੧੨. ਗਰਹਦਿਨ੍ਨਵਤ੍ਥੁ

ਯਥਾ ਸਙ੍ਕਾਰਟ੍ਠਾਨਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਜੇਤਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਗਰਹਦਿਨ੍ਨਂ ਨਾਮ ਨਿਗਣ੍ਠਸਾਵਕਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ.

ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਞ੍ਹਿ ਸਿਰਿਗੁਤ੍ਤੋ ਚ ਗਰਹਦਿਨ੍ਨੋ ਚਾਤਿ ਦ੍ਵੇ ਸਹਾਯਕਾ ਅਹੇਸੁਂ. ਤੇਸੁ ਸਿਰਿਗੁਤ੍ਤੋ ਉਪਾਸਕੋ ਬੁਦ੍ਧਸਾਵਕੋ, ਗਰਹਦਿਨ੍ਨੋ ਨਿਗਣ੍ਠਸਾਵਕੋ. ਤਂ ਨਿਗਣ੍ਠਾ ਅਭਿਕ੍ਖਣਂ ਏਵਂ ਵਦਨ੍ਤਿ – ‘‘ਤਵ ਸਹਾਯਕਂ ਸਿਰਿਗੁਤ੍ਤਂ ‘ਕਿਂ ਤ੍ਵਂ ਸਮਣਂ ਗੋਤਮਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਸਿ, ਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਕਿਂ ਲਭਿਸ੍ਸਸੀ’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਯਥਾ ਅਮ੍ਹੇ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਅਮ੍ਹਾਕਞ੍ਚ ਦੇਯ੍ਯਧਮ੍ਮਂ ਦਸ੍ਸਤਿ, ਕਿਂ ਏਵਂ ਓਵਦਿਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ. ਗਰਹਦਿਨ੍ਨੋ ਤੇਸਂ ਵਚਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਅਭਿਕ੍ਖਣਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਠਿਤਨਿਸਿਨ੍ਨਟ੍ਠਾਨਾਦੀਸੁ ਸਿਰਿਗੁਤ੍ਤਂ ਏਵਂ ਓਵਦਤਿ – ‘‘ਸਮ੍ਮ, ਕਿਂ ਤੇ ਸਮਣੇਨ ਗੋਤਮੇਨ, ਤਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਕਿਂ ਲਭਿਸ੍ਸਸਿ, ਕਿਂ ਤੇ ਮਮ, ਅਯ੍ਯੇ, ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਤੇਸਂ ਦਾਨਂ ਦਾਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ? ਸਿਰਿਗੁਤ੍ਤੋ ਤਸ੍ਸ ਕਥਂ ਸੁਤ੍ਵਾਪਿ ਬਹੂ ਦਿਵਸੇ ਤੁਣ੍ਹੀ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਿਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਏਕਦਿਵਸਂ, ‘‘ਸਮ੍ਮ, ਤ੍ਵਂ ਅਭਿਕ੍ਖਣਂ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਮਂ ਠਿਤਟ੍ਠਾਨਾਦੀਸੁ ਏਵਂ ਵਦੇਸਿ, ‘ਸਮਣਂ ਗੋਤਮਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਕਿਂ ਲਭਿਸ੍ਸਸਿ, ਮਮ, ਅਯ੍ਯੇ, ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਤੇਸਂ ਦਾਨਂ ਦੇਹੀ’ਤਿ, ਕਥੇਹਿ ਤਾਵ ਮੇ, ਤਵ, ਅਯ੍ਯਾ, ਕਿਂ ਜਾਨਨ੍ਤੀ’’ਤਿ? ‘‘‘ਅਹੋ, ਸਾਮਿ, ਮਾ ਏਵਂ ਵਦ, ਮਮ ਅਯ੍ਯਾਨਂ ਅਞ੍ਞਾਤਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਸਬ੍ਬਂ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਸਬ੍ਬਂ ਕਾਯਵਚੀਮਨੋਕਮ੍ਮਂ ਇਦਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਇਦਂ ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ ਸਬ੍ਬਂ ਭਬ੍ਬਾਭਬ੍ਬਂ ਜਾਨਨ੍ਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਏਵਂ ਵਦੇਸੀ’’ਤਿ. ‘‘ਆਮ, ਵਦੇਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਦਿ ਏਵਂ, ਅਤਿਭਾਰਿਯਂ ਤੇ ਕਤਂ, ਏਤ੍ਤਕਂ ਕਾਲਂ ਮਯ੍ਹਂ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਅਨਾਚਿਕ੍ਖਨ੍ਤੇਨ, ਅਜ੍ਜ ਮਯਾ ਅਯ੍ਯਾਨਂ ਞਾਣਾਨੁਭਾਵੋ ਞਾਤੋ, ਗਚ੍ਛ, ਸਮ੍ਮ, ਅਯ੍ਯੇ, ਮਮ ਵਚਨੇਨ ਨਿਮਨ੍ਤੇਹੀ’’ਤਿ. ਸੋ ਨਿਗਣ੍ਠਾਨਂ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤੇ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਮਯ੍ਹਂ ਸਹਾਯਕੋ ਸਿਰਿਗੁਤ੍ਤੋ ਸ੍ਵਾਤਨਾਯ ਤੁਮ੍ਹੇ ਨਿਮਨ੍ਤੇਤੀ’’ਤਿ ਆਹ. ‘‘ਸਿਰਿਗੁਤ੍ਤੇਨ ਸਾਮਂ ਤ੍ਵਂ ਵੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਅਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ਤੇ ਹਟ੍ਠਤੁਟ੍ਠਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ‘‘ਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਂ ਨੋ ਕਿਚ੍ਚਂ, ਸਿਰਿਗੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਮ੍ਹੇਸੁ ਪਸਨ੍ਨਕਾਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਕਾ ਨਾਮ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਵਦਿਂਸੁ.

ਸਿਰਿਗੁਤ੍ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਮਹਨ੍ਤਂ ਨਿਵੇਸਨਂ. ਸੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਗੇਹਾਨਂ ਅਨ੍ਤਰੇ ਉਭਤੋ ਦੀਘਂ ਆਵਾਟਂ ਖਣਾਪੇਤ੍ਵਾ ਗੂਥਕਲਲਸ੍ਸ ਪੂਰਾਪੇਸਿ. ਬਹਿਆਵਾਟੇ ਦ੍ਵੀਸੁ ਪਰਿਯਨ੍ਤੇਸੁ ਖਾਣੁਕੇ ਕੋਟ੍ਟਾਪੇਤ੍ਵਾ ਤੇਸੁ ਰਜ੍ਜੁਯੋ ਬਨ੍ਧਾਪੇਤ੍ਵਾ ਆਸਨਾਨਂ ਪੁਰਿਮਪਾਦੇ ਆਵਾਟਸ੍ਸ ਪੁਰਿਮਪਸ੍ਸੇ ਠਪਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਿਮਪਾਦੇ ਰਜ੍ਜੁਕੇਸੁ ਠਪਾਪੇਸਿ. ‘‘ਏਵਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਕਾਲੇ ਏਵਂ ਅਵਂਸਿਰਾ ਪਤਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਮਞ੍ਞਮਾਨੋ ਯਥਾ ਆਵਾਟੋ ਨ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਏਵਂ ਆਸਨਾਨਂ ਉਪਰਿ ਪਚ੍ਚਤ੍ਥਰਣਾਨਿ ਦਾਪੇਸਿ. ਮਹਨ੍ਤਾ ਮਹਨ੍ਤਾ ਚਾਟਿਯੋ ਠਪਾਪੇਤ੍ਵਾ ਕਦਲਿਪਣ੍ਣੇਹਿ ਚ ਸੇਤਪਿਲੋਤਿਕਾਹਿ ਚ ਮੁਖਾਨਿ ਬਨ੍ਧਾਪੇਤ੍ਵਾ ਤਾ ਤੁਚ੍ਛਾ ਏਵ ਗੇਹਸ੍ਸ ਪਚ੍ਛਿਮਭਾਗੇ ਬਹਿ ਯਾਗੁਭਤ੍ਤਸਿਤ੍ਥਸਪ੍ਪਿਤੇਲਮਧੁਫਾਣਿਤਪੂਵਚੁਣ੍ਣਮਕ੍ਖਿਤਾ ਕਤ੍ਵਾ ਠਪਾਪੇਸਿ. ਗਰਹਦਿਨ੍ਨੋ ਪਾਤੋਵ ਤਸ੍ਸ ਘਰਂ ਵੇਗੇਨ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ, ‘‘ਅਯ੍ਯਾਨਂ ਸਕ੍ਕਾਰੋ ਸਜ੍ਜਿਤੋ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿ. ‘‘ਆਮ, ਸਮ੍ਮ, ਸਜ੍ਜਿਤੋ’’ਤਿ. ‘‘ਕਹਂ ਪਨ ਏਸੋ’’ਤਿ. ‘‘ਏਤਾਸੁ ਏਤ੍ਤਿਕਾਸੁ ਚਾਟੀਸੁ ਯਾਗੁ, ਏਤ੍ਤਿਕਾਸੁ ਭਤ੍ਤਂ, ਏਤ੍ਤਿਕਾਸੁ ਸਪ੍ਪਿਫਾਣਿਤਪੂਵਾਦੀਨਿ ਪੂਰਿਤਾਨਿ, ਆਸਨਾਨਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਾਨੀ’’ਤਿ. ਸੋ ‘‘ਸਾਧੂ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਗਤੋ ਤਸ੍ਸ ਗਤਕਾਲੇ ਪਞ੍ਚਸਤਾ ਨਿਗਣ੍ਠਾ ਆਗਮਿਂਸੁ. ਸਿਰਿਗੁਤ੍ਤੋ ਗੇਹਾ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚਪਤਿਟ੍ਠਿਤੇਨ ਨਿਗਣ੍ਠੇ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਤੇਸਂ ਪੁਰਤੋ ਅਞ੍ਜਲਿਂ ਪਗ੍ਗਯ੍ਹ ਠਿਤੋ ਏਵਂ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਤੁਮ੍ਹੇ ਕਿਰ ਅਤੀਤਾਦਿਭੇਦਂ ਸਬ੍ਬਂ ਜਾਨਾਥ, ਏਵਂ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਉਪਟ੍ਠਾਕੇਨ ਮਯ੍ਹਂ ਕਥਿਤਂ. ਸਚੇ ਸਬ੍ਬਂ ਤੁਮ੍ਹੇ ਜਾਨਾਥ, ਮਯ੍ਹਂ ਗੇਹਂ ਮਾ ਪਵਿਸਿਤ੍ਥ. ਮਮ ਗੇਹਂ ਪਵਿਟ੍ਠਾਨਞ੍ਹਿ ਵੋ ਨੇਵ ਯਾਗੁ ਅਤ੍ਥਿ, ਨ ਭਤ੍ਤਾਦੀਨਿ. ਸਚੇ ਅਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਪਵਿਸਿਸ੍ਸਥ, ਗੂਥਆਵਾਟੇ ਵੋ ਪਾਤੇਤ੍ਵਾ ਪੋਥੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਪੁਰਿਸਾਨਂ ਸਞ੍ਞਂ ਅਦਾਸਿ. ਏਵਂ ਤੇਸਂ ਨਿਸੀਦਨਭਾਵਂ ਞਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਿਮਪਸ੍ਸੇ ਠਤ੍ਵਾ ਆਸਨਾਨਂ ਉਪਰਿ ਪਚ੍ਚਤ੍ਥਰਣਾਨਿ ਅਪਨੇਯ੍ਯਾਥ, ਮਾ ਤਾਨਿ ਅਸੁਚਿਨਾ ਮਕ੍ਖਯਿਂਸੂਤਿ.

ਅਥ ਨਿਗਣ੍ਠੇ ‘‘ਇਤੋ ਏਥ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਆਹ. ਨਿਗਣ੍ਠਾ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਾਸਨੇਸੁ ਨਿਸੀਦਿਤੁਂ ਆਰਭਿਂਸੁ. ਅਥ ਨੇ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਵਦਿਂਸੁ – ‘‘ਆਗਮੇਥ, ਭਨ੍ਤੇ, ਮਾ ਤਾਵ ਨਿਸੀਦਥਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਕਾਰਣਾ’’ਤਿ? ‘‘ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਗੇਹਂ ਪਵਿਟ੍ਠਾਨਂ ਅਯ੍ਯਾਨਂ ਵਤ੍ਤਂ ਞਤ੍ਵਾ ਨਿਸੀਦਿਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਕਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਆਵੁਸੋ’’ਤਿ? ‘‘ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਤ੍ਤਾਸਨਮੂਲੇਸੁ ਠਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਏਕਪ੍ਪਹਾਰੇਨੇਵ ਨਿਸੀਦਿਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ. ਇਦਂ ਕਿਰਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ – ‘‘ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਆਵਾਟੇ ਪਤਿਤੇ ‘ਮਾ, ਆਵੁਸੋ, ਅਵਸੇਸਾ ਆਸਨੇ ਨਿਸੀਦਨ੍ਤੂ’ਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਮਾ ਲਭਤੂ’’ਤਿ. ਤੇ ‘‘ਸਾਧੂ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਮੇਹਿ ਕਥਿਤਕਥਂ ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਕਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤਯਿਂਸੁ. ਅਥ ਸਬ੍ਬੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਤ੍ਤਾਸਨਮੂਲੇ ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਅਟ੍ਠਂਸੁ. ਅਥ ਨੇ, ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਖਿਪ੍ਪਂ ਏਕਪ੍ਪਹਾਰੇਨੇਵ ਨਿਸੀਦਥਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤੇਸਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਭਾਵਂ ਞਤ੍ਵਾ ਆਸਨਾਨਂ ਉਪਰਿ ਪਚ੍ਚਤ੍ਥਰਣਾਨਿ ਨੀਹਰਿਂਸੁ. ਨਿਗਣ੍ਠਾ ਏਕਪ੍ਪਹਾਰੇਨੇਵ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ, ਰਜ੍ਜੂਨਂ ਉਪਰਿ ਠਪਿਤਾ ਆਸਨਪਾਦਾ ਭਟ੍ਠਾ, ਨਿਗਣ੍ਠਾ ਅਵਂਸਿਰਾ ਆਵਾਟੇ ਪਤਿਂਸੁ. ਸਿਰਿਗੁਤ੍ਤੋ ਤੇਸੁ ਪਤਿਤੇਸੁ ਦ੍ਵਾਰਂ ਪਿਦਹਿਤ੍ਵਾ ਤੇ ਉਤ੍ਤਿਣ੍ਣੁਤ੍ਤਿਣ੍ਣੇ ‘‘ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਕਸ੍ਮਾ ਨ ਜਾਨਾਥਾ’’ਤਿ ਦਣ੍ਡੇਹਿ ਪਾਥੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਏਤ੍ਤਕਂ ਏਤੇਸਂ ਵਟ੍ਟਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਦ੍ਵਾਰਂ ਵਿਵਰਾਪੇਸਿ. ਤੇ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਪਲਾਯਿਤੁਂ ਆਰਭਿਂਸੁ. ਗਮਨਮਗ੍ਗੇ ਪਨ ਤੇਸਂ ਸੁਧਾਪਰਿਕਮ੍ਮਕਤਂ ਭੂਮਿਂ ਪਿਚ੍ਛਿਲਂ ਕਾਰਾਪੇਸਿ. ਤੇ ਤਤ੍ਥ ਅਸਣ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਪਤਿਤੇ ਪਤਿਤੇ ਪੁਨ ਪੋਥਾਪੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਲਂ ਏਤ੍ਤਕਂ ਤੁਮ੍ਹਾਕ’’ਨ੍ਤਿ ਉਯ੍ਯੋਜੇਸਿ. ਤੇ ‘‘ਨਾਸਿਤਮ੍ਹਾ ਤਯਾ, ਨਾਸਿਤਮ੍ਹਾ ਤਯਾ’’ਤਿ ਕਨ੍ਦਨ੍ਤਾ ਉਪਟ੍ਠਾਕਸ੍ਸ ਗੇਹਦ੍ਵਾਰਂ ਅਗਮਂਸੁ.

ਗਰਹਦਿਨ੍ਨੋ ਤਂ ਵਿਪ੍ਪਕਾਰਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਕੁਦ੍ਧੋ ‘‘ਨਾਸਿਤਮ੍ਹਿ ਸਿਰਿਗੁਤ੍ਤੇਨ, ਹਤ੍ਥਂ ਪਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਵਨ੍ਦਨ੍ਤਾਨਂ ਸਦੇਵਕੇ ਲੋਕੇ ਯਥਾਰੁਚਿਯਾ ਦਾਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥੇ ਨਾਮ ਪੁਞ੍ਞਕ੍ਖੇਤ੍ਤਭੂਤੇ ਮਮ, ਅਯ੍ਯੇ, ਪੋਥਾਪੇਤ੍ਵਾ ਬ੍ਯਸਨਂ ਪਾਪੇਸੀ’’ਤਿ ਰਾਜਕੁਲਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਕਹਾਪਣਸਹਸ੍ਸਂ ਦਣ੍ਡਂ ਕਾਰੇਸਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਰਾਜਾ ਸਾਸਨਂ ਪੇਸੇਸਿ. ਸੋ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਰਾਜਾਨਂ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ, ‘‘ਦੇਵ, ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਦਣ੍ਡਂ ਗਣ੍ਹਥ, ਮਾ ਅਨੁਪਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਆਹ. ‘‘ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਸਾਧੁ, ਦੇਵਾ’’ਤਿ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ ਗਣ੍ਹਾਹੀ’’ਤਿ. ਦੇਵ, ਮਯ੍ਹਂ ਸਹਾਯਕੋ ਨਿਗਣ੍ਠਸਾਵਕੋ ਮਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤਨਿਸਿਨ੍ਨਟ੍ਠਾਨਾਦੀਸੁ ਅਭਿਣ੍ਹਂ ਏਵਂ ਵਦੇਸਿ – ‘‘ਸਮ੍ਮ, ਕਿਂ ਤੇ ਸਮਣੇਨ ਗੋਤਮੇਨ, ਤਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਕਿਂ ਲਭਿਸ੍ਸਸੀ’’ਤਿ ਇਦਂ ਆਦਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਿਰਿਗੁਤ੍ਤੋ ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਆਰੋਚੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਦੇਵ, ਸਚੇ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਕਾਰਣੇ ਦਣ੍ਡਂ ਗਹੇਤੁਂ ਯੁਤ੍ਤਂ, ਗਣ੍ਹਥਾ’’ਤਿ. ਰਾਜਾ ਗਰਹਦਿਨ੍ਨਂ ਓਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਚ੍ਚਂ ਕਿਰ ਤੇ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ‘‘ਸਚ੍ਚਂ, ਦੇਵਾ’’ਤਿ. ਤ੍ਵਂ ਏਤ੍ਤਕਮ੍ਪਿ ਅਜਾਨਨ੍ਤੇ ਸਤ੍ਥਾਰੋਤਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵਿਚਰਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਬ੍ਬਂ ਜਾਨਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਕਿਂ ਕਾਰਣਾ ਤਥਾਗਤਸਾਵਕਸ੍ਸ ਕਥੇਸਿ. ‘‘ਤਯਾ ਆਰੋਪਿਤਦਣ੍ਡੋ ਤੁਯ੍ਹਮੇਵ ਹੋਤੂ’’ਤਿ ਏਵਂ ਸ੍ਵੇਵ ਦਣ੍ਡਂ ਪਾਪਿਤੋ, ਤਸ੍ਸੇਵ ਕੁਲੂਪਕਾ ਪੋਥੇਤ੍ਵਾ ਨੀਹਟਾ.

ਸੋ ਤਂ ਕੁਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਅਡ੍ਢਮਾਸਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਸਿਰਿਗੁਤ੍ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਕਥੇਤ੍ਵਾ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਏਵਂ ਵਿਚਰਿਤੁਂ ਮਯ੍ਹਂ ਅਯੁਤ੍ਤਂ, ਏਤਸ੍ਸ ਕੁਲੂਪਕਾਨਮ੍ਪਿ ਮਯਾ ਬ੍ਯਸਨਂ ਕਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਸਿਰਿਗੁਤ੍ਤਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਹ – ‘‘ਸਹਾਯ ਸਿਰਿਗੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ, ਸਮ੍ਮਾ’’ਤਿ? ‘‘ਞਾਤਿਸੁਹਜ੍ਜਾਨਂ ਨਾਮ ਕਲਹੋਪਿ ਹੋਤਿ ਵਿਵਾਦੋਪਿ, ਕਿਂ ਤ੍ਵਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਨ ਕਥੇਸਿ, ਕਸ੍ਮਾ ਏਵਂ ਕਰੋਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਸਮ੍ਮ, ਤਵ ਮਯਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਕਥਨਤੋ ਨ ਕਥੇਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਂ, ਸਮ੍ਮ, ਕਤਂ, ਕਤਮੇਵ ਤਂ ਨ ਮਯਂ ਮੇਤ੍ਤਿਂ ਭਿਨ੍ਦਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ. ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਉਭੋਪਿ ਏਕਟ੍ਠਾਨੇ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਨਿਸੀਦਨ੍ਤਿ. ਅਥੇਕਦਿਵਸਂ ਸਿਰਿਗੁਤ੍ਤੋ ਗਰਹਦਿਨ੍ਨਂ ਆਹ – ‘‘ਕਿਂ ਤੇ ਨਿਗਣ੍ਠੇਹਿ, ਤੇ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਕਿਂ ਲਭਿਸ੍ਸਸਿ, ਮਮ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤੁਂ ਵਾ ਅਯ੍ਯਾਨਂ ਦਾਨਂ ਦਾਤੁਂ ਵਾ ਕਿਂ ਤੇ ਨ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ? ਸੋਪਿ ਏਤਮੇਵ ਪਚ੍ਚਾਸੀਸਤਿ, ਤੇਨਸ੍ਸ ਕਣ੍ਡੁਵਨਟ੍ਠਾਨੇ ਨਖੇਨ ਵਿਲੇਖਿਤਂ ਵਿਯ ਅਹੋਸਿ. ਸੋ, ‘‘ਸਿਰਿਗੁਤ੍ਤ, ਤਵ ਸਤ੍ਥਾ ਕਿਂ ਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿ. ‘‘ਅਮ੍ਭੋ, ਮਾ ਏਵਂ ਵਦ, ਸਤ੍ਥੁ ਮੇ ਅਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਅਤੀਤਾਦਿਭੇਦਂ ਸਬ੍ਬਂ ਜਾਨਾਤਿ, ਸੋਲ਼ਸਹਾਕਾਰੇਹਿ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਅਹਂ ਏਵਂ ਨ ਜਾਨਾਮਿ, ਕਸ੍ਮਾ ਮਯ੍ਹਂ ਏਤ੍ਤਕਂ ਕਾਲਂ ਨ ਕਥੇਸਿ, ਤੇਨ ਹਿ ਤ੍ਵਂ ਗਚ੍ਛ, ਤਵ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਸ੍ਵਾਤਨਾਯ ਨਿਮਨ੍ਤੇਹਿ, ਭੋਜੇਸ੍ਸਾਮਿ, ਪਞ੍ਚਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁਸਤੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਮਮ ਭਿਕ੍ਖਂ ਗਣ੍ਹਿਤੁਂ ਵਦੇਹੀ’’ਤਿ.

ਸਿਰਿਗੁਤ੍ਤੋ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਏਵਮਾਹ – ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਮਮ ਸਹਾਯਕੋ ਗਰਹਦਿਨ੍ਨੋ ਤੁਮ੍ਹੇ ਨਿਮਨ੍ਤਾਪੇਤਿ, ਪਞ੍ਚਹਿ ਕਿਰ ਭਿਕ੍ਖੁਸਤੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸ੍ਵੇ ਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖਂ ਗਣ੍ਹਥ, ਪੁਰਿਮਦਿਵਸੇ ਖੋ ਪਨ ਤਸ੍ਸ ਕੁਲੂਪਕਾਨਂ ਮਯਾ ਇਦਂ ਨਾਮ ਕਤਂ, ਮਯਾ ਕਤਸ੍ਸ ਪਟਿਕਰਣਮ੍ਪਿ ਨ ਜਾਨਾਮਿ, ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਸੁਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖਂ ਦਾਤੁਕਾਮਤਮ੍ਪਿ ਨ ਜਾਨਾਮਿ, ਆਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਯੁਤ੍ਤਂ ਚੇ, ਅਧਿਵਾਸੇਥ. ਨੋ ਚੇ, ਮਾ ਅਧਿਵਾਸਯਿਤ੍ਥਾ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਸੋ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਕਾਤੁ ਕਾਮੋ’’ਤਿ ਆਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਅਦ੍ਦਸ ‘‘ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਗੇਹਾਨਂ ਅਨ੍ਤਰੇ ਮਹਨ੍ਤਂ ਆਵਾਟਂ ਖਣਾਪੇਤ੍ਵਾ ਅਸੀਤਿਸਕਟਮਤ੍ਤਾਨਿ ਖਦਿਰਦਾਰੂਨਿ ਆਹਰਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪੂਰਾਪੇਤ੍ਵਾ ਅਗ੍ਗਿਂ ਦਤ੍ਵਾ ਅਮ੍ਹੇ ਅਙ੍ਗਾਰਆਵਾਟੇ ਪਾਤੇਤ੍ਵਾ ਨਿਗ੍ਗਣ੍ਹਿਤੁਕਾਮੋ’’ਤਿ. ਪੁਨ ਆਵਜ੍ਜੇਸਿ – ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਤਤ੍ਥ ਗਤਪਚ੍ਚਯਾ ਅਤ੍ਥੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ. ਤਤੋ ਇਦਂ ਅਦ੍ਦਸ – ‘‘ਅਹਂ ਅਙ੍ਗਾਰਆਵਾਟੇ ਪਾਦਂ ਪਸਾਰੇਸ੍ਸਾਮਿ, ਤਂ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਠਪਿਤਕਿਲਞ੍ਜਂ ਅਨ੍ਤਰਧਾਯਿਸ੍ਸਤਿ, ਅਙ੍ਗਾਰਕਾਸੁਂ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਚਕ੍ਕਮਤ੍ਤਂ ਮਹਾਪਦੁਮਂ ਉਟ੍ਠਹਿਸ੍ਸਤਿ, ਅਥਾਹਂ ਪਦੁਮਕਣ੍ਣਿਕਾ ਅਕ੍ਕਮਨ੍ਤੋ ਆਸਨੇ ਨਿਸੀਦਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਪਞ੍ਚਸਤਾ ਭਿਕ੍ਖੂਪਿ ਤਥੇਵ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਨਿਸੀਦਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਮਹਾਜਨੋ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਸ੍ਸਤਿ, ਅਹਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਾਗਮੇ ਦ੍ਵੀਹਿ ਗਾਥਾਹਿ ਅਨੁਮੋਦਨਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਅਨੁਮੋਦਨਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਚਤੁਰਾਸੀਤਿਯਾ ਪਾਣਸਹਸ੍ਸਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਭਿਸਮਯੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਸਿਰਿਗੁਤ੍ਤੋ ਚ ਗਰਹਦਿਨ੍ਨੋ ਚ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਚ ਧਨਰਾਸਿਂ ਸਾਸਨੇ ਵਿਕਿਰਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਇਮਂ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਮਯਾ ਗਨ੍ਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਭਿਕ੍ਖਂ ਅਧਿਵਾਸੇਸਿ.

ਸਿਰਿਗੁਤ੍ਤੋ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥੁ ਅਧਿਵਾਸਨਂ ਗਰਹਦਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਆਰੋਚੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਲੋਕਜੇਟ੍ਠਸ੍ਸ ਸਕ੍ਕਾਰਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਗਰਹਦਿਨ੍ਨੋ ‘‘ਇਦਾਨਿਸ੍ਸ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਯੁਤ੍ਤਕਂ ਜਾਨਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਗੇਹਾਨਂ ਅਨ੍ਤਰੇ ਮਹਨ੍ਤਂ ਆਵਾਟਂ ਖਣਾਪੇਤ੍ਵਾ ਅਸੀਤਿਸਕਟਮਤ੍ਤਾਨਿ ਖਦਿਰਦਾਰੂਨਿ ਆਹਰਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪੂਰਾਪੇਤ੍ਵਾ ਅਗ੍ਗਿਂ ਦਤ੍ਵਾ ਖਦਿਰਙ੍ਗਾਰਰਾਸੀਨਂ ਯੋਜਾਪੇਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਰਤ੍ਤਿਂ ਧਮਾਪੇਤ੍ਵਾ ਖਦਿਰਙ੍ਗਾਰਰਾਸਿਂ ਕਾਰਾਪੇਤ੍ਵਾ ਆਵਾਟਮਤ੍ਥਕੇ ਰੁਕ੍ਖਪਦਰਾਨਿ ਠਪਾਪੇਤ੍ਵਾ ਕਿਲਞ੍ਜੇਨ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਗੋਮਯੇਨ ਲਿਮ੍ਪਾਪੇਤ੍ਵਾ ਏਕੇਨ ਪਸ੍ਸੇਨ ਦੁਬ੍ਬਲਦਣ੍ਡਕੇ ਅਤ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾ ਗਮਨਮਗ੍ਗਂ ਕਾਰੇਸਿ, ‘‘ਏਵਂ ਅਕ੍ਕਨ੍ਤਅਕ੍ਕਨ੍ਤਕਾਲੇ ਦਣ੍ਡਕੇਸੁ ਭਗ੍ਗੇਸੁ ਪਰਿਵਟ੍ਟੇਤ੍ਵਾ ਅਙ੍ਗਾਰਕਾਸੁਯਂ ਪਤਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਮਞ੍ਞਮਾਨੋ ਗੇਹਪਚ੍ਛਾਭਾਗੇ ਸਿਰਿਗੁਤ੍ਤੇਨ ਠਪਿਤਨਿਯਾਮੇਨੇਵ ਚਾਟਿਯੋ ਠਪਾਪੇਸਿ, ਆਸਨਾਨਿਪਿ ਤਥੇਵ ਪਞ੍ਞਾਪੇਸਿ. ਸਿਰਿਗੁਤ੍ਤੋ ਪਾਤੋਵ ਤਸ੍ਸ ਗੇਹਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਤੋ ਤੇ, ਸਮ੍ਮ, ਸਕ੍ਕਾਰੋ’’ਤਿ ਆਹ. ‘‘ਆਮ, ਸਮ੍ਮਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕਹਂ ਪਨ ਸੋ’’ਤਿ? ‘‘ਏਹਿ, ਪਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਸਬ੍ਬਂ ਸਿਰਿਗੁਤ੍ਤੇਨ ਦਸ੍ਸਿਤਨਯੇਨੇਵ ਦਸ੍ਸੇਸਿ. ਸਿਰਿਗੁਤ੍ਤੋ ‘‘ਸਾਧੁ, ਸਮ੍ਮਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਮਹਾਜਨੋ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿ. ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਕੇਨ ਹਿ ਨਿਮਨ੍ਤਿਤੇ ਮਹਨ੍ਤੋ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੋ ਅਹੋਸਿ. ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਕਾਪਿ ‘‘ਸਮਣਸ੍ਸ ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਵਿਪ੍ਪਕਾਰਂ ਪਸ੍ਸਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਸਨ੍ਨਿਪਤਨ੍ਤਿ, ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਕਾਪਿ ‘‘ਅਜ੍ਜ ਸਤ੍ਥਾ ਮਹਾਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਦੇਸੇਸ੍ਸਤਿ, ਬੁਦ੍ਧਵਿਸਯਂ ਬੁਦ੍ਧਲੀਲਂ ਉਪਧਾਰੇਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਸਨ੍ਨਿਪਤਨ੍ਤਿ.

ਪੁਨਦਿਵਸੇ ਸਤ੍ਥਾ ਪਞ੍ਚਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁਸਤੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਗਰਹਦਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਗੇਹਦ੍ਵਾਰਂ ਅਗਮਾਸਿ. ਸੋ ਗੇਹਾ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚਪਤਿਟ੍ਠਿਤੇਨ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪੁਰਤੋ ਅਞ੍ਜਲਿਂ ਪਗ੍ਗਯ੍ਹ ਠਿਤੋ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ‘ਤੁਮ੍ਹੇ ਕਿਰ ਅਤੀਤਾਦਿਭੇਦਂ ਸਬ੍ਬਂ ਜਾਨਾਥ, ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਸੋਲ਼ਸਹਾਕਾਰੇਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਥਾ’ਤਿ ਏਵਂ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਉਪਟ੍ਠਾਕੇਨ ਮਯ੍ਹਂ ਕਥਿਤਂ. ਸਚੇ ਜਾਨਾਥ, ਮਯ੍ਹਂ ਗੇਹਂ ਮਾ ਪਵਿਸਿਤ੍ਥ. ਪਵਿਟ੍ਠਾਨਞ੍ਹਿ ਵੋ ਨੇਵ ਯਾਗੁ ਅਤ੍ਥਿ, ਨ ਭਤ੍ਤਾਦੀਨਿ, ਸਬ੍ਬੇ ਖੋ ਪਨ ਤੁਮ੍ਹੇ ਅਙ੍ਗਾਰਕਾਸੁਯਂ ਪਾਤੇਤ੍ਵਾ ਨਿਗ੍ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥੁ ਪਤ੍ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਤੋ ਏਥ ਭਗਵਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ, ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਗੇਹਂ ਆਗਤਾਨਂ ਵਤ੍ਤਂ ਞਤ੍ਵਾ ਆਗਨ੍ਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਆਹ. ‘‘ਕਿਂ ਕਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਆਵੁਸੋ’’ਤਿ? ‘‘ਏਕੇਕਸ੍ਸ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਪੁਰਤੋ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨਕਾਲੇ ਪਚ੍ਛਾ ਅਞ੍ਞੇਨ ਆਗਨ੍ਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਕਿਰਸ੍ਸ ਅਹੋਸਿ – ‘‘ਪੁਰਤੋ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਅਙ੍ਗਾਰਕਾਸੁਯਂ ਪਤਿਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਵਸੇਸਾ ਨ ਆਗਚ੍ਛਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਏਕੇਕਮੇਵ ਪਾਤੇਤ੍ਵਾ ਨਿਗ੍ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਸਾਧੂ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਏਕਕੋਵ ਪਾਯਾਸਿ. ਗਰਹਦਿਨ੍ਨੋ ਅਙ੍ਗਾਰਕਾਸੁਂ ਪਤ੍ਵਾ ਅਪਸਕ੍ਕਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤੋ ‘‘ਪੁਰਤੋ ਯਾਥ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਆਹ. ਅਥ ਸਤ੍ਥਾ ਅਙ੍ਗਾਰਕਾਸੁਮਤ੍ਥਕੇ ਪਾਦਂ ਪਸਾਰੇਸਿ, ਕਿਲਞ੍ਜਂ ਅਨ੍ਤਰਧਾਯਿ, ਅਙ੍ਗਾਰਕਾਸੁਂ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਚਕ੍ਕਮਤ੍ਤਾਨਿ ਪਦੁਮਾਨਿ ਉਟ੍ਠਹਿਂਸੁ. ਸਤ੍ਥਾ ਪਦੁਮਕਣ੍ਣਿਕਾ ਅਕ੍ਕਮਨ੍ਤੋ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੇ ਬੁਦ੍ਧਾਸਨੇ ਨਿਸੀਦਿ, ਭਿਕ੍ਖੂਪਿ ਤਥੇਵ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ. ਗਰਹਦਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਕਾਯਤੋ ਡਾਹੋ ਉਟ੍ਠਹਿ.

ਸੋ ਵੇਗੇਨ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਿਰਿਗੁਤ੍ਤਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ, ‘‘ਸਾਮਿ, ਮੇ ਤਾਣਂ ਹੋਹੀ’’ਤਿ ਆਹ. ‘‘ਕਿਂ ਏਤ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਤਾਨਂ ਗੇਹੇ ਯਾਗੁ ਵਾ ਭਤ੍ਤਾਦੀਨਿ ਵਾ ਨਤ੍ਥਿ, ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਕਰੋਮੀ’’ਤਿ? ‘‘ਕਿਂ ਪਨ ਤਯਾ ਕਤ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਅਹਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਗੇਹਾਨਂ ਅਨ੍ਤਰੇ ਮਹਨ੍ਤਂ ਆਵਾਟਂ ਅਙ੍ਗਾਰਸ੍ਸ ਪੂਰਂ ਕਾਰੇਸਿਂ – ‘‘ਤਤ੍ਥ ਪਾਤੇਤ੍ਵਾ ਨਿਗ੍ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਅਥ ਨਂ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਮਹਾਪਦੁਮਾਨਿ ਉਟ੍ਠਹਿਂਸੁ. ਸਬ੍ਬੇ ਪਦੁਮਕਣ੍ਣਿਕਾ ਅਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਾਸਨੇਸੁ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ, ਇਦਾਨਿ ਕਿਂ ਕਰੋਮਿ, ਸਾਮੀ’’ਤਿ? ਨਨੁ ਤ੍ਵਂ ਇਦਾਨੇਵ ਮਯ੍ਹਂ ‘‘‘ਏਤ੍ਤਿਕਾ ਚਾਟਿਯੋ, ਏਤ੍ਤਿਕਾ ਯਾਗੁ, ਏਤ੍ਤਕਾਨਿ ਸਤ੍ਤਾਦੀਨੀ’ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਸੀ’’ਤਿ. ‘‘ਮੁਸਾ ਤਂ, ਸਾਮਿ, ਤੁਚ੍ਛਾਵ ਚਾਟਿਯੋ’’ਤਿ. ਹੋਤੁ, ‘‘ਗਚ੍ਛ, ਤਾਸੁ ਚਾਟੀਸੁ ਯਾਗੁਆਦੀਨਿ ਓਲੋਕੇਹੀ’’ਤਿ. ਤਂ ਖਣਞ੍ਞੇਵ ਤੇਨ ਯਾਸੁ ਚਾਟੀਸੁ ‘‘ਯਾਗੂ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਾ ਯਾਗੁਯਾ ਪੂਰਯਿਂਸੁ, ਯਾਸੁ ‘‘ਭਤ੍ਤਾਦੀਨੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਾ ਭਤ੍ਤਾਦੀਨਂ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾਵ ਅਹੇਸੁਂ. ਤਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਦਿਸ੍ਵਾਵ ਗਰਹਦਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਸਰੀਰਂ ਪੀਤਿਪਾਮੋਜ੍ਜੇਨ ਪਰਿਪੂਰਿਤਂ, ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਸਨ੍ਨਂ. ਸੋ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਬੁਦ੍ਧਪ੍ਪਮੁਖਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਪਰਿਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਕਤਭਤ੍ਤਕਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਸਤ੍ਥੁਨੋ ਅਨੁਮੋਦਨਂ ਕਾਰੇਤੁਕਾਮੋ ਪਤ੍ਤਂ ਗਣ੍ਹਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਅਨੁਮੋਦਨਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ‘‘ਇਮੇ ਸਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਞਾਚਕ੍ਖੁਨੋ ਅਭਾਵੇਨੇਵ ਮਮ ਸਾਵਕਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧਸਾਸਨਸ੍ਸ ਗੁਣਂ ਨ ਜਾਨਨ੍ਤਿ. ਪਞ੍ਞਾਚਕ੍ਖੁਵਿਰਹਿਤਾ ਹਿ ਅਨ੍ਧਾ ਨਾਮ, ਪਞ੍ਞਵਨ੍ਤੋ ਸਚਕ੍ਖੁਕਾ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਇਮਾ ਗਾਥਾ ਅਭਾਸਿ –

੫੮. ‘‘ਯਥਾ ਸਙ੍ਕਾਰਧਾਨਸ੍ਮਿਂ, ਉਜ੍ਝਿਤਸ੍ਮਿਂ ਮਹਾਪਥੇ;

ਪਦੁਮਂ ਤਤ੍ਥ ਜਾਯੇਥ, ਸੁਚਿਗਨ੍ਧਂ ਮਨੋਰਮਂ.

੫੯. ‘‘ਏਵਂ ਸਙ੍ਕਾਰਭੂਤੇਸੁ, ਅਨ੍ਧਭੂਤੇ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੇ;

ਅਤਿਰੋਚਤਿ ਪਞ੍ਞਾਯ, ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸਾਵਕੋ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਸਙ੍ਕਾਰਧਾਨਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਕਾਰਠਾਨਸ੍ਮਿਂ, ਕਚਵਰਰਾਸਿਮ੍ਹੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਉਜ੍ਝਿਤਸ੍ਮਿਂ ਮਹਾਪਥੇਤਿ ਮਹਾਮਗ੍ਗੇ ਛਡ੍ਡਿਤਸ੍ਮਿਂ. ਸੁਚਿਗਨ੍ਧਨ੍ਤਿ ਸੁਰਭਿਗਨ੍ਧਂ. ਮਨੋ ਏਤ੍ਥ ਰਮਤੀਤਿ ਮਨੋਰਮਂ. ਸਙ੍ਕਾਰਭੂਤੇਸੂਤਿ ਸਙ੍ਕਾਰਮਿਵ ਭੂਤੇਸੁ. ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੇਤਿ ਪੁਥੂਨਂ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਜਨਨਤੋ ਏਵਂਲਦ੍ਧਨਾਮੇ ਲੋਕਿਯਮਹਾਜਨੇ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਯਥਾ ਨਾਮ ਮਹਾਪਥੇ ਛਡ੍ਡਿਤੇ ਸਙ੍ਕਾਰਰਾਸਿਮ੍ਹਿ ਅਸੁਚਿਜੇਗੁਚ੍ਛਿਯਪਟਿਕੂਲੇਪਿ ਸੁਚਿਗਨ੍ਧਂ ਪਦੁਮਂ ਜਾਯੇਥ, ਤਂ ਰਾਜਰਾਜਮਹਾਮਤ੍ਤਾਦੀਨਂ ਮਨੋਰਮਂ ਪਿਯਂ ਮਨਾਪਂ ਉਪਰਿਮਤ੍ਥਕੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਨਾਰਹਮੇਵ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਏਵਮੇਵ ਸਙ੍ਕਾਰਭੂਤੇਸੁਪਿ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੇਸੁ ਜਾਤੋ ਨਿਪ੍ਪਞ੍ਞਸ੍ਸ ਮਹਾਜਨਸ੍ਸ ਅਚਕ੍ਖੁਕਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਰੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋਪਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਞ੍ਞਾਬਲੇਨ ਕਾਮੇਸੁ ਆਦੀਨਵਂ, ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮੇ ਚ ਆਨਿਸਂਸਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਮਤ੍ਤੇਨਪਿ, ਕਤੋ ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਸੀਲਸਮਾਧਿਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣਦਸ੍ਸਨਾਨਿ ਆਰਾਧੇਤ੍ਵਾਪਿ ਅਤਿਰੋਚਤਿ. ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸਾਵਕੋ ਹਿ ਖੀਣਾਸਵੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਨ੍ਧਭੂਤੇ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੇ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਰੋਚਤਿ ਵਿਰੋਚਤਿ ਸੋਭਤੀਤਿ.

ਦੇਸਨਾਵਸਾਨੇ ਚਤੁਰਾਸੀਤਿਯਾ ਪਾਣਸਹਸ੍ਸਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਭਿਸਮਯੋ ਅਹੋਸਿ. ਗਰਹਦਿਨ੍ਨੋ ਚ ਸਿਰਿਗੁਤ੍ਤੋ ਚ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਂ ਪਾਪੁਣਿਂਸੁ. ਤੇ ਸਬ੍ਬਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਧਨਂ ਬੁਦ੍ਧਸਾਸਨੇ ਵਿਪ੍ਪਕਿਰਿਂਸੁ. ਸਤ੍ਥਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਵਿਹਾਰਮਗਮਾਸਿ. ਭਿਕ੍ਖੂ ਸਾਯਨ੍ਹਸਮਯੇ ਧਮ੍ਮਸਭਾਯਂ ਕਥਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਸੁਂ – ‘‘ਅਹੋ ਅਚ੍ਛਰਿਯਾ ਬੁਦ੍ਧਗੁਣਾ ਨਾਮ, ਤਥਾਰੂਪਂ ਨਾਮ ਖਦਿਰਙ੍ਗਾਰਰਾਸਿਂ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਦੁਮਾਨਿ ਉਟ੍ਠਹਿਂਸੂ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਾਯ ਨੁਤ੍ਥ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਤਰਹਿ ਕਥਾਯ ਸਨ੍ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ, ‘‘ਇਮਾਯ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ – ‘‘ਅਨਚ੍ਛਰਿਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਂ ਮਮ ਏਤਰਹਿ ਬੁਦ੍ਧਭੂਤਸ੍ਸ ਅਙ੍ਗਾਰਰਾਸਿਮ੍ਹਾ ਪਦੁਮਾਨਿ ਉਟ੍ਠਿਤਾਨਿ, ਅਪਰਿਪਕ੍ਕੇ ਞਾਣੇ ਵਤ੍ਤਮਾਨਸ੍ਸ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਭੂਤਸ੍ਸਪਿ ਮੇ ਉਟ੍ਠਹਿਂਸੂ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ, ‘‘ਕਦਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਆਚਿਕ੍ਖਥ ਨੋ’’ਤਿ ਯਾਚਿਤੋ ਅਤੀਤਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ –

‘‘ਕਾਮਂ ਪਤਾਮਿ ਨਿਰਯਂ, ਉਦ੍ਧਂਪਾਦੋ ਅਵਂਸਿਰੋ;

ਨਾਨਰਿਯਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਹਨ੍ਦ ਪਿਣ੍ਡਂ ਪਟਿਗ੍ਗਹਾ’’ਤਿ. (ਜਾ. ੧.੧.੪੦) –

ਇਦਂ ਖਦਿਰਙ੍ਗਾਰਜਾਤਕਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਥੇਸੀਤਿ.

ਗਰਹਦਿਨ੍ਨਵਤ੍ਥੁ ਦ੍ਵਾਦਸਮਂ.

ਪੁਪ੍ਫਵਗ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਚਤੁਤ੍ਥੋ ਵਗ੍ਗੋ.