੭. ਅਰਹਨ੍ਤਵਗ੍ਗੋ

੧. ਜੀਵਕਪਞ੍ਹਵਤ੍ਥੁ

ਗਤਦ੍ਧਿਨੋਤਿ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਜੀਵਕਮ੍ਬਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਜੀਵਕੇਨ ਪੁਟ੍ਠਪਞ੍ਹਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ. ਜੀਵਕਵਤ੍ਥੁ ਖਨ੍ਧਕੇ (ਮਹਾਵ. ੩੨੬ ਆਦਯੋ) ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤਮੇਵ.

ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਸਮਯੇ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਅਜਾਤਸਤ੍ਤੁਨਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਏਕਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਗਿਜ੍ਝਕੂਟਂ ਅਭਿਰੁਹਿਤ੍ਵਾ ਪਦੁਟ੍ਠਚਿਤ੍ਤੋ ‘‘ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਵਧਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਿਲਂ ਪਵਿਜ੍ਝਿ. ਤਂ ਦ੍ਵੇ ਪਬ੍ਬਤਕੂਟਾਨਿ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਂਸੁ. ਤਤੋ ਭਿਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਗਤਾ ਪਪਟਿਕਾ ਭਗਵਤੋ ਪਾਦਂ ਪਹਰਿਤ੍ਵਾ ਲੋਹਿਤਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਸਿ, ਭੁਸਾ ਵੇਦਨਾ ਪਵਤ੍ਤਿਂਸੁ. ਭਿਕ੍ਖੂ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਮਦ੍ਦਕੁਚ੍ਛਿਂ ਨਯਿਂਸੁ. ਸਤ੍ਥਾ ਤਤੋਪਿ ਜੀਵਕਮ੍ਬਵਨਂ ਗਨ੍ਤੁਕਾਮੋ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਮਂ ਨੇਥਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਆਦਾਯ ਜੀਵਕਮ੍ਬਵਨਂ ਅਗਮਂਸੁ. ਜੀਵਕੋ ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਵਣਪਟਿਕਮ੍ਮਤ੍ਥਾਯ ਤਿਖਿਣਭੇਸਜ੍ਜਂ ਦਤ੍ਵਾ ਵਣਂ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਮਯਾ ਅਨ੍ਤੋਨਗਰੇ ਏਕਸ੍ਸ ਮਨੁਸ੍ਸਸ੍ਸ ਭੇਸਜ੍ਜਂ ਕਤਂ, ਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਆਗਮਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਇਦਂ ਭੇਸਜ੍ਜਂ ਯਾਵ ਮਮਾਗਮਨਾ ਬਦ੍ਧਨਿਯਾਮੇਨੇਵ ਤਿਟ੍ਠਤੂ’’ਤਿ. ਸੋ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਾਰਪਿਦਹਨਵੇਲਾਯ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਦ੍ਵਾਰਂ ਨ ਸਮ੍ਪਾਪੁਣਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘‘ਅਹੋ ਮਯਾ ਭਾਰਿਯਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕਤਂ, ਯ੍ਵਾਹਂ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਵਿਯ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਪਾਦੇ ਤਿਖਿਣਭੇਸਜ੍ਜਂ ਦਤ੍ਵਾ ਵਣਂ ਬਨ੍ਧਿਂ, ਅਯਂ ਤਸ੍ਸ ਮੋਚਨਵੇਲਾ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਮੁਚ੍ਚਮਾਨੇ ਸਬ੍ਬਰਤ੍ਤਿਂ ਭਗਵਤੋ ਸਰੀਰੇ ਪਰਿਲ਼ਾਹੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਸਤ੍ਥਾ ਆਨਨ੍ਦਤ੍ਥੇਰਂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਆਨਨ੍ਦ, ਜੀਵਕੋ ਸਾਯਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਦ੍ਵਾਰਂ ਨ ਸਮ੍ਪਾਪੁਣਿ, ‘ਅਯਂ ਵਣਸ੍ਸ ਮੋਚਨਵੇਲਾ’ਤਿ ਪਨ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ, ਮੋਚੇਸਿ ਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਥੇਰੋ ਮੋਚੇਸਿ, ਵਣੋ ਰੁਕ੍ਖਤੋ ਛਲ੍ਲਿ ਵਿਯ ਅਪਗਤੋ. ਜੀਵਕੋ ਅਨ੍ਤੋਅਰੁਣੇਯੇਵ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਵੇਗੇਨ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਰੀਰੇ ਵੋ ਪਰਿਲ਼ਾਹੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿ. ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਖੋ, ਜੀਵਕ, ਬੋਧਿਮਣ੍ਡੇਯੇਵ ਸਬ੍ਬਪਰਿਲ਼ਾਹੋ ਵੂਪਸਨ੍ਤੋ’’ਤਿ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਂ ਘਟੇਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤੋ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –

੯੦. ‘‘ਗਤਦ੍ਧਿਨੋ ਵਿਸੋਕਸ੍ਸ, ਵਿਪ੍ਪਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਧਿ;

ਸਬ੍ਬਗਨ੍ਥਪ੍ਪਹੀਨਸ੍ਸ, ਪਰਿਲ਼ਾਹੋ ਨ ਵਿਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਗਤਦ੍ਧਿਨੋਤਿ ਗਤਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਕਨ੍ਤਾਰਦ੍ਧਾ ਵਟ੍ਟਦ੍ਧਾਤਿ ਦ੍ਵੇ ਅਦ੍ਧਾ ਨਾਮ. ਤੇਸੁ ਕਨ੍ਤਾਰਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਯਾਵ ਇਚ੍ਛਿਤਟ੍ਠਾਨਂ ਨ ਪਾਪੁਣਾਤਿ, ਤਾਵ ਅਦ੍ਧਿਕੋਯੇਵ, ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਪਤ੍ਤੇ ਗਤਦ੍ਧਿ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਵਟ੍ਟਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਾਪਿ ਸਤ੍ਤਾ ਯਾਵ ਵਟ੍ਟੇ ਵਸਨ੍ਤਿ, ਤਾਵ ਅਦ੍ਧਿਕਾ ਏਵ. ਕਸ੍ਮਾ? ਵਟ੍ਟਸ੍ਸ ਅਖੇਪਿਤਤ੍ਤਾ. ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾਦਯੋਪਿ ਅਦ੍ਧਿਕਾ ਏਵ, ਵਟ੍ਟਂ ਪਨ ਖੇਪੇਤ੍ਵਾ ਠਿਤੋ ਖੀਣਾਸਵੋ ਗਤਦ੍ਧਿ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਗਤਦ੍ਧਿਨੋ. ਵਿਸੋਕਸ੍ਸਾਤਿ ਵਟ੍ਟਮੂਲਕਸ੍ਸ ਸੋਕਸ੍ਸ ਵਿਗਤਤ੍ਤਾ ਵਿਸੋਕਸ੍ਸ. ਵਿਪ੍ਪਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਧੀਤਿ ਸਬ੍ਬੇਸੁ ਖਨ੍ਧਾਦਿਧਮ੍ਮੇਸੁ ਵਿਪ੍ਪਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਸਬ੍ਬਗਨ੍ਥਪ੍ਪਹੀਨਸ੍ਸਾਤਿ ਚਤੁਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਗਨ੍ਥਾਨਂ ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬਾਗਨ੍ਥਪ੍ਪਹੀਨਸ੍ਸ. ਪਰਿਲ਼ਾਹੋ ਨ ਵਿਜ੍ਜਤੀਤਿ ਦੁਵਿਧੋ ਪਰਿਲ਼ਾਹੋ ਕਾਯਿਕੋ ਚੇਤਸਿਕੋ ਚਾਤਿ. ਤੇਸੁ ਖੀਣਾਸਵਸ੍ਸ ਸੀਤੁਣ੍ਹਾਦਿਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਕਾਯਿਕਪਰਿਲ਼ਾਹੋ ਅਨਿਬ੍ਬੁਤੋਵ, ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਜੀਵਕੋ ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਪਨ ਧਮ੍ਮਰਾਜਤਾਯ ਦੇਸਨਾਵਿਧਿਕੁਸਲਤਾਯ ਚੇਤਸਿਕਪਰਿਲ਼ਾਹਵਸੇਨ ਦੇਸਨਂ ਵਿਨਿਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤੋ, ‘‘ਜੀਵਕ, ਪਰਮਤ੍ਥੇਨ ਏਵਰੂਪਸ੍ਸ ਖੀਣਾਸਵਸ੍ਸ ਪਰਿਲ਼ਾਹੋ ਨ ਵਿਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਆਹ.

ਦੇਸਨਾਵਸਾਨੇ ਬਹੂ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਾਦੀਨਿ ਪਾਪੁਣਿਂਸੂਤਿ.

ਜੀਵਕਪਞ੍ਹਵਤ੍ਥੁ ਪਠਮਂ.

੨. ਮਹਾਕਸ੍ਸਪਤ੍ਥੇਰਵਤ੍ਥੁ

ਉਯ੍ਯੁਞ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਵੇਲ਼ੁਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਮਹਾਕਸ੍ਸਪਤ੍ਥੇਰਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ.

ਏਕਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਸਮਯੇ ਸਤ੍ਥਾ ਰਾਜਗਹੇ ਵੁਟ੍ਠਵਸ੍ਸੋ ‘‘ਅਦ੍ਧਮਾਸਚ੍ਚਯੇਨ ਚਾਰਿਕਂ ਪਕ੍ਕਮਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਆਰੋਚਾਪੇਸਿ. ਵਤ੍ਤਂ ਕਿਰੇਤਂ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਚਾਰਿਕਂ ਚਰਿਤੁਕਾਮਾਨਂ ‘‘ਏਵਂ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਤ੍ਤਪਚਨਚੀਵਰਰਜਨਾਦੀਨਿ ਕਤ੍ਵਾ ਸੁਖਂ ਗਮਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ‘‘ਇਦਾਨਿ ਅਦ੍ਧਮਾਸਚ੍ਚਯੇਨ ਚਾਰਿਕਂ ਪਕ੍ਕਮਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਆਰੋਚਾਪਨਂ. ਭਿਕ੍ਖੂਸੁ ਪਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਾਦੀਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤੇਸੁ ਮਹਾਕਸ੍ਸਪਤ੍ਥੇਰੋਪਿ ਚੀਵਰਾਨਿ ਧੋਵਿ. ਭਿਕ੍ਖੂ ਉਜ੍ਝਾਯਿਂਸੁ ‘‘ਥੇਰੋ ਕਸ੍ਮਾ ਚੀਵਰਾਨਿ ਧੋਵਤਿ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਨਗਰੇ ਅਨ੍ਤੋ ਚ ਬਹਿ ਚ ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਮਨੁਸ੍ਸਕੋਟਿਯੋ ਵਸਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯੇ ਥੇਰਸ੍ਸ ਨ ਞਾਤਕਾ, ਤੇ ਉਪਟ੍ਠਾਕਾ, ਯੇ ਨ ਉਪਟ੍ਠਾਕਾ, ਤੇ ਞਾਤਕਾ. ਤੇ ਥੇਰਸ੍ਸ ਚਤੂਹਿ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਸਮ੍ਮਾਨਸਕ੍ਕਾਰਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ. ਏਤ੍ਤਕਂ ਉਪਕਾਰਂ ਪਹਾਯ ਏਸ ਕਹਂ ਗਮਿਸ੍ਸਤਿ? ਸਚੇਪਿ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਮਾਪਮਾਦਕਨ੍ਦਰਤੋ ਪਰਂ ਨ ਗਮਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਕਿਰ ਯਂ ਕਨ੍ਦਰਂ ਪਤ੍ਵਾ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਯੁਤ੍ਤਕੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ‘‘ਤੁਮ੍ਹੇ ਇਤੋ ਨਿਵਤ੍ਤਥ, ਮਾ ਪਮਜ੍ਜਿਤ੍ਥਾ’’ਤਿ ਵਦਤਿ. ਤਂ ‘‘ਮਾਪਮਾਦਕਨ੍ਦਰ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਸਤ੍ਥਾਪਿ ਚਾਰਿਕਂ ਪਕ੍ਕਮਨ੍ਤੋ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਨਗਰੇ ਅਨ੍ਤੋ ਚ ਬਹਿ ਚ ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਮਨੁਸ੍ਸਕੋਟਿਯੋ ਵਸਨ੍ਤਿ. ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਮਙ੍ਗਲਾਮਙ੍ਗਲਟ੍ਠਾਨੇਸੁ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਿਹਾਰਂ ਤੁਚ੍ਛਂ ਕਾਤੁਂ, ਕਂ ਨੁ ਖੋ ਨਿਵਤ੍ਤੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ? ਅਥਸ੍ਸ ਏਤਦਹੋਸਿ –‘‘ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਹੇਤੇ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਞਾਤਕਾ ਚ ਉਪਟ੍ਠਾਕਾ ਚ, ਕਸ੍ਸਪਂ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ. ਸੋ ਥੇਰਂ ਆਹ – ‘‘ਕਸ੍ਸਪ, ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਿਹਾਰਂ ਤੁਚ੍ਛਂ ਕਾਤੁਂ, ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਮਙ੍ਗਲਾਮਙ੍ਗਲਟ੍ਠਾਨੇਸੁ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਅਤ੍ਥੋ ਹੋਤਿ, ਤ੍ਵਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਰਿਸਾਯ ਸਦ੍ਧਿਂ ਨਿਵਤ੍ਤਸ੍ਸੂ’’ਤਿ. ‘‘ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਥੇਰੋ ਪਰਿਸਂ ਆਦਾਯ ਨਿਵਤ੍ਤਿ. ਭਿਕ੍ਖੂ ਉਪਜ੍ਝਾਯਿਂਸੁ ‘‘ਦਿਟ੍ਠਂ ਵੋ, ਆਵੁਸੋ, ਨਨੁ ਇਦਾਨੇਵ ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘ਮਹਾਕਸ੍ਸਪੋ ਕਸ੍ਮਾ ਚੀਵਰਾਨਿ ਧੋਵਤਿ, ਨ ਏਸੋ ਸਤ੍ਥਾਰਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਗਮਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ, ਯਂ ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਦੇਵ ਜਾਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਕਥਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਨਿਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤੋ ਆਹ – ‘‘ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਿਂ ਨਾਮੇਤਂ ਕਥੇਥਾ’’ਤਿ? ‘‘ਮਹਾਕਸ੍ਸਪਤ੍ਥੇਰਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਮ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਅਤ੍ਤਨਾ ਕਥਿਤਨਿਯਾਮੇਨੇਵ ਸਬ੍ਬਂ ਆਰੋਚੇਸੁਂ. ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤੁਮ੍ਹੇ ਕਸ੍ਸਪਂ ‘ਕੁਲੇਸੁ ਚ ਪਚ੍ਚਯੇਸੁ ਚ ਲਗ੍ਗੋ’ਤਿ ਵਦੇਥ, ਸੋ ‘ਮਮ ਵਚਨਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਨਿਵਤ੍ਤੋ. ਏਸੋ ਹਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਪਤ੍ਥਨਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋਯੇਵ ‘ਚਤੂਸੁ ਪਚ੍ਚਯੇਸੁ ਅਲਗ੍ਗੋ ਚਨ੍ਦੂਪਮੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਕੁਲਾਨਿ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥੋ ਭਵੇਯ੍ਯ’ਨ੍ਤਿ ਪਤ੍ਥਨਂ ਅਕਾਸਿ. ਨਤ੍ਥੇਤਸ੍ਸ ਕੁਲੇ ਵਾ ਪਚ੍ਚਯੇ ਵਾ ਲਗ੍ਗੋ, ਅਹਂ ਚਨ੍ਦੋਪਮਪ੍ਪਟਿਪਦਞ੍ਚੇਵ (ਸਂ. ਨਿ. ੨.੧੪੬) ਅਰਿਯਵਂਸਪ੍ਪਟਿਪਦਞ੍ਚ ਕਥੇਨ੍ਤੋ ਮਮ ਪੁਤ੍ਤਂ ਕਸ੍ਸਪਂ ਆਦਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਕਥੇਸਿ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ.

ਭਿਕ੍ਖੂ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਪੁਚ੍ਛਿਂਸੁ – ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਕਦਾ ਪਨ ਥੇਰੇਨ ਪਤ੍ਥਨਾ ਠਪਿਤਾ’’ਤਿ? ‘‘ਸੋਤੁਕਾਮਾਤ੍ਥ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਤੇਸਂ, ‘‘ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਤੋ ਕਪ੍ਪਸਤਸਹਸ੍ਸਮਤ੍ਥਕੇ ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰੋ ਨਾਮ ਬੁਦ੍ਧੋ ਲੋਕੇ ਉਦਪਾਦੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰਪਾਦਮੂਲੇ ਤੇਨ ਠਪਿਤਪਤ੍ਥਨਂ ਆਦਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਂ ਥੇਰਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਚਰਿਤਂ ਕਥੇਸਿ. ਤਂ ਥੇਰਪਾਲ਼ਿਯਂ (ਥੇਰਗਾ. ੧੦੫੪ ਆਦਯੋ) ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤਮੇਵ. ਸਤ੍ਥਾ ਪਨ ਇਮਂ ਥੇਰਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਚਰਿਤਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਹਂ ਚਨ੍ਦੋਪਮਪ੍ਪਟਿਪਦਞ੍ਚੇਵ ਅਰਿਯਵਂਸਪ੍ਪਟਿਪਦਞ੍ਚ ਮਮ ਪੁਤ੍ਤਂ ਕਸ੍ਸਪਂ ਆਦਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਕਥੇਸਿਂ, ਮਮ ਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੇਸੁ ਵਾ ਕੁਲੇਸੁ ਵਾ ਵਿਹਾਰੇਸੁ ਵਾ ਪਰਿਵੇਣੇਸੁ ਵਾ ਲਗ੍ਗੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਪਲ੍ਲਲੇ ਓਤਰਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਰਾਜਹਂਸੋ ਵਿਯ ਕਤ੍ਥਚਿ ਅਲਗ੍ਗੋਯੇਵ ਮਮ ਪੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਂ ਘਟੇਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤੋ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –

੯੧. ‘‘ਉਯ੍ਯੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ ਸਤੀਮਨ੍ਤੋ, ਨ ਨਿਕੇਤੇ ਰਮਨ੍ਤਿ ਤੇ;

ਹਂਸਾਵ ਪਲ੍ਲਲਂ ਹਿਤ੍ਵਾ, ਓਕਮੋਕਂ ਜਹਨ੍ਤਿ ਤੇ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਉਯ੍ਯੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ ਸਤੀਮਨ੍ਤੋਤਿ ਸਤਿਵੇਪੁਲ੍ਲਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਖੀਣਾਸਵਾ ਅਤ੍ਤਨਾ ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਗੁਣੇਸੁ ਝਾਨਵਿਪਸ੍ਸਨਾਦੀਸੁ ਆਵਜ੍ਜਨਸਮਾਪਜ੍ਜਨਵੁਟ੍ਠਾਨਾਧਿਟ੍ਠਾਨਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਹਿ ਯੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ ਘਟੇਨ੍ਤਿ. ਨ ਨਿਕੇਤੇ ਰਮਨ੍ਤਿ ਤੇਤਿ ਤੇਸਂ ਆਲਯੇ ਰਤਿ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਹਂਸਾਵਾਤਿ ਦੇਸਨਾਸੀਸਮੇਤਂ, ਅਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ – ਯਥਾ ਗੋਚਰਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇ ਪਲ੍ਲਲੇ ਸਕੁਣਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਗੋਚਰਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਗਮਨਕਾਲੇ ‘‘ਮਮ ਉਦਕਂ, ਮਮ ਪਦੁਮਂ, ਮਮ ਉਪ੍ਪਲਂ, ਮਮ ਕਣ੍ਣਿਕਾ’’ਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ ਕਞ੍ਚਿ ਆਲਯਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਅਨਪੇਕ੍ਖਾਵ ਤਂ ਠਾਨਂ ਪਹਾਯ ਉਪ੍ਪਤਿਤ੍ਵਾ ਆਕਾਸੇ ਕੀਲ਼ਮਾਨਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ; ਏਵਮੇਵਂ ਖੀਣਾਸਵਾ ਯਤ੍ਥ ਕਤ੍ਥਚਿ ਵਿਹਰਨ੍ਤਾਪਿ ਕੁਲਾਦੀਸੁ ਅਲਗ੍ਗਾ ਏਵ ਵਿਹਰਿਤ੍ਵਾ ਗਮਨਸਮਯੇਪਿ ਤਂ ਠਾਨਂ ਪਹਾਯ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਾ ‘‘ਮਮ ਵਿਹਾਰੋ, ਮਮ ਪਰਿਵੇਣਂ, ਮਮੂਪਟ੍ਠਾਕਾ’’ਤਿ ਅਨਾਲਯਾ ਅਨੁਪੇਕ੍ਖਾਵ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਓਕਮੋਕਨ੍ਤਿ ਆਲਯਾਲਯਂ, ਸਬ੍ਬਾਲਯੇ ਪਰਿਚ੍ਚਜਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਦੇਸਨਾਵਸਾਨੇ ਬਹੂ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਾਦੀਨਿ ਪਾਪੁਣਿਂਸੂਤਿ.

ਮਹਾਕਸ੍ਸਪਤ੍ਥੇਰਵਤ੍ਥੁ ਦੁਤਿਯਂ.

੩. ਬੇਲਟ੍ਠਸੀਸਤ੍ਥੇਰਵਤ੍ਥੁ

ਯੇਸਂ ਸਨ੍ਨਿਚਯੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਜੇਤਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਬੇਲਟ੍ਠਸੀਸਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ.

ਸੋ ਕਿਰਾਯਸ੍ਮਾ ਅਨ੍ਤੋਗਾਮੇ ਏਕਂ ਵੀਥਿਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਭਤ੍ਤਕਿਚ੍ਚਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਅਪਰਂ ਵੀਥਿਂ ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਸੁਕ੍ਖਂ ਕੂਰਂ ਆਦਾਯ ਵਿਹਾਰਂ ਹਰਿਤ੍ਵਾ ਪਟਿਸਾਮੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਨਿਬਦ੍ਧਂ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਪਰਿਯੇਸਨਂ ਨਾਮ ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ ਕਤਿਪਾਹਂ ਝਾਨਸੁਖੇਨ ਵੀਤਿਨਾਮੇਤ੍ਵਾ ਆਹਾਰੇਨ ਅਤ੍ਥੇ ਸਤਿ ਤਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਤਿ. ਭਿਕ੍ਖੂ ਞਤ੍ਵਾ ਉਜ੍ਝਾਯਿਤ੍ਵਾ ਤਮਤ੍ਥਂ ਭਗਵਤੋ ਆਰੋਚੇਸੁਂ. ਸਤ੍ਥਾ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਨਿਦਾਨੇ ਆਯਤਿਂ ਸਨ੍ਨਿਧਿਕਾਰਪਰਿਵਜ੍ਜਨਤ੍ਥਾਯ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਪਞ੍ਞਪੇਤ੍ਵਾਪਿ ਥੇਰੇਨ ਪਨ ਅਪਞ੍ਞਤ੍ਤੇ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਤਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਕਤਤ੍ਤਾ ਤਸ੍ਸ ਦੋਸਾਭਾਵਂ ਪਕਾਸੇਨ੍ਤੋ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਂ ਘਟੇਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤੋ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –

੯੨. ‘‘ਯੇਸਂ ਸਨ੍ਨਿਚਯੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਯੇ ਪਰਿਞ੍ਞਾਤਭੋਜਨਾ;

ਸੁਞ੍ਞਤੋ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤੋ ਚ, ਵਿਮੋਕ੍ਖੋ ਯੇਸਂ ਗੋਚਰੋ;

ਆਕਾਸੇਵ ਸਕੁਨ੍ਤਾਨਂ, ਗਤਿ ਤੇਸਂ ਦੁਰਨ੍ਨਯਾ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਸਨ੍ਨਿਚਯੋਤਿ ਦ੍ਵੇ ਸਨ੍ਨਿਚਯਾ – ਕਮ੍ਮਸਨ੍ਨਿਚਯੋ ਚ, ਪਚ੍ਚਯਸਨ੍ਨਿਚਯੋ ਚ. ਤੇਸੁ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਕਮ੍ਮਂ ਕਮ੍ਮਸਨ੍ਨਿਚਯੋ ਨਾਮ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪਚ੍ਚਯਾ ਪਚ੍ਚਯਸਨ੍ਨਿਚਯੋ ਨਾਮ. ਤਤ੍ਥ ਵਿਹਾਰੇ ਵਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਏਕਂ ਗੁਲ਼ਪਿਣ੍ਡਂ, ਚਤੁਭਾਗਮਤ੍ਤਂ ਸਪ੍ਪਿਂ, ਏਕਞ੍ਚ ਤਣ੍ਡੁਲਨਾਲ਼ਿਂ ਠਪੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਸਨ੍ਨਿਚਯੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਤੋ ਉਤ੍ਤਰਿ ਹੋਤਿ. ਯੇਸਂ ਅਯਂ ਦੁਵਿਧੋਪਿ ਸਨ੍ਨਿਚਯੋ ਨਤ੍ਥਿ. ਪਰਿਞ੍ਞਾਤਭੋਜਨਾਤਿ ਤੀਹਿ ਪਰਿਞ੍ਞਾਹਿ ਪਰਿਞ੍ਞਾਤਭੋਜਨਾ. ਯਾਗੁਆਦੀਨਞ੍ਹਿ ਯਾਗੁਭਾਵਾਦਿਜਾਨਨਂ ਞਾਤਪਰਿਞ੍ਞਾ, ਆਹਾਰੇ ਪਟਿਕੂਲਸਞ੍ਞਾਵਸੇਨ ਪਨ ਭੋਜਨਸ੍ਸ ਪਰਿਜਾਨਨਂ ਤੀਰਣਪਰਿਞ੍ਞਾ, ਕਬਲ਼ੀਕਾਰਾਹਾਰੇ ਛਨ੍ਦਰਾਗਅਪਕਡ੍ਢਨਞਾਣਂ ਪਹਾਨਪਰਿਞ੍ਞਾ. ਇਮਾਹਿ ਤੀਹਿ ਪਰਿਞ੍ਞਾਹਿ ਯੇ ਪਰਿਞ੍ਞਾਤਭੋਜਨਾ. ਸੁਞ੍ਞਤੋ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤੋ ਚਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਪ੍ਪਣਿਹਿਤਵਿਮੋਕ੍ਖੋਪਿ ਗਹਿਤੋਯੇਵ. ਤੀਣਿਪਿ ਚੇਤਾਨਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸੇਵ ਨਾਮਾਨਿ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਞ੍ਹਿ ਰਾਗਦੋਸਮੋਹਾਨਂ ਅਭਾਵੇਨ ਸੁਞ੍ਞਤੋ, ਤੇਹਿ ਚ ਵਿਮੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਸੁਞ੍ਞਤੋ ਵਿਮੋਕ੍ਖੋ, ਤਥਾ ਰਾਗਾਦਿਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਂ ਅਭਾਵੇਨ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਂ, ਤੇਹਿ ਚ ਵਿਮੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤੋ ਵਿਮੋਕ੍ਖੋ, ਰਾਗਾਦਿਪਣਿਧੀਨਂ ਪਨ ਅਭਾਵੇਨ ਅਪ੍ਪਣਿਹਿਤਂ, ਤੇਹਿ ਚ ਵਿਮੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਪ੍ਪਣਿਹਿਤੋ ਵਿਮੋਕ੍ਖੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤਾਨਂ ਅਯਂ ਤਿਵਿਧੋ ਵਿਮੋਕ੍ਖੋ ਯੇਸਂ ਗੋਚਰੋ. ਗਤਿ ਤੇਸਂ ਦੁਰਨ੍ਨਯਾਤਿ ਯਥਾ ਨਾਮ ਆਕਾਸੇਨ ਗਤਾਨਂ ਸਕੁਣਾਨਂ ਪਦਨਿਕ੍ਖੇਪਸ੍ਸ ਅਦਸ੍ਸਨੇਨ ਗਤਿ ਦੁਰਨ੍ਨਯਾ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਜਾਨਿਤੁਂ, ਏਵਮੇਵ ਯੇਸਂ ਅਯਂ ਦੁਵਿਧੋ ਸਨ੍ਨਿਚਯੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਇਮਾਹਿ ਚ ਤੀਹਿ ਪਰਿਞ੍ਞਾਹਿ ਪਰਿਞ੍ਞਾਤਭੋਜਨਾ, ਯੇਸਞ੍ਚ ਅਯਂ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੋ ਵਿਮੋਕ੍ਖੋ ਗੋਚਰੋ, ਤੇਸਂ ਤਯੋ ਭਵਾ, ਚਤਸ੍ਸੋ ਯੋਨਿਯੋ, ਪਞ੍ਚ ਗਤਿਯੋ, ਸਤ੍ਤ ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿਯੋ, ਨਵ ਸਤ੍ਤਾਵਾਸਾਤਿ ਇਮੇਸੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਕੋਟ੍ਠਾਸੇਸੁ ਇਮਿਨਾ ਨਾਮ ਗਤਾਤਿ ਗਮਨਸ੍ਸ ਅਪਞ੍ਞਾਯਨਤੋ ਗਤਿ ਦੁਰਨ੍ਨਯਾ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤੁਨ੍ਤਿ.

ਦੇਸਨਾਵਸਾਨੇ ਬਹੂ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਾਦੀਨਿ ਪਾਪੁਣਿਂਸੂਤਿ.

ਬੇਲਟ੍ਠਸੀਸਤ੍ਥੇਰਵਤ੍ਥੁ ਤਤਿਯਂ.

੪. ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਤ੍ਥੇਰਵਤ੍ਥੁ

ਯਸ੍ਸਾਸਵਾਤਿ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਵੇਲ਼ੁਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਤ੍ਥੇਰਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ.

ਏਕਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਦਿਵਸੇ ਥੇਰੋ ਜਿਣ੍ਣਚੀਵਰੋ ਸਙ੍ਕਾਰਕੂਟਾਦੀਸੁ ਚੀਵਰਂ ਪਰਿਯੇਸਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਇਤੋ ਤਤਿਯੇ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਪੁਰਾਣਦੁਤਿਯਿਕਾ ਤਾਵਤਿਂਸਭਵਨੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਜਾਲਿਨੀ ਨਾਮ ਦੇਵਧੀਤਾ ਅਹੋਸਿ. ਸਾ ਥੇਰਂ ਚੋਲ਼ਕਾਨਿ ਪਰਿਯੇਸਮਾਨਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਥੇਰਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਾਯ ਤੇਰਸਹਤ੍ਥਾਯਤਾਨਿ ਚਤੁਹਤ੍ਥਵਿਤ੍ਥਤਾਨਿ ਤੀਣਿ ਦਿਬ੍ਬਦੁਸ੍ਸਾਨਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਚਾਹਂ ਇਮਾਨਿ ਇਮਿਨਾ ਨੀਹਾਰੇਨ ਦਸ੍ਸਾਮਿ, ਥੇਰੋ ਨ ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਚੋਲ਼ਕਾਨਿ ਪਰਿਯੇਸਮਾਨਸ੍ਸ ਪੁਰਤੋ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਸਙ੍ਕਾਰਕੂਟੇ ਯਥਾ ਨੇਸਂ ਦਸਨ੍ਤਮਤ੍ਤਮੇਵ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਤਥਾ ਠਪੇਸਿ. ਥੇਰੋ ਤੇਨ ਮਗ੍ਗੇਨ ਚੋਲ਼ਕਪਰਿਯੇਸਮਾਨਂ ਚਰਨ੍ਤੋ ਨੇਸਂ ਦਸਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਆਕਡ੍ਢਮਾਨੋ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਮਾਣਾਨਿ ਦਿਬ੍ਬਦੁਸ੍ਸਾਨਿ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਪਂਸੁਕੂਲਂ ਵਤ ਇਦ’’ਨ੍ਤਿ ਆਦਾਯ ਪਕ੍ਕਾਮਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਚੀਵਰਕਰਣਦਿਵਸੇ ਸਤ੍ਥਾ ਪਞ੍ਚਸਤਭਿਕ੍ਖੁਪਰਿਵਾਰੋ ਵਿਹਾਰਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਨਿਸੀਦਿ, ਅਸੀਤਿਮਹਾਥੇਰਾਪਿ ਤਤ੍ਥੇਵ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ, ਚੀਵਰਂ ਸਿਬ੍ਬੇਤੁਂ ਮਹਾਕਸ੍ਸਪਤ੍ਥੇਰੋ ਮੂਲੇ ਨਿਸੀਦਿ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰੋ ਮਜ੍ਝੇ, ਆਨਨ੍ਦਤ੍ਥੇਰੋ ਅਗ੍ਗੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ ਸੁਤ੍ਤਂ ਵਟ੍ਟੇਸਿ, ਸਤ੍ਥਾ ਸੂਚਿਪਾਸਕੇ ਆਵੁਣਿ, ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਤ੍ਥੇਰੋ ਯੇਨ ਯੇਨ ਅਤ੍ਥੋ, ਤਂ ਤਂ ਉਪਨੇਨ੍ਤੋ ਵਿਚਰਿ.

ਦੇਵਧੀਤਾਪਿ ਅਨ੍ਤੋਗਾਮਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਭੋਨ੍ਤਾ ਅਯ੍ਯਸ੍ਸ ਨੋ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਚੀਵਰਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਸਤ੍ਥਾ ਅਸੀਤਿਮਹਾਸਾਵਕਪਰਿਵੁਤੋ ਪਞ੍ਚਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁਸਤੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਵਿਹਾਰੇ ਨਿਸੀਦਿ, ਯਾਗੁਆਦੀਨਿ ਆਦਾਯ ਵਿਹਾਰਂ ਗਚ੍ਛਥਾ’’ਤਿ ਭਿਕ੍ਖਂ ਸਮਾਦਪੇਸਿ. ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਤ੍ਥੇਰੋਪਿ ਅਨ੍ਤਰਾਭਤ੍ਤੇ ਮਹਾਜਮ੍ਬੁਪੇਸਿਂ ਆਹਰਿ, ਪਞ੍ਚਸਤਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਪਰਿਕ੍ਖੀਣਂ ਖਾਦਿਤੁਂ ਨਾਸਕ੍ਖਿਂਸੁ. ਸਕ੍ਕੋ ਚੀਵਰਕਰਣਟ੍ਠਾਨੇ ਭੂਮਿਪਰਿਭਣ੍ਡਮਕਾਸਿ, ਭੂਮਿ ਅਲਤ੍ਤਕਰਸਰਞ੍ਜਿਤਾ ਵਿਯ ਅਹੋਸਿ. ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਪਰਿਭੁਤ੍ਤਾਵਸੇਸਾਨਂ ਯਾਗੁਖਜ੍ਜਕਭਤ੍ਤਾਨਂ ਮਹਾਰਾਸਿ ਅਹੋਸਿ. ਭਿਕ੍ਖੂ ਉਜ੍ਝਾਯਿਂਸੁ ‘‘ਏਤ੍ਤਕਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਕਿਂ ਏਵਂਬਹੁਕੇਹਿ ਯਾਗੁਆਦੀਹਿ, ਨਨੁ ਨਾਮ ਪਮਾਣਂ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾ ਏਤ੍ਤਕਂ ਨਾਮ ਆਹਰਥਾ’’ਤਿ ਞਾਤਕਾ ਚ ਉਪਟ੍ਠਾਕਾ ਚ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ ਸਿਯੁਂ, ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਤ੍ਥੇਰੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਞਾਤਿਉਪਟ੍ਠਾਕਾਨਂ ਬਹੁਭਾਵਂ ਞਾਪੇਤੁਕਾਮੋ ਮਞ੍ਞੇ’’ਤਿ, ਅਥ ਨੇ ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਕਿਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਥੇਥਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ, ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਇਦਂ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਕਿਂ ਪਨ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ‘ਇਦਂ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧੇਨ ਆਹਰਾਪਿਤ’ਨ੍ਤਿ ਮਞ੍ਞਥਾ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਮ ਪੁਤ੍ਤੋ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧੋ ਏਵਰੂਪਂ ਵਦੇਤਿ. ਨ ਹਿ ਖੀਣਾਸਵਾ ਪਚ੍ਚਯਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਂ ਕਥਂ ਕਥੇਨ੍ਤਿ, ਅਯਂ ਪਨ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤੋ ਦੇਵਤਾਨੁਭਾਵੇਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਂ ਘਟੇਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤੋ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –

੯੩. ‘‘ਯਸ੍ਸਾਸਵਾ ਪਰਿਕ੍ਖੀਣਾ, ਆਹਾਰੇ ਚ ਅਨਿਸ੍ਸਿਤੋ;

ਸੁਞ੍ਞਤੋ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤੋ ਚ, ਵਿਮੋਕ੍ਖੋ ਯਸ੍ਸ ਗੋਚਰੋ;

ਆਕਾਸੇਵ ਸਕੁਨ੍ਤਾਨਂ, ਪਦਂ ਤਸ੍ਸ ਦੁਰਨ੍ਨਯ’’ਨ੍ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਸਾਸਵਾਤਿ ਯਸ੍ਸ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਆਸਵਾ ਪਰਿਕ੍ਖੀਣਾ. ਆਹਾਰੇ ਚ ਅਨਿਸ੍ਸਿਤੋਤਿ ਆਹਾਰਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਨਿਸ੍ਸਯੇਹਿ ਅਨਿਸ੍ਸਿਤੋ. ਪਦਂ ਤਸ੍ਸ ਦੁਰਨ੍ਨਯਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਆਕਾਸੇ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਾਨਂ ਸਕੁਣਾਨਂ ‘‘ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ ਪਾਦੇਹਿ ਅਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਗਤਾ, ਇਦਂ ਠਾਨਂ ਉਰੇਨ ਪਹਰਿਤ੍ਵਾ ਗਤਾ, ਇਦਂ ਸੀਸੇਨ, ਇਦਂ ਪਕ੍ਖੇਹੀ’’ਤਿ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਞਾਤੁਂ, ਏਵਮੇਵ ਏਵਰੂਪਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ‘‘ਨਿਰਯਪਦੇਨ ਵਾ ਗਤੋ, ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿਪਦੇਨ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਪਦਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤੁਂ ਨਾਮ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ.

ਦੇਸਨਾਵਸਾਨੇ ਬਹੂ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿ ਫਲਾਦੀਨਿ ਪਾਪੁਣਿਂਸੂਤਿ.

ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਤ੍ਥੇਰਵਤ੍ਥੁ ਚਤੁਤ੍ਥਂ.

੫. ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਯਨਤ੍ਥੇਰਵਤ੍ਥੁ

ਯਸ੍ਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨੀਤਿ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਪੁਬ੍ਬਾਰਾਮੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਯਨਤ੍ਥੇਰਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ.

ਏਕਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਸਮਯੇ ਭਗਵਾ ਮਹਾਪਵਾਰਣਾਯ ਮਿਗਾਰਮਾਤੁਯਾ ਪਾਸਾਦਸ੍ਸ ਹੇਟ੍ਠਾ ਮਹਾਸਾਵਕਪਰਿਵੁਤੋ ਨਿਸੀਦਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਯਨਤ੍ਥੇਰੋ ਅਵਨ੍ਤੀਸੁ ਵਿਹਰਤਿ. ਸੋ ਪਨਾਯਸ੍ਮਾ ਦੂਰਤੋਪਿ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਂ ਪਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿਯੇਵ. ਤਸ੍ਮਾ ਮਹਾਥੇਰਾ ਨਿਸੀਦਨ੍ਤਾ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਯਨਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਆਸਨਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ. ਸਕ੍ਕੋ ਦੇਵਰਾਜਾ ਦ੍ਵੀਹਿ ਦੇਵਲੋਕੇਹਿ ਦੇਵਪਰਿਸਾਯ ਸਦ੍ਧਿਂ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਦਿਬ੍ਬਗਨ੍ਧਮਾਲਾਦੀਹਿ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਪੂਜੇਤ੍ਵਾ ਠਿਤੋ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਯਨਤ੍ਥੇਰਂ ਅਦਿਸ੍ਵਾ ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਮਮ, ਅਯ੍ਯੋ, ਨ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਸਾਧੁ ਖੋ ਪਨਸ੍ਸ ਸਚੇ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾਤਿ. ਥੇਰੋਪਿ ਤਂ ਖਣਞ੍ਞੇਵ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਆਸਨੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨਮੇਵ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਦਸ੍ਸੇਸਿ. ਸਕ੍ਕੋ ਥੇਰਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਗੋਪ੍ਫਕੇਸੁ ਦਲ਼੍ਹਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਾਧੁ ਵਤ ਮੇ, ਅਯ੍ਯੋ, ਆਗਤੋ, ਅਹਂ ਅਯ੍ਯਸ੍ਸ ਆਗਮਨਮੇਵ ਪਚ੍ਚਾਸੀਸਾਮੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਉਭੋਹਿ ਹਤ੍ਥੇਹਿ ਪਾਦੇ ਸਮ੍ਬਾਹਿਤ੍ਵਾ ਗਨ੍ਧਮਾਲਾਦੀਹਿ ਪੂਜੇਤ੍ਵਾ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਭਿਕ੍ਖੂ ਉਜ੍ਝਾਯਿਂਸੁ. ‘‘ਸਕ੍ਕੋ ਮੁਖਂ ਓਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ਸਕ੍ਕਾਰਂ ਕਰੋਤਿ, ਅਵਸੇਸਮਹਾਸਾਵਕਾਨਂ ਏਵਰੂਪਂ ਸਕ੍ਕਾਰਂ ਅਕਰਿਤ੍ਵਾ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਯਨਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਵੇਗੇਨ ਗੋਪ੍ਫਕੇਸੁ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘ਸਾਧੁ ਵਤ ਮੇ, ਅਯ੍ਯੋ, ਆਗਤੋ, ਅਹਂ ਅਯ੍ਯਸ੍ਸ ਆਗਮਨਮੇਵ ਪਚ੍ਚਾਸੀਸਾਮੀ’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਉਭੋਹਿ ਹਤ੍ਥੇਹਿ ਪਾਦੇ ਸਮ੍ਬਾਹਿਤ੍ਵਾ ਪੂਜੇਤ੍ਵਾ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਠਿਤੋ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਤੇਸਂ ਤਂ ਕਥਂ ਸੁਤ੍ਵਾ, ‘‘ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਮ ਪੁਤ੍ਤੇਨ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਯਨੇਨ ਸਦਿਸਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ ਗੁਤ੍ਤਦ੍ਵਾਰਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਦੇਵਾਨਮ੍ਪਿ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਮ੍ਪਿ ਪਿਯਾਯੇਵਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਂ ਘਟੇਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤੋ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –

੯੪. ‘‘ਯਸ੍ਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਸਮਥਙ੍ਗਤਾਨਿ,

ਅਸ੍ਸਾ ਯਥਾ ਸਾਰਥਿਨਾ ਸੁਦਨ੍ਤਾ;

ਪਹੀਨਮਾਨਸ੍ਸ ਅਨਾਸਵਸ੍ਸ,

ਦੇਵਾਪਿ ਤਸ੍ਸ ਪਿਹਯਨ੍ਤਿ ਤਾਦਿਨੋ’’ਤਿ.

ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਯਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਛੇਕੇਨ ਸਾਰਥਿਨਾ ਸੁਦਨ੍ਤਾ ਅਸ੍ਸਾ ਵਿਯ ਛ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਸਮਥਂ ਦਨ੍ਤਭਾਵਂ ਨਿਬ੍ਬਿਸੇਵਨਭਾਵਂ ਗਤਾਨਿ, ਤਸ੍ਸ ਨਵਵਿਧਂ ਮਾਨਂ ਪਹਾਯ ਠਿਤਤ੍ਤਾ ਪਹੀਨਮਾਨਸ੍ਸ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਆਸਵਾਨਂ ਅਭਾਵੇਨ ਅਨਾਸਵਸ੍ਸ. ਤਾਦਿਨੋਤਿ ਤਾਦਿਭਾਵਸਣ੍ਠਿਤਸ੍ਸ ਤਥਾਰੂਪਸ੍ਸ ਦੇਵਾਪਿ ਪਿਹਯਨ੍ਤਿ, ਮਨੁਸ੍ਸਾਪਿ ਦਸ੍ਸਨਞ੍ਚ ਆਗਮਨਞ੍ਚ ਪਤ੍ਥੇਨ੍ਤਿਯੇਵਾਤਿ.

ਦੇਸਨਾਵਸਾਨੇ ਬਹੂ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਾਦੀਨਿ ਪਾਪੁਣਿਂਸੂਤਿ.

ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਯਨਤ੍ਥੇਰਵਤ੍ਥੁ ਪਞ੍ਚਮਂ.

੬. ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਵਤ੍ਥੁ

ਪਥਵਿਸਮੋਤਿ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਜੇਤਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ.

ਏਕਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਸਮਯੇ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਵੁਟ੍ਠਵਸ੍ਸੋ ਚਾਰਿਕਂ ਪਕ੍ਕਮਿਤੁਕਾਮੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਆਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਰਿਵਾਰੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਨਿਕ੍ਖਮਿ. ਅਞ੍ਞੇਪਿ ਬਹੂ ਭਿਕ੍ਖੂ ਥੇਰਂ ਅਨੁਗਚ੍ਛਿਂਸੁ. ਥੇਰੋ ਚ ਨਾਮਗੋਤ੍ਤਵਸੇਨ ਪਞ੍ਞਾਯਮਾਨੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਨਾਮਗੋਤ੍ਤਵਸੇਨ ਕਥੇਤ੍ਵਾ ਨਿਵਤ੍ਤਾਪੇਸਿ. ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਨਾਮਗੋਤ੍ਤਵਸੇਨ ਅਪਾਕਟੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਅਹੋ ਵਤ ਮਮ੍ਪਿ ਨਾਮਗੋਤ੍ਤਵਸੇਨ ਪਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਕਥੇਤ੍ਵਾ ਨਿਵਤ੍ਤਾਪੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਥੇਰੋ ਮਹਾਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਰੇ ਤਂ ਨ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਸਿ. ਸੋ ‘‘ਅਞ੍ਞੇ ਵਿਯ ਭਿਕ੍ਖੂ ਨ ਮਂ ਪਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀ’’ਤਿ ਥੇਰੇ ਆਘਾਤਂ ਬਨ੍ਧਿ. ਥੇਰਸ੍ਸਪਿ ਸਙ੍ਘਾਟਿਕਣ੍ਣੋ ਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਸਰੀਰਂ ਫੁਸਿ, ਤੇਨਾਪਿ ਆਘਾਤਂ ਬਨ੍ਧਿਯੇਵ. ਸੋ ‘‘ਦਾਨਿ ਥੇਰੋ ਵਿਹਾਰੂਪਚਾਰਂ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਞਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਅਗ੍ਗਸਾਵਕੋਮ੍ਹੀਤਿ ਕਣ੍ਣਸਕ੍ਖਲਿਂ ਭਿਨ੍ਦਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਪਹਰਿਤ੍ਵਾ ਅਖਮਾਪੇਤ੍ਵਾਵ ਚਾਰਿਕਂ ਪਕ੍ਕਨ੍ਤੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਸਤ੍ਥਾ ਥੇਰਂ ਪਕ੍ਕੋਸਾਪੇਸਿ.

ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਤ੍ਥੇਰੋ ਚ ਆਨਨ੍ਦਤ੍ਥੇਰੋ ਚ ਚਿਨ੍ਤੇਸੁਂ – ‘‘ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਅਗ੍ਗਜੇਟ੍ਠਭਾਤਰਾ ਇਮਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਅਪਹਟਭਾਵਂ ਸਤ੍ਥਾ ਨੋ ਨ ਜਾਨਾਤਿ, ਸੀਹਨਾਦਂ ਪਨ ਨਦਾਪੇਤੁਕਾਮੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਪਰਿਸਂ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਾਪੇਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ. ਤੇ ਕੁਞ੍ਚਿਕਹਤ੍ਥਾ ਪਰਿਵੇਣਦ੍ਵਾਰਾਨਿ ਵਿਵਰਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਭਿਕ੍ਕਮਥਾਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ, ਅਭਿਕ੍ਕਮਥਾਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ, ਇਦਾਨਾਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਭਗਵਤੋ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਸੀਹਨਾਦਂ ਨਦਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੯.੧੧) ਮਹਾਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੇਸੁਂ. ਥੇਰੋਪਿ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਨਿਸੀਦਿ. ਅਥ ਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਤਮਤ੍ਥਂ ਪੁਚ੍ਛਿ. ਥੇਰੋ ‘‘ਨਾਯਂ ਭਿਕ੍ਖੁ ਮਯਾ ਪਹਟੋ’’ਤਿ ਅਵਤ੍ਵਾਵ ਅਤ੍ਤਨੋ ਗੁਣਕਥਂ ਕਥੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਨੂਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕਾਯੇ ਕਾਯਗਤਾਸਤਿ ਅਨੁਪਟ੍ਠਿਤਾ ਅਸ੍ਸ, ਸੋ ਇਧ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਂ ਆਸਜ੍ਜ ਅਪ੍ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜ ਚਾਰਿਕਂ ਪਕ੍ਕਮੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪਥਵਿਯਂ ਸੁਚਿਮ੍ਪਿ ਨਿਕ੍ਖਿਪਨ੍ਤਿ, ਅਸੁਚਿਮ੍ਪਿ ਨਿਕ੍ਖਿਪਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਥਵੀਸਮਚਿਤ੍ਤਤਞ੍ਚ ਆਪੋਤੇਜੋਵਾਯੋ ਰਜੋਹਰਣਚਣ੍ਡਾਲਕੁਮਾਰਕਉਸਭਛਿਨ੍ਨਵਿਸਾਣਸਮਚਿਤ੍ਤਤਞ੍ਚ ਅਹਿਕੁਣਪਾਦੀਹਿ ਵਿਯ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਾਯੇਨ ਅਟ੍ਟਿਯਨਞ੍ਚ ਮੇਦਕਥਾਲਿਕਾ ਵਿਯ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਾਯਪਰਿਹਰਣਞ੍ਚ ਪਕਾਸੇਸਿ. ਇਮਾਹਿ ਚ ਪਨ ਨਵਹਿ ਉਪਮਾਹਿ ਥੇਰੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਗੁਣੇ ਕਥੇਨ੍ਤੇ ਨਵਸੁਪਿ ਠਾਨੇਸੁ ਉਦਕਪਰਿਯਨ੍ਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਮਹਾਪਥਵੀ ਕਮ੍ਪਿ. ਰਜੋਹਰਣਚਣ੍ਡਾਲਕੁਮਾਰਕਮੇਦਕਥਾਲਿਕੋ ਪਮਾਨਂ ਪਨ ਆਹਰਣਕਾਲੇ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਸ੍ਸੂਨਿ ਸਨ੍ਧਾਰੇਤੁਂ ਨਾਸਕ੍ਖਿਂਸੁ, ਖੀਣਾਸਵਾਨਂ ਧਮ੍ਮਸਂਵੇਗੋ ਉਦਪਾਦਿ.

ਥੇਰੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਗੁਣਂ ਕਥੇਨ੍ਤੇਯੇਵ ਅਬ੍ਭਾਚਿਕ੍ਖਨਕਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਸਕਲਸਰੀਰੇ ਡਾਹੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿ, ਸੋ ਤਾਵਦੇਵ ਭਗਵਤੋ ਪਾਦੇਸੁ ਪਤਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਬ੍ਭਾਚਿਕ੍ਖਨਦੋਸਂ ਪਕਾਸੇਤ੍ਵਾ ਅਚ੍ਚਯਂ ਦੇਸੇਸਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਥੇਰਂ ਆਮਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ, ‘‘ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਖਮ ਇਮਸ੍ਸ ਮੋਘਪੁਰਿਸਸ੍ਸ, ਯਾਵਸ੍ਸ ਸਤ੍ਤਧਾ ਮੁਦ੍ਧਾ ਨ ਫਲਤੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਥੇਰੋ ਉਕ੍ਕੁਟਿਕਂ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਜਲਿਂ ਪਗ੍ਗਯ੍ਹ ‘‘ਖਮਾਮਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਤਸ੍ਸ ਆਯਸ੍ਮਤੋ, ਖਮਤੁ ਚ ਮੇ ਸੋ ਆਯਸ੍ਮਾ, ਸਚੇ ਮਯ੍ਹਂ ਦੋਸੋ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਭਿਕ੍ਖੂ ਕਥਯਿਂਸੁ ‘‘ਪਸ੍ਸਥ ਦਾਨਾਵੁਸੋ, ਥੇਰਸ੍ਸ ਅਨੋਪਮਗੁਣਂ, ਏਵਰੂਪਸ੍ਸ ਨਾਮ ਮੁਸਾਵਾਦੇਨ ਅਬ੍ਭਾਚਿਕ੍ਖਨਕਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਉਪਰਿ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਕਮ੍ਪਿ ਕੋਪਂ ਵਾ ਦੋਸਂ ਵਾ ਅਕਤ੍ਵਾ ਸਯਮੇਵ ਉਕ੍ਕੁਟਿਕਂ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਜਲਿਂ ਪਗ੍ਗਯ੍ਹ ਖਮਾਪੇਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਸਤ੍ਥਾ ਤਂ ਕਥਂ ਸੁਤ੍ਵਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਿਂ ਕਥੇਥਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਦਂ ਨਾਮ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ, ‘‘ਨ ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਕ੍ਕਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਸਦਿਸਾਨਂ ਕੋਪਂ ਵਾ ਦੋਸਂ ਵਾ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤੁਂ, ਮਹਾਪਥਵੀਸਦਿਸਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਨ੍ਦਖੀਲਸਦਿਸਂ ਪਸਨ੍ਨਉਦਕਰਹਦਸਦਿਸਞ੍ਚ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਂ ਘਟੇਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤੋ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –

੯੫. ‘‘ਪਥਵਿਸਮੋ ਨੋ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤਿ,

ਇਨ੍ਦਖਿਲੁਪਮੋ ਤਾਦਿ ਸੁਬ੍ਬਤੋ;

ਰਹਦੋਵ ਅਪੇਤਕਦ੍ਦਮੋ,

ਸਂਸਾਰਾ ਨ ਭਵਨ੍ਤਿ ਤਾਦਿਨੋ’’ਤਿ.

ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਥਾ ਨਾਮ ਪਥਵਿਯਂ ਸੁਚੀਨਿ ਗਨ੍ਧਮਾਲਾਦੀਨਿਪਿ ਨਿਕ੍ਖਿਪਨ੍ਤਿ, ਅਸੁਚੀਨਿ ਮੁਤ੍ਤਕਰੀਸਾਦੀਨਿਪਿ ਨਿਕ੍ਖਿਪਨ੍ਤਿ, ਯਥਾ ਨਾਮ ਨਗਰਦ੍ਵਾਰੇ ਨਿਖਾਤਂ ਇਨ੍ਦਖੀਲਂ ਦਾਰਕਾਦਯੋ ਓਮੁਤ੍ਤੇਨ੍ਤਿਪਿ ਊਹਦਨ੍ਤਿਪਿ, ਅਪਰੇ ਪਨ ਤਂ ਗਨ੍ਧਮਾਲਾਦੀਹਿ ਸਕ੍ਕਰੋਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਪਥਵਿਯਾ ਇਨ੍ਦਖੀਲਸ੍ਸ ਚ ਨੇਵ ਅਨੁਰੋਧੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਨ ਵਿਰੋਧੋ; ਏਵਮੇਵ ਯ੍ਵਾਯਂ ਖੀਣਾਸਵੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਟ੍ਠਹਿ ਲੋਕਧਮ੍ਮੇਹਿ ਅਕਮ੍ਪਿਯਭਾਵੇਨ ਤਾਦਿ, ਵਤਾਨਂ ਸੁਨ੍ਦਰਤਾਯ ਸੁਬ੍ਬਤੋ. ਸੋ ‘‘ਇਮੇ ਮਂ ਚਤੂਹਿ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਸਕ੍ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਇਮੇ ਪਨ ਨ ਸਕ੍ਕਰੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਸਕ੍ਕਾਰਞ੍ਚ ਅਸਕ੍ਕਾਰਞ੍ਚ ਕਰੋਨ੍ਤੇਸੁ ਨੇਵ ਅਨੁਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਨੋ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਪਥਵਿਸਮੋ ਚ ਇਨ੍ਦਖਿਲੁਪਮੋ ਏਵ ਚ ਹੋਤਿ. ਯਥਾ ਚ ਅਪਗਤਕਦ੍ਦਮੋ ਰਹਦੋ ਪਸਨ੍ਨੋਦਕੋ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਅਪਗਤਕਿਲੇਸਤਾਯ ਰਾਗਕਦ੍ਦਮਾਦੀਹਿ ਅਕਦ੍ਦਮੋ ਵਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨੋਵ ਹੋਤਿ. ਤਾਦਿਨੋਤਿ ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਏਵਰੂਪਸ੍ਸ ਸੁਗਤਿਦੁਗ੍ਗਤੀਸੁ ਸਂਸਰਣਵਸੇਨ ਸਂਸਾਰਾ ਨਾਮ ਨ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ.

ਦੇਸਨਾਵਸਾਨੇ ਨਵ ਭਿਕ੍ਖੁਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਸਹ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਹਿ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿਂਸੂਤਿ.

ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਵਤ੍ਥੁ ਛਟ੍ਠਂ.

੭. ਕੋਸਮ੍ਬਿਵਾਸੀਤਿਸ੍ਸਤ੍ਥੇਰਸਾਮਣੇਰਵਤ੍ਥੁ

ਸਨ੍ਤਂ ਤਸ੍ਸ ਮਨਂ ਹੋਤੀਤਿ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਜੇਤਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਤਿਸ੍ਸਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਸਾਮਣੇਰਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ.

ਏਕੋ ਕਿਰ ਕੋਸਮ੍ਬਿਵਾਸੀ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਸਤ੍ਥੁ ਸਾਸਨੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਲਦ੍ਧੁਪਸਮ੍ਪਦੋ ‘‘ਕੋਸਮ੍ਬਿਵਾਸੀਤਿਸ੍ਸਤ੍ਥੇਰੋ’’ਤਿ ਪਞ੍ਞਾਯਿ. ਤਸ੍ਸ ਕੋਸਮ੍ਬਿਯਂ ਵੁਟ੍ਠਵਸ੍ਸਸ੍ਸ ਉਪਟ੍ਠਾਕੋ ਤਿਚੀਵਰਞ੍ਚੇਵ ਸਪ੍ਪਿਫਾਣਿਤਞ੍ਚ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਪਾਦਮੂਲੇ ਠਪੇਸਿ. ਅਥ ਨਂ ਥੇਰੋ ਆਹ – ‘‘ਕਿਂ ਇਦਂ ਉਪਾਸਕਾ’’ਤਿ. ‘‘ਨਨੁ ਮਯਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਤੁਮ੍ਹੇ ਵਸ੍ਸਂ ਵਾਸਿਤਾ, ਅਮ੍ਹਾਕਞ੍ਚ ਵਿਹਾਰੇ ਵੁਟ੍ਠਵਸ੍ਸਾ ਇਮਂ ਲਾਭਂ ਲਭਨ੍ਤਿ, ਗਣ੍ਹਥ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਹੋਤੁ, ਉਪਾਸਕ, ਨ ਮਯ੍ਹਂ ਇਮਿਨਾ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਕਾਰਣਾ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ? ‘‘ਮਮ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਕਪ੍ਪਿਯਕਾਰਕੋ ਸਾਮਣੇਰੋਪਿ ਨਤ੍ਥਿ, ਆਵੁਸੋ’’ਤਿ. ‘‘ਸਚੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕਪ੍ਪਿਯਕਾਰਕੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਮਮ ਪੁਤ੍ਤੋ ਅਯ੍ਯਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਸਾਮਣੇਰੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ਥੇਰੋ ਅਧਿਵਾਸੇਸਿ. ਉਪਾਸਕੋ ਸਤ੍ਤਵਸ੍ਸਿਕਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪੁਤ੍ਤਂ ਥੇਰਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਨੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਮਂ ਪਬ੍ਬਾਜੇਥਾ’’ਤਿ ਅਦਾਸਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਥੇਰੋ ਕੇਸੇ ਤੇਮੇਤ੍ਵਾ ਤਚਪਞ੍ਚਕਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਾਜੇਸਿ. ਸੋ ਖੁਰਗ੍ਗੇਯੇਵ ਸਹ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਹਿ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ.

ਥੇਰੋ ਤਂ ਪਬ੍ਬਾਜੇਤ੍ਵਾ ਅਡ੍ਢਮਾਸਂ ਤਤ੍ਥ ਵਸਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਪਸ੍ਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਾਮਣੇਰਂ ਭਣ੍ਡਕਂ ਗਾਹਾਪੇਤ੍ਵਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਅਨ੍ਤਰਾਮਗ੍ਗੇ ਏਕਂ ਵਿਹਾਰਂ ਪਾਵਿਸਿ. ਸਾਮਣੇਰੋ ਉਪਜ੍ਝਾਯਸ੍ਸ ਸੇਨਾਸਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਟਿਜਗ੍ਗਿ. ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਪਟਿਜਗ੍ਗਨ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਵਿਕਾਲੋ ਜਾਤੋ, ਤੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸੇਨਾਸਨਂ ਪਟਿਜਗ੍ਗਿਤੁਂ ਨਾਸਕ੍ਖਿ. ਅਥ ਨਂ ਉਪਟ੍ਠਾਨਵੇਲਾਯਂ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਥੇਰੋ ਪੁਚ੍ਛਿ – ‘‘ਸਾਮਣੇਰ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਸਨਟ੍ਠਾਨਂ ਪਟਿਜਗ੍ਗਿਤ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਪਟਿਜਗ੍ਗਿਤੁਂ ਓਕਾਸਂ ਨਾਲਤ੍ਥ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ ਮਮ ਵਸਨਟ੍ਠਾਨੇਯੇਵ ਵਸ, ਦੁਕ੍ਖਂ ਤੇ ਆਗਨ੍ਤੁਕਟ੍ਠਾਨੇ ਬਹਿ ਵਸਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾਵ ਸੇਨਾਸਨਂ ਪਾਵਿਸਿ. ਥੇਰੋ ਪਨ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਨਿਪਨ੍ਨਮਤ੍ਤੋਵ ਨਿਦ੍ਦਂ ਓਕ੍ਕਮਿ. ਸਾਮਣੇਰੋ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਅਜ੍ਜ ਮੇ ਉਪਜ੍ਝਾਯੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਤਤਿਯੋ ਦਿਵਸੋ ਏਕਸੇਨਾਸਨੇ ਵਸਨ੍ਤਸ੍ਸ, ‘ਸਚੇ ਨਿਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਨਿਦ੍ਦਾਯਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਥੇਰੋ ਸਹਸੇਯ੍ਯਂ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾ’ਤਿ ਨਿਸਿਨ੍ਨਕੋਵ ਵੀਤਿਨਾਮੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਉਪਜ੍ਝਾਯਸ੍ਸ ਮਞ੍ਚਕਸਮੀਪੇ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕਂ ਆਭੁਜਿਤ੍ਵਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨਕੋਵ ਰਤ੍ਤਿਂ ਵੀਤਿਨਾਮੇਸਿ. ਥੇਰੋ ਪਚ੍ਚੂਸਕਾਲੇ ਪਚ੍ਚੁਟ੍ਠਾਯ ‘‘ਸਾਮਣੇਰਂ ਨਿਕ੍ਖਮਾਪੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਮਞ੍ਚਕਪਸ੍ਸੇ ਠਪਿਤਬੀਜਨਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਬੀਜਨਿਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਗ੍ਗੇਨ ਸਾਮਣੇਰਸ੍ਸ ਕਟਸਾਰਕਂ ਪਹਰਿਤ੍ਵਾ ਬੀਜਨਿਂ ਉਦ੍ਧਂ ਉਕ੍ਖਿਪਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਾਮਣੇਰ, ਬਹਿ ਨਿਕ੍ਖਮਾ’’ਤਿ ਆਹ, ਬੀਜਨਿਪਤ੍ਤਦਣ੍ਡਕੋ ਅਕ੍ਖਿਮ੍ਹਿ ਪਟਿਹਞ੍ਞਿ, ਤਾਵਦੇਵ ਅਕ੍ਖਿ ਭਿਜ੍ਜਿ. ਸੋ ‘‘ਕਿਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯ ‘‘ਬਹਿ ਨਿਕ੍ਖਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਅਕ੍ਖਿ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਿਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿ ਅਵਤ੍ਵਾ ਏਕੇਨ ਹਤ੍ਥੇਨ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਨਿਕ੍ਖਮਿ. ਵਤ੍ਤਕਰਣਕਾਲੇ ਚ ਪਨ ‘‘ਅਕ੍ਖਿ ਮੇ ਭਿਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿ ਤੁਣ੍ਹੀ ਅਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਏਕੇਨ ਹਤ੍ਥੇਨ ਅਕ੍ਖਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਏਕੇਨ ਹਤ੍ਥੇਨ ਮੁਟ੍ਠਿਸਮ੍ਮੁਞ੍ਜਨਿਂ ਆਦਾਯ ਵਚ੍ਚਕੁਟਿਞ੍ਚ ਮੁਖਧੋਵਨਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚ ਸਮ੍ਮਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਮੁਖਧੋਵਨੋਦਕਞ੍ਚ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਪਰਿਵੇਣਂ ਸਮ੍ਮਜ੍ਜਿ. ਸੋ ਉਪਜ੍ਝਾਯਸ੍ਸ ਦਨ੍ਤਕਟ੍ਠਂ ਦਦਮਾਨੋ ਏਕੇਨੇਵ ਹਤ੍ਥੇਨ ਅਦਾਸਿ.

ਅਥ ਨਂ ਉਪਜ੍ਝਾਯੋ ਆਹ – ‘‘ਅਸਿਕ੍ਖਿਤੋ ਵਤਾਯਂ ਸਾਮਣੇਰੋ, ਆਚਰਿਯੁਪਜ੍ਝਾਯਾਨਂ ਏਕੇਨ ਹਤ੍ਥੇਨ ਦਨ੍ਤਕਟ੍ਠਂ ਦਾਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ. ਜਾਨਾਮਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ‘‘ਨ ਏਵਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ, ਏਕੋ ਪਨ ਮੇ ਹਤ੍ਥੋ ਨ ਤੁਚ੍ਛੋਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਸਾਮਣੇਰਾ’’ਤਿ? ਸੋ ਆਦਿਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਆਰੋਚੇਸਿ. ਥੇਰੋ ਸੁਤ੍ਵਾਵ ਸਂਵਿਗ੍ਗਮਾਨਸੋ ‘‘ਅਹੋ ਵਤ ਮਯਾ ਭਾਰਿਯਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਖਮਾਹਿ ਮੇ, ਸਪ੍ਪੁਰਿਸ, ਨਾਹਮੇਤਂ ਜਾਨਾਮਿ, ਅਵਸ੍ਸਯੋ ਮੇ ਹੋਹੀ’’ਤਿ ਅਞ੍ਜਲਿਂ ਪਗ੍ਗਯ੍ਹ ਸਤ੍ਤਵਸ੍ਸਿਕਦਾਰਕਸ੍ਸ ਪਾਦਮੂਲੇ ਉਕ੍ਕੁਟਿਕਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਅਥ ਨਂ ਸਾਮਣੇਰੋ ਆਹ – ‘‘ਨਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਏਤਦਤ੍ਥਾਯ ਕਥੇਸਿਂ, ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਨੁਰਕ੍ਖਨ੍ਤੇਨ ਮਯਾ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਨੇਵੇਤ੍ਥ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਦੋਸੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਨ ਮਯ੍ਹਂ. ਵਟ੍ਟਸ੍ਸੇਵੇਸੋ ਦੋਸੋ, ਮਾ ਚਿਨ੍ਤਯਿਤ੍ਥ, ਮਯਾ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਂ ਰਕ੍ਖਨ੍ਤੇਨੇਵ ਨਾਰੋਚਿਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਥੇਰੋ ਸਾਮਣੇਰੇਨ ਅਸ੍ਸਾਸਿਯਮਾਨੋਪਿ ਅਨਸ੍ਸਾਸਿਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸਂਵੇਗੋ ਸਾਮਣੇਰਸ੍ਸ ਭਣ੍ਡਕਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਪਾਯਾਸਿ. ਸਤ੍ਥਾਪਿਸ੍ਸ ਆਗਮਨਂ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤੋਵ ਨਿਸੀਦਿ. ਸੋ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥਾਰਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਟਿਸਮ੍ਮੋਦਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਖਮਨੀਯਂ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੁ, ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਤਿਰੇਕਂ ਅਫਾਸੁਕਂ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤੋ ਆਹ – ‘‘ਖਮਨੀਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਨਤ੍ਥਿ ਮੇ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਤਿਰੇਕਂ ਅਫਾਸੁਕਂ, ਅਪਿਚ ਖੋ ਪਨ ਮੇ ਅਯਂ ਦਹਰਸਾਮਣੇਰੋ ਵਿਯ ਅਞ੍ਞੋ ਅਤਿਰੇਕਗੁਣੋ ਨ ਦਿਟ੍ਠਪੁਬ੍ਬੋ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਪਨ ਇਮਿਨਾ ਕਤਂ ਭਿਕ੍ਖੂ’’ਤਿ. ਸੋ ਆਦਿਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਭਗਵਤੋ ਆਰੋਚੇਨ੍ਤੋ ਆਹ – ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਮਯਾ ਖਮਾਪਿਯਮਾਨੋ ਮਂ ਏਵਂ ਵਦੇਸਿ ‘ਨੇਵੇਤ੍ਥ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਦੋਸੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਨ ਮਯ੍ਹਂ. ਵਟ੍ਟਸ੍ਸੇਵੇਸੋ ਦੋਸੋ, ਤੁਮ੍ਹੇ ਮਾ ਚਿਨ੍ਤਯਿਤ੍ਥਾ’ਤਿ, ਇਤਿ ਮਂ ਅਸ੍ਸਾਸੇਸਿਯੇਵ, ਮਯਿ ਨੇਵ ਕੋਪਂ, ਨ ਦੋਸਮਕਾਸਿ, ਨ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਏਵਰੂਪੋ ਗੁਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਦਿਟ੍ਠਪੁਬ੍ਬੋ’’ਤਿ. ਅਥ ਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਭਿਕ੍ਖੁ ਖੀਣਾਸਵਾ ਨਾਮ ਨ ਕਸ੍ਸਚਿ ਕੁਪ੍ਪਨ੍ਤਿ, ਨ ਦੁਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਸਨ੍ਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾ ਸਨ੍ਤਮਾਨਸਾਵ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਂ ਘਟੇਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤੋ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –

੯੬. ‘‘ਸਨ੍ਤਂ ਤਸ੍ਸ ਮਨਂ ਹੋਤਿ, ਸਨ੍ਤਾ ਵਾਚਾ ਚ ਕਮ੍ਮ ਚ;

ਸਮ੍ਮਦਞ੍ਞਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਉਪਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਤਾਦਿਨੋ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਸਨ੍ਤਂ ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਤਸ੍ਸ ਖੀਣਾਸਵਸਾਮਣੇਰਸ੍ਸ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦੀਨਂ ਅਭਾਵੇਨ ਮਨਂ ਸਨ੍ਤਮੇਵ ਹੋਤਿ ਉਪਸਨ੍ਤਂ ਨਿਬ੍ਬੁਤਂ. ਤਥਾ ਮੁਸਾਵਾਦਾਦੀਨਂ ਅਭਾਵੇਨ ਵਾਚਾ ਚ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾਦੀਨਂ ਅਭਾਵੇਨ ਕਾਯਕਮ੍ਮਞ੍ਚ ਸਨ੍ਤਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਸਮ੍ਮਦਞ੍ਞਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਨਯੇਨ ਹੇਤੁਨਾ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚਹਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤੀਹਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ. ਉਪਸਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ ਰਾਗਾਦੀਨਂ ਉਪਸਮੇਨ ਉਪਸਨ੍ਤਸ੍ਸ. ਤਾਦਿਨੋਤਿ ਤਥਾਰੂਪਸ੍ਸ ਗੁਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸਾਤਿ.

ਦੇਸਨਾਵਸਾਨੇ ਕੋਸਮ੍ਬਿਵਾਸੀਤਿਸ੍ਸਤ੍ਥੇਰੋ ਸਹ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਹਿ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਸੇਸਮਹਾਜਨਸ੍ਸਾਪਿ ਸਾਤ੍ਥਿਕਾ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾ ਅਹੋਸੀਤਿ.

ਕੋਸਮ੍ਬਿਵਾਸੀਤਿਸ੍ਸਤ੍ਥੇਰਸਾਮਣੇਰਵਤ੍ਥੁ ਸਤ੍ਤਮਂ.

੮. ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਵਤ੍ਥੁ

ਅਸ੍ਸਦ੍ਧੋਤਿ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਜੇਤਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ.

ਏਕਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਸਮਯੇ ਤਿਂਸਮਤ੍ਤਾ ਆਰਞ੍ਞਕਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ. ਸਤ੍ਥਾ ਤੇਸਂ ਸਹ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਹਿ ਅਰਹਤ੍ਤਸ੍ਸੂਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਂ ਆਮਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਦ੍ਦਹਸਿ ਤ੍ਵਂ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਭਾਵਿਤਂ ਬਹੁਲੀਕਤਂ ਅਮਤੋਗਧਂ ਹੋਤਿ ਅਮਤਪਰਿਯੋਸਾਨ’’ਨ੍ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੫.੫੧੪) ਏਵਂ ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਆਰਬ੍ਭ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਚ੍ਛਿ. ਥੇਰੋ ‘‘ਨ ਖ੍ਵਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਏਤ੍ਥ ਭਗਵਤੋ ਸਦ੍ਧਾਯ ਗਚ੍ਛਾਮਿ, ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ…ਪੇ… ਅਮਤਪਰਿਯੋਸਾਨਂ. ਯੇਸਞ੍ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਞ੍ਞਾਤਂ ਅਸ੍ਸ ਅਦਿਟ੍ਠਂ ਅਵਿਦਿਤਂ ਅਸਚ੍ਛਿਕਤਂ ਅਫਸ੍ਸਿਤਂ ਪਞ੍ਞਾਯ, ਤੇ ਤਤ੍ਥ ਪਰੇਸਂ ਸਦ੍ਧਾਯ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯੁਂ. ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ…ਪੇ… ਅਮਤਪਰਿਯੋਸਾਨ’’ਨ੍ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੫.੫੧੪) ਏਵਂ ਤਂ ਪਞ੍ਹਂ ਬ੍ਯਾਕਾਸਿ. ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਕਥਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਸੁਂ ‘‘ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰੋ ਮਿਚ੍ਛਾਗਹਣਂ ਨੇਵ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਸਿ, ਅਜ੍ਜਾਪਿ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਨ ਸਦ੍ਦਹਤਿਯੇਵਾ’’ਤਿ. ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਕਿਂ ਨਾਮੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵਦੇਥ. ਅਹਞ੍ਹਿ ‘ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਅਭਾਵੇਤ੍ਵਾ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਅਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਮਗ੍ਗਫਲਾਨਿ ਸਚ੍ਛਿਕਾਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥੋ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਸਦ੍ਦਹਸਿ ਤ੍ਵਂ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਂ. ਸੋ ‘ਏਵਂ ਸਚ੍ਛਿਕਰੋਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਥਿ ਨਾਮਾਤਿ ਨ ਸਦ੍ਦਹਾਮਿ, ਭਨ੍ਤੇ’ਤਿ ਕਥੇਸਿ. ਨ ਦਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਵਾ ਕਤਸ੍ਸ ਵਾ ਫਲਂ ਵਿਪਾਕਂ ਨ ਸਦ੍ਦਹਤਿ, ਨਾਪਿ ਬੁਦ੍ਧਾਦੀਨਂ ਗੁਣਂ ਨ ਸਦ੍ਦਹਤਿ. ਏਸੋ ਪਨ ਅਤ੍ਤਨਾ ਪਟਿਵਿਦ੍ਧੇਸੁ ਝਾਨਵਿਪਸ੍ਸਨਾਮਗ੍ਗਫਲਧਮ੍ਮੇਸੁ ਪਰੇਸਂ ਸਦ੍ਧਾਯ ਨ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਨੁਪਵਜ੍ਜੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਂ ਘਟੇਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤੋ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –

੯੭. ‘‘ਅਸ੍ਸਦ੍ਧੋ ਅਕਤਞ੍ਞੂ ਚ, ਸਨ੍ਧਿਚ੍ਛੇਦੋ ਚ ਯੋ ਨਰੋ,

ਹਤਾਵਕਾਸੋ ਵਨ੍ਤਾਸੋ, ਸ ਵੇ ਉਤ੍ਤਮਪੋਰਿਸੋ’’ਤਿ.

ਤਸ੍ਸਥੋ – ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਗੁਣਂ ਪਰੇਸਂ ਕਥਾਯ ਨ ਸਦ੍ਦਹਤੀਤਿ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧੋ. ਅਕਤਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਅਕਤਞ੍ਞੂ, ਸਚ੍ਛਿਕਤਨਿਬ੍ਬਾਨੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਟ੍ਟਸਨ੍ਧਿਂ, ਸਂਸਾਰਸਨ੍ਧਿਂ ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤੋਤਿ ਸਨ੍ਧਿਚ੍ਛੇਦੋ. ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਕਮ੍ਮਬੀਜਸ੍ਸ ਖੀਣਤ੍ਤਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨਾਵਕਾਸੋ ਹਤੋ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਹਤਾਵਕਾਸੋ. ਚਤੂਹਿ ਮਗ੍ਗੇਹਿ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਕਤਤ੍ਤਾ,ਸਬ੍ਬਾ ਆਸਾ ਇਮਿਨਾ ਵਨ੍ਤਾਤਿ ਵਨ੍ਤਾਸੋ. ਸੋ ਏਵਰੂਪੋ ਨਰੋ. ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਤਾਯ ਪੁਰਿਸੇਸੁ ਉਤ੍ਤਮਭਾਵਂ ਪਤ੍ਤੋਤਿ ਪੁਰਿਸੁਤ੍ਤਮੋਤਿ.

ਗਾਥਾਵਸਾਨੇ ਤੇ ਆਰਞ੍ਞਕਾ ਤਿਂਸਮਤ੍ਤਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸਹ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਹਿ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿਂਸੁ. ਸੇਸਜਨਸ੍ਸਾਪਿ ਸਤ੍ਥਿਕਾ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾ ਅਹੋਸੀਤਿ.

ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਵਤ੍ਥੁ ਅਟ੍ਠਮਂ.

੯. ਖਦਿਰਵਨਿਯਰੇਵਤਤ੍ਥੇਰਵਤ੍ਥੁ

ਗਾਮੇ ਵਾਤਿ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਜੇਤਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਖਦਿਰਵਨਿਯਰੇਵਤਤ੍ਥੇਰਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ.

ਆਯਸ੍ਮਾ ਹਿ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਸਤ੍ਤਾਸੀਤਿਕੋਟਿਧਨਂ ਪਹਾਯ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਚਾਲਾ, ਉਪਚਾਲਾ, ਸੀਸੂਪਚਾਲਾਤਿ ਤਿਸ੍ਸੋ ਭਗਿਨਿਯੋ, ਚੁਨ੍ਦੋ ਉਪਸੇਨੋਤਿ ਇਮੇ ਦ੍ਵੇ ਚ ਭਾਤਰੋ ਪਬ੍ਬਾਜੇਸਿ. ਰੇਵਤਕੁਮਾਰੋ ਏਕੋਵ ਗੇਹੇ ਅਵਸਿਟ੍ਠੋ. ਅਥਸ੍ਸ ਮਾਤਾ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਮਮ ਪੁਤ੍ਤੋ ਉਪਤਿਸ੍ਸੋ ਏਤ੍ਤਕਂ ਧਨਂ ਪਹਾਯ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਤਿਸ੍ਸੋ ਚ ਭਗਿਨਿਯੋ ਦ੍ਵੇ ਚ ਭਾਤਰੋ ਪਬ੍ਬਾਜੇਸਿ, ਰੇਵਤੋ ਏਕੋਵ ਅਵਸੇਸੋ. ਸਚੇ ਇਮਮ੍ਪਿ ਪਬ੍ਬਾਜੇਸ੍ਸਤਿ, ਏਤ੍ਤਕਂ ਨੋ ਧਨਂ ਨਸ੍ਸਿਸ੍ਸਤਿ, ਕੁਲਵਂਸੋ ਪਚ੍ਛਿਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤਿ, ਦਹਰਕਾਲੇਯੇਵ ਨਂ ਘਰਾਵਾਸੇਨ ਬਨ੍ਧਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰੋਪਿ ਪਟਿਕਚ੍ਚੇਵ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਣਾਪੇਸਿ ‘‘ਸਚੇ, ਆਵੁਸੋ, ਰੇਵਤੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤੁਕਾਮੋ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ਆਗਤਮਤ੍ਤਮੇਵ ਨਂ ਪਬ੍ਬਾਜੇਯ੍ਯਾਥ, ਮਮ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਕਾ, ਕਿਂ ਤੇਹਿ ਆਪੁਚ੍ਛਿਤੇਹਿ, ਅਹਮੇਵ ਤਸ੍ਸ ਮਾਤਾ ਚ ਪਿਤਾ ਚਾ’’ਤਿ. ਮਾਤਾਪਿਸ੍ਸ ਰੇਵਤਕੁਮਾਰਂ ਸਤ੍ਤਵਸ੍ਸਿਕਮੇਵ ਘਰਬਨ੍ਧਨੇਨ ਬਨ੍ਧਿਤੁਕਾਮਾ ਸਮਾਨਜਾਤਿਕੇ ਕੁਲੇ ਦਾਰਿਕਂ ਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਦਿਵਸਂ ਵਵਤ੍ਥਪੇਤ੍ਵਾ ਕੁਮਾਰਂ ਮਣ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਪਸਾਧੇਤ੍ਵਾ ਮਹਤਾ ਪਰਿਵਾਰੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਆਦਾਯ ਕੁਮਾਰਿਕਾਯ ਞਾਤਿਘਰਂ ਅਗਮਾਸਿ. ਅਥ ਨੇਸਂ ਕਤਮਙ੍ਗਲਾਨਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਞਾਤਕੇਸੁ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤੇਸੁ ਉਦਕਪਾਤਿਯਂ ਹਤ੍ਥੇ ਓਤਾਰੇਤ੍ਵਾ ਮਙ੍ਗਲਾਨਿ ਵਤ੍ਵਾ ਕੁਮਾਰਿਕਾਯ ਵੁਡ੍ਢਿਂ ਆਕਙ੍ਖਮਾਨਾ ਞਾਤਕਾ ‘‘ਤਵ ਅਯ੍ਯਿਕਾਯ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਂ ਪਸ੍ਸ, ਅਯ੍ਯਿਕਾ ਵਿਯ ਚਿਰਂ ਜੀਵ, ਅਮ੍ਮਾ’’ਤਿ ਆਹਂਸੁ. ਰੇਵਤਕੁਮਾਰੋ ‘‘ਕੋ ਨੁ ਖੋ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਅਯ੍ਯਿਕਾਯ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮੋ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਤਰਾ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਅਯ੍ਯਿਕਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿ. ਅਥ ਨਂ ਆਹਂਸੁ, ‘‘ਤਾਤ, ਕਿਂ ਨ ਪਸ੍ਸਸਿ ਇਮਂ ਵੀਸਵਸ੍ਸਸਤਿਕਂ ਖਣ੍ਡਦਨ੍ਤਂ ਪਲਿਤਕੇਸਂ ਵਲਿਤ੍ਤਚਂ ਤਿਲਕਾਹਤਗਤ੍ਤਂ ਗੋਪਾਨਸਿਵਙ੍ਕਂ, ਏਸਾ ਏਤਿਸ੍ਸਾ ਅਯ੍ਯਿਕਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਪਨ ਅਯਮ੍ਪਿ ਏਵਰੂਪਾ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਸਚੇ ਜੀਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਾਤਾ’’ਤਿ. ਸੋ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਏਵਰੂਪਮ੍ਪਿ ਨਾਮ ਸਰੀਰਂ ਜਰਾਯ ਇਮਂ ਵਿਪ੍ਪਕਾਰਂ ਪਾਪੁਣਿਸ੍ਸਤਿ, ਇਮਂ ਮੇ ਭਾਤਰਾ ਉਪਤਿਸ੍ਸੇਨ ਦਿਟ੍ਠਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਅਜ੍ਜੇਵ ਮਯਾ ਪਲਾਯਿਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ. ਅਥ ਨਂ ਞਾਤਕਾ ਕੁਮਾਰਿਕਾਯ ਸਦ੍ਧਿਂ ਏਕਯਾਨਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਆਦਾਯ ਪਕ੍ਕਮਿਂਸੁ.

ਸੋ ਥੋਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਰੀਰਕਿਚ੍ਚਂ ਅਪਦਿਸਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਠਪੇਥ ਤਾਵ ਯਾਨਂ, ਓਤਰਿਤ੍ਵਾ ਆਗਮਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਯਾਨਾ ਓਤਰਿਤ੍ਵਾ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਗੁਮ੍ਬੇ ਥੋਕਂ ਪਪਞ੍ਚਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਗਮਾਸਿ. ਪੁਨਪਿ ਥੋਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤੇਨੇਵ ਅਪਦੇਸੇਨ ਓਤਰਿਤ੍ਵਾ ਅਭਿਰੁਹਿ, ਪੁਨਪਿ ਤਥੇਵ ਅਕਾਸਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਞਾਤਕਾ ‘‘ਅਦ੍ਧਾ ਇਮਸ੍ਸ ਉਟ੍ਠਾਨਾਨਿ ਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾ ਨਾਤਿਦਲ਼੍ਹਂ ਆਰਕ੍ਖਂ ਕਰਿਂਸੁ. ਸੋ ਪੁਨਪਿ ਥੋਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤੇਨੇਵ ਅਪਦੇਸੇਨ ਓਤਰਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਤੁਮ੍ਹੇ ਪਾਜੇਨ੍ਤੋ ਪੁਰਤੋ ਗਚ੍ਛਥ, ਮਯਂ ਪਚ੍ਛਤੋ ਸਣਿਕਂ ਆਗਮਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਓਤਰਿਤ੍ਵਾ ਗੁਮ੍ਬਾਭਿਮੁਖੋ ਅਹੋਸਿ. ਞਾਤਕਾਪਿਸ੍ਸ ‘‘ਪਚ੍ਛਤੋ ਆਗਮਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਸਞ੍ਞਾਯ ਯਾਨਂ ਪਾਜੇਨ੍ਤਾ ਗਮਿਂਸੁ. ਸੋਪਿ ਤਤੋ ਪਲਾਯਿਤ੍ਵਾ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਪਦੇਸੇ ਤਿਂਸਮਤ੍ਤਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਵਸਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਆਹ – ‘‘ਪਬ੍ਬਾਜੇਥ ਮਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਆਵੁਸੋ, ਤ੍ਵਂ ਸਬ੍ਬਾਲਙ੍ਕਾਰਪਟਿਮਣ੍ਡਿਤੋ, ਮਯਂ ਤੇ ਰਾਜਪੁਤ੍ਤਭਾਵਂ ਵਾ ਅਮਚ੍ਚਪੁਤ੍ਤਭਾਵਂ ਵਾ ਨ ਜਾਨਾਮ, ਕਥਂ ਪਬ੍ਬਾਜੇਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ? ‘‘ਤੁਮ੍ਹੇ ਮਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਨ ਜਾਨਾਥਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਜਾਨਾਮਾਵੁਸੋ’’ਤਿ. ‘‘ਅਹਂ ਉਪਤਿਸ੍ਸਸ੍ਸ ਕਨਿਟ੍ਠਭਾਤਿਕੋ’’ਤਿ. ‘‘ਕੋ ਏਸ ਉਪਤਿਸ੍ਸੋ ਨਾਮਾ’’ਤਿ? ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਭਦ੍ਦਨ੍ਤਾ ਮਮ ਭਾਤਰਂ ‘ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਮਯਾ ‘ਉਪਤਿਸ੍ਸੋ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਨ ਜਾਨਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਪਨ ਤ੍ਵਂ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਕਨਿਟ੍ਠਭਾਤਿਕੋ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ ਏਹਿ, ਭਾਤਰਾ ਤੇ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਮੇਵਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਤਸ੍ਸ ਆਭਰਣਾਨਿ ਓਮੁਞ੍ਚਾਪੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਤਂ ਪਬ੍ਬਾਜੇਤ੍ਵਾ ਥੇਰਸ੍ਸ ਸਾਸਨਂ ਪਹਿਣਿਂਸੁ. ਥੇਰੋ ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤੋ ਆਰੋਚੇਸਿ – ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ‘ਆਰਞ੍ਞਿਕਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਕਿਰ ਰੇਵਤੋ ਪਬ੍ਬਾਜਿਤੋ’ਤਿ ਸਾਸਨਂ ਪਹਿਣਿਂਸੁ, ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਂ ਪਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ ਆਗਮਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਅਧਿਵਾਸੇਹਿ ਤਾਵ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਗਨ੍ਤੁਂ ਨ ਅਦਾਸਿ. ਥੇਰੋ ਪੁਨ ਕਤਿਪਾਹਚ੍ਚਯੇਨ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਆਪੁਚ੍ਛਿ. ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਅਧਿਵਾਸੇਹਿ ਤਾਵ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਮਯਮ੍ਪਿ ਆਗਮਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਨੇਵ ਗਨ੍ਤੁਂ ਅਦਾਸਿ.

ਸਾਮਣੇਰੋਪਿ ‘‘ਸਚਾਹਂ ਇਧ ਵਸਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਞਾਤਕਾ ਮਂ ਅਨੁਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕੋਸਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਤੇਸਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਯਾਵ ਅਰਹਤ੍ਤਾ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਚਾਰਿਕਂ ਚਰਮਾਨੋ ਤਤੋ ਤਿਂਸਯੋਜਨਿਕੇ ਠਾਨੇ ਖਦਿਰਵਨਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਅਨ੍ਤੋਵਸ੍ਸੇਯੇਵ ਤੇਮਾਸਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ ਸਹ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਹਿ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਥੇਰੋਪਿ ਪਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਪੁਨ ਤਤ੍ਥ ਗਮਨਤ੍ਥਾਯ ਆਪੁਚ੍ਛਿ. ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਮਯਮ੍ਪਿ ਗਮਿਸ੍ਸਾਮ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁਸਤੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਨਿਕ੍ਖਮਿ. ਥੋਕਂ ਗਤਕਾਲੇ ਆਨਨ੍ਦਤ੍ਥੇਰੋ ਦ੍ਵੇਧਾਪਥੇ ਠਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਆਹ – ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਰੇਵਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਮਨਮਗ੍ਗੇਸੁ ਅਯਂ ਪਰਿਹਾਰਪਥੋ ਸਟ੍ਠਿਯੋਜਨਿਕੋ ਮਨੁਸ੍ਸਾਵਾਸੋ, ਅਯਂ ਉਜੁਮਗ੍ਗੋ ਤਿਂਸਯੋਜਨਿਕੋ ਅਮਨੁਸ੍ਸਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤੋ, ਕਤਰੇਨ ਗਚ੍ਛਾਮਾ’’ਤਿ. ‘‘ਸੀਵਲਿ, ਪਨ, ਆਨਨ੍ਦ, ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਆਗਤੋ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਸਚੇ, ਸੀਵਲਿ, ਆਗਤੋ, ਉਜੁਮਗ੍ਗਮੇਵ ਗਣ੍ਹਾਹੀ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਕਿਰ ‘‘ਅਹਂ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਯਾਗੁਭਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਸ੍ਸਾਮਿ, ਉਜੁਮਗ੍ਗਂ ਗਣ੍ਹਾਹੀ’’ਤਿ ਅਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਜਨਾਨਂ ਪੁਞ੍ਞਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕਦਾਨਟ੍ਠਾਨਂ ਏਤ’’ਨ੍ਤਿ ਞਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਚੇ, ਸੀਵਲਿ, ਆਗਤੋ, ਉਜੁਮਗ੍ਗਂ ਗਣ੍ਹਾਹੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਸਤ੍ਥਰਿ ਪਨ ਤਂ ਮਗ੍ਗਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੇ ਦੇਵਤਾ ‘‘ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਅਯ੍ਯਸ੍ਸ ਸੀਵਲਿਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਸਕ੍ਕਾਰਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਏਕੇਕਯੋਜਨੇ ਵਿਹਾਰੇ ਕਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਯੋਜਨਤੋ ਉਦ੍ਧਂ ਗਨ੍ਤੁਂ ਅਦਤ੍ਵਾ ਪਾਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਦਿਬ੍ਬਯਾਗੁਆਦੀਨਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ, ‘‘ਅਯ੍ਯੋ, ਨੋ ਸੀਵਲਿਤ੍ਥੇਰੋ ਕਹਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ’’ਤਿ ਵਿਚਰਨ੍ਤਿ. ਥੇਰੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਭਿਹਟਂ ਬੁਦ੍ਧਪ੍ਪਮੁਖਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਦਾਪੇਸਿ. ਏਵਂ ਸਤ੍ਥਾ ਸਪਰਿਵਾਰੋ ਤਿਂਸਯੋਜਨਿਕਂ ਕਨ੍ਤਾਰਂ ਸੀਵਲਿਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਪੁਞ੍ਞਂ ਅਨੁਭਵਮਾਨੋਵ ਆਗਮਾਸਿ. ਰੇਵਤਤ੍ਥੇਰੋਪਿ ਸਤ੍ਥੁ ਆਗਮਨਂ ਞਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤੋ ਗਨ੍ਧਕੁਟਿਂ ਮਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚ ਕੂਟਾਗਾਰਸਤਾਨਿ, ਪਞ੍ਚ ਚਙ੍ਕਮਨਸਤਾਨਿ, ਪਞ੍ਚਰਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਦਿਵਾਟ੍ਠਾਨਸਤਾਨਿ ਚ ਮਾਪੇਸਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਮਾਸਮਤ੍ਤਮੇਵ ਵਸਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਸਮਾਨੋਪਿ ਸੀਵਲਿਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸੇਵ ਪੁਞ੍ਞਂ ਅਨੁਭਵਿ.

ਤਤ੍ਥ ਪਨ ਦ੍ਵੇ ਮਹਲ੍ਲਕਭਿਕ੍ਖੂ ਸਤ੍ਥੁ ਖਦਿਰਵਨਂ ਪਵਿਸਨਕਾਲੇ ਏਵਂ ਚਿਨ੍ਤਯਿਂਸੁ – ‘‘ਅਯਂ ਭਿਕ੍ਖੁ ਏਤ੍ਤਕਂ ਨਵਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਕਿਂ ਸਕ੍ਖਿਸ੍ਸਤਿ ਸਮਣਧਮ੍ਮਂ ਕਾਤੁਂ, ਸਤ੍ਥਾ ‘ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਕਨਿਟ੍ਠੋ’ਤਿ ਮੁਖੋਲੋਕਨਕਿਚ੍ਚਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਏਵਰੂਪਸ੍ਸ ਨਵਕਮ੍ਮਿਕਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਆਗਤੋ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਥਾਪਿ ਤਂ ਦਿਵਸਂ ਪਚ੍ਚੂਸਕਾਲੇ ਲੋਕਂ ਵੋਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤੇਸਂ ਚਿਤ੍ਤਾਚਾਰਂ ਅਞ੍ਞਾਸਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਤ੍ਥ ਮਾਸਮਤ੍ਤਂ ਵਸਿਤ੍ਵਾ ਨਿਕ੍ਖਮਨਦਿਵਸੇ ਯਥਾ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਤੇਲਨਾਲ਼ਿਞ੍ਚ ਉਦਕਤੁਮ੍ਬਞ੍ਚ ਉਪਾਹਨਾਨਿ ਚ ਪਮੁਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਤਥਾ ਅਧਿਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਨਿਕ੍ਖਮਨ੍ਤੋ ਵਿਹਾਰੂਪਚਾਰਤੋ ਬਹਿ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਕਾਲੇ ਇਦ੍ਧਿਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਸਿ. ਅਥ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ‘‘ਮਯਾ ਇਦਞ੍ਚਿਦਞ੍ਚ ਪਮੁਟ੍ਠਂ, ਮਯਾਪਿ ਪਮੁਟ੍ਠ’’ਨ੍ਤਿ ਉਭੋਪਿ ਨਿਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਠਾਨਂ ਅਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾ ਖਦਿਰਰੁਕ੍ਖਕਣ੍ਟਕੇਹਿ ਵਿਜ੍ਝਮਾਨਾ ਵਿਚਰਿਤ੍ਵਾ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਖਦਿਰਰੁਕ੍ਖੇ ਓਲਮ੍ਬਨ੍ਤਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਭਣ੍ਡਕਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਆਦਾਯ ਪਕ੍ਕਮਿਂਸੁ. ਸਤ੍ਥਾਪਿ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਆਦਾਯ ਪੁਨ ਮਾਸਮਤ੍ਤੇਨੇਵ ਸੀਵਲਿਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਪੁਞ੍ਞਂ ਅਨੁਭਵਮਾਨੋ ਪਟਿਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪੁਬ੍ਬਾਰਾਮਂ ਪਾਵਿਸਿ.

ਅਥ ਤੇ ਮਹਲ੍ਲਕਭਿਕ੍ਖੂ ਪਾਤੋਵ ਮੁਖਂ ਧੋਵਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਆਗਨ੍ਤੁਕਭਤ੍ਤਦਾਯਿਕਾਯ ਵਿਸਾਖਾਯ ਘਰਂ ਯਾਗੁਂ ਪਿਵਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਯਾਗੁਂ ਪਿਵਿਤ੍ਵਾ ਖਜ੍ਜਕਂ ਖਾਦਿਤ੍ਵਾ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ. ਅਥ ਨੇ ਵਿਸਾਖਾ ਪੁਚ੍ਛਿ – ‘‘ਤੁਮ੍ਹੇਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਤ੍ਥਾਰਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਰੇਵਤਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਵਸਨਟ੍ਠਾਨਂ ਅਗਮਿਤ੍ਥਾ’’ਤਿ. ‘‘ਆਮ, ਉਪਾਸਿਕੇਤਿ, ਰਮਣੀਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਥੇਰਸ੍ਸ ਵਸਨਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਕੁਤੋ ਤਸ੍ਸ ਰਮਣੀਯਤਾ ਸੇਤਕਣ੍ਟਕਖਦਿਰਰੁਕ੍ਖਗਹਨਂ ਪੇਤਾਨਂ ਨਿਵਾਸਨਟ੍ਠਾਨਸਦਿਸਂ ਉਪਾਸਿਕੇ’’ਤਿ. ਅਥਞ੍ਞੇ ਦ੍ਵੇ ਦਹਰਭਿਕ੍ਖੂ ਆਗਮਿਂਸੁ. ਉਪਾਸਿਕਾ ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਯਾਗੁਖਜ੍ਜਕਂ ਦਤ੍ਵਾ ਤਥੇਵ ਪਟਿਪੁਚ੍ਛਿ. ਤੇ ਆਹਂਸੁ – ‘‘ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਉਪਾਸਿਕੇ ਵਣ੍ਣੇਤੁਂ, ਸੁਧਮ੍ਮਦੇਵਸਭਾਸਦਿਸਂ ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਅਭਿਸਙ੍ਖਤਂ ਵਿਯ ਥੇਰਸ੍ਸ ਵਸਨਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਉਪਾਸਿਕਾ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਪਠਮਂ ਆਗਤਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਞ੍ਞਥਾ ਵਦਿਂਸੁ, ਇਮੇ ਅਞ੍ਞਥਾ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਪਠਮਂ ਆਗਤਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਕਿਞ੍ਚਿਦੇਵ ਪਮੁਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਕਾਲੇ ਪਟਿਨਿਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਗਤਾ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਇਮੇ ਪਨ ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਅਭਿਸਙ੍ਖਰਿਤ੍ਵਾ ਨਿਮ੍ਮਿਤਕਾਲੇ ਗਤਾ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਣ੍ਡਿਤਭਾਵੇਨ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਞਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਆਗਤਕਾਲੇ ਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਤਤੋ ਮੁਹੁਤ੍ਤਂਯੇਵ ਸਤ੍ਥਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਪਰਿਵੁਤੋ ਵਿਸਾਖਾਯ ਗੇਹਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਾਸਨੇ ਨਿਸੀਦਿ. ਸਾ ਬੁਦ੍ਧਪ੍ਪਮੁਖਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਪਰਿਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਭਤ੍ਤਕਿਚ੍ਚਾਵਸਾਨੇ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਟਿਪੁਚ੍ਛਿ – ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਗਤਭਿਕ੍ਖੂਸੁ ਏਕਚ੍ਚੇ ਰੇਵਤਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਵਸਨਟ੍ਠਾਨਂ ‘ਖਦਿਰਗਹਨਂ ਅਰਞ੍ਞ’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਏਕਚ੍ਚੇ ‘ਰਮਣੀਯ’ਨ੍ਤਿ, ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਏਤ’’ਨ੍ਤਿ? ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਉਪਾਸਿਕੇ ਗਾਮੋ ਵਾ ਹੋਤੁ ਅਰਞ੍ਞਂ ਵਾ, ਯਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ ਅਰਹਨ੍ਤੋ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਰਮਣੀਯਮੇਵਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਂ ਘਟੇਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤੋ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –

੯੮. ‘‘ਗਾਮੇ ਵਾ ਯਦਿ ਵਾਰਞ੍ਞੇ, ਨਿਨ੍ਨੇ ਵਾ ਯਦਿ ਵਾ ਥਲੇ;

ਯਤ੍ਥ ਅਰਹਨ੍ਤੋ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਭੂਮਿਰਾਮਣੇਯ੍ਯਕ’’ਨ੍ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਅਰਹਨ੍ਤੋ ਗਾਮਨ੍ਤੇ ਕਾਯਵਿਵੇਕਂ ਨ ਲਭਨ੍ਤਿ, ਚਿਤ੍ਤਵਿਵੇਕਂ ਪਨ ਲਭਨ੍ਤੇਵ. ਤੇਸਞ੍ਹਿ ਦਿਬ੍ਬਪਟਿਭਾਗਾਨਿਪਿ ਆਰਮ੍ਮਣਾਨਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਚਾਲੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਗਾਮੋ ਵਾ ਹੋਤੁ ਅਰਞ੍ਞਾਦੀਨਂ ਵਾ ਅਞ੍ਞਤਰਂ, ਯਤ੍ਥ ਅਰਹਨ੍ਤੋ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਭੂਮਿਰਾਮਣੇਯ੍ਯਕਨ੍ਤਿ ਸੋ ਭੂਮਿਪਦੇਸੋ ਰਮਣੀਯੋ ਏਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਦੇਸਨਾਵਸਾਨੇ ਬਹੂ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਾਦੀਨਿ ਪਾਪੁਣਿਂਸੂਤਿ.

ਅਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨ ਭਿਕ੍ਖੂ ਕਥਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਸੁਂ – ‘‘ਆਵੁਸੋ, ਕੇਨ ਨੁ ਖੋ ਕਾਰਣੇਨ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸੀਵਲਿਤ੍ਥੇਰੋ ਸਤ੍ਤਦਿਵਸਸਤ੍ਤਮਾਸਾਧਿਕਾਨਿ ਸਤ੍ਤ ਵਸ੍ਸਾਨਿ ਮਾਤੁ ਕੁਚ੍ਛਿਯਂ ਵਸਿ, ਕੇਨ ਨਿਰਯੇ ਪਚ੍ਚਿ, ਕੇਨ ਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦੇਨ ਲਾਭਗ੍ਗਯਸਗ੍ਗਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਜਾਤੋ’’ਤਿ? ਸਤ੍ਥਾ ਤਂ ਕਥਂ ਸੁਤ੍ਵਾ, ‘‘ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਿਂ ਕਥੇਥਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ, ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਇਦਂ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਤਸ੍ਸਾਯਸ੍ਮਤੋ ਪੁਬ੍ਬਕਮ੍ਮਂ ਕਥੇਨ੍ਤੋ ਆਹ –

ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਤੋ ਏਕਨਵੁਤਿਕਪ੍ਪੇ ਵਿਪਸ੍ਸੀ ਭਗਵਾ ਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਜਨਪਦਚਾਰਿਕਂ ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਪਿਤੁ ਨਗਰਂ ਪਚ੍ਚਾਗਮਾਸਿ. ਰਾਜਾ ਬੁਦ੍ਧਪ੍ਪਮੁਖਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਆਗਨ੍ਤੁਕਦਾਨਂ ਸਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਨਾਗਰਾਨਂ ਸਾਸਨਂ ਪੇਸੇਸਿ ‘‘ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਮਯ੍ਹਂ ਦਾਨੇ ਸਹਾਯਕਾ ਹੋਨ੍ਤੂ’’ਤਿ. ਤੇ ਤਥਾ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਰਞ੍ਞਾ ਦਿਨ੍ਨਦਾਨਤੋ ਅਤਿਰੇਕਤਰਂ ਦਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਨਿਮਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨਦਿਵਸੇ ਦਾਨਂ ਪਟਿਯਾਦੇਤ੍ਵਾ ਰਞ੍ਞੋ ਸਾਸਨਂ ਪਹਿਣਿਂਸੁ. ਰਾਜਾ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤੇਸਂ ਦਾਨਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਇਤੋ ਅਧਿਕਤਰਂ ਦਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਪੁਨਦਿਵਸਤ੍ਥਾਯ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਨਿਮਨ੍ਤੇਸਿ, ਨੇਵ ਰਾਜਾ ਨਾਗਰੇ ਪਰਾਜੇਤੁਂ ਸਕ੍ਖਿ, ਨ ਨਾਗਰਾ ਰਾਜਾਨਂ. ਨਾਗਰਾ ਛਟ੍ਠੇ ਵਾਰੇ ‘‘ਸ੍ਵੇ ਦਾਨਿ ਯਥਾ ‘ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਦਾਨੇ ਇਦਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੀ’ਤਿ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਹੋਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ, ਏਵਂ ਦਾਨਂ ਦਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨਦਿਵਸੇ ਦਾਨਂ ਪਟਿਯਾਦੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਏਤ੍ਥ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤਾ ਅਲ੍ਲਮਧੁਮੇਵ ਨ ਅਦ੍ਦਸਂਸੁ. ਪਕ੍ਕਮਧੁ ਪਨ ਬਹੁਂ ਅਤ੍ਥਿ. ਤੇ ਅਲ੍ਲਮਧੁਸ੍ਸਤ੍ਥਾਯ ਚਤੂਸੁ ਨਗਰਦ੍ਵਾਰੇਸੁ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਕਹਾਪਣਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਗਾਹਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਹਿਣਿਂਸੁ. ਅਥੇਕੋ ਜਨਪਦਮਨੁਸ੍ਸੋ ਗਾਮਭੋਜਕਂ ਪਸ੍ਸਿਤੁਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਅਨ੍ਤਰਾਮਗ੍ਗੇ ਮਧੁਪਟਲਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਮਕ੍ਖਿਕਾ ਪਲਾਪੇਤ੍ਵਾ ਸਾਖਂ ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਸਾਖਾਦਣ੍ਡਕੇਨੇਵ ਸਦ੍ਧਿਂ ਮਧੁਪਟਲਂ ਆਦਾਯ ‘‘ਗਾਮਭੋਜਕਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਨਗਰਂ ਪਾਵਿਸਿ. ਮਧੁਅਤ੍ਥਾਯ ਗਤੋ ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ, ‘‘ਅਮ੍ਭੋ, ਵਿਕ੍ਕਿਣਿਯਂ ਮਧੁ’’ਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿ. ‘‘ਨ ਵਿਕ੍ਕਿਣਿਯਂ, ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਹਨ੍ਦ, ਇਮਂ ਕਹਾਪਣਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਦੇਹੀ’’ਤਿ. ਸੋ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਇਮਂ ਮਧੁਪਟਲਂ ਪਾਦਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਨ ਅਗ੍ਘਤਿ, ਅਯਂ ਪਨ ਕਹਾਪਣਂ ਦੇਤਿ. ਬਹੁਕਹਾਪਣਕੋ ਮਞ੍ਞੇ, ਮਯਾ ਵਡ੍ਢੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ. ਅਥ ਨਂ ‘‘ਨ ਦੇਮੀ’’ਤਿ ਆਹ, ‘‘ਤੇਨ ਹਿ ਦ੍ਵੇ ਕਹਾਪਣੇ ਗਣ੍ਹਾਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਦ੍ਵੀਹਿਪਿ ਨ ਦੇਮੀ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਤਾਵ ਵਡ੍ਢੇਸਿ, ਯਾਵ ਸੋ ‘‘ਤੇਨ ਹਿ ਇਦਂ ਸਹਸ੍ਸਂ ਗਣ੍ਹਾਹੀ’’ਤਿ ਭਣ੍ਡਿਕਂ ਉਪਨੇਸਿ.

ਅਥ ਨਂ ਸੋ ਆਹ – ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਤ੍ਵਂ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੋ, ਉਦਾਹੁ ਕਹਾਪਣਾਨਂ ਠਪਨੋਕਾਸਂ ਨ ਲਭਸਿ, ਪਾਦਮ੍ਪਿ ਨ ਅਗ੍ਘਨਕਂ ਮਧੁਂ ‘ਸਹਸ੍ਸਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਦੇਹੀ’ਤਿ ਵਦਸਿ, ‘ਕਿਂ ਨਾਮੇਤ’’’ਨ੍ਤਿ? ‘ਜਾਨਾਮਹਂ, ਭੋ, ਇਮਿਨਾ ਪਨ ਮੇ ਕਮ੍ਮਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਤੇਨੇਵਂ ਵਦਾਮੀ’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਕਮ੍ਮਂ, ਸਾਮੀ’’ਤਿ? ‘‘ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਵਿਪਸ੍ਸੀਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਅਟ੍ਠਸਟ੍ਠਿਸਮਣਸਹਸ੍ਸਪਰਿਵਾਰਸ੍ਸ ਮਹਾਦਾਨਂ ਸਜ੍ਜਿਤਂ, ਤਤ੍ਰੇਕਂ ਅਲ੍ਲਮਧੁਮੇਵ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਵਂ ਗਣ੍ਹਾਮੀ’’ਤਿ. ਏਵਂ, ਸਨ੍ਤੇ, ਨਾਹਂ ਮੂਲੇਨ ਦਸ੍ਸਾਮਿ, ਸਚੇ ‘‘ਅਹਮ੍ਪਿ ਦਾਨੇ ਪਤ੍ਤਿਂ ਲਭਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਦਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ਸੋ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਨਾਗਰਾਨਂ ਤਮਤ੍ਥਂ ਆਰੋਚੇਸਿ. ਨਾਗਰਾ ਤਸ੍ਸ ਸਦ੍ਧਾਯ ਬਲਵਭਾਵਂ ਞਤ੍ਵਾ, ‘‘ਸਾਧੁ, ਪਤ੍ਤਿਕੋ ਹੋਤੂ’’ਤਿ ਪਟਿਜਾਨਿਂਸੁ, ਤੇ ਬੁਦ੍ਧਪ੍ਪਮੁਖਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਨਿਸੀਦਾਪੇਤ੍ਵਾ ਯਾਗੁਖਜ੍ਜਕਂ ਦਤ੍ਵਾ ਮਹਤਿਂ ਸੁਵਣ੍ਣਪਾਤਿਂ ਆਹਰਾਪੇਤ੍ਵਾ ਮਧੁਪਟਲਂ ਪੀਲ਼ਾਪੇਸੁਂ. ਤੇਨੇਵ ਮਨੁਸ੍ਸੇਨ ਪਣ੍ਣਾਕਾਰਤ੍ਥਾਯ ਦਧਿਵਾਰਕੋਪਿ ਆਹਟੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਸੋ ਤਮ੍ਪਿ ਦਧਿਂ ਪਾਤਿਯਂ ਆਕਿਰਿਤ੍ਵਾ ਤੇਨ ਮਧੁਨਾ ਸਂਸਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਬੁਦ੍ਧਪ੍ਪਮੁਖਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਆਦਿਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਅਦਾਸਿ. ਤਂ ਯਾਵਦਤ੍ਥਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਾਨਂ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਪਾਪੁਣਿ ਉਤ੍ਤਰਿਮ੍ਪਿ ਅਵਸਿਟ੍ਠਂ ਅਹੋਸਿਯੇਵ. ‘‘ਏਵਂ ਥੋਕਂ ਮਧੁ ਕਥਂ ਤਾਵ ਬਹੂਨਂ ਪਾਪੁਣੀ’’ਤਿ ਨ ਚਿਨ੍ਤੇਤਬ੍ਬਂ. ਤਞ੍ਹਿ ਬੁਦ੍ਧਾਨੁਭਾਵੇਨ ਪਾਪੁਣਿ. ਬੁਦ੍ਧਵਿਸਯੋ ਨ ਚਿਨ੍ਤੇਤਬ੍ਬੋ. ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਹਿ ‘‘ਅਚਿਨ੍ਤੇਯ੍ਯਾਨੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੪.੭੭) ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਤਾਨਿ ਚਿਨ੍ਤੇਨ੍ਤੋ ਉਮ੍ਮਾਦਸ੍ਸੇਵ ਭਾਗੀ ਹੋਤੀਤਿ. ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਏਤ੍ਤਕਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਆਯੁਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਦੇਵਲੋਕੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਏਤ੍ਤਕਂ ਕਾਲਂ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਦੇਵਲੋਕਾ ਚਵਿਤ੍ਵਾ ਬਾਰਾਣਸਿਯਂ ਰਾਜਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ ਪਿਤੁ ਅਚ੍ਚਯੇਨ ਰਜ੍ਜਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਸੋ ‘‘ਏਕਂ ਨਗਰਂ ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪਰਿਵਾਰੇਸਿ, ਨਾਗਰਾਨਞ੍ਚ ਸਾਸਨਂ ਪਹਿਣਿ ‘‘ਰਜ੍ਜਂ ਵਾ ਮੇ ਦੇਨ੍ਤੁ ਯੁਦ੍ਧਂ ਵਾ’’ਤਿ. ਤੇ ‘‘ਨੇਵ ਰਜ੍ਜਂ ਦਸ੍ਸਾਮ, ਨ ਯੁਦ੍ਧ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਚੂਲ਼ਦ੍ਵਾਰੇਹਿ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਦਾਰੂਦਕਾਦੀਨਿ ਆਹਰਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਾਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤਿ.

ਇਤਰੋਪਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਮਹਾਦ੍ਵਾਰਾਨਿ ਰਕ੍ਖਨ੍ਤੋ ਸਤ੍ਤਮਾਸਾਧਿਕਾਨਿ ਸਤ੍ਤ ਵਸ੍ਸਾਨਿ ਨਗਰਂ ਉਪਰੁਨ੍ਧਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਮਾਤਾ ‘‘ਕਿਂ ਮੇ ਪੁਤ੍ਤੋ ਕਰੋਤੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਦਂ ਨਾਮ ਦੇਵੀ’’ਤਿ ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ‘‘ਬਾਲੋ ਮਮ ਪੁਤ੍ਤੋ, ਗਚ੍ਛਥ, ਤਸ੍ਸ ‘ਚੂਲ਼ਦ੍ਵਾਰਾਨਿਪਿ ਪਿਧਾਯ ਨਗਰਂ ਉਪਰੁਨ੍ਧਤੂ’ਤਿ ਵਦੇਥਾ’’ਤਿ. ਸੋ ਮਾਤੁ ਸਾਸਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਤਥਾ ਅਕਾਸਿ. ਨਾਗਰਾਪਿ ਬਹਿ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤੁਂ ਅਲਭਨ੍ਤਾ ਸਤ੍ਤਮੇ ਦਿਵਸੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਰਾਜਾਨਂ ਮਾਰੇਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਰਜ੍ਜਂ ਅਦਂਸੁ. ਸੋ ਇਮਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਆਯੁਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਅਵੀਚਿਮ੍ਹਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਯਾਵਾਯਂ ਪਥਵੀ ਯੋਜਨਮਤ੍ਤਂ ਉਸ੍ਸਨ੍ਨਾ, ਤਾਵ ਨਿਰਯੇ ਪਚ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਚੂਲ਼ਦ੍ਵਾਰਾਨਂ ਪਿਦਹਿਤਤ੍ਤਾ ਤਤੋ ਚੁਤੋ ਤਸ੍ਸਾ ਏਵ ਮਾਤੁ ਕੁਚ੍ਛਿਸ੍ਮਿਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਤਮਾਸਾਧਿਕਾਨਿ ਸਤ੍ਤ ਵਸ੍ਸਾਨਿ ਅਨ੍ਤੋਕੁਚ੍ਛਿਸ੍ਮਿਂ ਵਸਿਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਤ ਦਿਵਸਾਨਿ ਯੋਨਿਮੁਖੇ ਤਿਰਿਯਂ ਨਿਪਜ੍ਜਿ. ਏਵਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੀਵਲਿ, ਤਦਾ ਨਗਰਂ ਉਪਰੁਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਗਹਿਤਕਮ੍ਮੇਨ ਏਤ੍ਤਕਂ ਕਾਲਂ ਨਿਰਯੇ ਪਚ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਚੂਲ਼ਦ੍ਵਾਰਾਨਂ ਪਿਦਹਿਤਤ੍ਤਾ ਤਤੋ ਚੁਤੋ ਤਸ੍ਸਾ ਏਵ ਮਾਤੁ ਕੁਚ੍ਛਿਯਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਏਤ੍ਤਕਂ ਕਾਲਂ ਕੁਚ੍ਛਿਯਂ ਵਸਿ. ਨਵਮਧੁਨੋ ਦਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਲਾਭਗ੍ਗਯਸਗ੍ਗਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਜਾਤੋਤਿ.

ਪੁਨੇਕਦਿਵਸਂ ਭਿਕ੍ਖੂ ਕਥਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਸੁਂ – ‘‘ਅਹੋ ਸਾਮਣੇਰਸ੍ਸ ਲਾਭੋ, ਅਹੋ ਪੁਞ੍ਞਂ, ਯੇਨ ਏਕਕੇਨ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਤਾਨਂ ਪਞ੍ਚਕੂਟਾਗਾਰਸਤਾਦੀਨਿ ਕਤਾਨੀ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਾਯ ਨੁਤ੍ਥ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਤਰਹਿ ਕਥਾਯ ਸਨ੍ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਮਾਯ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ, ‘‘ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਯ੍ਹਂ ਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਨੇਵ ਪੁਞ੍ਞਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਨ ਪਾਪਂ, ਉਭਯਮਸ੍ਸ ਪਹੀਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਵਗ੍ਗੇ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –

‘‘ਯੋਧ ਪੁਞ੍ਞਞ੍ਚ ਪਾਪਞ੍ਚ, ਉਭੋ ਸਙ੍ਗਮੁਪਚ੍ਚਗਾ;

ਅਸੋਕਂ ਵਿਰਜਂ ਸੁਦ੍ਧਂ, ਤਮਹਂ ਬ੍ਰੂਮਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ’’ਨ੍ਤਿ. (ਧ. ਪ. ੪੧੨);

ਖਦਿਰਵਨਿਯਰੇਵਤਤ੍ਥੇਰਵਤ੍ਥੁ ਨਵਮਂ.

੧੦. ਅਞ੍ਞਤਰਇਤ੍ਥਿਵਤ੍ਥੁ

ਰਮਣੀਯਾਨੀਤਿ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਜੇਤਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਇਤ੍ਥਿਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ.

ਏਕੋ ਕਿਰ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਿਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਏਕਂ ਜਿਣ੍ਣਉਯ੍ਯਾਨਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਸਮਣਧਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ. ਏਕਾ ਨਗਰਸੋਭਿਨੀ ਇਤ੍ਥੀ ਪੁਰਿਸੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ‘‘ਅਹਂ ਅਸੁਕਟ੍ਠਾਨਂ ਨਾਮ ਗਮਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਤ੍ਵਂ ਤਤ੍ਥ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾਸੀ’’ਤਿ ਸਙ੍ਕੇਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਗਮਾਸਿ. ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਨਾਗਚ੍ਛਿ. ਸਾ ਤਸ੍ਸ ਆਗਮਨਮਗ੍ਗਂ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤੀ ਤਂ ਅਦਿਸ੍ਵਾ ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਿਤ੍ਵਾ ਇਤੋ ਚਿਤੋ ਚ ਵਿਚਰਮਾਨਾ ਤਂ ਉਯ੍ਯਾਨਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਥੇਰਂ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕਂ ਆਭੁਜਿਤ੍ਵਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਇਤੋ ਚਿਤੋ ਚ ਓਲੋਕਯਮਾਨਾ ਅਞ੍ਞਂ ਕਞ੍ਚਿ ਅਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਅਯਞ੍ਚ ਪੁਰਿਸੋ ਏਵ, ਇਮਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਮੋਹੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਤੋ ਠਤ੍ਵਾ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਨਿਵਤ੍ਥਸਾਟਕਂ ਮੋਚੇਤ੍ਵਾ ਨਿਵਾਸੇਤਿ, ਕੇਸੇ ਮੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਬਨ੍ਧਤਿ, ਪਾਣਿਂ ਪਹਰਿਤ੍ਵਾ ਹਸਤਿ. ਥੇਰਸ੍ਸ ਸਂਵੇਗੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਸਕਲਸਰੀਰਂ ਫਰਿ. ਸੋ ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਇਦ’’ਨ੍ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ. ਸਤ੍ਥਾਪਿ ‘‘ਮਮ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘ਸਮਣਧਮ੍ਮਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਗਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਕਾ ਨੁ ਖੋ ਪਵਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਉਪਧਾਰੇਨ੍ਤੋ ਤਂ ਇਤ੍ਥਿਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸਾ ਅਨਾਚਾਰਕਿਰਿਯਂ, ਥੇਰਸ੍ਸ ਚ ਸਂਵੇਗੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਞਤ੍ਵਾ ਗਨ੍ਧਕੁਟਿਯਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋਵ ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਕਥੇਸਿ – ‘‘ਭਿਕ੍ਖੁ, ਕਾਮਗਵੇਸਕਾਨਂ ਅਰਮਣਟ੍ਠਾਨਮੇਵ ਵੀਤਰਾਗਾਨਂ ਰਮਣਟ੍ਠਾਨਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ ਵਤ੍ਵਾ ਓਭਾਸਂ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤੋ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –

੯੯. ‘‘ਰਮਣੀਯਾਨਿ ਅਰਞ੍ਞਾਨਿ, ਯਤ੍ਥ ਨ ਰਮਤੀ ਜਨੋ;

ਵੀਤਰਾਗਾ ਰਮਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਨ ਤੇ ਕਾਮਗਵੇਸਿਨੋ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਅਰਞ੍ਞਾਨੀਤਿ ਸੁਪੁਪ੍ਫਿਤਤਰੁਵਨਸਣ੍ਡਪਟਿਮਣ੍ਡਿਤਾਨਿ ਵਿਮਲਸਲਿਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਨਿ ਅਰਞ੍ਞਾਨਿ ਨਾਮ ਰਮਣੀਯਾਨਿ. ਯਤ੍ਥਾਤਿ ਯੇਸੁ ਅਰਞ੍ਞੇਸੁ ਵਿਕਸਿਤੇਸੁ ਪਦੁਮਵਨੇਸੁ ਗਾਮਮਕ੍ਖਿਕਾ ਵਿਯ ਕਾਮਗਵੇਸਕੋ ਜਨੋ ਨ ਰਮਤਿ. ਵੀਤਰਾਗਾਤਿ ਵਿਗਤਰਾਗਾ ਪਨ ਖੀਣਾਸਵਾ ਨਾਮ ਭਮਰਮਧੁਕਰਾ ਵਿਯ ਪਦੁਮਵਨੇਸੁ ਤਥਾਰੂਪੇਸੁ ਅਰਞ੍ਞੇਸੁ ਰਮਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਕਿਂ ਕਾਰਣਾ? ਨ ਤੇ ਕਾਮਪਵੇਸਿਨੋ, ਯਸ੍ਮਾ ਤੇ ਕਾਮਗਵੇਸਿਨੋ ਨ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਦੇਸਨਾਵਸਾਨੇ ਸੋ ਥੇਰੋ ਯਥਾਨਿਸਿਨ੍ਨੋਵ ਸਹ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਹਿ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿਤ੍ਵਾ ਆਕਾਸੇਨਾਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਥੁਤਿਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਪਾਦੇ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਅਗਮਾਸੀਤਿ.

ਅਞ੍ਞਤਰਇਤ੍ਥਿਵਤ੍ਥੁ ਦਸਮਂ.

ਅਰਹਨ੍ਤਵਗ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਸਤ੍ਤਮੋ ਵਗ੍ਗੋ.