੭. ਸਬ੍ਬਪਰਿਞ੍ਞਾਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੭. ਸਤ੍ਤਮੇ ਸਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਨਵਸੇਸਂ. ਅਨਵਸੇਸਵਾਚਕੋ ਹਿ ਅਯਂ ਸਬ੍ਬ-ਸਦ੍ਦੋ. ਸੋ ਯੇਨ ਯੇਨ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਅਨਵਸੇਸਤਂ ਦੀਪੇਤਿ; ਯਥਾ ‘‘ਸਬ੍ਬਂ ਰੂਪਂ, ਸਬ੍ਬਾ ਵੇਦਨਾ, ਸਬ੍ਬਸਕ੍ਕਾਯਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੂ’’ਤਿ. ਸੋ ਪਨਾਯਂ ਸਬ੍ਬ-ਸਦ੍ਦੋ ਸਪ੍ਪਦੇਸਨਿਪ੍ਪਦੇਸਵਿਸਯਤਾਯ ਦੁਵਿਧੋ. ਤਥਾ ਹੇਸ ਸਬ੍ਬਸਬ੍ਬਂ, ਪਦੇਸਸਬ੍ਬਂ, ਆਯਤਨਸਬ੍ਬਂ, ਸਕ੍ਕਾਯਸਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਚਤੂਸੁ ਵਿਸਯੇਸੁ ਦਿਟ੍ਠਪ੍ਪਯੋਗੋ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰੇਨ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਞਾਣਮੁਖੇ ਆਪਾਥਮਾਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਚੂਲ਼ਨਿ. ਮੋਘਰਾਜਮਾਣਵਪੁਚ੍ਛਾਨਿਦ੍ਦੇਸ ੮੫) ਸਬ੍ਬਸਬ੍ਬਸ੍ਮਿਂ ਆਗਤੋ. ‘‘ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਵੋ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਾ, ਸੁਭਾਸਿਤਂ ਪਰਿਯਾਯੇਨਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੧.੩੪੫) ਪਦੇਸਸਬ੍ਬਸ੍ਮਿਂ. ‘‘ਸਬ੍ਬਂ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੇਸੇਸ੍ਸਾਮਿ, ਚਕ੍ਖੁਞ੍ਚੇਵ ਰੂਪਞ੍ਚ…ਪੇ…. ਮਨਞ੍ਚੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਚਾ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੨੩-੨੫) ਏਤ੍ਥ ਆਯਤਨਸਬ੍ਬਸ੍ਮਿਂ. ‘‘ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਮੂਲਪਰਿਯਾਯਂ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੇਸੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੧.੧) ਸਕ੍ਕਾਯਸਬ੍ਬਸ੍ਮਿਂ. ਤਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬਸਬ੍ਬਸ੍ਮਿਂ ਆਗਤੋ ਨਿਪ੍ਪਦੇਸਵਿਸਯੋ, ਇਤਰੇਸੁ ਤੀਸੁਪਿ ਆਗਤੋ ਸਪ੍ਪਦੇਸਵਿਸਯੋ. ਇਧ ਪਨ ਸਕ੍ਕਾਯਸਬ੍ਬਸ੍ਮਿਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਆਰਮ੍ਮਣਭੂਤਾ ਤੇਭੂਮਕਧਮ੍ਮਾ ਹਿ ਇਧ ‘‘ਸਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਅਨਵਸੇਸਤੋ ਗਹਿਤਾ.

ਅਨਭਿਜਾਨਨ੍ਤਿ ‘‘ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਕੁਸਲਾ, ਇਮੇ ਅਕੁਸਲਾ, ਇਮੇ ਸਾਵਜ੍ਜਾ, ਇਮੇ ਅਨਵਜ੍ਜਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ‘‘ਇਮੇ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾ, ਇਮਾਨਿ ਦ੍ਵਾਦਸਾਯਤਨਾਨਿ, ਇਮਾ ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਧਾਤੁਯੋ, ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਂ, ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯੋ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਆਦਿਨਾ ਸਬ੍ਬੇ ਅਭਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੇ ਧਮ੍ਮੇ ਅਵਿਪਰੀਤਸਭਾਵਤੋ ਅਨਭਿਜਾਨਨ੍ਤੋ ਅਭਿਵਿਸਿਟ੍ਠੇਨ ਞਾਣੇਨ ਨ ਜਾਨਨ੍ਤੋ. ਅਪਰਿਜਾਨਨ੍ਤਿ ਨ ਪਰਿਜਾਨਨ੍ਤੋ. ਯੋ ਹਿ ਸਬ੍ਬਂ ਤੇਭੂਮਕਧਮ੍ਮਜਾਤਂ ਪਰਿਜਾਨਾਤਿ, ਸੋ ਤੀਹਿ ਪਰਿਞ੍ਞਾਹਿ ਪਰਿਜਾਨਾਤਿ – ਞਾਤਪਰਿਞ੍ਞਾਯ, ਤੀਰਣਪਰਿਞ੍ਞਾਯ, ਪਹਾਨਪਰਿਞ੍ਞਾਯ. ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ ਞਾਤਪਰਿਞ੍ਞਾ? ਸਬ੍ਬਂ ਤੇਭੂਮਕਂ ਨਾਮਰੂਪਂ – ‘‘ਇਦਂ ਰੂਪਂ, ਏਤ੍ਤਕਂ ਰੂਪਂ, ਨ ਇਤੋ ਭਿਯ੍ਯੋ. ਇਦਂ ਨਾਮਂ, ਏਤ੍ਤਕਂ ਨਾਮਂ, ਨ ਇਤੋ ਭਿਯ੍ਯੋ’’ਤਿ ਭੂਤਪ੍ਪਸਾਦਾਦਿਪ੍ਪਭੇਦਂ ਰੂਪਂ, ਫਸ੍ਸਾਦਿਪ੍ਪਭੇਦਂ ਨਾਮਞ੍ਚ, ਲਕ੍ਖਣਰਸਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਪਦਟ੍ਠਾਨਤੋ ਵਵਤ੍ਥਪੇਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਅਵਿਜ੍ਜਾਦਿਕਞ੍ਚ ਪਚ੍ਚਯਂ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਅਯਂ ਞਾਤਪਰਿਞ੍ਞਾ. ਕਤਮਾ ਤੀਰਣਪਰਿਞ੍ਞਾ? ਏਵਂ ਞਾਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਤੀਰੇਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਰੋਗਤੋਤਿ ਦ੍ਵਾਚਤ੍ਤਾਲੀਸਾਯ ਆਕਾਰੇਹਿ. ਅਯਂ ਤੀਰਣਪਰਿਞ੍ਞਾ. ਕਤਮਾ ਪਹਾਨਪਰਿਞ੍ਞਾ? ਏਵਂ ਤੀਰਯਿਤ੍ਵਾ ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗੇਨ ਸਬ੍ਬਸ੍ਮਿਂ ਛਨ੍ਦਰਾਗਂ ਪਜਹਤਿ. ਅਯਂ ਪਹਾਨਪਰਿਞ੍ਞਾ.

ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਸੁਦ੍ਧਿਕਙ੍ਖਾਵਿਤਰਣਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯੋਪਿ ਞਾਤਪਰਿਞ੍ਞਾ. ਮਗ੍ਗਾਮਗ੍ਗਪਟਿਪਦਾਞਾਣਦਸ੍ਸਨਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯੋ ਕਲਾਪਸਮ੍ਮਸਨਾਦਿਅਨੁਲੋਮਪਰਿਯੋਸਾਨਾ ਵਾ ਪਞ੍ਞਾ ਤੀਰਣਪਰਿਞ੍ਞਾ. ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇਨ ਪਜਹਨਂ ਪਹਾਨਪਰਿਞ੍ਞਾ. ਯੋ ਸਬ੍ਬਂ ਪਰਿਜਾਨਾਤਿ, ਸੋ ਇਮਾਹਿ ਤੀਹਿ ਪਰਿਞ੍ਞਾਹਿ ਪਰਿਜਾਨਾਤਿ. ਇਧ ਪਨ ਵਿਰਾਗਪ੍ਪਹਾਨਾਨਂ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪਵਸੇਨ ਵਿਸੁਂ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਞਾਤਪਰਿਞ੍ਞਾਯ ਤੀਰਣਪਰਿਞ੍ਞਾਯ ਚ ਵਸੇਨ ਪਰਿਜਾਨਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਯੋ ਪਨੇਵਂ ਨ ਪਰਿਜਾਨਾਤਿ, ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਪਰਿਜਾਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਵਿਰਾਜਯਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਭਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਵਿਸੇਸੇ ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚਿਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨਂ ਨ ਵਿਰਾਜਯਂ, ਨ ਵਿਰਜ੍ਜਨ੍ਤੋ; ਯਥਾ ਤਤ੍ਥ ਰਾਗੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਵਿਰਾਗਾਨੁਪਸ੍ਸਨਂ ਨ ਉਪ੍ਪਾਦੇਨ੍ਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਪ੍ਪਜਹਨ੍ਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਞ੍ਞਾਸਹਿਤਾਯ ਮਗ੍ਗਪਞ੍ਞਾਯ ਤਤ੍ਥ ਪਹਾਤਬ੍ਬਯੁਤ੍ਤਕਂ ਕਿਲੇਸਵਟ੍ਟਂ ਅਨਵਸੇਸਤੋ ਨ ਪਜਹਨ੍ਤੋ. ਯਥਾ ਚੇਤਂ, ਏਵਂ ਅਭਿਜਾਨਨਾਦਯੋਪਿ ਮਿਸ੍ਸਕਮਗ੍ਗਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਹਿ ਨਾਨਾਚਿਤ੍ਤਵਸੇਨ ਞਾਤਤੀਰਣਪਹਾਨਪਰਿਞ੍ਞਾਹਿ ਕਮੇਨ ਅਭਿਜਾਨਨਾਦੀਨਿ ਸਮ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ਮਗ੍ਗਕਾਲੇ ਏਕਕ੍ਖਣੇਨੇਵ ਕਿਚ੍ਚਵਸੇਨ ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਨਿਪ੍ਫਾਦੇਨ੍ਤਂ ਏਕਮੇਵ ਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ. ਅਭਬ੍ਬੋ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯਾਯਾਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਯ ਸਕਲਸ੍ਸ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਖੇਪਨਾਯ ਨ ਭਬ੍ਬੋ, ਨਾਲਂ ਨ ਸਮਤ੍ਥੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਸਬ੍ਬਞ੍ਚ ਖੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਚ-ਸਦ੍ਦੋ ਬ੍ਯਤਿਰੇਕੇ, ਖੋ-ਸਦ੍ਦੋ ਅਵਧਾਰਣੇ. ਤਦੁਭਯੇਨ ਅਭਿਜਾਨਨਾਦਿਤੋ ਲਦ੍ਧਬ੍ਬਂ ਵਿਸੇਸਂ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯਸ੍ਸ ਚ ਏਕਨ੍ਤਕਾਰਣਂ ਦੀਪੇਤਿ. ਅਭਿਜਾਨਨਾਦੀਸੁ ਯਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ. ਤਤ੍ਥ ਪਨ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਇਧ ਵਿਧਾਨਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਯਮੇਵ ਵਿਸੇਸੋ. ਅਪਿਚ ਅਭਿਜਾਨਨ੍ਤਿ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕਸਙ੍ਖਾਤਂ ਸਕ੍ਕਾਯਸਬ੍ਬਂ ਸਰੂਪਤੋ ਪਚ੍ਚਯਤੋ ਚ ਞਾਣਸ੍ਸ ਅਭਿਮੁਖੀਕਰਣਵਸੇਨ ਅਭਿਜਾਨਨ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਭਾਵਾਕਾਰਾਦਿਪਰਿਗ੍ਗਹੇਨ ਤਂ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਲਕ੍ਖਣੇਹਿ ਪਰਿਚ੍ਛਿਜ੍ਜਮਾਨਵਸੇਨ ਪਰਿਜਾਨਨ੍ਤੋ. ਵਿਰਾਜਯਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਮਦੇਵਸ੍ਸ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾਦਿਅਵਬੋਧੇਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਭਯਾਦੀਨਵਨਿਬ੍ਬਿਦਾਦਿਞਾਣਾਨੁਭਾਵੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਰਤ੍ਤਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਤਤ੍ਥ ਅਣੁਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਰਾਗਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦੇਨ੍ਤੋ. ਪਜਹਨ੍ਤਿ ਵੁਟ੍ਠਾਨਗਾਮਿਨਿਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸਹਿਤਾਯ ਮਗ੍ਗਪਞ੍ਞਾਯ ਸਮੁਦਯਪਕ੍ਖਿਯਂ ਕਿਲੇਸਵਟ੍ਟਂ ਪਜਹਨ੍ਤੋ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨ੍ਤੋ. ਭਬ੍ਬੋ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯਾਯਾਤਿ ਏਵਂ ਕਿਲੇਸਮਲਪ੍ਪਹਾਨੇਨੇਵ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਵਟ੍ਟਸ੍ਸ ਪਰਿਕ੍ਖੀਣਤ੍ਤਾ ਅਨਵਸੇਸਵਿਪਾਕਵਟ੍ਟਖੇਪਨਾਯ ਸਕਲਸਂਸਾਰਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਪਰਿਕ੍ਖਯਭੂਤਾਯ ਵਾ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁਯਾ ਭਬ੍ਬੋ ਏਕਨ੍ਤੇਨੇਤਂ ਪਾਪੁਣਿਤੁਨ੍ਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ.

ਯੋ ਸਬ੍ਬਂ ਸਬ੍ਬਤੋ ਞਤ੍ਵਾਤਿ ਯੋ ਯੁਤ੍ਤਯੋਗੋ ਆਰਦ੍ਧਵਿਪਸ੍ਸਕੋ ਸਬ੍ਬਂ ਤੇਭੂਮਕਧਮ੍ਮਜਾਤਂ ਸਬ੍ਬਤੋ ਸਬ੍ਬਭਾਗੇਨ ਕੁਸਲਾਦਿਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਵਿਭਾਗਤੋ ਦੁਕ੍ਖਾਦਿਪੀਲ਼ਨਾਦਿਵਿਭਾਗਤੋ ਚ. ਅਥ ਵਾ ਸਬ੍ਬਤੋਤਿ ਸਬ੍ਬਸ੍ਮਾ ਕਕ੍ਖਲ਼ਫੁਸਨਾਦਿਲਕ੍ਖਣਾਦਿਤੋ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਤੋ ਚਾਤਿ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰਤੋ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮੇਨ ਮਗ੍ਗਞਾਣੇਨ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ, ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣੇਨੇਵ ਵਾ ਜਾਨਨਹੇਤੁ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥੇਸੁ ਨ ਰਜ੍ਜਤੀਤਿ ਸਬ੍ਬੇਸੁ ਅਤੀਤਾਦਿਵਸੇਨ ਅਨੇਕਭੇਦਭਿਨ੍ਨੇਸੁ ਸਕ੍ਕਾਯਧਮ੍ਮੇਸੁ ਨ ਰਜ੍ਜਤਿ, ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਾਧਿਗਮੇਨ ਰਾਗਂ ਨ ਜਨੇਤਿ. ਇਮਿਨਾਸ੍ਸ ਤਣ੍ਹਾਗਾਹਸ੍ਸ ਅਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਤਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਦਿਟ੍ਠਮਾਨਗ੍ਗਾਹਾਨਂ ‘‘ਏਤਂ ਮਮ ਏਸੋਹਮਸ੍ਮਿ, ਏਸੋ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਮਿਚ੍ਛਾਗਾਹਤ੍ਤਯਸ੍ਸਪਿ ਅਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸ ਵੇਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸ-ਇਤਿ ਨਿਪਾਤਮਤ੍ਤਂ. ਵੇ-ਤਿ ਬ੍ਯਤ੍ਤਂ, ਏਕਂਸੇਨਾਤਿ ਵਾ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਨਿਪਾਤੋ. ਸਬ੍ਬਪਰਿਞ੍ਞਾਤਿ ਸਬ੍ਬਪਰਿਜਾਨਨਤੋ, ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸ ਅਭਿਸਮਯਵਸੇਨ ਪਰਿਜਾਨਨਤੋ. ਸੋਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੋ ਯੋਗਾਵਚਰੋ, ਅਰਿਯੋ ਏਵ ਵਾ. ਸਬ੍ਬਦੁਕ੍ਖਮੁਪਚ੍ਚਗਾਤਿ ਸਬ੍ਬਂ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਂ ਅਚ੍ਚਗਾ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿ, ਸਮਤਿਕ੍ਕਮੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਸਤ੍ਤਮਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.