੩. ਦੀਪਙ੍ਕਰਬੁਦ੍ਧਵਂਸਵਣ੍ਣਨਾ

ਰਮ੍ਮਨਗਰਵਾਸਿਨੋਪਿ ਤੇ ਉਪਾਸਕਾ ਬੁਦ੍ਧਪ੍ਪਮੁਖਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਮਹਾਦਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਭੁਤ੍ਤਾਵਿਂ ਓਨੀਤਪਤ੍ਤਪਾਣਿਂ ਮਾਲਾਗਨ੍ਧਾਦੀਹਿ ਪੂਜੇਤ੍ਵਾ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਦਾਨਾਨੁਮੋਦਨਂ ਸੋਤੁਕਾਮਾ ਉਪਨਿਸੀਦਿਂਸੁ. ਅਥ ਸਤ੍ਥਾ ਤੇਸਂ ਪਰਮਮਧੁਰਂ ਹਦਯਙ੍ਗਮਂ ਦਾਨਾਨੁਮੋਦਨਮਕਾਸਿ –

‘‘ਦਾਨਂ ਨਾਮ ਸੁਖਾਦੀਨਂ, ਨਿਦਾਨਂ ਪਰਮਂ ਮਤਂ;

ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਨ ਸੋਪਾਨਂ, ਪਤਿਟ੍ਠਾਤਿ ਪਵੁਚ੍ਚਤਿ.

‘‘ਦਾਨਂ ਤਾਣਂ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ, ਦਾਨਂ ਬਨ੍ਧੁ ਪਰਾਯਨਂ;

ਦਾਨਂ ਦੁਕ੍ਖਾਧਿਪਨ੍ਨਾਨਂ, ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰਮਾ ਗਤਿ.

‘‘ਦੁਕ੍ਖਨਿਤ੍ਥਰਣਟ੍ਠੇਨ, ਦਾਨਂ ਨਾਵਾਤਿ ਦੀਪਿਤਂ;

ਭਯਰਕ੍ਖਣਤੋ ਦਾਨਂ, ਨਗਰਨ੍ਤਿ ਚ ਵਣ੍ਣਿਤਂ.

‘‘ਦਾਨਂ ਦੁਰਾਸਦਟ੍ਠੇਨ, ਵੁਤ੍ਤਮਾਸਿਵਿਸੋਤਿ ਚ;

ਦਾਨਂ ਲੋਭਮਲਾਦੀਹਿ, ਪਦੁਮਂ ਅਨੁਪਲਿਤ੍ਤਤੋ.

‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਦਾਨਸਮੋ ਲੋਕੇ, ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਅਵਸ੍ਸਯੋ;

ਪਟਿਪਜ੍ਜਥ ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ, ਕਿਰਿਯਾਜ੍ਝਾਸਯੇਨ ਚ.

‘‘ਸਗ੍ਗਲੋਕਨਿਦਾਨਾਨਿ, ਦਾਨਾਨਿ ਮਤਿਮਾ ਇਧ;

ਕੋ ਹਿ ਨਾਮ ਨਰੋ ਲੋਕੇ, ਨ ਦਦੇਯ੍ਯ ਹਿਤੇ ਰਤੋ.

‘‘ਸੁਤ੍ਵਾ ਦੇਵੇਸੁ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ, ਕੋ ਨਰੋ ਦਾਨਸਮ੍ਭਵਂ;

ਨ ਦਜ੍ਜਾ ਸੁਖਪ੍ਪਦਂ ਦਾਨਂ, ਦਾਨਂ ਚਿਤ੍ਤਪ੍ਪਮੋਦਨਂ.

‘‘ਦਾਨੇਨ ਪਟਿਪਨ੍ਨੇਨ, ਅਚ੍ਛਰਾਪਰਿਵਾਰਿਤੋ;

ਰਮਤੇ ਸੁਚਿਰਂ ਕਾਲਂ, ਨਨ੍ਦਨੇ ਸੁਰਨਨ੍ਦਨੇ.

‘‘ਪੀਤਿਮੁਲ਼ਾਰਂ ਵਿਨ੍ਦਤਿ ਦਾਤਾ, ਗਾਰਵਮਸ੍ਮਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ ਲੋਕੇ;

ਕਿਤ੍ਤਿਮਨਨ੍ਤਂ ਯਾਤਿ ਚ ਦਾਤਾ, ਵਿਸ੍ਸਸਨੀਯੋ ਹੋਤਿ ਚ ਦਾਤਾ.

‘‘ਦਤ੍ਵਾ ਦਾਨਂ ਯਾਤਿ ਨਰੋ ਸੋ, ਭੋਗਸਮਿਦ੍ਧਿਂ ਦੀਘਞ੍ਚਾਯੁ;

ਸੁਸ੍ਸਰਤਮ੍ਪਿ ਚ ਵਿਨ੍ਦਤਿ ਰੂਪਂ, ਸਗ੍ਗੇ ਸਦ੍ਧਿਂ ਕੀਲ਼ਤਿ ਦੇਵੇਹਿ;

ਵਿਮਾਨੇਸੁ ਠਤ੍ਵਾ ਨਾਨਾ, ਮਤ੍ਤਮਯੂਰਾਭਿਰੁਤੇਸੁ.

‘‘ਚੋਰਾਰਿਰਾਜੋਦਕਪਾਵਕਾਨਂ, ਧਨਂ ਅਸਾਧਾਰਣਮੇਵ ਦਾਨਂ;

ਦਦਾਤਿ ਤਂ ਸਾਵਕਞਾਣਭੂਮਿਂ, ਪਚ੍ਚੇਕਭੂਮਿਂ ਪਨ ਬੁਦ੍ਧਭੂਮਿ’’ਨ੍ਤਿ. –

ਏਵਮਾਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਦਾਨਾਨੁਮੋਦਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦਾਨਾਨਿਸਂਸਂ ਪਕਾਸੇਤ੍ਵਾ ਤਦਨਨ੍ਤਰਂ ਸੀਲਕਥਂ ਕਥੇਸਿ. ਸੀਲਂ ਨਾਮੇਤਂ ਇਧਲੋਕਪਰਲੋਕਸਮ੍ਪਤ੍ਤੀਨਂ ਮੂਲਂ.

‘‘ਸੀਲਂ ਸੁਖਾਨਂ ਪਰਮਂ ਨਿਦਾਨਂ, ਸੀਲੇਨ ਸੀਲੀ ਤਿਦਿਵਂ ਪਯਾਤਿ;

ਸੀਲਞ੍ਹਿ ਸਂਸਾਰਮੁਪਾਗਤਸ੍ਸ, ਤਾਣਞ੍ਚ ਲੇਣਞ੍ਚ ਪਰਾਯਨਞ੍ਚ.

‘‘ਅਵਸ੍ਸਯੋ ਸੀਲਸਮੋ ਜਨਾਨਂ, ਕੁਤੋ ਪਨਞ੍ਞੋ ਇਧ ਵਾ ਪਰਤ੍ਥ;

ਸੀਲਂ ਗੁਣਾਨਂ ਪਰਮਾ ਪਤਿਟ੍ਠਾ, ਯਥਾ ਧਰਾ ਥਾਵਰਜਙ੍ਗਮਾਨਂ.

‘‘ਸੀਲਂ ਕਿਰੇਵ ਕਲ੍ਯਾਣਂ, ਸੀਲਂ ਲੋਕੇ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ;

ਅਰਿਯਵੁਤ੍ਤਿਸਮਾਚਾਰੋ, ਯੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਸੀਲਵਾ’’. (ਜਾ. ੧.੩.੧੧੮);

ਸੀਲਾਲਙ੍ਕਾਰਸਮੋ ਅਲਙ੍ਕਾਰੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਸੀਲਗਨ੍ਧਸਮੋ ਗਨ੍ਧੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਸੀਲਸਮਂ ਕਿਲੇਸਮਲਵਿਸੋਧਨਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਸੀਲਸਮਂ ਪਰਿਲ਼ਾਹੂਪਸਮਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਸੀਲਸਮਂ ਕਿਤ੍ਤਿਜਨਨਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਸੀਲਸਮਂ ਸਗ੍ਗਾਰੋਹਣਸੋਪਾਨਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਨਗਰਪ੍ਪਵੇਸਨੇ ਚ ਸੀਲਸਮਂ ਦ੍ਵਾਰਂ ਨਤ੍ਥਿ. ਯਥਾਹ –

‘‘ਸੋਭਨ੍ਤੇਵਂ ਨ ਰਾਜਾਨੋ, ਮੁਤ੍ਤਾਮਣਿਵਿਭੂਸਿਤਾ;

ਯਥਾ ਸੋਭਨ੍ਤਿ ਯਤਿਨੋ, ਸੀਲਭੂਸਨਭੂਸਿਤਾ.

‘‘ਸੀਲਗਨ੍ਧਸਮੋ ਗਨ੍ਧੋ, ਕੁਤੋ ਨਾਮ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ;

ਯੋ ਸਮਂ ਅਨੁਵਾਤੇ ਚ, ਪਟਿਵਾਤੇ ਚ ਵਾਯਤਿ. (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੧.੯);

‘‘ਨ ਪੁਪ੍ਫਗਨ੍ਧੋ ਪਟਿਵਾਤਮੇਤਿ, ਨ ਚਨ੍ਦਨਂ ਤਗ੍ਗਰਮਲ੍ਲਿਕਾ ਵਾ;

ਸਤਞ੍ਚ ਗਨ੍ਧੋ ਪਟਿਵਾਤਮੇਤਿ, ਸਬ੍ਬਾ ਦਿਸਾ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਪਵਾਯਤਿ.

‘‘ਚਨ੍ਦਨਂ ਤਗਰਂ ਵਾਪਿ, ਉਪ੍ਪਲਂ ਅਥ ਵਸ੍ਸਿਕੀ;

ਏਤੇਸਂ ਗਨ੍ਧਜਾਤਾਨਂ, ਸੀਲਗਨ੍ਧੋ ਅਨੁਤ੍ਤਰੋ. (ਧ. ਪ. ੫੪-੫੫; ਮਿ. ਪ. ੫.੪.੧);

‘‘ਨ ਗਙ੍ਗਾ ਯਮੁਨਾ ਚਾਪਿ, ਸਰਭੂ ਵਾ ਸਰਸ੍ਵਤੀ;

ਨਿਨ੍ਨਗਾ ਵਾਚਿਰਵਤੀ, ਮਹੀ ਵਾਪਿ ਮਹਾਨਦੀ.

‘‘ਸਕ੍ਕੁਣਨ੍ਤਿ ਵਿਸੋਧੇਤੁਂ, ਤਂ ਮਲਂ ਇਧ ਪਾਣਿਨਂ;

ਵਿਸੋਧਯਤਿ ਸਤ੍ਤਾਨਂ, ਯਂ ਵੇ ਸੀਲਜਲਂ ਮਲਂ.

‘‘ਨ ਤਂ ਸਜਲਦਾ ਵਾਤਾ, ਨ ਚਾਪਿ ਹਰਿਚਨ੍ਦਨਂ;

ਨੇਵ ਹਾਰਾ ਨ ਮਣਯੋ, ਨ ਚਨ੍ਦਕਿਰਣਙ੍ਕੁਰਾ.

‘‘ਸਮਯਨ੍ਤੀਧ ਸਤ੍ਤਾਨਂ, ਪਰਿਲ਼ਾਹਂ ਸੁਰਕ੍ਖਿਤਂ;

ਯਂ ਸਮੇਤਿ ਇਦਂ ਅਰਿਯਂ, ਸੀਲਂ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਸੀਤਲਂ.

‘‘ਅਤ੍ਤਾਨੁਵਾਦਾਦਿਭਯਂ, ਵਿਦ੍ਧਂਸਯਤਿ ਸਬ੍ਬਦਾ;

ਜਨੇਤਿ ਕਿਤ੍ਤਿਹਾਸਞ੍ਚ, ਸੀਲਂ ਸੀਲਵਤੋ ਸਦਾ.

‘‘ਸਗ੍ਗਾਰੋਹਣਸੋਪਾਨਂ, ਅਞ੍ਞਂ ਸੀਲਸਮਂ ਕੁਤੋ;

ਦ੍ਵਾਰਂ ਵਾ ਪਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨ, ਨਗਰਸ੍ਸ ਪਵੇਸਨੇ.

‘‘ਗੁਣਾਨਂ ਮੂਲਭੂਤਸ੍ਸ, ਦੋਸਾਨਂ ਬਲਘਾਤਿਨੋ;

ਇਤਿ ਸੀਲਸ੍ਸ ਜਾਨਾਥ, ਆਨਿਸਂਸਮਨੁਤ੍ਤਰ’’ਨ੍ਤਿ. (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੧.੯);

ਏਵਂ ਭਗਵਾ ਸੀਲਾਨਿਸਂਸਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ – ‘‘ਇਦਂ ਪਨ ਸੀਲਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਅਯਂ ਸਗ੍ਗੋ ਲਭਤੀ’’ਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਤਦਨਨ੍ਤਰਂ ਸਗ੍ਗਕਥਂ ਕਥੇਸਿ. ਅਯਂ ਸਗ੍ਗੋ ਨਾਮ ਇਟ੍ਠੋ ਕਨ੍ਤੋ ਮਨਾਪੋ ਏਕਨ੍ਤਸੁਖੋ ਨਿਚ੍ਚਮੇਤ੍ਥ ਕੀਲ਼ਾ ਨਿਚ੍ਚਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯੋ ਲਭਨ੍ਤਿ. ਚਾਤੁਮਹਾਰਾਜਿਕਾ ਦੇਵਾ ਨਵੁਤਿਵਸ੍ਸਸਤਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਦਿਬ੍ਬਸੁਖਂ ਦਿਬ੍ਬਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਪਟਿਲਭਨ੍ਤਿ. ਤਾਵਤਿਂਸਾ ਤਿਸ੍ਸੋ ਵਸ੍ਸਕੋਟਿਯੋ ਸਟ੍ਠਿ ਚ ਵਸ੍ਸਸਤਸਹਸ੍ਸਾਨੀਤਿ ਏਵਮਾਦਿਸਗ੍ਗਗੁਣਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਕਥਂ ਕਥੇਸਿ. ਏਵਂ ਸਗ੍ਗਕਥਾਯ ਪਲੋਭੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ – ‘‘ਅਯਮ੍ਪਿ ਸਗ੍ਗੋ ਅਨਿਚ੍ਚੋ ਅਧੁਵੋ ਨ ਤਤ੍ਥ ਛਨ੍ਦਰਾਗੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਕਾਮਾਨਂ ਆਦੀਨਵਂ ਓਕਾਰਂ ਸਂਕਿਲੇਸਂ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮੇ ਆਨਿਸਂਸਞ੍ਚ ਪਕਾਸੇਤ੍ਵਾ ਅਮਤਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਧਮ੍ਮਕਥਂ ਕਥੇਸਿ. ਏਵਂ ਤਸ੍ਸ ਮਹਾਜਨਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤ੍ਵਾ ਏਕਚ੍ਚੇ ਸਰਣੇਸੁ ਚ ਏਕਚ੍ਚੇ ਪਞ੍ਚਸੀਲੇਸੁ ਚ ਏਕਚ੍ਚੇ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲੇ ਚ ਏਕਚ੍ਚੇ ਸਕਦਾਗਾਮਿਫਲੇ ਏਕਚ੍ਚੇ ਅਨਾਗਾਮਿਫਲੇ ਏਕਚ੍ਚੇ ਚਤੂਸੁਪਿ ਫਲੇਸੁ ਏਕਚ੍ਚੇ ਤੀਸੁ ਵਿਜ੍ਜਾਸੁ ਏਕਚ੍ਚੇ ਛਸੁ ਅਭਿਞ੍ਞਾਸੁ ਏਕਚ੍ਚੇ ਅਟ੍ਠਸੁ ਸਮਾਪਤ੍ਤੀਸੁ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਰਮ੍ਮਨਗਰਤੋ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਸੁਦਸ੍ਸਨਮਹਾਵਿਹਾਰਮੇਵ ਪਾਵਿਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ –

੧. ‘‘ਤਦਾ ਤੇ ਭੋਜਯਿਤ੍ਵਾਨ, ਸਸਙ੍ਘਂ ਲੋਕਨਾਯਕਂ;

ਉਪਗਚ੍ਛੁਂ ਸਰਣਂ ਤਸ੍ਸ, ਦੀਪਙ੍ਕਰਸ੍ਸ ਸਤ੍ਥੁਨੋ.

੨. ‘‘ਸਰਣਾਗਮਨੇ ਕਞ੍ਚਿ, ਨਿਵੇਸੇਤਿ ਤਥਾਗਤੋ;

ਕਞ੍ਚਿ ਪਞ੍ਚਸੁ ਸੀਲੇਸੁ, ਸੀਲੇ ਦਸਵਿਧੇ ਪਰਂ.

੩. ‘‘ਕਸ੍ਸਚਿ ਦੇਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞਂ, ਚਤੁਰੋ ਫਲਮੁਤ੍ਤਮੇ;

ਕਸ੍ਸਚਿ ਅਸਮੇ ਧਮ੍ਮੇ, ਦੇਤਿ ਸੋ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ.

੪. ‘‘ਕਸ੍ਸਚਿ ਵਰਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ, ਅਟ੍ਠ ਦੇਤਿ ਨਰਾਸਭੋ;

ਤਿਸ੍ਸੋ ਕਸ੍ਸਚਿ ਵਿਜ੍ਜਾਯੋ, ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞਾ ਪਵੇਚ੍ਛਤਿ.

੫. ‘‘ਤੇਨ ਯੋਗੇਨ ਜਨਕਾਯਂ, ਓਵਦਤਿ ਮਹਾਮੁਨਿ;

ਤੇਨ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਕਂ ਆਸਿ, ਲੋਕਨਾਥਸ੍ਸ ਸਾਸਨਂ.

੬. ‘‘ਮਹਾਹਨੁਸਭਕ੍ਖਨ੍ਧੋ, ਦੀਪਙ੍ਕਰਸਨਾਮਕੋ;

ਬਹੂ ਜਨੇ ਤਾਰਯਤਿ, ਪਰਿਮੋਚੇਤਿ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ.

੭. ‘‘ਬੋਧਨੇਯ੍ਯਂ ਜਨਂ ਦਿਸ੍ਵਾ, ਸਤਸਹਸ੍ਸੇਪਿ ਯੋਜਨੇ;

ਖਣੇਨ ਉਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾਨ, ਬੋਧੇਤਿ ਤਂ ਮਹਾਮੁਨੀ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਤੇਤਿ ਰਮ੍ਮਨਗਰਵਾਸਿਨੋ ਉਪਾਸਕਾ. ਸਰਣਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਰਣਂ ਸਰਣਗਮਨਂ ਸਰਣਸ੍ਸ ਗਨ੍ਤਾ ਚ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਸਰਤਿ ਹਿਂਸਤਿ ਵਿਨਾਸੇਤੀਤਿ ਸਰਣਂ, ਕਿਂ ਤਂ? ਰਤਨਤ੍ਤਯਂ. ਤਂ ਪਨ ਸਰਣਗਤਾਨਂ ਤੇਨੇਵ ਸਰਣਗਮਨੇਨ ਭਯਂ ਸਨ੍ਤਾਸਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਪਰਿਕ੍ਕਿਲੇਸਂ ਹਨਤਿ ਹਿਂਸਤਿ ਵਿਨਾਸੇਤੀਤਿ ਸਰਣਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ –

‘‘ਯੇ ਕੇਚਿ ਬੁਦ੍ਧਂ ਸਰਣਂ ਗਤਾਸੇ, ਨ ਤੇ ਗਮਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਅਪਾਯਭੂਮਿਂ;

ਪਹਾਯ ਮਾਨੁਸਂ ਦੇਹਂ, ਦੇਵਕਾਯਂ ਪਰਿਪੂਰੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੩੩੨; ਸਂ. ਨਿ. ੧.੩੭);

‘‘ਯੇ ਕੇਚਿ ਧਮ੍ਮਂ ਸਰਣਂ ਗਤਾਸੇ, ਨ ਤੇ ਗਮਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਅਪਾਯਭੂਮਿਂ;

ਪਹਾਯ ਮਾਨੁਸਂ ਦੇਹਂ, ਦੇਵਕਾਯਂ ਪਰਿਪੂਰੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੩੩੨; ਸਂ. ਨਿ. ੧.੩੭);

‘‘ਯੇ ਕੇਚਿ ਸਙ੍ਘਂ ਸਰਣਂ ਗਤਾਸੇ, ਨ ਤੇ ਗਮਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਅਪਾਯਭੂਮਿਂ;

ਪਹਾਯ ਮਾਨੁਸਂ ਦੇਹਂ, ਦੇਵਕਾਯਂ ਪਰਿਪੂਰੇਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੩੩੨; ਸਂ. ਨਿ. ੧.੩੭);

ਸਰਣਗਮਨਂ ਨਾਮ ਰਤਨਤ੍ਤਯਪਰਾਯਨਾਕਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤੋ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੋ. ਸਰਣਸ੍ਸ ਗਨ੍ਤਾ ਨਾਮ ਤਂਸਮਙ੍ਗੀਪੁਗ੍ਗਲੋ. ਏਵਂ ਤਾਵ ਸਰਣਂ ਸਰਣਗਮਨਂ ਸਰਣਸ੍ਸ ਗਨ੍ਤਾ ਚਾਤਿ ਇਦਂ ਤਯਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਤਂ ਦੀਪਙ੍ਕਰਂ, ਉਪਯੋਗਤ੍ਥੇ ਸਾਮਿਵਚਨਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ‘‘ਉਪਗਚ੍ਛੁਂ ਸਰਣਂ ਤਤ੍ਥਾ’’ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ. ਸਤ੍ਥੁਨੋਤਿ ਸਤ੍ਥਾਰਂ. ਸਰਣਾਗਮਨੇ ਕਞ੍ਚੀਤਿ ਕਞ੍ਚਿ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਸਰਣਗਮਨੇ ਨਿਵੇਸੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਤੀਤਕਾਲਵਸੇਨ ਪਨ ਅਤ੍ਥੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸੇਸੁਪਿ. ‘‘ਕਸ੍ਸਚਿ ਸਰਣਾਗਮਨੇ’’ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ, ਤਸ੍ਸਪਿ ਸੋਯੇਵਤ੍ਥੋ. ਕਞ੍ਚਿ ਪਞ੍ਚਸੁ ਸੀਲੇਸੂਤਿ ਕਞ੍ਚਿ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਪਞ੍ਚਸੁ ਵਿਰਤਿਸੀਲੇਸੁ ਨਿਵੇਸੇਸੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਕਸ੍ਸਚਿ ਪਞ੍ਚਸੁ ਸੀਲੇਸੂ’’ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ, ਸੋਯੇਵਤ੍ਥੋ. ਸੀਲੇ ਦਸਵਿਧੇ ਪਰਨ੍ਤਿ ਅਪਰਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਦਸਵਿਧੇ ਸੀਲੇ ਨਿਵੇਸੇਸੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਕਸ੍ਸਚਿ ਕੁਸਲੇ ਦਸਾ’’ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ, ਤਸ੍ਸ ਕਞ੍ਚਿ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਦਸ ਕੁਸਲਧਮ੍ਮੇ ਸਮਾਦਪੇਸੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਸ੍ਸਚਿ ਦੇਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਸਾਮਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਮਗ੍ਗੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਯਥਾਹ –

‘‘ਕਤਮਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਾਮਞ੍ਞਂ? ਅਯਮੇਵ ਅਰਿਯੋ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ…ਪੇ… ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿ. ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਾਮਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੫.੩੬).

ਚਤੁਰੋ ਫਲਮੁਤ੍ਤਮੇਤਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਉਤ੍ਤਮਾਨਿ ਫਲਾਨੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਮ-ਕਾਰੋ ਪਦਸਨ੍ਧਿਕਰੋ. ਲਿਙ੍ਗਵਿਪਰਿਯਾਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਥੋਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮਗ੍ਗੇ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਚ ਸਾਮਞ੍ਞਫਲਾਨਿ ਕਸ੍ਸਚਿ ਅਦਾਸੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਸ੍ਸਚਿ ਅਸਮੇ ਧਮ੍ਮੇਤਿ ਕਸ੍ਸਚਿ ਅਸਦਿਸੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਧਮ੍ਮੇ ਅਦਾਸਿ.

ਕਸ੍ਸਚਿ ਵਰਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋਤਿ ਕਸ੍ਸਚਿ ਪਨ ਨੀਵਰਣਵਿਗਮੇਨ ਪਧਾਨਭੂਤਾ ਅਟ੍ਠ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਅਦਾਸਿ. ਤਿਸ੍ਸੋ ਕਸ੍ਸਚਿ ਵਿਜ੍ਜਾਯੋਤਿ ਕਸ੍ਸਚਿ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਵਸੇਨ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਞਾਣਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਾਨੁਸ੍ਸਤਿਞਾਣਆਸਵਕ੍ਖਯਞਾਣਾਨਂ ਵਸੇਨ ਤਿਸ੍ਸੋ ਵਿਜ੍ਜਾਯੋ. ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞਾ ਪਵੇਚ੍ਛਤੀਤਿ ਛ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯੋ ਕਸ੍ਸਚਿ ਅਦਾਸਿ.

ਤੇਨ ਯੋਗੇਨਾਤਿ ਤੇਨ ਨਯੇਨ ਤੇਨਾਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਚ. ਜਨਕਾਯਨ੍ਤਿ ਜਨਸਮੂਹਂ. ਓਵਦਤੀਤਿ ਓਵਦਿ. ਕਾਲਵਿਪਰਿਯਾਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਇਤੋ ਉਪਰਿਪਿ ਈਦਿਸੇਸੁ ਵਚਨੇਸੁ ਅਤੀਤਕਾਲਵਸੇਨੇਵ ਅਤ੍ਥੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ. ਤੇਨ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਕਂ ਆਸੀਤਿ ਤੇਨ ਦੀਪਙ੍ਕਰਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਓਵਾਦੇਨ ਅਨੁਸਾਸਨਿਯਾ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਕਂ ਵਿਤ੍ਥਤਂ ਵਿਸਾਲੀਭੂਤਂ ਸਾਸਨਂ ਅਹੋਸਿ.

ਮਹਾਹਨੂਤਿ ਮਹਾਪੁਰਿਸਾਨਂ ਕਿਰ ਦ੍ਵੇਪਿ ਹਨੂਨਿ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾਨਿ ਦ੍ਵਾਦਸਿਯਾ ਪਕ੍ਖਸ੍ਸ ਚਨ੍ਦਸਦਿਸਾਕਾਰਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਮਹਨ੍ਤਾਨਿ ਹਨੂਨਿ ਯਸ੍ਸ ਸੋ ਮਹਾਹਨੁ, ਸੀਹਹਨੂਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਉਸਭਕ੍ਖਨ੍ਧੋਤਿ ਉਸਭਸ੍ਸੇਵ ਖਨ੍ਧੋ ਯਸ੍ਸ ਭਵਤਿ, ਸੋ ਉਸਭਕ੍ਖਨ੍ਧੋ. ਸੁਵਟ੍ਟਿਤਸੁਵਣ੍ਣਾਲਿਙ੍ਗਸਦਿਸਰੁਚਿਰਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਸਮਵਟ੍ਟਚਾਰੁਕ੍ਖਨ੍ਧੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਦੀਪਙ੍ਕਰਸਨਾਮਕੋਤਿ ਦੀਪਙ੍ਕਰਸਨਾਮੋ. ਬਹੂ ਜਨੇ ਤਾਰਯਤੀਤਿ ਬਹੂ ਬੁਦ੍ਧਵੇਨੇਯ੍ਯੇ ਜਨੇ ਤਾਰੇਸਿ. ਪਰਿਮੋਚੇਤੀਤਿ ਪਰਿਮੋਚੇਸਿ. ਦੁਗ੍ਗਤਿਨ੍ਤਿ ਦੁਗ੍ਗਤਿਤੋ. ਨਿਸ੍ਸਕ੍ਕਤ੍ਥੇ ਉਪਯੋਗਵਚਨਂ.

ਇਦਾਨਿ ਤਾਰਣਪਰਿਮੋਚਨਕਰਣਾਕਾਰਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਬੋਧਨੇਯ੍ਯਂ ਜਨ’’ਨ੍ਤਿ ਗਾਥਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤਤ੍ਥ ਬੋਧਨੇਯ੍ਯਂ ਜਨਨ੍ਤਿ ਬੋਧਨੇਯ੍ਯਂ ਪਜਂ, ਅਯਮੇਵ ਵਾ ਪਾਠੋ. ਦਿਸ੍ਵਾਤਿ ਬੁਦ੍ਧਚਕ੍ਖੁਨਾ ਵਾ ਸਮਨ੍ਤਚਕ੍ਖੁਨਾ ਵਾ ਦਿਸ੍ਵਾ. ਸਤਸਹਸ੍ਸੇਪਿ ਯੋਜਨੇਤਿ ਅਨੇਕਸਤਸਹਸ੍ਸੇਪਿ ਯੋਜਨੇ ਠਿਤਂ. ਇਦਂ ਪਨ ਦਸਸਹਸ੍ਸਿਯਂਯੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਦੀਪਙ੍ਕਰੋ ਕਿਰ ਸਤ੍ਥਾ ਬੁਦ੍ਧਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਵਾ ਬੋਧਿਮੂਲੇ ਸਤ੍ਤਸਤ੍ਤਾਹਂ ਵੀਤਿਨਾਮੇਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਮੇ ਸਤ੍ਤਾਹੇ ਮਹਾਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨੋ ਧਮ੍ਮਜ੍ਝੇਸਨਂ ਪਟਿਞ੍ਞਾਯ ਸੁਨਨ੍ਦਾਰਾਮੇ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਕੋਟਿਸਤਂ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਮਤਂ ਪਾਯੇਸਿ. ਅਯਂ ਪਠਮੋ ਅਭਿਸਮਯੋ ਅਹੋਸਿ.

ਅਥ ਸਤ੍ਥਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਮਵਟ੍ਟਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਉਸਭਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਨਾਮ ਞਾਣਪਰਿਪਾਕਂ ਞਤ੍ਵਾ ਤਂ ਅਤ੍ਰਜਂ ਪਮੁਖਂ ਕਤ੍ਵਾ ਰਾਹੁਲੋਵਾਦਸਦਿਸਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤ੍ਵਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਨਵੁਤਿਕੋਟਿਯੋ ਧਮ੍ਮਾਮਤਂ ਪਾਯੇਸਿ. ਅਯਂ ਦੁਤਿਯੋ ਅਭਿਸਮਯੋ ਅਹੋਸਿ.

ਪੁਨ ਭਗਵਾ ਅਮਰਵਤੀਨਗਰਦ੍ਵਾਰੇ ਮਹਾਸਿਰੀਸਰੁਕ੍ਖਮੂਲੇ ਯਮਕਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ ਕਤ੍ਵਾ ਮਹਾਜਨਸ੍ਸ ਬਨ੍ਧਨਾਮੋਕ੍ਖਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦੇਵਗਣਪਰਿਵੁਤੋ ਦਿਵਸਕਰਾਤਿਰੇਕਜੁਤਿਵਿਸਰਭਵਨੇ ਤਾਵਤਿਂਸਭਵਨੇ ਪਾਰਿਚ੍ਛਤ੍ਤਕਮੂਲੇ ਪਰਮਸੀਤਲੇ ਪਣ੍ਡੁਕਮ੍ਬਲਸਿਲਾਤਲੇ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਦੇਵਗਣਪੀਤਿਸਞ੍ਜਨਨਿਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਜਨਨਿਂ ਸੁਮੇਧਾਦੇਵਿਂ ਪਮੁਖਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਲੋਕਵਿਦਿਤਵਿਸੁਦ੍ਧਿਦੇਵੋ ਦੇਵਦੇਵੋ ਦੀਪਙ੍ਕਰੋ ਭਗਵਾ ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤਹਿਤਕਰਂ ਪਰਮਾਤਿਰੇਕਗਮ੍ਭੀਰਸੁਖੁਮਂ ਬੁਦ੍ਧਿਵਿਸਦਕਰਂ ਸਤ੍ਤਪ੍ਪਕਰਣਂ ਅਭਿਧਮ੍ਮਪਿਟਕਂ ਦੇਸੇਤ੍ਵਾ ਨਵੁਤਿਦੇਵਕੋਟਿਸਹਸ੍ਸਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਮਤਂ ਪਾਯੇਸਿ. ਅਯਂ ਤਤਿਯੋ ਅਭਿਸਮਯੋ ਅਹੋਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ –

੮. ‘‘ਪਠਮਾਭਿਸਮਯੇ ਬੁਦ੍ਧੋ, ਕੋਟਿਸਤਮਬੋਧਯਿ;

ਦੁਤਿਯਾਭਿਸਮਯੇ ਨਾਥੋ, ਨਵੁਤਿਕੋਟਿਮਬੋਧਯਿ.

੯. ‘‘ਯਦਾ ਚ ਦੇਵਭਵਨਮ੍ਹਿ, ਬੁਦ੍ਧੋ ਧਮ੍ਮਮਦੇਸਯਿ;

ਨਵੁਤਿਕੋਟਿਸਹਸ੍ਸਾਨਂ, ਤਤਿਯਾਭਿਸਮਯੋ ਅਹੂ’’ਤਿ.

ਦੀਪਙ੍ਕਰਸ੍ਸ ਪਨ ਭਗਵਤੋ ਤਯੋ ਸਾਵਕਸਨ੍ਨਿਪਾਤਾ ਅਹੇਸੁਂ. ਤਤ੍ਥ ਸੁਨਨ੍ਦਾਰਾਮੇ ਕੋਟਿਸਤਸਹਸ੍ਸਾਨਂ ਪਠਮੋ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੋ ਅਹੋਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ –

੧੦. ‘‘ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਾ ਤਯੋ ਆਸੁਂ, ਦੀਪਙ੍ਕਰਸ੍ਸ ਸਤ੍ਥੁਨੋ;

ਕੋਟਿਸਤਸਹਸ੍ਸਾਨਂ, ਪਠਮੋ ਆਸਿ ਸਮਾਗਮੋ’’ਤਿ.

ਅਥਾਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨ ਦਸਬਲੋ ਚਤੂਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁਸਤਸਹਸ੍ਸੇਹਿ ਪਰਿਵੁਤੋ ਗਾਮਨਿਗਮਨਗਰਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਮਹਾਜਨਾਨੁਗ੍ਗਹਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਚਾਰਿਕਂ ਚਰਮਾਨੋ ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਪਦੇਸੇ ਮਹਾਜਨਕਤਸਕ੍ਕਾਰਂ ਸਬ੍ਬਲੋਕਵਿਸ੍ਸੁਤਂ ਅਮਨੁਸ੍ਸਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਅਤਿਭਯਾਨਕਂ ਓਲਮ੍ਬਾਮ੍ਬੁਧਰਪਰਿਚੁਮ੍ਬਿਤਕੂਟਂ ਵਿਵਿਧਸੁਰਭਿਤਰੁਕੁਸੁਮਵਾਸਿਤਕੂਟਂ ਨਾਨਾਮਿਗਗਣਵਿਚਰਿਤਕੂਟਂ ਨਾਰਦਕੂਟਂ ਨਾਮ ਪਰਮਰਮਣੀਯਂ ਪਬ੍ਬਤਂ ਸਮ੍ਪਾਪੁਣਿ. ਸੋ ਕਿਰ ਪਬ੍ਬਤੋ ਨਾਰਦੇਨ ਨਾਮ ਯਕ੍ਖੇਨ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤੋ ਅਹੋਸਿ. ਤਤ੍ਥ ਪਨ ਤਸ੍ਸ ਯਕ੍ਖਸ੍ਸ ਅਨੁਸਂਵਚ੍ਛਰਂ ਮਹਾਜਨੋ ਮਨੁਸ੍ਸਬਲਿਂ ਉਪਸਂਹਰਤਿ.

ਅਥ ਦੀਪਙ੍ਕਰੋ ਕਿਰ ਭਗਵਾ ਤਸ੍ਸ ਮਹਾਜਨਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਚਾਤੁਦ੍ਦਿਸਂ ਪੇਸੇਤ੍ਵਾ ਅਦੁਤਿਯੋ ਅਸਹਾਯੋ ਮਹਾਕਰੁਣਾਬਲਵਸਙ੍ਗਤਹਦਯੋ ਤਞ੍ਚ ਯਕ੍ਖਂ ਵਿਨੇਤੁਂ ਤਂ ਨਾਰਦਪਬ੍ਬਤਂ ਅਭਿਰੁਹਿ. ਅਥ ਸੋ ਮਨੁਸ੍ਸਭਕ੍ਖੋ ਸਕਹਿਤਨਿਰਪੇਕ੍ਖੋ ਪਰਵਧਦਕ੍ਖੋ ਯਕ੍ਖੋ ਮਕ੍ਖਂ ਅਸਹਮਾਨੋ ਕੋਧਪਰੇਤਮਾਨਸੋ ਦਸਬਲਂ ਭਿਂਸਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਲਾਪੇਤੁਕਾਮੋ ਤਂ ਪਬ੍ਬਤਂ ਚਾਲੇਸਿ. ਸੋ ਕਿਰ ਪਬ੍ਬਤੋ ਤੇਨ ਚਾਲਿਯਮਾਨੋ ਭਗਵਤੋ ਆਨੁਭਾਵੇਨ ਤਸ੍ਸੇਵ ਮਤ੍ਥਕੇ ਪਤਮਾਨੋ ਵਿਯ ਅਹੋਸਿ.

ਤਤੋ ਸੋ ਭੀਤੋ – ‘‘ਹਨ੍ਦ ਨਂ ਅਗ੍ਗਿਨਾ ਝਾਪੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਮਹਨ੍ਤਂ ਅਤਿਭੀਮਦਸ੍ਸਨਂ ਅਗ੍ਗਿਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਸਿ. ਸੋ ਅਗ੍ਗਿਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਪਟਿਵਾਤੇ ਖਿਤ੍ਤੋ ਵਿਯ ਅਤ੍ਤਨੋਵ ਦੁਕ੍ਖਂ ਜਨੇਸਿ, ਨ ਪਨ ਭਗਵਤੋ ਚੀਵਰੇ ਅਂਸੁਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਦਡ੍ਢੁਂ ਸਮਤ੍ਥੋ ਅਹੋਸਿ. ਯਕ੍ਖੋ ਪਨ ‘‘ਸਮਣੋ ਦਡ੍ਢੋ, ਨ ਦਡ੍ਢੋ’’ਤਿ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤੋ ਦਸਬਲਂ ਸਰਦਸਮਯਵਿਮਲਕਰਨਿਕਰਂ ਸਬ੍ਬਜਨਰਤਿਕਰਂ ਰਜਨਿਕਰਮਿਵ ਸੀਤਲਜਲਤਲਗਤਕਮਲਕਣ੍ਣਿਕਾਯ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਵਿਯ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਅਹੋ ਅਯਂ ਸਮਣੋ ਮਹਾਨੁਭਾਵੋ, ਯਂ ਯਂ ਇਮਸ੍ਸਾਹਂ ਅਨਤ੍ਥਂ ਕਰੋਮਿ, ਸੋ ਸੋ ਮਮੂਪਰਿਯੇਵ ਪਤਤਿ, ਇਮਂ ਪਨ ਸਮਣਂ ਮੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਂ ਮੇ ਪਟਿਸਰਣਂ ਪਰਾਯਨਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਪਥਵਿਯਂ ਉਪਕ੍ਖਲਿਤਾ ਪਥਵਿਂਯੇਵ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਉਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿ, ਹਨ੍ਦਾਹਂ ਇਮਂਯੇਵ ਸਮਣਂ ਸਰਣਂ ਗਮਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ.

ਅਥੇਵਂ ਪਨ ਸੋ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤੋ ਚਕ੍ਕਾਲਙ੍ਕਤਤਲੇਸੁ ਪਾਦੇਸੁ ਸਿਰਸਾ ਨਿਪਤਿਤ੍ਵਾ – ‘‘ਅਚ੍ਚਯੋ ਮਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਚ੍ਚਗਮਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਸਰਣਮਗਮਾਸਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਭਗਵਾ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਿਕਥਂ ਕਥੇਸਿ. ਸੋ ਦੇਸਨਾਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਦਸਹਿ ਯਕ੍ਖਸਹਸ੍ਸੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਹਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਕਿਰ ਦਿਵਸੇ ਸਕਲਜਮ੍ਬੁਦੀਪਤਲਵਾਸਿਨੋ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਤਸ੍ਸ ਬਲਿਕਮ੍ਮਤ੍ਥਂ ਏਕੇਕਗਾਮਤੋ ਏਕੇਕਂ ਪੁਰਿਸਂ ਆਹਰਿਂਸੁ. ਅਞ੍ਞਞ੍ਚ ਬਹੁਤਿਲਤਣ੍ਡੁਲਕੁਲਤ੍ਥਮੁਗ੍ਗਮਾਸਾਦਿਂ ਸਪ੍ਪਿਨਵਨੀਤਤੇਲਮਧੁਫਾਣਿਤਾਦਿਞ੍ਚ ਆਹਰਿਂਸੁ. ਅਥ ਸੋ ਯਕ੍ਖੋ ਤਂ ਦਿਵਸਂ ਆਭਤਤਣ੍ਡੁਲਾਦਿਕਂ ਸਬ੍ਬਂ ਤੇਸਂਯੇਵ ਦਤ੍ਵਾ ਤੇ ਬਲਿਕਮ੍ਮਤ੍ਥਾਯ ਆਨੀਤਮਨੁਸ੍ਸੇ ਦਸਬਲਸ੍ਸ ਨਿਯ੍ਯਾਤੇਸਿ.

ਅਥ ਸਤ੍ਥਾ ਤੇ ਮਨੁਸ੍ਸੇ ਏਹਿਭਿਕ੍ਖੁਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯ ਪਬ੍ਬਾਜੇਤ੍ਵਾ ਅਨ੍ਤੋਸਤ੍ਤਾਹੇਯੇਵ ਸਬ੍ਬੇ ਅਰਹਤ੍ਤੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ਮਾਘਪੁਣ੍ਣਮਾਯ ਕੋਟਿਸਤਭਿਕ੍ਖੁਮਜ੍ਝਗਤੋ ਚਤੁਰਙ੍ਗਸਮਨ੍ਨਾਗਤੇ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੇ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਮੁਦ੍ਦਿਸਿ. ਚਤੁਰਙ੍ਗਾਨਿ ਨਾਮ ਸਬ੍ਬੇਵ ਏਹਿਭਿਕ੍ਖੂ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬੇ ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬੇ ਅਨਾਮਨ੍ਤਿਤਾਵ ਆਗਤਾ, ਪਨ੍ਨਰਸੂਪੋਸਥਦਿਵਸੋ ਚਾਤਿ ਇਮਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਨਾਮ. ਅਯਂ ਦੁਤਿਯੋ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੋ ਅਹੋਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ –

੧੧. ‘‘ਪੁਨ ਨਾਰਦਕੂਟਮ੍ਹਿ, ਪਵਿਵੇਕਗਤੇ ਜਿਨੇ;

ਖੀਣਾਸਵਾ ਵੀਤਮਲਾ, ਸਮਿਂਸੁ ਸਤਕੋਟਿਯੋ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਪਵਿਵੇਕਗਤੇਤਿ ਗਣਂ ਪਹਾਯ ਗਤੇ. ਸਮਿਂਸੂਤਿ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਂਸੁ.

ਯਦਾ ਪਨ ਦੀਪਙ੍ਕਰੋ ਲੋਕਨਾਯਕੋ ਸੁਦਸ੍ਸਨਨਾਮਕੇ ਪਬ੍ਬਤੇ ਵਸ੍ਸਾਵਾਸਮੁਪਗਞ੍ਛਿ, ਤਦਾ ਕਿਰ ਜਮ੍ਬੁਦੀਪਵਾਸਿਨੋ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਅਨੁਸਂਵਚ੍ਛਰਂ ਗਿਰਗ੍ਗਸਮਜ੍ਜਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਕਿਰ ਸਮਜ੍ਜੇ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤਾ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਦਸਬਲਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਕਥਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਰ ਪਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਿਂਸੁ. ਮਹਾਪਵਾਰਣਦਿਵਸੇ ਸਤ੍ਥਾ ਤੇਸਂ ਅਜ੍ਝਾਸਯਾਨੁਕੂਲਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕਥਂ ਕਥੇਸਿ. ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਤੇ ਸਬ੍ਬੇ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਸਮ੍ਮਸਿਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਮਗ੍ਗਾਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਚ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿਂਸੁ. ਅਥ ਸਤ੍ਥਾ ਨਵੁਤਿਕੋਟਿਸਹਸ੍ਸੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਵਾਰੇਸਿ. ਅਯਂ ਤਤਿਯੋ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੋ ਅਹੋਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ –

੧੨. ‘‘ਯਮ੍ਹਿ ਕਾਲੇ ਮਹਾਵੀਰੋ, ਸੁਦਸ੍ਸਨਸਿਲੁਚ੍ਚਯੇ;

ਨਵੁਤਿਕੋਟਿਸਹਸ੍ਸੇਹਿ, ਪਵਾਰੇਸਿ ਮਹਾਮੁਨਿ.

‘‘ਅਹਂ ਤੇਨ ਸਮਯੇਨ, ਜਟਿਲੋ ਉਗ੍ਗਤਾਪਨੋ;

ਅਨ੍ਤਲਿਕ੍ਖਮ੍ਹਿ ਚਰਣੋ, ਪਞ੍ਚਾਭਿਞ੍ਞਾਸੁ ਪਾਰਗੂ’’ਤਿ. (ਧ. ਸ. ਅਟ੍ਠ. ਨਿਦਾਨਕਥਾ);

ਅਯਂ ਗਾਥਾ ਅਟ੍ਠਸਾਲਿਨਿਯਾ ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਗਹਟ੍ਠਕਥਾਯ ਨਿਦਾਨਵਣ੍ਣਨਾਯ ਦੀਪਙ੍ਕਰਬੁਦ੍ਧਵਂਸੇ ਲਿਖਿਤਾ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਬੁਦ੍ਧਵਂਸੇ ਨਤ੍ਥਿ. ਨਤ੍ਥਿਭਾਵੋਯੇਵ ਪਨਸ੍ਸਾ ਯੁਤ੍ਤਤਰੋ. ਕਸ੍ਮਾਤਿ ਚੇ? ਹੇਟ੍ਠਾ ਸੁਮੇਧਕਥਾਸੁ ਕਥਿਤਤ੍ਤਾਤਿ.

ਦੀਪਙ੍ਕਰੇ ਕਿਰ ਭਗਵਤਿ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤੇ ਦਸਸਹਸ੍ਸਾਨਞ੍ਚ ਵੀਸਤਿਸਹਸ੍ਸਾਨਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਾਭਿਸਮਯੋ ਅਹੋਸਿਯੇਵ. ਏਕਸ੍ਸ ਪਨ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਚਤੁਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਚ ਆਦਿਵਸੇਨ ਅਭਿਸਮਯਾਨਂ ਅਨ੍ਤੋ ਨਤ੍ਥਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਦੀਪਙ੍ਕਰਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਸਾਸਨਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਕਂ ਬਾਹੁਜਞ੍ਞਂ ਅਹੋਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ –

੧੩. ‘‘ਦਸਵੀਸਸਹਸ੍ਸਾਨਂ, ਧਮ੍ਮਾਭਿਸਮਯੋ ਅਹੁ;

ਏਕਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਅਭਿਸਮਯਾ, ਗਣਨਾਤੋ ਅਸਙ੍ਖਿਯਾ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਦਸਵੀਸਸਹਸ੍ਸਾਨਨ੍ਤਿ ਦਸਸਹਸ੍ਸਾਨਂ ਵੀਸਤਿਸਹਸ੍ਸਾਨਞ੍ਚ. ਧਮ੍ਮਾਭਿਸਮਯੋਤਿ ਚਤੁਸਚ੍ਚਧਮ੍ਮਪ੍ਪਟਿਵੇਧੋ. ਏਕਦ੍ਵਿਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਏਕਸ੍ਸ ਚੇਵ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਞ੍ਚ, ਤਿਣ੍ਣਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ…ਪੇ… ਦਸਨ੍ਨਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਵਂ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯਾਭਿਸਮਯਤ੍ਤਾ ਚ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਕਂ ਮਹਨ੍ਤਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਬਹੂਹਿ ਪਣ੍ਡਿਤੇਹਿ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਹਿ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਨ੍ਤਿ ਜਞ੍ਞਂ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ ਅਧਿਸੀਲਸਿਕ੍ਖਾਦੀਹਿ ਇਦ੍ਧਞ੍ਚ ਸਮਾਧਿਆਦੀਹਿ ਫੀਤਞ੍ਚ ਅਹੋਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ –

੧੪. ‘‘ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਕਂ ਬਾਹੁਜਞ੍ਞਂ, ਇਦ੍ਧਂ ਫੀਤਂ ਅਹੂ ਤਦਾ;

ਦੀਪਙ੍ਕਰਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ, ਸਾਸਨਂ ਸੁਵਿਸੋਧਿਤ’’ਨ੍ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਸੁਵਿਸੋਧਿਤਨ੍ਤਿ ਸੁਟ੍ਠੁ ਭਗਵਤਾ ਸੋਧਿਤਂ ਵਿਸੁਦ੍ਧਂ ਕਤਂ. ਦੀਪਙ੍ਕਰਂ ਕਿਰ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਸਬ੍ਬਕਾਲਂ ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞਾਨਂ ਮਹਿਦ੍ਧਿਕਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸਤਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਪਰਿਵਾਰੇਨ੍ਤਿ. ਤੇਨ ਚ ਸਮਯੇਨ ਯੇ ਸੇਕ੍ਖਾ ਕਾਲਕਿਰਿਯਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਗਰਹਿਤਾ ਭਵਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬੇ ਖੀਣਾਸਵਾ ਹੁਤ੍ਵਾਵ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਨ੍ਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਹਿ ਤਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਸਾਸਨਂ ਸੁਪੁਪ੍ਫਿਤਂ ਸੁਸਮਿਦ੍ਧਂ ਖੀਣਾਸਵੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਅਤਿਵਿਯ ਸੋਭਿਤ੍ਥ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ –

੧੫. ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸਤਸਹਸ੍ਸਾਨਿ, ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞਾ ਮਹਿਦ੍ਧਿਕਾ;

ਦੀਪਙ੍ਕਰਂ ਲੋਕਵਿਦੁਂ, ਪਰਿਵਾਰੇਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਦਾ.

੧੬. ‘‘ਯੇ ਕੇਚਿ ਤੇਨ ਸਮਯੇਨ, ਜਹਨ੍ਤਿ ਮਾਨੁਸਂ ਭਵਂ;

ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਮਾਨਸਾ ਸੇਖਾ, ਗਰਹਿਤਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਤੇ.

੧੭. ‘‘ਸੁਪੁਪ੍ਫਿਤਂ ਪਾਵਚਨਂ, ਅਰਹਨ੍ਤੇਹਿ ਤਾਦਿਹਿ;

ਖੀਣਾਸਵੇਹਿ ਵਿਮਲੇਹਿ, ਉਪਸੋਭਤਿ ਸਬ੍ਬਦਾ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸਤਸਹਸ੍ਸਾਨੀਤਿ ਗਣਨਾਯ ਦਸ੍ਸਿਤਾ ਏਵਂ ਦਸ੍ਸਿਤਗਣਨਾ ਇਮੇ ਭਿਕ੍ਖੂਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞਾ ਮਹਿਦ੍ਧਿਕਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਏਵਮਤ੍ਥੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ. ਅਥ ਵਾ ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞਾ ਮਹਿਦ੍ਧਿਕਾਤਿ ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞਾਨਂ ਮਹਿਦ੍ਧਿਕਾਨਨ੍ਤਿ ਸਾਮਿਅਤ੍ਥੇ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਵਚਨਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਪਰਿਵਾਰੇਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਦਾਤਿ ਨਿਚ੍ਚਕਾਲਂ ਦਸਬਲਂ ਪਰਿਵਾਰੇਨ੍ਤਿ, ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਮੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਕਤ੍ਥਚਿ ਨ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਤੇਨ ਸਮਯੇਨਾਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ. ਅਯਂ ਪਨ ਸਮਯ-ਸਦ੍ਦੋ ਸਮਵਾਯਾਦੀਸੁ ਨਵਸੁ ਅਤ੍ਥੇਸੁ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ਯਥਾਹ –

‘‘ਸਮਵਾਯੇ ਖਣੇ ਕਾਲੇ, ਸਮੂਹੇ ਹੇਤੁਦਿਟ੍ਠਿਸੁ;

ਪਟਿਲਾਭੇ ਪਹਾਨੇ ਚ, ਪਟਿਵੇਧੇ ਚ ਦਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. (ਦੀ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੧; ਮ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.ਮੂਲਪਰਿਯਾਯਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ; ਸਂ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੧.੧; ਅ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੧.੧; ਧ. ਸ. ਅਟ੍ਠ. ੧ ਕਾਮਾਵਚਰਕੁਸਲਪਦਭਾਜਨੀਯ; ਖੁ. ਪਾ. ਅਟ੍ਠ. ਮਂਗਲਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ, ਏਵਮਿਚ੍ਚਾਦਿਪਾਠਵਣ੍ਣਨਾ; ਪਟਿ. ਮ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੧.੧੮੪);

ਇਧ ਸੋ ਕਾਲੇ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ; ਤਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਮਾਨੁਸਂ ਭਵਨ੍ਤਿ ਮਨੁਸ੍ਸਭਾਵਂ. ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਮਾਨਸਾਤਿ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਅਨਧਿਗਤਂ ਮਾਨਸਂ ਯੇਹਿ ਤੇ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਮਾਨਸਾ. ਮਾਨਸਨ੍ਤਿ ਰਾਗਸ੍ਸ ਚ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਅਰਹਤ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਅਧਿਵਚਨਂ. ‘‘ਅਨ੍ਤਲਿਕ੍ਖਚਰੋ ਪਾਸੋ, ਯ੍ਵਾਯਂ ਚਰਤਿ ਮਾਨਸੋ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੫੧; ਮਹਾਵ. ੩੩) ਹਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਰਾਗੋ ‘‘ਮਾਨਸੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ‘‘ਚਿਤ੍ਤਂ ਮਨੋ ਮਾਨਸਂ ਹਦਯਂ ਪਣ੍ਡਰ’’ਨ੍ਤਿ (ਧ. ਸ. ੬; ਵਿਭ. ੧੮੪; ਮਹਾਨਿ. ੧; ਚੂਲ਼ਨਿ. ਪਾਰਾਯਨਾਨੁਗੀਤਿਗਾਥਾਨਿਦ੍ਦੇਸ ੧੧੪) ਏਤ੍ਥ ਚਿਤ੍ਤਂ. ‘‘ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਮਾਨਸੋ ਸੇਖੋ, ਕਾਲਂ ਕਯਿਰਾ ਜਨੇਸੁਤਾ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੫੯) ਏਤ੍ਥ ਅਰਹਤ੍ਤਂ. ਇਧਾਪਿ ਅਰਹਤ੍ਤਮੇਵ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ (ਧ. ਸ. ਅਟ੍ਠ. ੫ ਕਾਮਾਵਚਰਕੁਸਲਨਿਦ੍ਦੇਸਵਾਰਕਥਾ; ਮਹਾਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧). ਤਸ੍ਮਾ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਅਰਹਤ੍ਤਫਲਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੇਖਾਤਿ ਕੇਨਟ੍ਠੇਨ ਸੇਖਾ? ਸੇਖਧਮ੍ਮਪਟਿਲਾਭਟ੍ਠੇਨ ਸੇਖਾ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ – ‘‘ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸੇਖੋ ਹੋਤੀਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੇਖਾਯ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਸੇਖੇਨ ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿਨਾ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੇਖੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੫.੧੩). ਅਪਿ ਚ ਸਿਕ੍ਖਨ੍ਤੀਤਿ ਸੇਖਾ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ – ‘‘ਸਿਕ੍ਖਤਿ, ਸਿਕ੍ਖਤੀਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਤਸ੍ਮਾ ਸੇਖੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਕਿਞ੍ਚ ਸਿਕ੍ਖਤਿ? ਅਧਿਸੀਲਮ੍ਪਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ ਅਧਿਚਿਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਅਧਿਪਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਸਿਕ੍ਖਤੀਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਤਸ੍ਮਾ ਸੇਖੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੩.੮੬).

ਸੁਪੁਪ੍ਫਿਤਨ੍ਤਿ ਸੁਟ੍ਠੁ ਵਿਕਸਿਤਂ. ਪਾਵਚਨਨ੍ਤਿ ਪਸਤ੍ਥਂ ਵਚਨਂ, ਵੁਦ੍ਧਿਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਵਾ ਵਚਨਂ ਪਵਚਨਂ, ਪਵਚਨਮੇਵ ਪਾਵਚਨਂ, ਸਾਸਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਉਪਸੋਭਤੀਤਿ ਅਭਿਰਾਜਤਿ ਅਤਿਵਿਰੋਚਤਿ. ਸਬ੍ਬਦਾਤਿ ਸਬ੍ਬਕਾਲਂ. ‘‘ਉਪਸੋਭਤਿ ਸਦੇਵਕੇ’’ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ.

ਤਸ੍ਸ ਦੀਪਙ੍ਕਰਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਰਮ੍ਮਵਤੀ ਨਾਮ ਨਗਰਂ ਅਹੋਸਿ, ਸੁਦੇਵੋ ਨਾਮ ਖਤ੍ਤਿਯੋ ਪਿਤਾ, ਸੁਮੇਧਾ ਨਾਮ ਦੇਵੀ ਮਾਤਾ, ਸੁਮਙ੍ਗਲੋ ਚ ਤਿਸ੍ਸੋ ਚਾਤਿ ਦ੍ਵੇ ਅਗ੍ਗਸਾਵਕਾ, ਸਾਗਤੋ ਨਾਮ ਉਪਟ੍ਠਾਕੋ, ਨਨ੍ਦਾ ਚ ਸੁਨਨ੍ਦਾ ਚਾਤਿ ਦ੍ਵੇ ਅਗ੍ਗਸਾਵਿਕਾ, ਬੋਧਿ ਤਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਪਿਪ੍ਫਲਿਰੁਕ੍ਖੋ ਅਹੋਸਿ, ਅਸੀਤਿਹਤ੍ਥੁਬ੍ਬੇਧੋ, ਸਤਸਹਸ੍ਸਵਸ੍ਸਾਨਿ ਆਯੂਤਿ. ਕਿਂ ਪਨਿਮੇਸਂ ਜਾਤਨਗਰਾਦੀਨਂ ਦਸ੍ਸਨੇ ਪਯੋਜਨਨ੍ਤਿ ਚੇ? ਵੁਚ੍ਚਤੇ – ਯਸ੍ਸ ਯਦਿ ਨੇਵ ਜਾਤਨਗਰਂ ਨ ਪਿਤਾ ਨ ਮਾਤਾ ਪਞ੍ਞਾਯੇਯ੍ਯ, ਇਮਸ੍ਸ ਪਨ ਨੇਵ ਜਾਤਨਗਰਂ ਨ ਪਿਤਾ ਨ ਮਾਤਾ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਦੇਵੋ ਵਾ ਸਕ੍ਕੋ ਵਾ ਯਕ੍ਖੋ ਵਾ ਮਾਰੋ ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਵਾ ਏਸ ਮਞ੍ਞੇ, ਦੇਵਾਨਮ੍ਪਿ ਈਦਿਸਂ ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ ਅਨਚ੍ਛਰਿਯਨ੍ਤਿ ਮਞ੍ਞਮਾਨਾ ਨ ਸੋਤਬ੍ਬਂ ਨ ਸਦ੍ਦਹਿਤਬ੍ਬਂ ਮਞ੍ਞੇਯ੍ਯੁਂ, ਤਤੋ ਅਭਿਸਮਯੋ ਨ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਅਸਤਿ ਅਭਿਸਮਯੇ ਨਿਰਤ੍ਥਕੋ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੋ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਅਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਂ ਸਾਸਨਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਜਾਤਨਗਰਾਦਿਕੋ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ ਦਸ੍ਸੇਤਬ੍ਬੋ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ –

੧੮. ‘‘ਨਗਰਂ ਰਮ੍ਮਵਤੀ ਨਾਮ, ਸੁਦੇਵੋ ਨਾਮ ਖਤ੍ਤਿਯੋ;

ਸੁਮੇਧਾ ਨਾਮ ਜਨਿਕਾ, ਦੀਪਙ੍ਕਰਸ੍ਸ ਸਤ੍ਥੁਨੋ.

੨੪. ‘‘ਸੁਮਙ੍ਗਲੋ ਚ ਤਿਸ੍ਸੋ ਚ, ਅਹੇਸੁਂ ਅਗ੍ਗਸਾਵਕਾ;

ਸਾਗਤੋ ਨਾਮੁਪਟ੍ਠਾਕੋ, ਦੀਪਙ੍ਕਰਸ੍ਸ ਸਤ੍ਥੁਨੋ.

੨੫. ‘‘ਨਨ੍ਦਾ ਚੇਵ ਸੁਨਨ੍ਦਾ ਚ, ਅਹੇਸੁਂ ਅਗ੍ਗਸਾਵਿਕਾ;

ਬੋਧਿ ਤਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ, ਪਿਪ੍ਫਲੀਤਿ ਪਵੁਚ੍ਚਤਿ.

੨੭. ‘‘ਅਸੀਤਿਹਤ੍ਥਮੁਬ੍ਬੇਧੋ, ਦੀਪਙ੍ਕਰੋ ਮਹਾਮੁਨਿ;

ਸੋਭਤਿ ਦੀਪਰੁਕ੍ਖੋਵ, ਸਾਲਰਾਜਾਵ ਫੁਲ੍ਲਿਤੋ.

੨੮. ‘‘ਸਤਸਹਸ੍ਸਵਸ੍ਸਾਨਿ, ਆਯੁ ਤਸ੍ਸ ਮਹੇਸਿਨੋ;

ਤਾਵਤਾ ਤਿਟ੍ਠਮਾਨੋ ਸੋ, ਤਾਰੇਸਿ ਜਨਤਂ ਬਹੁਂ.

੨੯. ‘‘ਜੋਤਯਿਤ੍ਵਾਨ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਂ, ਸਨ੍ਤਾਰੇਤ੍ਵਾ ਮਹਾਜਨਂ;

ਜਲਿਤ੍ਵਾ ਅਗ੍ਗਿਕ੍ਖਨ੍ਧੋਵ, ਨਿਬ੍ਬੁਤੋ ਸੋ ਸਸਾਵਕੋ.

੩੦. ‘‘ਸਾ ਚ ਇਦ੍ਧਿ ਸੋ ਚ ਯਸੋ, ਤਾਨਿ ਚ ਪਾਦੇਸੁ ਚਕ੍ਕਰਤਨਾਨਿ;

ਸਬ੍ਬਂ ਤਮਨ੍ਤਰਹਿਤਂ, ਨਨੁ ਰਿਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰਾ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਸੁਦੇਵੋ ਨਾਮ ਖਤ੍ਤਿਯੋਤਿ ਸੁਦੇਵੋ ਨਾਮਸ੍ਸ ਖਤ੍ਤਿਯੋ ਪਿਤਾ ਅਹੋਸੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਜਨਿਕਾਤਿ ਜਨੇਤ੍ਤਿ. ਪਿਪ੍ਫਲੀਤਿ ਪਿਲਕ੍ਖਕਪੀਤਨਰੁਕ੍ਖੋ ਬੋਧਿ. ਅਸੀਤਿਹਤ੍ਥਮੁਬ੍ਬੇਧੋਤਿ ਅਸੀਤਿਹਤ੍ਥਂ ਉਚ੍ਚਗ੍ਗਤੋ. ਦੀਪਰੁਕ੍ਖੋ ਵਾਤਿ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਲਿਤਦੀਪਮਾਲਾਕੁਲੋ ਦੀਪਰੁਕ੍ਖੋ ਵਿਯ ਆਰੋਹਪਰਿਣਾਹਸਣ੍ਠਾਨਪਾਰਿਪੂਰਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਦ੍ਵਤ੍ਤਿਂਸਵਰਲਕ੍ਖਣਾਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸਮਲਙ੍ਕਤਸਰੀਰੋ ਵਿਪ੍ਫੁਰਿਤਰਂਸਿਜਾਲਾਵਿਸਰਤਾਰਾਗਣਸਮੁਜ੍ਜਲਮਿਵ ਗਗਨਤਲਂ ਭਗਵਾ ਧਰਮਾਨਕਾਲੇ ਸੋਭਤੀਤਿ ਸੋਭਿਤ੍ਥ. ਸਾਲਰਾਜਾਵ ਫੁਲ੍ਲਿਤੋਤਿ ਪੁਪ੍ਫਿਤੋ ਸਬ੍ਬਫਾਲਿਫੁਲ੍ਲੋ ਸਾਲਰਾਜਰੁਕ੍ਖੋ ਵਿਯ ਚ ਸਬ੍ਬਫਾਲਿਫੁਲ੍ਲੋ ਯੋਜਨਸਤੁਬ੍ਬੇਧੋ ਪਾਰਿਚ੍ਛਤ੍ਤੋ ਵਿਯ ਚ ਅਸੀਤਿਹਤ੍ਥੁਬ੍ਬੇਧੋ ਭਗਵਾ ਅਤਿਵਿਯ ਸੋਭਤਿ.

ਸਤਸਹਸ੍ਸਵਸ੍ਸਾਨੀਤਿ ਵਸ੍ਸਸਤਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਤਸ੍ਸ ਆਯੂਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਾਵਤਾ ਤਿਟ੍ਠਮਾਨੋਤਿ ਤਾਵਤਕਂ ਕਾਲਂ ਤਿਟ੍ਠਮਾਨੋ. ਜਨਤਨ੍ਤਿ ਜਨਸਮੂਹਂ. ਸਨ੍ਤਾਰੇਤ੍ਵਾ ਮਹਾਜਨਨ੍ਤਿ ਤਾਰਯਿਤ੍ਵਾ ਮਹਾਜਨਂ. ‘‘ਸਨ੍ਤਾਰੇਤ੍ਵਾ ਸਦੇਵਕ’’ਨ੍ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ, ਤਸ੍ਸ ਸਦੇਵਕਂ ਲੋਕਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਾ ਚ ਇਦ੍ਧੀਤਿ ਸਾ ਚ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਆਨੁਭਾਵੋ. ਸੋ ਚ ਯਸੋਤਿ ਸੋ ਚ ਪਰਿਵਾਰੋ. ਸਬ੍ਬਂ ਤਮਨ੍ਤਰਹਿਤਨ੍ਤਿ ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਜਾਤਂ ਅਨ੍ਤਰਹਿਤਂ ਅਪਗਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨਨੁ ਰਿਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰਾਤਿ ਸਬ੍ਬੇ ਪਨ ਸਙ੍ਖਤਧਮ੍ਮਾ ਨਨੁ ਰਿਤ੍ਤਾ ਤੁਚ੍ਛਾ, ਨਿਚ੍ਚਸਾਰਾਦਿਰਹਿਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਨਗਰਾਦਿਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ ਪਾਲ਼ਿਯਮਾਗਤੋਵ. ਸਮ੍ਬਹੁਲਵਾਰੋ ਪਨ ਨਾਗਤੋ, ਸੋ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਦੀਪੇਤਬ੍ਬੋ. ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਪੁਤ੍ਤਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ, ਭਰਿਯਾਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ, ਪਾਸਾਦਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ, ਅਗਾਰਵਾਸਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ, ਨਾਟਕਿਤ੍ਥਿਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ, ਅਭਿਨਿਕ੍ਖਮਨਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ, ਪਧਾਨਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ, ਵਿਹਾਰਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ, ਉਪਟ੍ਠਾਕਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋਤਿ. ਏਤੇਸਮ੍ਪਿ ਦੀਪਨੇ ਕਾਰਣਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ. ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਦੀਪਙ੍ਕਰਸ੍ਸ ਭਰਿਯਾਨਂ ਤਿਸਤਸਹਸ੍ਸਂ ਅਹੋਸਿ. ਤਸ੍ਸ ਅਗ੍ਗਮਹੇਸੀ ਪਦੁਮਾ ਨਾਮ, ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਪੁਤ੍ਤੋ ਉਸਭਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਨਾਮ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ –

‘‘ਭਰਿਯਾ ਪਦੁਮਾ ਨਾਮ, ਵਿਬੁਦ੍ਧਪਦੁਮਾਨਨਾ;

ਅਤ੍ਰਜੋ ਉਸਭਕ੍ਖਨ੍ਧੋ, ਦੀਪਙ੍ਕਰਸ੍ਸ ਸਤ੍ਥੁਨੋ.

‘‘ਹਂਸਾ ਕੋਞ੍ਚਾ ਮਯੂਰਾਖ੍ਯਾ, ਪਾਸਾਦਾਪਿ ਤਯੋ ਮਤਾ;

ਦਸਵਸ੍ਸਸਹਸ੍ਸਾਨਿ, ਅਗਾਰਂ ਅਵਸੀ ਕਿਰ.

‘‘ਹਤ੍ਥਿਯਾਨੇਨ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤੋ, ਨਨ੍ਦਾਰਾਮੇ ਜਿਨੋ ਵਸੀ;