇਵਕਸ੍ਸ ਲੋਕਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠਂ ਸੁਤਂ ਮੁਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਤਂ, ਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਅਦਿਟ੍ਠਂ ਵਾ ਅਸੁਤਂ ਵਾ ਅਮੁਤਂ ਵਾ ਅਵਿਞ੍ਞਾਤਂ ਵਾ ਨਤ੍ਥਿ. ਇਮਸ੍ਸ ਪਨ ਮਹਾਜਨਸ੍ਸ ਪਰਿਯੇਸਿਤ੍ਵਾ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥਿ, ਅਪਰਿਯੇਸਿਤ੍ਵਾ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥਿ, ਪਰਿਯੇਸਿਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥਿ, ਅਪਰਿਯੇਸਿਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥਿ. ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ ਞਾਣੇਨ ਅਸਚ੍ਛਿਕਤਂ. ਤਤੋ ਏਵ ਯਂ ਅਪਰਿਮਾਣਾਸੁ ਲੋਕਧਾਤੂਸੁ ਅਪਰਿਮਾਣਾਨਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਚਕ੍ਖੁਦ੍ਵਾਰੇ ਆਪਾਥਮਾਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣਂ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਂ ਭਗਵਾ ਸਬ੍ਬਂ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰੇਨ ਜਾਨਾਤਿ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਏਵਂ ਜਾਨਤਾ ਪਸ੍ਸਤਾ ਚਾਨੇਨ ਤਂ ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠਾਦਿਵਸੇਨ ਵਾ ਦਿਟ੍ਠਸੁਤਮੁਤਵਿਞ੍ਞਾਤੇਸੁ ਲਬ੍ਭਮਾਨਪਦਵਸੇਨ ਵਾ ‘‘ਕਤਮਂ ਤਂ ਰੂਪਂ ਰੂਪਾਯਤਨਂ? ਯਂ ਰੂਪਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਮਹਾਭੂਤਾਨਂ ਉਪਾਦਾਯ ਵਣ੍ਣਨਿਭਾ ਸਨਿਦਸ੍ਸਨਂ ਸਪ੍ਪਟਿਘਂ ਨੀਲਂ ਪੀਤਕ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ (ਧ. ਸ. ੬੧੭) ਨਯੇਨ ਅਨੇਕੇਹਿ ਨਾਮੇਹਿ ਤੇਰਸਹਿ ਵਾਰੇਹਿ ਦ੍ਵੇਪਞ੍ਞਾਸਾਯ ਨਯੇਹਿ ਵਿਭਜ੍ਜਮਾਨਂ ਤਥੇਵ ਹੋਤਿ, ਵਿਤਥਂ ਨਤ੍ਥਿ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੋਤਦ੍ਵਾਰਾਦੀਸੁਪਿ ਆਪਾਥਮਾਗਚ੍ਛਨ੍ਤੇਸੁ ਸਦ੍ਦਾਦੀਸੁ.

ਤਸ੍ਮਾ ਤਥਾਗਤੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਯਂ ਯਥਾ ਲੋਕੇਨ ਗਤਂ, ਤਸ੍ਸ ਤਥੇਵ ਗਤਤ੍ਤਾ ਤਥਾਗਤੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਪਨ ‘‘ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਤਥਾਗਤਸਦ੍ਦੇਨ ਸਮਾਨਤ੍ਥਂ. ਇਮਿਨਾ ਤਥਾਦਸ੍ਸਿਭਾਵਤੋ ਤਥਾਗਤੋਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ ਹੋਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਧਮ੍ਮਸੇਨਾਪਤਿਨਾ –

‘‘ਨ ਤਸ੍ਸ ਅਦ੍ਦਿਟ੍ਠਮਿਧਤ੍ਥਿ ਕਿਞ੍ਚਿ,

ਅਥੋ ਅਵਿਞ੍ਞਾਤਮਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ;

ਸਬ੍ਬਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾਸਿ ਯਦਤ੍ਥਿ ਨੇਯ੍ਯਂ,

ਤਥਾਗਤੋ ਤੇਨ ਸਮਨ੍ਤਚਕ੍ਖੂ’’ਤਿ. (ਮਹਾਨਿ. ੧੫੬; ਚੂਲ਼ਨਿ. ਮੋਘਰਾਜਮਾਣਵਪੁਚ੍ਛਾਨਿਦ੍ਦੇਸ ੮੫; ਪਟਿ. ਮ. ੧.੧੨੧);

ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੇਪਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾ –

‘‘ਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਦੇਵਕਸ੍ਸ ਲੋਕਸ੍ਸ…ਪੇ… ਸਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਯ ਪਜਾਯ ਦਿਟ੍ਠਂ ਸੁਤਂ ਮੁਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਤਂ ਪਤ੍ਤਂ ਪਰਿਯੇਸਿਤਂ ਅਨੁਵਿਚਰਿਤਂ ਮਨਸਾ, ਤਮਹਂ ਜਾਨਾਮਿ, ਤਮਹਂ ਅਬ੍ਭਞ੍ਞਾਸਿਂ, ਤਂ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਵਿਦਿਤਂ, ਤਂ ਤਥਾਗਤੋ ਨ ਉਪਟ੍ਠਾਸੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੪.੨੪).

ਯਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਰਤ੍ਤਿਂ ਤਥਾਗਤੋ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੋਧਿਂ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਯਸ੍ਸਞ੍ਚ ਵਿਸਾਖਪੁਣ੍ਣਮਰਤ੍ਤਿਯਂ ਤਥਾ ਆਗਤਾਦਿਅਤ੍ਥੇਨ ਤਥਾਗਤੋ ਭਗਵਾ ਬੋਧਿਮਣ੍ਡੇ ਅਪਰਾਜਿਤਪਲ੍ਲਙ੍ਕੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਤਿਣ੍ਣਂ ਮਾਰਾਨਂ ਮਤ੍ਥਕਂ ਮਦ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਉਤ੍ਤਰਿਤਰਾਭਾਵਤੋ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੋਧਿਂ ਆਸਵਕ੍ਖਯਞਾਣੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਂ ਅਧਿਗਚ੍ਛਤਿ. ਯਞ੍ਚ ਰਤ੍ਤਿਂ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁਯਾ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਤੀਤਿ ਯਸ੍ਸਞ੍ਚ ਵਿਸਾਖਪੁਣ੍ਣਮਰਤ੍ਤਿਯਂਯੇਵ ਕੁਸਿਨਾਰਾਯਂ ਉਪਵਤ੍ਤਨੇ ਮਲ੍ਲਾਨਂ ਸਾਲਵਨੇ ਯਮਕਸਾਲਾਨਮਨ੍ਤਰੇ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁਯਾ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਤਿ. ਯਂ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਅਨ੍ਤਰੇਤਿ ਇਮਾਸਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਸਉਪਾਦਿਸੇਸਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੂਨਂ ਵੇਮਜ੍ਝੇ ਪਞ੍ਚਚਤ੍ਤਾਲੀਸਵਸ੍ਸਪਰਿਮਾਣੇ ਕਾਲੇ ਪਠਮਬੋਧਿਯਮ੍ਪਿ, ਮਜ੍ਝਿਮਬੋਧਿਯਮ੍ਪਿ, ਪਚ੍ਛਿਮਬੋਧਿਯਮ੍ਪਿ ਯਂ ਸੁਤ੍ਤਗੇਯ੍ਯਾਦਿਪ੍ਪਭੇਦਂ ਧਮ੍ਮਂ ਭਾਸਤਿ ਨਿਦ੍ਦਿਸਨਵਸੇਨ, ਲਪਤਿ ਉਦ੍ਧਿਸਨਵਸੇਨ, ਨਿਦ੍ਦਿਸਤਿ ਪਟਿਨਿਦ੍ਦਿਸਨਵਸੇਨ. ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਤਥੇਵ ਹੋਤੀਤਿ ਤਂ ਏਤ੍ਥਨ੍ਤਰੇ ਦੇਸਿਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਸੁਤ੍ਤਗੇਯ੍ਯਾਦਿਨਵਙ੍ਗਂ ਬੁਦ੍ਧਵਚਨਂ ਅਤ੍ਥਤੋ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤੋ ਚ ਅਨੁਪਵਜ੍ਜਂ ਅਨੂਨਂ ਅਨਧਿਕਂ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਰਾਗਮਦਨਿਮ੍ਮਦਨਂ…ਪੇ… ਮੋਹਮਦਨਿਮ੍ਮਦਨਂ, ਨਤ੍ਥਿ ਤਤ੍ਥ ਵਾਲਗ੍ਗਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਅਵਕ੍ਖਲਿਤਂ, ਏਕਮੁਦ੍ਦਿਕਾਯ ਲਞ੍ਛਿਤਂ ਵਿਯ ਏਕਨਾਲ਼ਿਯਾ ਮਿਤਂ ਵਿਯ ਏਕਤੁਲਾਯ ਤੁਲਿਤਂ ਵਿਯ ਚ ਤਂ ਤਥੇਵ ਹੋਤਿ ਯਸ੍ਸਤ੍ਥਾਯ ਭਾਸਿਤਂ, ਏਕਨ੍ਤੇਨੇਵ ਤਸ੍ਸ ਸਾਧਨਤੋ, ਨੋ ਅਞ੍ਞਥਾ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਥਂ, ਅਵਿਤਥਂ, ਅਨਞ੍ਞਥਂ. ਏਤੇਨ ਤਥਾਵਾਦਿਤਾਯ ਤਥਾਗਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਗਦਅਤ੍ਥੋ ਅਯਂ ਗਤਸਦ੍ਦੋ ਦਕਾਰਸ੍ਸ ਤਕਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਥਂ ਗਦਤੀਤਿ ਤਥਾਗਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਥ ਵਾ ਆਗਦਨਂ ਆਗਦੋ, ਵਚਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਥੋ ਅਵਿਪਰੀਤੋ ਆਗਦੋ ਯਸ੍ਸਾਤਿ ਦਕਾਰਸ੍ਸ ਤਕਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਥਾਗਤੋਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਪਦਸਿਦ੍ਧਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਯਥਾਵਾਦੀ ਤਥਾਕਾਰੀਤਿ ਯੇ ਧਮ੍ਮੇ ਭਗਵਾ ‘‘ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਕੁਸਲਾ ਸਾਵਜ੍ਜਾ ਵਿਞ੍ਞੁਗਰਹਿਤਾ ਸਮਤ੍ਤਾ ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਾ ਅਹਿਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਪਰੇਸਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤੋ ਵਦਤਿ, ਤੇ ਧਮ੍ਮੇ ਏਕਨ੍ਤੇਨੇਵ ਸਯਂ ਪਹਾਸਿ. ਯੇ ਪਨ ਧਮ੍ਮੇ ਭਗਵਾ ‘‘ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਕੁਸਲਾ ਅਨਵਜ੍ਜਾ ਵਿਞ੍ਞੁਪ੍ਪਸਤ੍ਥਾ ਸਮਤ੍ਤਾ ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਾ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵਦਤਿ, ਤੇ ਧਮ੍ਮੇ ਏਕਨ੍ਤੇਨੇਵ ਸਯਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਾਸਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਯਥਾਵਾਦੀ ਭਗਵਾ, ਤਥਾਕਾਰੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਯਥਾਕਾਰੀ ਤਥਾਵਾਦੀਤਿ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਸੀਲਾਦਿਪਰਿਪੂਰਣਵਸੇਨ ਸਮ੍ਮਾ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਸਯਂ ਯਥਾਕਾਰੀ ਭਗਵਾ, ਤਥੇਵ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਯ ਪਰੇਸਂ ਤਤ੍ਥ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪਨਵਸੇਨ ਤਥਾਵਾਦੀ. ਭਗਵਤੋ ਹਿ ਵਾਚਾਯ ਕਾਯੋ ਅਨੁਲੋਮੇਤਿ, ਕਾਯਸ੍ਸਪਿ ਵਾਚਾ. ਤਸ੍ਮਾ ਯਥਾਵਾਦੀ ਤਥਾਕਾਰੀ, ਯਥਾਕਾਰੀ ਤਥਾਵਾਦੀ ਚ ਹੋਤਿ. ਏਵਂਭੂਤਸ੍ਸ ਚਸ੍ਸ ਯਥਾ ਵਾਚਾ, ਕਾਯੋਪਿ ਤਥਾ ਗਤੋ ਪਵਤ੍ਤੋ. ਯਥਾ ਚ ਕਾਯੋ, ਵਾਚਾਪਿ ਤਥਾ ਗਤਾ ਪਵਤ੍ਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਅਭਿਭੂ ਅਨਭਿਭੂਤੋਤਿ ਉਪਰਿ ਭਵਗ੍ਗਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਅਵੀਚਿਨਿਰਯਂ ਪਰਿਯਨ੍ਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਿਰਿਯਂ ਅਪਰਿਮਾਣਾਸੁ ਲੋਕਧਾਤੂਸੁ ਭਗਵਾ ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤੇ ਅਭਿਭਵਤਿ ਸੀਲੇਨਪਿ ਸਮਾਧਿਨਾਪਿ ਪਞ੍ਞਾਯਪਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾਪਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣਦਸ੍ਸਨੇਨਪਿ, ਨ ਤਸ੍ਸ ਤੁਲਾ ਵਾ ਪਮਾਣਂ ਵਾ ਅਤ੍ਥਿ, ਅਸਮੋ ਅਸਮਸਮੋ ਅਪ੍ਪਟਿਮੋ ਅਪ੍ਪਟਿਭਾਗੋ ਅਪ੍ਪਟਿਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਤੁਲੋ ਅਪ੍ਪਮੇਯ੍ਯੋ ਅਨੁਤ੍ਤਰੋ ਧਮ੍ਮਰਾਜਾ ਦੇਵਾਨਂ ਅਤਿਦੇਵੋ ਸਕ੍ਕਾਨਂ ਅਤਿਸਕ੍ਕੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨਂ ਅਤਿਬ੍ਰਹ੍ਮਾ. ਤਤੋ ਏਵ ਸਯਂ ਨ ਕੇਨਚਿ ਅਭਿਭੂਤੋਤਿ ਅਨਭਿਭੂਤੋ. ਅਞ੍ਞਦਤ੍ਥੂਤਿ ਏਕਂਸਤ੍ਥੇ ਨਿਪਾਤੋ. ਯਞ੍ਹਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਨੇਯ੍ਯਂ ਨਾਮ, ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਹਤ੍ਥਤਲੇ ਆਮਲਕਂ ਵਿਯ ਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਦਸੋ. ਅਵਿਪਰੀਤਂ ਆਸਯਾਦਿਅਵਬੋਧੇਨ ਹਿਤੂਪਸਂਹਾਰਾਦਿਨਾ ਚ ਸਤ੍ਤੇ, ਭਾਵਞ੍ਞਥਤ੍ਤੂਪਨਯਵਸੇਨ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰੇਨ ਸੁਚਿਣ੍ਣਵਸਿਤਾਯ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚ ਵਸੇ ਵਤ੍ਤੇਤੀਤਿ ਵਸਵਤ੍ਤੀ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਅਭਿਭਵਨਟ੍ਠੇਨ ਭਗਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਤਥਾਗਤਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਤਤ੍ਰੇਵਂ ਪਦਸਿਦ੍ਧਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ – ਅਗਦੋ ਵਿਯ ਅਗਦੋ. ਕੋ ਪਨੇਸ? ਦੇਸਨਾਵਿਲਾਸੋ ਚੇਵ ਪੁਞ੍ਞੁਸ੍ਸਯੋ ਚ. ਤੇਨੇਵ ਹੇਸ ਮਹਾਨੁਭਾਵੋ ਭਿਸਕ੍ਕੋ ਵਿਯ ਦਿਬ੍ਬਾਗਦੇਨ ਸਪ੍ਪੇ, ਸਬ੍ਬੇ ਪਰਪ੍ਪਵਾਦਿਨੋ ਸਦੇਵਕਞ੍ਚ ਲੋਕਂ ਅਭਿਭਵਤਿ. ਇਤਿ ਸਬ੍ਬਲੋਕਾਭਿਭਵਨੇ ਤਥੋ ਅਵਿਪਰੀਤੋ ਦੇਸਨਾਵਿਲਾਸੋ ਚੇਵ ਪੁਞ੍ਞੁਸ੍ਸਯੋ ਚ ਅਗਦੋ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਦਕਾਰਸ੍ਸ ਤਕਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਥਾਗਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਦੇਵਕੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਲੋਕੇ…ਪੇ… ਵਸਵਤ੍ਤੀ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਥਾਗਤੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ.

ਗਾਥਾਸੁ ਸਬ੍ਬਲੋਕਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯਾਤਿ ਤੇਧਾਤੁਕਲੋਕਸਨ੍ਨਿਵਾਸਂ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ. ਸਬ੍ਬਲੋਕੇ ਯਥਾਤਥਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਤੇਧਾਤੁਕਲੋਕਸਨ੍ਨਿਵਾਸੇ ਯਂਕਿਞ੍ਚਿ ਨੇਯ੍ਯਂ, ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਯਥਾਤਥਂ ਅਵਿਪਰੀਤਂ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ. ਸਬ੍ਬਲੋਕਵਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋਤਿ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਯੋਗਾਨਂ ਅਨਵਸੇਸਪ੍ਪਹਾਨੇਨ ਸਬ੍ਬੇਨਪਿ ਲੋਕੇਨ ਵਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਵਿਪ੍ਪਮੁਤ੍ਤੋ. ਅਨੂਪਯੋਤਿ ਸਬ੍ਬਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਲੋਕੇ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਉਪਯੇਹਿ ਅਨੂਪਯੋ ਤੇਹਿ ਉਪਯੇਹਿ ਵਿਰਹਿਤੋ.

ਸਬ੍ਬਾਭਿਭੂਤਿ ਰੂਪਾਦੀਨਿ ਸਬ੍ਬਾਰਮ੍ਮਣਾਨਿ, ਸਬ੍ਬਂ ਸਙ੍ਖਾਰਗਤਂ, ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਮਾਰੇ ਅਭਿਭਵਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤੋ. ਧੀਰੋਤਿ ਧਿਤਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ. ਸਬ੍ਬਗਨ੍ਥਪ੍ਪਮੋਚਨੋਤਿ ਸਬ੍ਬੇ ਅਭਿਜ੍ਝਾਕਾਯਗਨ੍ਥਾਦਿਕੇ ਮੋਚੇਤ੍ਵਾ ਠਿਤੋ ਵੇਨੇਯ੍ਯਸਨ੍ਤਾਨੇਪਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਦੇਸਨਾਵਿਲਾਸੇਨ ਤੇਸਂ ਪਮੋਚਨਤੋ ਸਬ੍ਬਗਨ੍ਥਪ੍ਪਮੋਚਨੋ. ਫੁਟ੍ਠਾਸ੍ਸਾਤਿ ਫੁਟ੍ਠਾ ਅਸ੍ਸ. ਕਰਣਤ੍ਥੇ ਇਦਂ ਸਾਮਿਵਚਨਂ, ਫੁਟ੍ਠਾ ਅਨੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਰਮਾ ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ. ਤਞ੍ਹਿ ਤੇਨ ਞਾਣਫੁਸਨੇਨ ਫੁਟ੍ਠਂ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਅਕੁਤੋਭਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਪਰਮਾ ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਉਤ੍ਤਮਾ ਸਨ੍ਤਿ. ਕਤਰਾ ਸਾਤਿ? ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਕੁਤੋਚਿ ਭਯਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਅਕੁਤੋਭਯਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.

ਅਨੀਘੋਤਿ ਨਿਦ੍ਦੁਕ੍ਖੋ. ਸਬ੍ਬਕਮ੍ਮਕ੍ਖਯਂ ਪਤ੍ਤੋਤਿ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਖਯਂ ਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਾਭਾਵਂ ਪਤ੍ਤੋ. ਵਿਮੁਤ੍ਤੋ ਉਪਧਿਸਙ੍ਖਯੇਤਿ ਉਪਧਿਸਙ੍ਖਯਸਙ੍ਖਾਤੇ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਾਯ ਫਲਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤੋ. ਏਸ ਸੋਤਿ ਏਸੋ ਸੋ. ਸੀਹੋ ਅਨੁਤ੍ਤਰੋਤਿ ਪਰਿਸ੍ਸਯਾਨਂ ਸਹਨਟ੍ਠੇਨ, ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਹਨਨਟ੍ਠੇਨ ਚ, ਤਥਾਗਤੋ ਅਨੁਤ੍ਤਰੋ ਸੀਹੋ ਨਾਮ. ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਤਿ ਸੇਟ੍ਠਂ. ਚਕ੍ਕਨ੍ਤਿ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਂ. ਪਵਤ੍ਤਯੀਤਿ ਤਿਪਰਿਵਟ੍ਟਂ ਦ੍ਵਾਦਸਾਕਾਰਂ ਪਵਤ੍ਤੇਸਿ.

ਇਤੀਤਿ ਏਵਂ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਗੁਣੇ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ. ਸਙ੍ਗਮ੍ਮਾਤਿ ਸਮਾਗਨ੍ਤ੍ਵਾ. ਤਂਨਮਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਤਂ ਤਥਾਗਤਂ ਤੇ ਸਰਣਂ ਗਤਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾ ਨਮਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਮਹਨ੍ਤੇਹਿ ਸੀਲਾਦਿਗੁਣੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਤ੍ਤਾ ਮਹਨ੍ਤਂ, ਚਤੁਵੇਸਾਰਜ੍ਜਯੋਗੇਨ ਵੀਤਸਾਰਦਂ. ਇਦਾਨਿ ਯਂ ਵਦਨ੍ਤਾ ਤੇ ਨਮਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਦਨ੍ਤੋਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਂ ਉਤ੍ਤਾਨਤ੍ਥਮੇਵ.

ਇਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਚਤੁਕ੍ਕਨਿਪਾਤੇ ਛਟ੍ਠੇ ਸਤ੍ਤਮੇ ਚ ਸੁਤ੍ਤੇ ਵਟ੍ਟਂ ਕਥਿਤਂ, ਪਠਮਦੁਤਿਯਤਤਿਯਦ੍ਵਾਦਸਮਤੇਰਸਮੇਸੁ ਵਿਵਟ੍ਟਂ ਕਥਿਤਂ, ਸੇਸੇਸੁ ਵਟ੍ਟਵਿਵਟ੍ਟਂ ਕਥਿਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਤੇਰਸਮਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਇਤਿ ਪਰਮਤ੍ਥਦੀਪਨਿਯਾ

ਖੁਦ੍ਦਕਨਿਕਾਯ-ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ

ਇਤਿਵੁਤ੍ਤਕਸ੍ਸ ਚਤੁਕ੍ਕਨਿਪਾਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਨਿਗਮਨਕਥਾ

ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਚ –

ਧਮ੍ਮਿਸ੍ਸਰੇਨ ਜਗਤੋ, ਧਮ੍ਮਾਲੋਕਵਿਧਾਯਿਨਾ;

ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਬੋਧਨੇਯ੍ਯਾਨਂ, ਜਾਨਤਾ ਦੇਸਨਾਵਿਧਿਂ.

ਤਂ ਤਂ ਨਿਦਾਨਮਾਗਮ੍ਮ, ਸਬ੍ਬਲੋਕਹਿਤੇਸਿਨਾ;

ਏਕਕਾਦਿਪ੍ਪਭੇਦੇਨ, ਦੇਸਿਤਾਨਿ ਮਹੇਸਿਨਾ.

ਦਸੁਤ੍ਤਰਸਤਂ ਦ੍ਵੇ ਚ, ਸੁਤ੍ਤਾਨਿ ਇਤਿਵੁਤ੍ਤਕਂ;

ਇਤਿਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਭੇਦੇਨ, ਸਙ੍ਗਾਯਿਂਸੁ ਮਹੇਸਯੋ.

ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞਾ ਵਸਿਪ੍ਪਤ੍ਤਾ, ਪਭਿਨ੍ਨਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ;

ਯਂ ਤਂ ਸਾਸਨਧੋਰਯ੍ਹਾ, ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਗਾਹਕਾ ਪੁਰੇ.

ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਪਕਾਸੇਤੁਂ, ਪੋਰਾਣਟ੍ਠਕਥਾਨਯਂ;

ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਯਾ ਸਮਾਰਦ੍ਧਾ, ਅਤ੍ਥਸਂਵਣ੍ਣਨਾ ਮਯਾ.

ਸਾ ਤਤ੍ਥ ਪਰਮਤ੍ਥਾਨਂ, ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੇਸੁ ਯਥਾਰਹਂ;

ਪਕਾਸਨਾ ਪਰਮਤ੍ਥ-ਦੀਪਨੀ ਨਾਮ ਨਾਮਤੋ.

ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਾ ਪਰਿਨਿਟ੍ਠਾਨਂ, ਅਨਾਕੁਲਵਿਨਿਚ੍ਛਯਾ;

ਅਟ੍ਠਤ੍ਤਿਂਸਪ੍ਪਮਾਣਾਯ, ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਭਾਣਵਾਰਤੋ.

ਇਤਿ ਤਂ ਸਙ੍ਖਰੋਨ੍ਤੇਨ, ਯਂ ਤਂ ਅਧਿਗਤਂ ਮਯਾ;

ਪੁਞ੍ਞਂ ਤਸ੍ਸਾਨੁਭਾਵੇਨ, ਲੋਕਨਾਥਸ੍ਸ ਸਾਸਨਂ.

ਓਗਾਹੇਤ੍ਵਾ ਵਿਸੁਦ੍ਧਾਯ, ਸੀਲਾਦਿਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ;

ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਪਾਣਿਨੋ ਹੋਨ੍ਤੁ, ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਰਸਭਾਗਿਨੋ.

ਚਿਰਂ ਤਿਟ੍ਠਤੁ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ, ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸਾਸਨਂ;

ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਗਾਰਵਾ ਨਿਚ੍ਚਂ, ਹੋਨ੍ਤੁ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਪਾਣਿਨੋ.

ਸਮ੍ਮਾ ਵਸ੍ਸਤੁ ਕਾਲੇਨ, ਦੇਵੋਪਿ ਜਗਤਿਪ੍ਪਤਿ;

ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਨਿਰਤੋ ਲੋਕਂ, ਧਮ੍ਮੇਨੇਵ ਪਸਾਸਤੂਤਿ.

ਇਤਿ ਬਦਰਤਿਤ੍ਥਵਿਹਾਰਵਾਸਿਨਾ ਆਚਰਿਯਧਮ੍ਮਪਾਲੇਨ ਕਤਾ

ਇਤਿਵੁਤ੍ਤਕਸ੍ਸ ਅਟ੍ਠਕਥਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.