੭. ਛਤ੍ਤਪਾਣਿਉਪਾਸਕਵਤ੍ਥੁ

ਯਥਾਪਿ ਰੁਚਿਰਂ ਪੁਪ੍ਫਨ੍ਤਿ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਛਤ੍ਤਪਾਣਿਉਪਾਸਕਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ.

ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਞ੍ਹਿ ਛਤ੍ਤਪਾਣਿ ਨਾਮ ਉਪਾਸਕੋ ਤਿਪਿਟਕਧਰੋ ਅਨਾਗਾਮੀ. ਸੋ ਪਾਤੋਵ ਉਪੋਸਥਿਕੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥੁ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਅਗਮਾਸਿ. ਅਨਾਗਾਮਿਅਰਿਯਸਾਵਕਾਨਞ੍ਹਿ ਸਮਾਦਾਨਵਸੇਨ ਉਪੋਸਥਕਮ੍ਮਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਮਗ੍ਗੇਨੇਵ ਤੇਸਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਞ੍ਚ ਏਕਭਤ੍ਤਿਕਞ੍ਚ ਆਗਤਂ. ਤੇਨੇਵਾਹ – ‘‘ਘਟਿਕਾਰੋ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕੁਮ੍ਭਕਾਰੋ ਏਕਭਤ੍ਤਿਕੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਸੀਲਵਾ ਕਲ੍ਯਾਣਧਮ੍ਮੋ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੨.੨੮੮). ਏਵਂ ਅਨਾਗਾਮਿਨੋ ਪਕਤਿਯਾਵ ਏਕਭਤ੍ਤਿਕਾ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਨੋ ਚ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਸੋਪਿ ਤਥੇਵ ਉਪੋਸਥਿਕੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਕਥਂ ਸੁਣਨ੍ਤੋ ਨਿਸੀਦਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਸਤ੍ਥੁ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਅਗਮਾਸਿ. ਛਤ੍ਤਪਾਣਿ ਉਪਾਸਕੋ ਤਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਉਟ੍ਠਾਤਬ੍ਬਂ ਨੁ ਖੋ, ਨੋ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ – ‘‘ਅਹਂ ਅਗ੍ਗਰਾਜਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ, ਤਸ੍ਸ ਮੇ ਪਦੇਸਰਾਜਾਨਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਤੁਂ ਨ ਯੁਤ੍ਤਂ, ਰਾਜਾ ਖੋ ਪਨ ਮੇ ਅਨੁਟ੍ਠਹਨ੍ਤਸ੍ਸ ਕੁਜ੍ਝਿਸ੍ਸਤਿ, ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਕੁਜ੍ਝਨ੍ਤੇਪਿ ਨੇਵ ਉਟ੍ਠਹਿਸ੍ਸਾਮਿ. ਰਾਜਾਨਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਹਨ੍ਤੇਨ ਹਿ ਰਾਜਾ ਗਰੁਕਤੋ ਹੋਤਿ, ਨੋ ਸਤ੍ਥਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਨੇਵ ਉਟ੍ਠਹਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਨ ਉਟ੍ਠਹਿ. ਪਣ੍ਡਿਤਪੁਰਿਸਾ ਨਾਮ ਗਰੁਤਰਾਨਂ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਅਨੁਟ੍ਠਹਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਨ ਕੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ. ਰਾਜਾ ਪਨ ਤਂ ਅਨੁਟ੍ਠਹਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਕੁਪਿਤਮਾਨਸੋ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਕੁਪਿਤਭਾਵਂ ਞਤ੍ਵਾ, ‘‘ਮਹਾਰਾਜ, ਅਯਂ ਛਤ੍ਤਪਾਣਿ ਉਪਾਸਕੋ ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮੋ ਤਿਪਿਟਕਧਰੋ ਅਤ੍ਥਾਨਤ੍ਥਕੁਸਲੋ’’ਤਿ ਉਪਾਸਕਸ੍ਸ ਗੁਣਂ ਕਥੇਸਿ. ਰਞ੍ਞੋ ਤਸ੍ਸ ਗੁਣਕਥਂ ਸੁਣਨ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਚਿਤ੍ਤਂ ਮੁਦੁਕਂ ਜਾਤਂ.

ਅਥੇਕਦਿਵਸਂ ਰਾਜਾ ਉਪਰਿਪਾਸਾਦੇ ਠਿਤੋ ਛਤ੍ਤਪਾਣਿਂ ਉਪਾਸਕਂ ਕਤਭਤ੍ਤਕਿਚ੍ਚਂ ਛਤ੍ਤਮਾਦਾਯ ਉਪਾਹਨਮਾਰੁਯ੍ਹ ਰਾਜਙ੍ਗਣੇਨ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕੋਸਾਪੇਸਿ. ਸੋ ਛਤ੍ਤੁਪਾਹਨਂ ਅਪਨੇਤ੍ਵਾ ਰਾਜਾਨਮੁਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਅਥ ਨਂ ਰਾਜਾ ਆਹ – ‘‘ਭੋ ਉਪਾਸਕ, ਕਿਨ੍ਤੇ ਛਤ੍ਤੁਪਾਹਨਂ ਅਪਨੀਤ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘‘ਰਾਜਾ ਪਕ੍ਕੋਸਤੀ’ਤਿ ਸੁਤ੍ਵਾ ਅਪਨੇਤ੍ਵਾ ਆਗਤੋਮ੍ਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਅਜ੍ਜ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਰਾਜਭਾਵੋ ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਞਾਤੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਸਦਾਪਿ ਮਯਂ, ਦੇਵ, ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਰਾਜਭਾਵਂ ਜਾਨਾਮਾ’’ਤਿ. ‘‘ਯਦਿ ਏਵਂ ਕਸ੍ਮਾ ਪੁਰਿਮਦਿਵਸੇ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਮਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਨ ਉਟ੍ਠਹੀ’’ਤਿ? ‘‘ਮਹਾਰਾਜ, ਅਹਂ ਅਗ੍ਗਰਾਜਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ, ਪਦੇਸਰਾਜਾਨਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਹਨ੍ਤੋ ਸਤ੍ਥਰਿ ਅਗਾਰਵਂ ਪਵੇਦੇਯ੍ਯਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਉਟ੍ਠਹਿ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਹੋਤੁ, ਭੋ, ਤਿਟ੍ਠਤੇਤਂ’’. ‘‘ਤੁਮ੍ਹੇ ਕਿਰ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਾਨਂ ਅਤ੍ਥਾਨਤ੍ਥਾਨਂ ਕੁਸਲਾ ਤਿਪਿਟਕਧਰਾ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਅਨ੍ਤੇਪੁਰੇ ਧਮ੍ਮਂ ਵਾਚੇਥਾ’’ਤਿ. ‘‘ਨ ਸਕ੍ਕੋਮਿ, ਦੇਵਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਕਾਰਣਾ’’ਤਿ? ‘‘ਰਾਜਗੇਹਂ ਨਾਮ ਮਹਾਸਾਵਜ੍ਜਂ, ਦੁਯੁਤ੍ਤਸੁਯੁਤ੍ਤਕਾਨਿ ਗਰੁਕਾਨੇਤ੍ਥ, ਦੇਵਾ’’ਤਿ. ‘‘ਮਾ ਏਵਂ ਵਦੇਥ, ‘ਪੁਰਿਮਦਿਵਸੇ ਮਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਨ ਉਟ੍ਠਿਤੋਮ੍ਹੀ’ਤਿ ਮਾ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਂ ਕਰੋਥਾ’’ਤਿ. ‘‘ਦੇਵ, ਗਿਹੀਨਂ ਵਿਚਰਣਟ੍ਠਾਨਂ ਨਾਮ ਮਹਾਸਾਵਜ੍ਜਂ, ਏਕਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤਂ ਪਕ੍ਕੋਸਾਪੇਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਵਾਚਾਪੇਥਾ’’ਤਿ. ਰਾਜਾ ‘‘ਸਾਧੁ, ਭੋ, ਗਚ੍ਛਥ ਤੁਮ੍ਹੇ’’ਤਿ ਤਂ ਉਯ੍ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਯਾਚਿ, ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਮਲ੍ਲਿਕਾ ਚ ਦੇਵੀ ਵਾਸਭਖਤ੍ਤਿਯਾ ਚ ਧਮ੍ਮਂ ਪਰਿਯਾਪੁਣਿਸ੍ਸਾਮਾਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਪਞ੍ਚਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁਸਤੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਨਿਬਦ੍ਧਂ ਮਮ ਗੇਹਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਾਸਂ ਧਮ੍ਮਂ ਉਦ੍ਦਿਸਥਾ’’ਤਿ. ‘‘ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਨਿਬਦ੍ਧਂ ਏਕਟ੍ਠਾਨਗਮਨਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਮਹਾਰਾਜਾ’’ਤਿ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਞ੍ਞਂ ਏਕਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਦੇਥਾ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਆਨਨ੍ਦਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਭਾਰਮਕਾਸਿ. ਥੇਰੋ ਨਿਬਦ੍ਧਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਾਸਂ ਉਦ੍ਦੇਸਂ ਉਦ੍ਦਿਸਤਿ. ਤਾਸੁ ਮਲ੍ਲਿਕਾ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸਜ੍ਝਾਯਿਤ੍ਵਾ ਉਦ੍ਦੇਸਂ ਪਟਿਚ੍ਛਾਪੇਸਿ. ਵਾਸਭਖਤ੍ਤਿਯਾ ਪਨ ਨੇਵ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਨ ਸਜ੍ਝਾਯਤਿ, ਨ ਉਦ੍ਦੇਸਂ ਪਟਿਚ੍ਛਾਪੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ.

ਅਥੇਕਦਿਵਸਂ ਸਤ੍ਥਾ ਥੇਰਂ ਪੁਚ੍ਛਿ – ‘‘ਕਿਮਾਨਨ੍ਦ, ਉਪਾਸਿਕਾ ਧਮ੍ਮਂ ਪਰਿਯਾਪੁਣਨ੍ਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਕਾ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਗਣ੍ਹਾਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਮਲ੍ਲਿਕਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਸਜ੍ਝਾਯਤਿ, ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਉਦ੍ਦੇਸਂ ਪਟਿਚ੍ਛਾਪੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ. ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਪਨ ਞਾਤਿਧੀਤਾ ਨੇਵ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਨ ਸਜ੍ਝਾਯਤਿ, ਨ ਉਦ੍ਦੇਸਂ ਪਟਿਚ੍ਛਾਪੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤੀ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਥੇਰਸ੍ਸ ਵਚਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ, ‘‘ਆਨਨ੍ਦ, ਮਯਾ ਕਥਿਤਧਮ੍ਮੋ ਨਾਮ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਮਸੁਣਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਸਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਦੇਸੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਗਨ੍ਧਕਪੁਪ੍ਫਂ ਵਿਯ ਅਫਲੋ ਹੋਤਿ, ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਪਨ ਸਵਨਾਦੀਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਮਹਪ੍ਫਲੋ ਹੋਤਿ ਮਹਾਨਿਸਂਸੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਇਮਾ ਦ੍ਵੇ ਗਾਥਾ ਅਭਾਸਿ –

੫੧. ‘‘ਯਥਾਪਿ ਰੁਚਿਰਂ ਪੁਪ੍ਫਂ, ਵਣ੍ਣਵਨ੍ਤਂ ਅਗਨ੍ਧਕਂ;

ਏਵਂ ਸੁਭਾਸਿਤਾ ਵਾਚਾ, ਅਫਲਾ ਹੋਤਿ ਅਕੁਬ੍ਬਤੋ.

੫੨. ‘‘ਯਥਾਪਿ ਰੁਚਿਰਂ ਪੁਪ੍ਫਂ, ਵਣ੍ਣਵਨ੍ਤਂ ਸਗਨ੍ਧਕਂ;

ਏਵਂ ਸੁਭਾਸਿਤਾ ਵਾਚਾ, ਸਫਲਾ ਹੋਤਿ ਕੁਬ੍ਬਤੋ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਰੁਚਿਰਨ੍ਤਿ ਸੋਭਨਂ. ਵਣ੍ਣਵਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵਣ੍ਣਸਣ੍ਠਾਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ, ਅਗਨ੍ਧਕਨ੍ਤਿ ਗਨ੍ਧਵਿਰਹਿਤਂ ਪਾਲਿਭਦ੍ਦਕਗਿਰਿਕਣ੍ਣਿਕਜਯਸੁਮਨਾਦਿਭੇਦਂ. ਏਵਂ ਸੁਭਾਸਿਤਾ ਵਾਚਾਤਿ ਸੁਭਾਸਿਤਾ ਵਾਚਾ ਨਾਮ ਤੇਪਿਟਕਂ ਬੁਦ੍ਧਵਚਨਂ. ਤਂ ਵਣ੍ਣਸਣ੍ਠਾਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਗਨ੍ਧਕਪੁਪ੍ਫਸਦਿਸਂ. ਯਥਾ ਪਨ ਅਗਨ੍ਧਕਪੁਪ੍ਫਂ ਯੋ ਨਂ ਧਾਰੇਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਸਰੀਰੇ ਗਨ੍ਧਂ ਨ ਫਰਤਿ, ਏਵਂ ਏਤਮ੍ਪਿ ਯੋ ਨਂ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਸਵਨਾਦੀਹਿ ਨ ਸਮਾਚਰਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਅਸਮਾਚਰਨ੍ਤਸ੍ਸ ਯਂ ਤਤ੍ਥ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਅਕੁਬ੍ਬਤੋ ਸੁਤਗਨ੍ਧਞ੍ਚ ਵਾਚਾਗਨ੍ਧਞ੍ਚ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਗਨ੍ਧਞ੍ਚ ਨ ਆਵਹਤਿ ਅਫਲਾ ਹੋਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਏਵਂ ਸੁਭਾਸਿਤਾ ਵਾਚਾ, ਅਫਲਾ ਹੋਤਿ ਅਕੁਬ੍ਬਤੋ’’ਤਿ. ਸਗਨ੍ਧਕਨ੍ਤਿ ਚਮ੍ਪਕਨੀਲੁਪ੍ਪਲਾਦਿਭੇਦਂ. ਏਵਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਤਂ ਪੁਪ੍ਫਂ ਧਾਰੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸਰੀਰੇ ਗਨ੍ਧੋ ਫਰਤਿ, ਏਵਂ ਤੇਪਿਟਕਬੁਦ੍ਧਵਚਨਸਙ੍ਖਾਤਾ ਸੁਭਾਸਿਤਾ ਵਾਚਾਪਿ. ਕੁਬ੍ਬਤੋਤਿ ਯੋ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਸਵਨਾਦੀਹਿ ਤਤ੍ਥ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਕਰੋਤਿ, ਸਾ ਅਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਸਫਲਾ ਹੋਤਿ, ਸੁਤਗਨ੍ਧਵਾਚਾਗਨ੍ਧਪਟਿਪਤ੍ਤਿਗਨ੍ਧਾਨਂ ਆਵਹਨਤੋ ਮਹਪ੍ਫਲਾ ਹੋਤਿ, ਮਹਾਨਿਸਂਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਦੇਸਨਾਵਸਾਨੇ ਬਹੂ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਾਦੀਨਿ ਪਤ੍ਤਾ. ਦੇਸਨਾ ਮਹਾਜਨਸ੍ਸ ਸਾਤ੍ਥਿਕਾ ਜਾਤਾਤਿ.

ਛਤ੍ਤਪਾਣਿਉਪਾਸਕਵਤ੍ਥੁ ਸਤ੍ਤਮਂ.