੨. ਹੇਤੁਚਤੁਕ੍ਕਂ

੨੪੪. ਤਤ੍ਥ ਯੋ ਤਾਵ ਇਧ ਵੁਤ੍ਤੋ ਨਯੋ, ਸੋ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਪਾਕਟੋਯੇਵ. ਵਿਸੇਸੋ ਪਨ ਏਵਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ – ਹੇਤੁਚਤੁਕ੍ਕੇ ਤਾਵ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਹੇਤੁ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਹੇਤੁਕੋ. ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਅਸ੍ਸ ਸਹਵਤ੍ਤਨਤੋ ਯਾਵਭਙ੍ਗਾ ਪਵਤ੍ਤਿਕਾ ਗਮਿਕਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਚ੍ਚਯਾ’’ਤਿ ਚ ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਸਹਜਾਤਾਦਿਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨ ਸਾਧਾਰਣਤੋ ਸਙ੍ਖਾਰਸ੍ਸ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ, ਪੁਨ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਹੇਤੁਕੋ’’ਤਿ ਏਤੇਨੇਵ ਵਿਸੇਸਤੋ ਅਵਿਗਤਪਚ੍ਚਯਤਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾ. ਸਙ੍ਖਾਰਪਚ੍ਚਯਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਸਙ੍ਖਾਰਹੇਤੁਕਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.

ਕਸ੍ਮਾ ਪਨ ਭਵਾਦੀਸੁ ਹੇਤੁਕਗ੍ਗਹਣਂ ਨ ਕਤਨ੍ਤਿ? ਅਵਿਗਤਪਚ੍ਚਯਨਿਯਮਾਭਾਵਤੋ ਅਭਾਵਤੋ ਚ ਅਵਿਗਤਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ. ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਉਪਾਦਾਨਪਚ੍ਚਯਾ ਭਵੋ? ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਉਪਾਦਾਨਂ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਸਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧੋ – ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਉਪਾਦਾਨਪਚ੍ਚਯਾ ਭਵੋ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਉਪਾਦਾਨਪਚ੍ਚਯਾ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਇਧ ਭਵੋਤਿ ਨਾਮਂ. ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਚ ‘‘ਜਾਤਿ ਦ੍ਵੀਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਤੋ (ਧਾਤੁ. ੭੧) ਜਾਤਿਜਰਾਮਰਣਾਨਿ ਅਨ੍ਤੋਗਧਾਨਿ.

ਤਤ੍ਥ ਯਾਵ ਉਪਾਦਾਨਂ ਤਾਵ ਜਾਤਿਜਰਾਮਰਣਾਨਂ ਅਨੁਪਲਬ੍ਭਨਤੋ ਉਪਾਦਾਨਂ ਭਵਸ੍ਸ ਨ ਨਿਯਮਤੋ ਅਵਿਗਤਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ. ‘‘ਯਾ ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਜਾਤੀ’’ਤਿ ਆਦਿਵਚਨਤੋ ਸਙ੍ਖਤਲਕ੍ਖਣੇਸੁ ਜਾਤਿਯਾ ਜਰਾਮਰਣਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਭਵਸ੍ਸ ਜਾਤਿਕ੍ਖਣਮਤ੍ਤੇਯੇਵ ਅਭਾਵਤੋ ਅਵਿਗਤਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤਿ. ਤਥਾ ਜਾਤਿਯਾ ਜਰਾਮਰਣਕ੍ਖਣੇ ਅਭਾਵਤੋ. ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯੇਨੇਵ ਪਨ ਭਵੋ ਜਾਤਿਯਾ. ਜਾਤਿ ਜਰਾਮਰਣਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਸਬ੍ਬਥਾਪਿ ਅਵਿਗਤਪਚ੍ਚਯਨਿਯਮਾਭਾਵਤੋ ਅਭਾਵਤੋ ਚ ਅਵਿਗਤਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ ਭਵਾਦੀਸੁ ਹੇਤੁਕਗ੍ਗਹਣਂ ਨ ਕਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਕੇਚਿ ਪਨਾਹੁ – ‘‘ਭਵੋ ਦੁਵਿਧੇਨਾ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਉਪਪਤ੍ਤਿਮਿਸ੍ਸਕੋ ਭਵੋ, ਨ ਚ ਉਪਪਤ੍ਤਿਭਵਸ੍ਸ ਉਪਾਦਾਨਂ ਅਵਿਗਤਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ‘‘ਉਪਾਦਾਨਪਚ੍ਚਯਾ ਭਵੋ ਉਪਾਦਾਨਹੇਤੁਕੋ’’ਤਿ ਅਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਉਪਾਦਾਨਪਚ੍ਚਯਾ ਭਵੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਇਧ ਪਚ੍ਛਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਪਰਤੋਪਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਤਂ ਇਧ ਉਪਪਤ੍ਤਿਮਿਸ੍ਸਕਸ੍ਸ ਭਵਸ੍ਸ ਅਨਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ ਅਯੁਤ੍ਤਂ. ਅਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਹਿ ਇਧ ਭਵੋਤਿ ਆਗਤਾ.

ਭਵਪਚ੍ਚਯਾ ਜਾਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਚ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਜਾਤਿਜਰਾਮਰਣਾਨਿ ਅਵਸੇਸੋ ਭਵੋ ਜਾਤਿਯਾ ਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਕਸ੍ਮਾ? ਜਾਤਿਆਦੀਨਂ ਜਾਤਿਯਾ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਾ. ਯਦਿ ਏਵਂ, ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਜਾਤਿਜਰਾਮਰਣਾਨਿ ਭਵੋ ਜਾਤਿਯਾ ਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋਤਿ? ਆਮ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ, ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਪਦੇਸਾਭਾਵਤੋ ਪਨ ਨ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਦਸਮਙ੍ਗਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਹਿ ਉਪਾਦਾਨਪਚ੍ਚਯਸਮ੍ਭੂਤੋ ਭਵੋ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ. ਏਕਾਦਸਮਙ੍ਗਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਜਾਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ. ਯੋ ਪਨ ਭਵੋ ਜਾਤਿਯਾ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਤਸ੍ਸ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਪਦੇਸੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਪਦੇਸਾਭਾਵਤੋ ਨ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਅਵੁਤ੍ਤੋਪਿ ਪਨ ਯੁਤ੍ਤਿਤੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋਤਿ. ਵਿਞ੍ਞਾਣਪਚ੍ਚਯਾ ਨਾਮਰੂਪਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਚ ਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦੀਨਂ ਅਵਿਗਤਪਚ੍ਚਯਭਾਵਸਮ੍ਭਵਤੋ ਵਿਞ੍ਞਾਣਹੇਤੁਕਾਦਿਵਚਨਂ ਕਤਨ੍ਤਿ ਏਸ ਹੇਤੁਚਤੁਕ੍ਕੇ ਵਿਸੇਸੋ.