੩. ਕੁਣ੍ਡਲਕੇਸਿਤ੍ਥੇਰੀਵਤ੍ਥੁ

ਯੋ ਚ ਗਾਥਾਸਤਂ ਭਾਸੇਤਿ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਜੇਤਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਕੁਣ੍ਡਲਕੇਸਿਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ.

ਰਾਜਗਹੇ ਕਿਰ ਏਕਾ ਸੇਟ੍ਠਿਧੀਤਾ ਸੋਲ਼ਸਵਸ੍ਸੁਦ੍ਦੇਸਿਕਾ ਅਭਿਰੂਪਾ ਅਹੋਸਿ ਦਸ੍ਸਨੀਯਾ ਪਾਸਾਦਿਕਾ. ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਵਯੇ ਠਿਤਾ ਨਾਰਿਯੋ ਪੁਰਿਸਜ੍ਝਾਸਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਪੁਰਿਸਲੋਲਾ. ਅਥ ਨਂ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਸਤ੍ਤਭੂਮਿਕਸ੍ਸ ਪਾਸਾਦਸ੍ਸ ਉਪਰਿਮਤਲੇ ਸਿਰਿਗਬ੍ਭੇ ਨਿਵਾਸਾਪੇਸੁਂ. ਏਕਮੇਵਸ੍ਸਾ ਦਾਸਿਂ ਪਰਿਚਾਰਿਕਂ ਅਦਂਸੁ. ਅਥੇਕਂ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਂ ਚੋਰਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾਬਾਹਂ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਚਤੁਕ੍ਕੇ ਚਤੁਕ੍ਕੇ ਕਸਾਹਿ ਪਹਰਿਤ੍ਵਾ ਆਘਾਤਨਂ ਨਯਿਂਸੁ. ਸੇਟ੍ਠਿਧੀਤਾ ਮਹਾਜਨਸ੍ਸ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਏਤ’’ਨ੍ਤਿ ਪਾਸਾਦਤਲੇ ਠਤ੍ਵਾ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤੀ ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਟਿਬਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤਂ ਪਤ੍ਥਯਮਾਨਾ ਆਹਾਰਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਮਞ੍ਚਕੇ ਨਿਪਜ੍ਜਿ. ਅਥ ਨਂ ਮਾਤਾ ਪੁਚ੍ਛਿ – ‘‘ਕਿਂ ਇਦਂ, ਅਮ੍ਮਾ’’ਤਿ? ‘‘ਸਚੇ ਏਤਂ ‘ਚੋਰੋ’ਤਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਨਿਯ੍ਯਮਾਨਂ ਪੁਰਿਸਂ ਲਭਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਜੀਵਿਸ੍ਸਾਮਿ. ਨੋ ਚੇ ਲਭਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਜੀਵਿਤਂ ਮੇ ਨਤ੍ਥਿ, ਇਧੇਵ ਮਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਅਮ੍ਮ, ਮਾ ਏਵਂ ਕਰਿ, ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਜਾਤਿਯਾ ਚ ਗੋਤ੍ਤੇਨ ਚ ਭੋਗੇਨ ਚ ਸਦਿਸਂ ਅਞ੍ਞਂ ਸਾਮਿਕਂ ਲਭਿਸ੍ਸਸੀ’’ਤਿ. ‘‘ਮਯ੍ਹਂ ਅਞ੍ਞੇਨ ਕਿਚ੍ਚਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਇਮਂ ਅਲਭਮਾਨਾ ਮਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ਮਾਤਾ ਧੀਤਰਂ ਸਞ੍ਞਾਪੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੀ ਪਿਤੁਨੋ ਆਰੋਚੇਸਿ. ਸੋਪਿ ਨਂ ਸਞ੍ਞਾਪੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੋ ‘‘ਕਿਂ ਸਕ੍ਕਾ ਕਾਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਤਂ ਚੋਰਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਸ੍ਸ ਰਾਜਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਸਹਸ੍ਸਭਣ੍ਡਿਕਂ ਪੇਸੇਸਿ – ‘‘ਇਮਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਏਤਂ ਪੁਰਿਸਂ ਮਯ੍ਹਂ ਦੇਹੀ’’ਤਿ. ਸੋ ‘‘ਸਾਧੂ’’ਤਿ ਕਹਾਪਣੇ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤਂ ਮੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਂ ਮਾਰੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਮਾਰਿਤੋ, ਦੇਵ, ਚੋਰੋ’’ਤਿ ਰਞ੍ਞੋ ਆਰੋਚੇਸਿ. ਸੇਟ੍ਠਿਪਿ ਤਸ੍ਸ ਧੀਤਰਂ ਅਦਾਸਿ.

ਸਾ ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ‘‘ਸਾਮਿਕਂ ਆਰਾਧੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਬ੍ਬਾਭਰਣਪਟਿਮਣ੍ਡਿਤਾ ਸਯਮੇਵ ਤਸ੍ਸ ਯਾਗੁਆਦੀਨਿ ਸਂਵਿਦਹਤਿ, ਚੋਰੋ ਕਤਿਪਾਹਚ੍ਚਯੇਨ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਕਦਾ ਨੁ ਖੋ ਇਮਂ ਮਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਤਿਸ੍ਸਾ ਆਭਰਣਾਨਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਸੁਰਾਗੇਹੇ ਵਿਕ੍ਕਿਣਿਤ੍ਵਾ ਖਾਦਿਤੁਂ ਲਭਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ? ਸੋ ‘‘ਅਤ੍ਥੇਕੋ ਉਪਾਯੋ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਆਹਾਰਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਮਞ੍ਚਕੇ ਨਿਪਜ੍ਜਿ, ਅਥ ਨਂ ਸਾ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਿਂ ਤੇ, ਸਾਮਿ, ਰੁਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿ. ‘‘ਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਮੇ, ਭਦ੍ਦੇਤਿ, ਕਚ੍ਚਿ ਪਨ ਮੇ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਤੁਯ੍ਹਂ ਕੁਦ੍ਧਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਕੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ, ਭਦ੍ਦੇ’’ਤਿ. ਅਥ ‘‘ਕਿਂ ਨਾਮੇਤ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਭਦ੍ਦੇ, ਅਹਂ ਤਂ ਦਿਵਸਂ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਨਿਯ੍ਯਮਾਨੋ ਚੋਰਪਪਾਤੇ ਅਧਿਵਤ੍ਥਾਯ ਦੇਵਤਾਯ ਬਲਿਕਮ੍ਮਂ ਪਟਿਸ੍ਸੁਣਿਤ੍ਵਾ ਜੀਵਿਤਂ ਲਭਿਂ, ਤ੍ਵਮ੍ਪਿ ਮਯਾ ਤਸ੍ਸਾ ਏਵ ਆਨੁਭਾਵੇਨ ਲਦ੍ਧਾ, ‘ਤਂ ਮੇ ਦੇਵਤਾਯ ਬਲਿਕਮ੍ਮਂ ਠਪਿਤ’ਨ੍ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਮਿ, ਭਦ੍ਦੇ’’ਤਿ. ‘‘ਸਾਮਿ, ਮਾ ਚਿਨ੍ਤਯਿ, ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਿ ਬਲਿਕਮ੍ਮਂ, ਵਦੇਹਿ, ਕੇਨਤ੍ਥੋ’’ਤਿ? ‘‘ਅਪ੍ਪੋਦਕਮਧੁਪਾਯਸੇਨ ਚ ਲਾਜਪਞ੍ਚਮਕਪੁਪ੍ਫੇਹਿ ਚਾ’’ਤਿ. ‘‘ਸਾਧੁ, ਸਾਮਿ, ਅਹਂ ਪਟਿਯਾਦੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਾ ਸਬ੍ਬਂ ਬਲਿਕਮ੍ਮਂ ਪਟਿਯਾਦੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਏਹਿ, ਸਾਮਿ, ਗਚ੍ਛਾਮਾ’’ਤਿ ਆਹ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਭਦ੍ਦੇ, ਤਵ ਞਾਤਕੇ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਮਹਗ੍ਘਾਨਿ ਵਤ੍ਥਾਭਰਣਾਨਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਅਲਙ੍ਕਰੋਹਿ, ਹਸਨ੍ਤਾ ਕੀਲ਼ਨ੍ਤਾ ਸੁਖਂ ਗਮਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ. ਸਾ ਤਥਾ ਅਕਾਸਿ.

ਅਥ ਨਂ ਸੋ ਪਬ੍ਬਤਪਾਦਂ ਗਤਕਾਲੇ ਆਹ – ‘‘ਭਦ੍ਦੇ, ਇਤੋ ਪਰਂ ਉਭੋਵ ਜਨਾ ਗਮਿਸ੍ਸਾਮ, ਸੇਸਜਨਂ ਯਾਨਕੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਨਿਵਤ੍ਤਾਪੇਤ੍ਵਾ ਬਲਿਕਮ੍ਮਭਾਜਨਂ ਸਯਂ ਉਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਗਣ੍ਹਾਹੀ’’ਤਿ. ਸਾ ਤਥਾ ਅਕਾਸਿ. ਚੋਰੋ ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਚੋਰਪਪਾਤਪਬ੍ਬਤਂ ਅਭਿਰੁਹਿ. ਤਸ੍ਸ ਹਿ ਏਕੇਨ ਪਸ੍ਸੇਨ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਅਭਿਰੁਹਨ੍ਤਿ, ਏਕਂ ਪਸ੍ਸਂ ਛਿਨ੍ਨਪਪਾਤਂ. ਪਬ੍ਬਤਮਤ੍ਥਕੇ ਠਿਤਾ ਤੇਨ ਪਸ੍ਸੇਨ ਚੋਰੇ ਪਾਤੇਨ੍ਤਿ. ਤੇ ਖਣ੍ਡਾਖਣ੍ਡਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਭੂਮਿਯਂ ਪਤਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਚੋਰਪਪਾਤੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਸਾ ਤਸ੍ਸ ਪਬ੍ਬਤਸ੍ਸ ਮਤ੍ਥਕੇ ਠਤ੍ਵਾ ‘‘ਬਲਿਕਮ੍ਮਂ ਤੇ, ਸਾਮਿ, ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਸੋ ਤੁਣ੍ਹੀ ਅਹੋਸਿ. ਪੁਨ ਤਾਯ ‘‘ਕਸ੍ਮਾ, ਸਾਮਿ, ਤੁਣ੍ਹੀਭੂਤੋਸੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਤਂ ਆਹ – ‘‘ਨ ਮਯ੍ਹਂ ਬਲਿਕਮ੍ਮੇਨਤ੍ਥੋ, ਵਞ੍ਚੇਤ੍ਵਾ ਪਨ ਤਂ ਆਦਾਯ ਆਗਤੋਮ੍ਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਕਾਰਣਾ, ਸਾਮੀ’’ਤਿ? ‘‘ਤਂ ਮਾਰੇਤ੍ਵਾ ਤਵ ਆਭਰਣਾਨਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਲਾਯਨਤ੍ਥਾਯਾ’’ਤਿ. ਸਾ ਮਰਣਭਯਤਜ੍ਜਿਤਾ ਆਹ – ‘‘ਸਾਮਿ, ਅਹਞ੍ਚ ਆਭਰਣਾਨਿ ਚ ਤਵ ਸਨ੍ਤਕਾਨੇਵ, ਕਸ੍ਮਾ ਏਵਂ ਵਦੇਸੀ’’ਤਿ? ਸੋ, ‘‘ਮਾ ਏਵਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ, ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਯਾਚਿਯਮਾਨੋਪਿ ‘‘ਮਾਰੇਮਿ ਏਵਾ’’ਤਿ ਆਹ. ‘‘ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਕਿਂ ਤੇ ਮਮ ਮਰਣੇਨ? ਇਮਾਨਿ ਆਭਰਣਾਨਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਮਯ੍ਹਂ ਜੀਵਿਤਂ ਦੇਹਿ, ਇਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਮਂ ‘ਮਤਾ’ਤਿ ਧਾਰੇਹਿ, ਦਾਸੀ ਵਾ ਤੇ ਹੁਤ੍ਵਾ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –

‘‘ਇਦਂ ਸੁਵਣ੍ਣਕੇਯੂਰਂ, ਮੁਤ੍ਤਾ ਵੇਲ਼ੁਰਿਯਾ ਬਹੂ;

ਸਬ੍ਬਂ ਹਰਸ੍ਸੁ ਭਦ੍ਦਨ੍ਤੇ, ਮਂ ਚ ਦਾਸੀਤਿ ਸਾਵਯਾ’’ਤਿ. (ਅਪ. ਥੇਰੀ ੨.੩.੨੭);

ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਚੋਰੋ ‘‘ਏਵਂ ਕਤੇ ਤ੍ਵਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਮਾਤਾਪਿਤੂਨਂ ਆਚਿਕ੍ਖਿਸ੍ਸਸਿ, ਮਾਰੇਸ੍ਸਾਮਿਯੇਵ, ਮਾ ਤ੍ਵਂ ਬਾਲ਼੍ਹਂ ਪਰਿਦੇਵਸੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –

‘‘ਮਾ ਬਾਲ਼੍ਹਂ ਪਰਿਦੇਵੇਸਿ, ਖਿਪ੍ਪਂ ਬਨ੍ਧਾਹਿ ਭਣ੍ਡਿਕਂ;

ਨ ਤੁਯ੍ਹਂ ਜੀਵਿਤਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਸਬ੍ਬਂ ਗਣ੍ਹਾਮਿ ਭਣ੍ਡਕ’’ਨ੍ਤਿ. –

ਸਾ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਅਹੋ ਇਦਂ ਕਮ੍ਮਂ ਭਾਰਿਯਂ. ਪਞ੍ਞਾ ਨਾਮ ਨ ਪਚਿਤ੍ਵਾ ਖਾਦਨਤ੍ਥਾਯ ਕਤਾ, ਅਥ ਖੋ ਵਿਚਾਰਣਤ੍ਥਾਯ ਕਤਾ, ਜਾਨਿਸ੍ਸਾਮਿਸ੍ਸ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ, ਅਥ ਨਂ ਆਹ – ‘‘ਸਾਮਿ, ਯਦਾ ਤ੍ਵਂ ‘ਚੋਰੋ’ਤਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਨੀਯਸਿ, ਤਦਾਹਂ ਮਾਤਾਪਿਤੂਨਂ ਆਚਿਕ੍ਖਿਂ, ਤੇ ਸਹਸ੍ਸਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਤਂ ਆਹਰਾਪੇਤ੍ਵਾ ਗੇਹੇ ਕਰਿਂਸੁ. ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਅਹਂ ਤੁਯ੍ਹਂ ਉਪਕਾਰਿਕਾ, ਅਜ੍ਜ ਮੇ ਸੁਦਿਟ੍ਠਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਵਨ੍ਦਿਤੁਂ ਦੇਹੀ’’ਤਿ. ਸੋ ‘‘ਸਾਧੁ, ਭਦ੍ਦੇ, ਸੁਦਿਟ੍ਠਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਨ੍ਦਾਹੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਤਨ੍ਤੇ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਅਥ ਨਂ ਸਾ ਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਪਦਕ੍ਖਿਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਚਤੂਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ, ‘‘ਸਾਮਿ, ਇਦਂ ਤੇ ਪਚ੍ਛਿਮਦਸ੍ਸਨਂ, ਇਦਾਨਿ ਤੁਯ੍ਹਂ ਵਾ ਮਮ ਦਸ੍ਸਨਂ, ਮਯ੍ਹਂ ਵਾ ਤਵ ਦਸ੍ਸਨਂ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਪੁਰਤੋ ਚ ਪਚ੍ਛਤੋ ਚ ਆਲਿਙ੍ਗਿਤ੍ਵਾ ਪਮਤ੍ਤਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਤਨ੍ਤੇ ਠਿਤਂ ਪਿਟ੍ਠਿਪਸ੍ਸੇ ਠਤ੍ਵਾ ਏਕੇਨ ਹਤ੍ਥੇਨ ਖਨ੍ਧੇ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਏਕੇਨ ਪਿਟ੍ਠਿਕਚ੍ਛਾਯ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਤਪਪਾਤੇ ਖਿਪਿ. ਸੋ ਪਬ੍ਬਤਕੁਚ੍ਛਿਯਂ ਪਟਿਹਤੋ ਖਣ੍ਡਾਖਣ੍ਡਿਕਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਭੂਮਿਯਂ ਪਤਿ. ਚੋਰਪਪਾਤਮਤ੍ਥਕੇ ਅਧਿਵਤ੍ਥਾ ਦੇਵਤਾ ਤੇਸਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਕਿਰਿਯਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸਾ ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਸਾਧੁਕਾਰਂ ਦਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –

‘‘ਨ ਹਿ ਸਬ੍ਬੇਸੁ ਠਾਨੇਸੁ, ਪੁਰਿਸੋ ਹੋਤਿ ਪਣ੍ਡਿਤੋ;

ਇਤ੍ਥੀਪਿ ਪਣ੍ਡਿਤਾ ਹੋਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਵਿਚਕ੍ਖਣਾ’’ਤਿ. (ਅਪ. ਥੇਰੀ ੨.੩.੩੧);

ਸਾਪਿ ਚੋਰਂ ਪਪਾਤੇ ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਸਚਾਹਂ ਗੇਹਂ ਗਮਿਸ੍ਸਾਮਿ, ‘ਸਾਮਿਕੋ ਤੇ ਕੁਹਿ’ਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਸਚਾਹਂ ਏਵਂ ਪੁਟ੍ਠਾ ‘ਮਾਰਿਤੋ ਮੇ’ਤਿ ਵਕ੍ਖਾਮਿ, ‘ਦੁਬ੍ਬਿਨੀਤੇ ਸਹਸ੍ਸਂ ਦਤ੍ਵਾ ਤਂ ਆਹਰਾਪੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਨਂ ਮਾਰੇਸੀ’ਤਿ ਮਂ ਮੁਖਸਤ੍ਤੀਹਿ ਵਿਜ੍ਝਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ‘ਆਭਰਣਤ੍ਥਾਯ ਸੋ ਮਂ ਮਾਰੇਤੁਕਾਮੋ ਅਹੋਸੀ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇਪਿ ਨ ਸਦ੍ਦਹਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਅਲਂ ਮੇ ਗੇਹੇਨਾ’’ਤਿ ਤਤ੍ਥੇਵਾਭਰਣਾਨਿ ਛਡ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਅਰਞ੍ਞਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਵਿਚਰਨ੍ਤੀ ਏਕਂ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾਨਂ ਅਸ੍ਸਮਂ ਪਤ੍ਵਾ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਮਯ੍ਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਦੇਥਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਅਥ ਨਂ ਪਬ੍ਬਾਜੇਸੁਂ. ਸਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾਵ ਪੁਚ੍ਛਿ – ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯ ਕਿਂ ਉਤ੍ਤਮ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਭਦ੍ਦੇ, ਦਸਸੁ ਵਾ ਕਸਿਣੇਸੁ ਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਝਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਂ, ਵਾਦਸਹਸ੍ਸਂ ਵਾ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਿਤਬ੍ਬਂ, ਅਯਂ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯ ਉਤ੍ਤਮਤ੍ਥੋ’’ਤਿ. ‘‘ਝਾਨਂ ਤਾਵ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤੁਂ ਅਹਂ ਨ ਸਕ੍ਖਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਵਾਦਸਹਸ੍ਸਂ ਪਨ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਅਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ਅਥ ਨਂ ਤੇ ਵਾਦਸਹਸ੍ਸਂ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਾਪੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਉਗ੍ਗਹਿਤਂ ਤੇ ਸਿਪ੍ਪਂ, ਇਦਾਨਿ ਤ੍ਵਂ ਜਮ੍ਬੁਦੀਪਤਲੇ ਵਿਚਰਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਞ੍ਹਂ ਕਥੇਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥਂ ਓਲੋਕੇਹੀ’’ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਹਤ੍ਥੇ ਜਮ੍ਬੁਸਾਖਂ ਦਤ੍ਵਾ ਉਯ੍ਯੋਜੇਸੁਂ – ‘‘ਗਚ੍ਛ, ਭਦ੍ਦੇ, ਸਚੇ ਕੋਚਿ ਗਿਹਿਭੂਤੋ ਤਯਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਞ੍ਹਂ ਕਥੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਤਸ੍ਸੇਵ ਪਾਦਪਰਿਚਾਰਿਕਾ ਭਵਾਹਿ, ਸਚੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਬ੍ਬਜਾਹੀ’’ਤਿ.

ਸਾ ਨਾਮੇਨ ਜਮ੍ਬੁਪਰਿਬ੍ਬਾਜਿਕਾ ਨਾਮ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਦਿਟ੍ਠੇ ਦਿਟ੍ਠੇ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤੀ ਵਿਚਰਤਿ. ਤਾਯ ਸਦ੍ਧਿਂ ਕਥੇਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥੋ ਨਾਮ ਨਾਹੋਸਿ. ‘‘ਇਤੋ ਜਮ੍ਬੁਪਰਿਬ੍ਬਾਜਿਕਾ ਆਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ ਸੁਤ੍ਵਾਵ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਪਲਾਯਨ੍ਤਿ. ਸਾ ਗਾਮਂ ਵਾ ਨਿਗਮਂ ਵਾ ਭਿਕ੍ਖਾਯ ਪਵਿਸਨ੍ਤੀ ਗਾਮਦ੍ਵਾਰੇ ਵਾਲੁਕਰਾਸਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਜਮ੍ਬੁਸਾਖਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਮਯਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਕਥੇਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥੋ ਜਮ੍ਬੁਸਾਖਂ ਮਦ੍ਦਤੂ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਗਾਮਂ ਪਾਵਿਸਿ. ਤਂ ਠਾਨਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥੋ ਨਾਮ ਨਾਹੋਸਿ. ਸਾਪਿ ਮਿਲਾਤਾਯ ਜਮ੍ਬੁਸਾਖਾਯ ਅਞ੍ਞਂ ਜਮ੍ਬੁਸਾਖਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਇਮਿਨਾ ਨੀਹਾਰੇਨ ਵਿਚਰਨ੍ਤੀ ਸਾਵਤ੍ਥਿਂ ਪਤ੍ਵਾ ਗਾਮਦ੍ਵਾਰੇ ਵਾਲੁਕਰਾਸਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਜਮ੍ਬੁਸਾਖਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖਾਯ ਪਾਵਿਸਿ. ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਗਾਮਦਾਰਕਾ ਜਮ੍ਬੁਸਾਖਂ ਪਰਿਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਂਸੁ. ਤਦਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰੋ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਕਤਭਤ੍ਤਕਿਚ੍ਚੋ ਨਗਰਾ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤੋ ਤੇ ਦਾਰਕੇ ਜਮ੍ਬੁਸਾਖਂ ਪਰਿਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਠਿਤੇ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਕਿਂ ਇਦ’’ਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿ. ਦਾਰਕਾ ਥੇਰਸ੍ਸ ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਆਚਿਕ੍ਖਿਂਸੁ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ ਦਾਰਕਾ ਇਮਂ ਸਾਖਂ ਮਦ੍ਦਥਾ’’ਤਿ. ‘‘ਭਾਯਾਮ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਅਹਂ ਪਞ੍ਹਂ ਕਥੇਸ੍ਸਾਮਿ, ਮਦ੍ਦਥ ਤੁਮ੍ਹੇ’’ਤਿ. ਤੇ ਥੇਰਸ੍ਸ ਵਚਨੇਨ ਸਞ੍ਜਾਤੁਸ੍ਸਾਹਾ ਤਥਾ ਕਤ੍ਵਾ ਮਦ੍ਦਨ੍ਤਾ ਜਮ੍ਬੁਸਾਖਂ ਉਕ੍ਖਿਪਿਂਸੁ. ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਿਕਾ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤੇ ਪਰਿਭਾਸਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਮਮ ਪਞ੍ਹੇਨ ਕਿਚ੍ਚਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਕਸ੍ਮਾ ਮੇ ਸਾਖਂ ਮਦ੍ਦਥਾ’’ਤਿ ਆਹ. ‘‘ਅਯ੍ਯੇਨਮ੍ਹਾ ਮਦ੍ਦਾਪਿਤਾ’’ਤਿ ਆਹਂਸੁ. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਮੇ ਸਾਖਾ ਮਦ੍ਦਾਪਿਤਾ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਭਗਿਨੀ’’ਤਿ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ ਮਯਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਞ੍ਹਂ ਕਥੇਥਾ’’ਤਿ. ‘‘ਸਾਧੁ ਕਥੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ.

ਸਾ ਵਡ੍ਢਮਾਨਕਚ੍ਛਾਯਾਯ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤੁਂ ਥੇਰਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਅਗਮਾਸਿ, ਸਕਲਨਗਰਂ ਸਙ੍ਖੁਭਿ. ‘‘ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਪਣ੍ਡਿਤਾਨਂ ਕਥਂ ਸੁਣਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਨਾਗਰਾ ਤਾਯ ਸਦ੍ਧਿਂਯੇਵ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਥੇਰਂ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ. ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਿਕਾ ਥੇਰਂ ਆਹ – ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਪੁਚ੍ਛਾਮਿ ਤੇ ਪਞ੍ਹ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਪੁਚ੍ਛ, ਭਗਿਨੀ’’ਤਿ. ਸਾ ਵਾਦਸਹਸ੍ਸਂ ਪੁਚ੍ਛਿ, ਪੁਚ੍ਛਿਤਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤਂ ਥੇਰੋ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਸਿ. ਅਥ ਨਂ ਥੇਰੋ ਆਹ – ‘‘ਏਤ੍ਤਕਾ ਏਵ ਤੇ ਪਞ੍ਹਾ, ਅਞ੍ਞੇਪਿ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ? ‘‘ਏਤ੍ਤਕਾ ਏਵ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਤਯਾ ਬਹੂ ਪਞ੍ਹਾ ਪੁਟ੍ਠਾ, ਮਯਮ੍ਪਿ ਏਕਂ ਪੁਚ੍ਛਾਮ, ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਸ੍ਸਸਿ ਨੋ’’ਤਿ? ‘‘ਜਾਨਮਾਨਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਸ੍ਸਾਮਿ ਪੁਚ੍ਛਥ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ਥੇਰੋ ‘‘ਏਕਂ ਨਾਮ ਕਿ’’ਨ੍ਤਿ (ਖੁ. ਪਾ. ੪.੧) ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਚ੍ਛਿ. ਸਾ ‘‘ਏਵਂ ਨਾਮੇਸ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਅਜਾਨਨ੍ਤੀ ‘‘ਕਿਂ ਨਾਮੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿ. ‘‘ਬੁਦ੍ਧਪਞ੍ਹੋ ਨਾਮ, ਭਗਿਨੀ’’ਤਿ. ‘‘ਮਯ੍ਹਮ੍ਪਿ ਤਂ ਦੇਥ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਸਚੇ ਮਾਦਿਸਾ ਭਵਿਸ੍ਸਸਿ, ਦਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ ਮਂ ਪਬ੍ਬਾਜੇਥਾ’’ਤਿ. ਥੇਰੋ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਨਂ ਆਚਿਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਾਜੇਸਿ. ਸਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਲਦ੍ਧੂਪਸਮ੍ਪਦਾ ਕੁਣ੍ਡਲਕੇਸਿਤ੍ਥੇਰੀ ਨਾਮ ਹੁਤ੍ਵਾ ਕਤਿਪਾਹਚ੍ਚਯੇਨੇਵ ਸਹ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਹਿ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ.

ਭਿਕ੍ਖੂ ਧਮ੍ਮਸਭਾਯਂ ਕਥਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਸੁਂ – ‘‘ਕੁਣ੍ਡਲਕੇਸਿਤ੍ਥੇਰਿਯਾ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਞ੍ਚ ਬਹੁਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਪਬ੍ਬਜਿਤਕਿਚ੍ਚਞ੍ਚਸ੍ਸਾ ਮਤ੍ਥਕਂ ਪਤ੍ਤਂ, ਏਕੇਨ ਕਿਰ ਚੋਰੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਮਹਾਸਙ੍ਗਾਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਜਿਨਿਤ੍ਵਾ ਆਗਤਾ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਾਯ ਨੁਤ੍ਥ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਤਰਹਿ ਕਥਾਯ ਸਨ੍ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਮਾਯ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ, ‘‘ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਯਾ ਦੇਸਿਤਧਮ੍ਮਂ ‘ਅਪ੍ਪਂ ਵਾ ਬਹੁਂ ਵਾ’ਤਿ ਪਮਾਣਂ ਮਾ ਗਣ੍ਹਥ, ਅਨਤ੍ਥਕਂ ਪਦਸਤਮ੍ਪਿ ਸੇਯ੍ਯੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਧਮ੍ਮਪਦਂ ਪਨ ਏਕਮ੍ਪਿ ਸੇਯ੍ਯੋਵ. ਅਵਸੇਸਚੋਰੇ ਜਿਨਨ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਜਯੋ ਨਾਮ ਨ ਹੋਤਿ, ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਕਿਲੇਸਚੋਰੇ ਜਿਨਨ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਪਨ ਜਯੋ ਨਾਮ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਂ ਘਟੇਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤੋ ਇਮਾ ਗਾਥਾ ਅਭਾਸਿ –

੧੦੨. ‘‘ਯੋ ਚ ਗਾਥਾਸਤਂ ਭਾਸੇ, ਅਨਤ੍ਥਪਦਸਂਹਿਤਾ;

ਏਕਂ ਧਮ੍ਮਪਦਂ ਸੇਯ੍ਯੋ, ਯਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਮਤਿ.

੧੦੩. ‘‘ਯੋ ਸਹਸ੍ਸਂ ਸਹਸ੍ਸੇਨ, ਸਙ੍ਗਾਮੇ ਮਾਨੁਸੇ ਜਿਨੇ;

ਏਕਞ੍ਚ ਜੇਯ੍ਯਮਤ੍ਤਾਨਂ, ਸ ਵੇ ਸਙ੍ਗਾਮਜੁਤ੍ਤਮੋ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਗਾਥਾਸਤਨ੍ਤਿ ਯੋ ਚ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਸਤਪਰਿਚ੍ਛੇਦਾ ਬਹੂਪਿ ਗਾਥਾ ਭਾਸੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਨਤ੍ਥਪਦਸਂਹਿਤਾਤਿ ਆਕਾਸਵਣ੍ਣਨਾਦਿਵਸੇਨ ਅਨਤ੍ਥਕੇਹਿ ਪਦੇਹਿ ਸਂਹਿਤਾ. ਧਮ੍ਮਪਦਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥਸਾਧਕਂ ਖਨ੍ਧਾਦਿਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਂ, ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰਿਮਾਨਿ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾ ਧਮ੍ਮਪਦਾਨਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ? ਅਨਭਿਜ੍ਝਾ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾ ਧਮ੍ਮਪਦਂ, ਅਬ੍ਯਾਪਾਦੋ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾ ਧਮ੍ਮਪਦਂ, ਸਮ੍ਮਾਸਤਿ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾ ਧਮ੍ਮਪਦਂ, ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾ ਧਮ੍ਮਪਦ’’ਨ੍ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੪.੩੦) ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਚਤੂਸੁ ਧਮ੍ਮਪਦੇਸੁ ਏਕਮ੍ਪਿ ਧਮ੍ਮਪਦਂ ਸੇਯ੍ਯੋ. ਯੋ ਸਹਸ੍ਸਂ ਸਹਸ੍ਸੇਨਾਤਿ ਯੋ ਏਕੋ ਸਙ੍ਗਾਮਯੋਧੋ ਸਹਸ੍ਸੇਨ ਗੁਣਿਤਂ ਸਹਸ੍ਸਂ ਮਾਨੁਸੇ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਸਙ੍ਗਾਮੇ ਜਿਨੇਯ੍ਯ, ਦਸਮਨੁਸ੍ਸਸਤਸਹਸ੍ਸਂ ਜਿਨਿਤ੍ਵਾ ਜਯਂ ਆਹਰੇਯ੍ਯ, ਅਯਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਗਾਮਜਿਨਤਂ ਉਤ੍ਤਮੋ ਪਵਰੋ ਨਾਮ ਨ ਹੋਤਿ. ਏਕਞ੍ਚ ਜੇਯ੍ਯਮਤ੍ਤਾਨਨ੍ਤਿ ਯੋ ਰਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਦਿਵਾਟ੍ਠਾਨੇਸੁ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਸਮ੍ਮਸਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਲੋਭਾਦਿਕਿਲੇਸਜਯੇਨ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਜਿਨੇਯ੍ਯ. ਸ ਵੇ ਸਙ੍ਗਾਮਜੁਤ੍ਤਮੋਤਿ ਸੋ ਸਙ੍ਗਾਮਜਿਨਾਨਂ ਉਤ੍ਤਮੋ ਪਵਰੋ ਸਙ੍ਗਾਮਸੀਸਯੋਧੋਤਿ.

ਦੇਸਨਾਵਸਾਨੇ ਬਹੂ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਾਦੀਨਿ ਪਾਪੁਣਿਂਸੂਤਿ.

ਕੁਣ੍ਡਲਕੇਸਿਤ੍ਥੇਰੀਵਤ੍ਥੁ ਤਤਿਯਂ.