੨. ਅਭਿਧਮ੍ਮਭਾਜਨੀਯਵਣ੍ਣਨਾ

੨੪੩. ਏਵਂ ਮਹਾਪਥਵਿਂ ਪਤ੍ਥਰਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਆਕਾਸਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰਯਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਚ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮੇਸੁ ਅਪ੍ਪਟਿਹਤਞਾਣੋ ਸਤ੍ਥਾ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਭਾਜਨੀਯੇ ਨਿਗ੍ਗਣ੍ਠਿਂ ਨਿਜ੍ਜਟਂ ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰਂ ਨਾਨਾਚਿਤ੍ਤਵਸੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਯਸ੍ਮਾ ਨ ਕੇਵਲਂ ਅਯਂ ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰੋ ਨਾਨਾਚਿਤ੍ਤੇਸੁਯੇਵ ਹੋਤਿ, ਏਕਚਿਤ੍ਤੇਪਿ ਹੋਤਿਯੇਵ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਭਿਧਮ੍ਮਭਾਜਨੀਯਵਸੇਨ ਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਿਕਂ ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰਂ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਚ੍ਚਯਾ ਸਙ੍ਖਾਰੋਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਮਾਤਿਕਂ ਤਾਵ ਠਪੇਸਿ. ਏਵਂ ਠਪਿਤਾਯ ਪਨ ਮਾਤਿਕਾਯ –

ਅਵਿਜ੍ਜਾਦੀਹਿ ਮੂਲੇਹਿ, ਨਵ ਮੂਲਪਦਾ ਨਵ;

ਨਯਾ ਤਤ੍ਥ ਚਤੁਕ੍ਕਾਨਿ, ਵਾਰਭੇਦਞ੍ਚ ਦੀਪਯੇ.

ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਦੀਪਨਾ – ਏਤ੍ਥ ਹਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਙ੍ਖਾਰਵਿਞ੍ਞਾਣਨਾਮਛਟ੍ਠਾਯਤਨਫਸ੍ਸਵੇਦਨਾਤਣ੍ਹਾਉਪਾਦਾਨਪ੍ਪਭੇਦੇਹਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਦੀਹਿ ਨਵਹਿ ਮੂਲਪਦੇਹਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਦਿਕੋ, ਸਙ੍ਖਾਰਾਦਿਕੋ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦਿਕੋ, ਨਾਮਾਦਿਕੋ, ਛਟ੍ਠਾਯਤਨਾਦਿਕੋ, ਫਸ੍ਸਾਦਿਕੋ, ਵੇਦਨਾਦਿਕੋ, ਤਣ੍ਹਾਦਿਕੋ, ਉਪਾਦਾਨਾਦਿਕੋਤਿ ਇਮੇ ਨਵ ਮੂਲਪਦਾ ਨਵ ਨਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ.

ਤੇਸੁ ਯੋ ਤਾਵ ਅਯਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਦਿਕੋ ਨਯੋ, ਤਤ੍ਥ ਪਚ੍ਚਯਚਤੁਕ੍ਕਂ, ਹੇਤੁਚਤੁਕ੍ਕਂ, ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਚਤੁਕ੍ਕਂ, ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਚਤੁਕ੍ਕਨ੍ਤਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਚਤੁਕ੍ਕਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਯਥਾ ਚੇਤ੍ਥ ਏਵਂ ਸੇਸੇਸੁਪੀਤਿ ਏਕੇਕਸ੍ਮਿਂ ਨਯੇ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਚਤੁਕ੍ਕਾਨਂ ਵਸੇਨ ਛਤ੍ਤਿਂਸ ਚਤੁਕ੍ਕਾਨਿ. ਤਤ੍ਥ ਏਕੇਕੇਨ ਚਤੁਕ੍ਕੇਨ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਵਾਰਾਨਂ ਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਚਤੁਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਚਤੁਕ੍ਕਾਨਂ ਵਸੇਨ ਏਕੇਕਸ੍ਮਿਂ ਨਯੇ ਸੋਲ਼ਸ ਸੋਲ਼ਸ ਵਾਰਾਤਿ ਚਤੁਚਤ੍ਤਾਲੀਸਾਧਿਕਂ ਵਾਰਸਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

੧. ਪਚ੍ਚਯਚਤੁਕ੍ਕਂ

ਤਤ੍ਥ ਯਦੇਤਂ ਸਬ੍ਬਪਠਮੇ ਅਵਿਜ੍ਜਾਮੂਲਕੇ ਨਯੇ ਪਚ੍ਚਯਚਤੁਕ੍ਕਂ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਠਮੋ ਨਾਮਰੂਪਟ੍ਠਾਨੇ ਨਾਮਸ੍ਸ, ਸਲ਼ਾਯਤਨਟ੍ਠਾਨੇ ਛਟ੍ਠਾਯਤਨਸ੍ਸ ਚ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਅਪਰਿਪੁਣ੍ਣਅਙ੍ਗਦ੍ਵਯਯੁਤ੍ਤੋ ਦ੍ਵਾਦਸਙ੍ਗਿਕਵਾਰੋ ਨਾਮ. ਦੁਤਿਯੋ ਨਾਮਰੂਪਟ੍ਠਾਨੇ ਨਾਮਸ੍ਸੇਵ, ਸਲ਼ਾਯਤਨਟ੍ਠਾਨੇ ਚ ਨ ਕਸ੍ਸਚਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਅਪਰਿਪੁਣ੍ਣਏਕਙ੍ਗਯੁਤ੍ਤੋ ਏਕਾਦਸਙ੍ਗਿਕਵਾਰੋ ਨਾਮ. ਤਤਿਯੋ ਸਲ਼ਾਯਤਨਟ੍ਠਾਨੇ ਛਟ੍ਠਾਯਤਨਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਏਕਙ੍ਗਯੁਤ੍ਤੋ ਦ੍ਵਾਦਸਙ੍ਗਿਕਵਾਰੋ ਨਾਮ. ਚਤੁਤ੍ਥੋ ਪਨ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਦ੍ਵਾਦਸਙ੍ਗਿਕੋਯੇਵ.

ਤਤ੍ਥ ਸਿਯਾ – ਅਯਮ੍ਪਿ ਛਟ੍ਠਾਯਤਨਪਚ੍ਚਯਾ ਫਸ੍ਸੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਅਪਰਿਪੁਣ੍ਣੇਕਙ੍ਗਯੁਤ੍ਤੋਯੇਵਾਤਿ? ਨ, ਤਸ੍ਸ ਅਨਙ੍ਗਤ੍ਤਾ. ਫਸ੍ਸੋਯੇਵ ਹੇਤ੍ਥ ਅਙ੍ਗਂ, ਨ ਛਟ੍ਠਾਯਤਨਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸ ਅਨਙ੍ਗਤ੍ਤਾ ਨਾਯਂ ਅਪਰਿਪੁਣ੍ਣੇਕਙ੍ਗਯੁਤ੍ਤੋਤਿ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਪਠਮੋ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਗਾਹਿਕਟ੍ਠੇਨ, ਦੁਤਿਯੋ ਪਚ੍ਚਯਵਿਸੇਸਟ੍ਠੇਨ, ਤਤਿਯੋ ਗਬ੍ਭਸੇਯ੍ਯਕਸਤ੍ਤਾਨਂ ਵਸੇਨ, ਚਤੁਤ੍ਥੋ ਓਪਪਾਤਿਕਸਤ੍ਤਾਨਂ ਵਸੇਨ ਗਹਿਤੋ. ਤਥਾ ਪਠਮੋ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਗਾਹਿਕਟ੍ਠੇਨ, ਦੁਤਿਯੋ ਪਚ੍ਚਯਵਿਸੇਸਟ੍ਠੇਨ, ਤਤਿਯੋ ਅਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾਯਤਨਵਸੇਨ, ਚਤੁਤ੍ਥੋ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾਯਤਨਵਸੇਨ ਗਹਿਤੋ. ਤਥਾ ਪਠਮੋ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਗਾਹਿਕਟ੍ਠੇਨ, ਦੁਤਿਯੋ ਮਹਾਨਿਦਾਨਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਵਸੇਨ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੯੫ ਆਦਯੋ), ਤਤਿਯੋ ਰੂਪਭਵਵਸੇਨ, ਚਤੁਤ੍ਥੋ ਕਾਮਭਵਵਸੇਨ ਗਹਿਤੋ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਪਠਮੋ ਇਮੇਸੁ ਦੁਤਿਯਾਦੀਸੁ ਤੀਸੁ ਵਾਰੇਸੁ ਨ ਕਤ੍ਥਚਿ ਨ ਪਵਿਸਤੀਤਿ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਗਾਹਿਕੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਸੇਸਾਨਂ ਵਿਸੇਸੋ ਪਰਤੋ ਆਵਿਭਵਿਸ੍ਸਤਿ. ਤਸ੍ਸਾਵਿਭਾਵਤ੍ਥਂ –

ਯਂ ਯਤ੍ਥ ਅਞ੍ਞਥਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਵੁਤ੍ਤਞ੍ਚਾਪਿ ਯਂ ਯਹਿਂ;

ਯਂ ਯਥਾ ਪਚ੍ਚਯੋ ਯਸ੍ਸ, ਤਂ ਸਬ੍ਬਮੁਪਲਕ੍ਖਯੇ.

ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਨਯੋ – ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਤਾਵ ਚਤੂਸੁਪਿ ਏਤੇਸੁ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਭਾਜਨਿਯੇ ਵਿਯ ਸਙ੍ਖਾਰਾਤਿ ਅਵਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਖਾਰੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਕਸ੍ਮਾਤਿ? ਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਿਕਤ੍ਤਾ. ਤਤ੍ਰ ਹਿ ਨਾਨਾਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਿਕੋ ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰੋ ਵਿਭਤ੍ਤੋ. ਇਧ ਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਿਕੋ ਆਰਦ੍ਧੋ. ਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣੇ ਚ ਬਹੂ ਚੇਤਨਾ ਨ ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾਤਿ ਅਵਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਖਾਰੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਪਠਮਵਾਰੇ ਪਨੇਤ੍ਥ ਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਧਮ੍ਮਸਙ੍ਗਹਣਤੋ ਸਬ੍ਬਟ੍ਠਾਨਸਾਧਾਰਣਤੋ ਚ ਰੂਪਂ ਛਡ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਵਿਞ੍ਞਾਣਪਚ੍ਚਯਾ ਨਾਮ’’ਨ੍ਤ੍ਵੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਞ੍ਹਿ ਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਂ ਸਬ੍ਬਟ੍ਠਾਨਸਾਧਾਰਣਞ੍ਚ, ਨ ਕਤ੍ਥਚਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨੇ ਨ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨੋ ਏਕੋਵੇਤ੍ਥ ਫਸ੍ਸੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸਾਨੁਰੂਪਂ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤਂ ਆਯਤਨਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਸਲ਼ਾਯਤਨਟ੍ਠਾਨੇ ‘‘ਨਾਮਪਚ੍ਚਯਾ ਛਟ੍ਠਾਯਤਨ’’ਨ੍ਤਿ ਏਕਂ ਮਨਾਯਤਨਂਯੇਵ ਆਹ. ਤਞ੍ਹਿ ਏਕਸ੍ਸ ਅਕੁਸਲਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਅਨੁਰੂਪਂ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤਂ. ਕਾਮਞ੍ਚੇਤਂ ਸਙ੍ਖਾਰਪਚ੍ਚਯਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਹੇਤੁਫਲਵਿਸੇਸਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਪਨ ਅਙ੍ਗਪੁਣ੍ਣਤ੍ਥਞ੍ਚ ਪੁਨ ਇਧ ਗਹਿਤਂ. ਤਤ੍ਰ ਹਿ ਏਤਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸੇਨ ਸਙ੍ਖਾਰੋ ਹੇਤੁ, ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਨਾਮਂ ਫਲਂ. ਇਧ ਪਨਸ੍ਸ ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਨਾਮਂ ਹੇਤੁ, ਵਿਸੇਸੇਨ ਫਸ੍ਸੋ ਫਲਨ੍ਤਿ. ਸੋਕਾਦਯੋ ਪਨ ਯਸ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬੇ ਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣੇ ਨ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਚਿਤ੍ਤਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨੇ ਚੇਵ ਚਿਤ੍ਤੇ ਚ ਨ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਗਹਿਤਾ. ਜਾਤਿਜਰਾਮਰਣਾਨਿ ਪਨ ਅਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਮਤ੍ਤਾਨਿਪਿ ਸਮਾਨਾਨਿ ਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣੇ ਅਨ੍ਤੋਗਧਤ੍ਤਾ ਅਙ੍ਗਪਰਿਪੂਰਣਤ੍ਥਂ ਗਹਿਤਾਨਿ. ਏਵਂ ਤਾਵੇਤ੍ਥ ‘ਯਂ ਅਞ੍ਞਥਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਞ੍ਚ ਅਵੁਤ੍ਤਂ’ ਤਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਇਤੋ ਪਰੇਸੁ ਵਾਰੇਸੁ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਯਸ੍ਮਿਂ ਯਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਵਾਰੇ ਯੋ ਯੋ ਵਿਸੇਸੋ ਆਗਤੋ, ਤਂ ਤਂ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥੇਵ ਪਕਾਸਯਿਸ੍ਸਾਮ.

‘ਯਂ ਯਥਾ ਪਚ੍ਚਯੋ ਯਸ੍ਸਾ’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਸਙ੍ਖਾਰਸ੍ਸ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਸਾਧਾਰਣੇਹਿ ਸਹਜਾਤਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਨਿਸ੍ਸਯਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਅਤ੍ਥਿਅਵਿਗਤਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਛਹਿ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯੇਨ ਚਾਤਿ ਸਤ੍ਤਧਾ ਪਚ੍ਚਯੋ. ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਮਾ ਪਰਤੋ ਹੇਤੁਚਤੁਕ੍ਕਾਦੀਨਿ ਤੀਣਿ ਚਤੁਕ੍ਕਾਨਿ ਅਵਿਗਤਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਇਧ ਤਾਨਿ ਅਪਨੇਤ੍ਵਾ ਅਵਸੇਸਾਨਂ ਵਸੇਨ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਸਙ੍ਖਾਰਸ੍ਸ ਚਤੁਧਾ ਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਸਙ੍ਖਾਰੋ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਸਾਧਾਰਣੇਹਿ ਛਹਿ, ਕਮ੍ਮਾਹਾਰਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਚਾਤਿ ਅਟ੍ਠਧਾ ਪਚ੍ਚਯੋ. ਇਧ ਪਨ ਤੇਯੇਵ ਤਯੋ ਅਪਨੇਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚਧਾ. ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਨਾਮਸ੍ਸ ਸਾਧਾਰਣੇਹਿ ਛਹਿ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਹਾਰਾਧਿਪਤੀਹਿ ਚਾਤਿ ਨਵਧਾ. ਇਧ ਪਨ ਤਯੋ ਅਪਨੇਤ੍ਵਾ ਛਧਾ. ਨਾਮਂ ਛਟ੍ਠਾਯਤਨਸ੍ਸ ਸਾਧਾਰਣੇਹਿ ਛਹਿ. ਕਿਞ੍ਚਿ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਧਿਪਤਿਪਚ੍ਚਯੇਨ, ਕਿਞ੍ਚਿ ਆਹਾਰਪਚ੍ਚਯਾਦੀਹੀਤਿ ਅਨੇਕਧਾ. ਇਧ ਪਨ ਤੇਯੇਵ ਤਯੋ ਅਪਨੇਤ੍ਵਾ ਤਿਧਾ ਚਤੁਧਾ ਪਞ੍ਚਧਾ ਵਾ. ਛਟ੍ਠਾਯਤਨਂ ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਯਥਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਨਾਮਸ੍ਸ. ਏਵਂ ਫਸ੍ਸੋ ਵੇਦਨਾਯ ਸਾਧਾਰਣੇਹਿ ਛਹਿ ਆਹਾਰਪਚ੍ਚਯੇਨ ਚਾਤਿ ਸਤ੍ਤਧਾ. ਇਧ ਪਨ ਤੇਯੇਵ ਤਯੋ ਅਪਨੇਤ੍ਵਾ ਚਤੁਧਾ. ਵੇਦਨਾ ਤਣ੍ਹਾਯ ਸਾਧਾਰਣੇਹਿ ਛਹਿ ਝਾਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਚਾਤਿ ਅਟ੍ਠਧਾ. ਇਧ ਪਨ ਤੇਯੇਵ ਤਯੋ ਅਪਨੇਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚਧਾ. ਤਣ੍ਹਾ ਉਪਾਦਾਨਸ੍ਸ, ਯਥਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਸਙ੍ਖਾਰਸ੍ਸ. ਏਵਂ ਉਪਾਦਾਨਂ ਭਵਸ੍ਸ ਸਾਧਾਰਣੇਹਿ ਛਹਿ ਮਗ੍ਗਪਚ੍ਚਯੇਨ ਚਾਤਿ ਸਤ੍ਤਧਾ. ਇਧ ਪਨ ਤੇਯੇਵ ਤਯੋ ਅਪਨੇਤ੍ਵਾ ਚਤੁਧਾ. ਭਵੋ ਜਾਤਿਯਾ, ਯਸ੍ਮਾ ਜਾਤੀਤਿ ਇਧ ਸਙ੍ਖਤਲਕ੍ਖਣਂ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯੇਨੇਵ ਪਚ੍ਚਯੋ. ਤਥਾ ਜਾਤਿ ਜਰਾਮਰਣਸ੍ਸਾਤਿ.

ਯੇ ਪਨ ਏਵਂ ਵਦਨ੍ਤਿ – ‘‘ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਚਤੁਕ੍ਕੇ ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾਦੀਨਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਦਯੋ ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨੇਵ ਹਿ ਪਠਮਵਾਰੋ ਆਰਦ੍ਧੋ’’ਤਿ, ਤੇ ਭਵਾਦੀਨਂ ਤਥਾ ਅਭਾਵਂ ਸੇਸਪਚ੍ਚਯਾਨਞ੍ਚ ਸਮ੍ਭਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤਬ੍ਬਾ. ਨ ਹਿ ਭਵੋ ਜਾਤਿਯਾ ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਜਾਤਿ ਜਰਾਮਰਣਸ੍ਸ. ਯੇ ਚੇਤੇਸਂ ਸਙ੍ਖਰਾਦੀਨਂ ਅਵਸੇਸਾ ਪਚ੍ਚਯਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤੇਪਿ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿਯੇਵ. ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਛਡ੍ਡੇਤੁਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਤਾਵ ਪਠਮਵਾਰੇ ਯਂ ਯਤ੍ਥ ਅਞ੍ਞਥਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਵੁਤ੍ਤਞ੍ਚਾਪਿ ਯਂ ਯਹਿਂ, ਯਞ੍ਚ ਯਥਾ ਯਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਦੁਤਿਯਵਾਰਾਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.

ਅਯਂ ਪਨ ਵਿਸੇਸੋ – ਦੁਤਿਯਵਾਰੇ ‘‘ਨਾਮਪਚ੍ਚਯਾ ਫਸ੍ਸੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਸਲ਼ਾਯਤਨਟ੍ਠਾਨੇ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਕਿਮਤ੍ਥਨ੍ਤਿ? ਪਚ੍ਚਯਵਿਸੇਸਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਞ੍ਚੇਵ ਮਹਾਨਿਦਾਨਦੇਸਨਾਸਙ੍ਗਹਤ੍ਥਞ੍ਚ. ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਹਿ ਨ ਕੇਵਲਞ੍ਚ ਛਟ੍ਠਾਯਤਨਮੇਵ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਯੋ ਪਨ ਤਯੋ ਖਨ੍ਧਾਪਿ ਪਚ੍ਚਯਾਯੇਵ. ਮਹਾਨਿਦਾਨਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੇ ਚਸ੍ਸ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਇਦਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ ਫਸ੍ਸੋਤਿ ਇਤਿ ਪੁਟ੍ਠੇਨ ਸਤਾ, ਆਨਨ੍ਦ, ਅਤ੍ਥੀਤਿਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ. ਕਿਂ ਪਚ੍ਚਯਾ ਫਸ੍ਸੋਤਿ? ਇਤਿ ਚੇ ਵਦੇਯ੍ਯ, ਨਾਮਪਚ੍ਚਯਾ ਫਸ੍ਸੋਤਿ ਇਚ੍ਚਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯ’’ਨ੍ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੯੬). ਏਵਂ ਸਲ਼ਾਯਤਨਂ ਛਡ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਏਕਾਦਸਙ੍ਗਿਕੋ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਇਮਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਵਿਸੇਸਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਚ ਮਹਾਨਿਦਾਨਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਦੇਸਨਾਯ ਪਰਿਗ੍ਗਹਤ੍ਥਂ ਦੁਤਿਯਵਾਰੇ ‘‘ਨਾਮਪਚ੍ਚਯਾ ਫਸ੍ਸੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਸਲ਼ਾਯਤਨਟ੍ਠਾਨੇ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਏਸ ਤਾਵ ਦੁਤਿਯਵਾਰੇ ਵਿਸੇਸੋ.

ਤਤਿਯਵਾਰੇ ਪਨ ‘‘ਵਿਞ੍ਞਾਣਪਚ੍ਚਯਾ ਨਾਮਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਭਾਜਨੀਯੇ ਆਗਤਮੇਵ ਚਤੁਤ੍ਥਮਙ੍ਗਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਿਕਤ੍ਤਾ ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰਸ੍ਸ ਇਧ ਅਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਚੇ? ਤਂ ਨਾਯੁਤ੍ਤਂ. ਕਸ੍ਮਾ? ਸਕਕ੍ਖਣੇ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵਤੋ. ਸਚੇਪਿ ਹਿ ਤਤ੍ਥ ਰੂਪਂ ਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਤੋ ਉਦ੍ਧਂ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਤਥਾਪਿਸ੍ਸ ਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਸਕਕ੍ਖਣੇ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ. ਕਥਂ? ਪੁਰੇਜਾਤਸ੍ਸ ਤਾਵ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਵਾ ਪਚ੍ਛਾਜਾਤਪਚ੍ਚਯੇਨ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਚੇਤਂ ‘‘ਪਚ੍ਛਾਜਾਤਾ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾ ਧਮ੍ਮਾ ਪੁਰੇਜਾਤਸ੍ਸ ਇਮਸ੍ਸ ਕਾਯਸ੍ਸ ਪਚ੍ਛਾਜਾਤਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੧੧). ਸਹਜਾਤਸ੍ਸ ਪਨ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ. ਯਥਾਹ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾ ਧਮ੍ਮਾ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨਂ ਰੂਪਾਨਂ ਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੮).

ਯਦਿ ਏਵਂ, ਪੁਰਿਮਵਾਰੇਸੁ ਕਸ੍ਮਾ ਏਵਂ ਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ? ਰੂਪਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਦੇਸਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਦੇਸਿਤਤ੍ਤਾ. ਅਯਞ੍ਹਿ ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰੋ ਰੂਪਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਦੇਸੇ ਕਾਮਭਵੇ ਗਬ੍ਭਸੇਯ੍ਯਕਾਨਞ੍ਚੇਵ ਅਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾਯਤਨਓਪਪਾਤਿਕਾਨਞ੍ਚ ਰੂਪਾਵਚਰਦੇਵਾਨਞ੍ਚ ਵਸੇਨ ਦੇਸਿਤੋ. ਤੇਨੇਵੇਤ੍ਥ ‘‘ਨਾਮਰੂਪਪਚ੍ਚਯਾ ਸਲ਼ਾਯਤਨ’’ਨ੍ਤਿ ਅਵਤ੍ਵਾ ਛਟ੍ਠਾਯਤਨਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਨਾਮਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ. ਰੂਪਂ ਪਨ ਹਦਯਰੂਪਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਂ ਪਨੇਤਸ੍ਸ ਛਟ੍ਠਾਯਤਨਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯੇਨ ਚੇਵ ਪੁਰੇਜਾਤਪਚ੍ਚਯੇਨ ਚਾਤਿ ਦ੍ਵਿਧਾ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ਏਸ ਤਤਿਯਵਾਰੇ ਵਿਸੇਸੋ.

ਚਤੁਤ੍ਥਵਾਰੋ ਪਨ ਯੋਨਿਵਸੇਨ ਓਪਪਾਤਿਕਾਨਂ, ਆਯਤਨਵਸੇਨ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾਯਤਨਾਨਂ, ਭਵਵਸੇਨ ਕਾਮਾਵਚਰਸਤ੍ਤਾਨਂ ਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਤੇਨੇਵੇਤ੍ਥ ‘‘ਨਾਮਰੂਪਪਚ੍ਚਯਾ ਸਲ਼ਾਯਤਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਨਾਮਂ ਛਟ੍ਠਾਯਤਨਸ੍ਸ ਸਹਜਾਤਾਦੀਹਿ, ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਾਦੀਨਂ ਪਚ੍ਛਾਜਾਤਪਚ੍ਚਯੇਨ. ਰੂਪੇ ਹਦਯਰੂਪਂ ਛਟ੍ਠਾਯਤਨਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯਪੁਰੇਜਾਤਪਚ੍ਚਯੇਹਿ, ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਮਹਾਭੂਤਾਨਿ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਾਦੀਨਂ ਸਹਜਾਤਨਿਸ੍ਸਯਅਤ੍ਥਿਅਵਿਗਤੇਹਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨੇਸ ਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਿਕੋ ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਤ੍ਥ ਸਲ਼ਾਯਤਨਪਚ੍ਚਯਾਤਿ ਅਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਛਟ੍ਠਾਯਤਨਪਚ੍ਚਯਾ ਫਸ੍ਸੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਅਯਂ ਚਤੁਤ੍ਥਵਾਰੇ ਵਿਸੇਸੋ.

ਏਵਮੇਤੇਸਂ ਨਾਨਾਕਰਣਂ ਞਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਸਬ੍ਬੇਸ੍ਵੇਵ ਤੇਸੁ ਵਿਸੇਸੇਨ ਪਠਮਕਾ ਦ੍ਵੇ ਵਾਰਾ ਅਰੂਪਭਵੇ ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਅਰੂਪਭਵਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਰੂਪੇਨ ਅਸਮ੍ਮਿਸ੍ਸਾਨਿ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਙ੍ਗਾਨਿ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਤਤਿਯੋ ਰੂਪਭਵੇ ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਰੂਪਭਵਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਸਤਿਪਿ ਰੂਪਸਮ੍ਮਿਸ੍ਸਤ੍ਤੇ ਸਲ਼ਾਯਤਨਂ ਨ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਚਤੁਤ੍ਥੋ ਕਾਮਭਵੇ ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਕਾਮਭਵਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਸਕਲਂ ਸਲ਼ਾਯਤਨਂ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਤਤਿਯੋ ਵਾ ਰੂਪਭਵੇ ਚੇਵ ਕਾਮਭਵੇ ਚ ਅਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾਯਤਨਾਨਂ ਅਕੁਸਲਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਕ੍ਖਣਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਚਤੁਤ੍ਥੋ ਵਾ ਕਾਮਭਵੇ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾਯਤਨਾਨਂ. ਪਠਮੋ ਵਾ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਗਾਮਿਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਸੋ ਹਿ ਨ ਕਤ੍ਥਚਿ ਚਿਤ੍ਤਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਦੇਸੇ ਨ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਦੁਤਿਯੋ ਪਚ੍ਚਯਵਿਸੇਸਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਏਕਾਦਸਙ੍ਗਿਕਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਚ ਨਾਮਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਂ ਪਚ੍ਚਯਵਿਸੇਸੋ. ਤਤਿਯੋ ਪੁਰਿਮਯੋਨਿਦ੍ਵਯਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਪੁਰਿਮਾਸੁ ਹਿ ਦ੍ਵੀਸੁ ਯੋਨੀਸੁ ਸੋ ਸਮ੍ਭਵਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਸਦਾ ਸਲ਼ਾਯਤਨਸ੍ਸ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋ. ਚਤੁਤ੍ਥੋ ਪਚ੍ਛਿਮਯੋਨਿਦ੍ਵਯਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਪਚ੍ਛਿਮਾਸੁ ਹਿ ਸੋ ਦ੍ਵੀਸੁ ਯੋਨੀਸੁ ਸਮ੍ਭਵਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਸਦਾ ਸਲ਼ਾਯਤਨਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਵਤੋਤਿ.

ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਚ ਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਚਤੂਸੁਪਿ ਵਾਰੇਸੁ –

ਯਂ ਯਤ੍ਥ ਅਞ੍ਞਥਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਵੁਤ੍ਤਞ੍ਚਾਪਿ ਯਂ ਯਹਿਂ;

ਯਂ ਯਥਾ ਪਚ੍ਚਯੋ ਯਸ੍ਸ, ਤਂ ਸਬ੍ਬਮੁਪਲਕ੍ਖਯੇਤਿ.

ਗਾਥਾਯ ਅਤ੍ਥਦੀਪਨਾ ਕਤਾ ਹੋਤਿ.

ਏਤੇਨੇਵਾਨੁਸਾਰੇਨ, ਸਬ੍ਬਮੇਤਂ ਨਯਂ ਇਤੋ;

ਵਿਸੇਸੋ ਯੋ ਚ ਤਂ ਜਞ੍ਞਾ, ਚਤੁਕ੍ਕੇਸੁ ਪਰੇਸੁਪਿ.

੨. ਹੇਤੁਚਤੁਕ੍ਕਂ

੨੪੪. ਤਤ੍ਥ ਯੋ ਤਾਵ ਇਧ ਵੁਤ੍ਤੋ ਨਯੋ, ਸੋ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਪਾਕਟੋਯੇਵ. ਵਿਸੇਸੋ ਪਨ ਏਵਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ – ਹੇਤੁਚਤੁਕ੍ਕੇ ਤਾਵ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਹੇਤੁ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਹੇਤੁਕੋ. ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਅਸ੍ਸ ਸਹਵਤ੍ਤਨਤੋ ਯਾਵਭਙ੍ਗਾ ਪਵਤ੍ਤਿਕਾ ਗਮਿਕਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਚ੍ਚਯਾ’’ਤਿ ਚ ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਸਹਜਾਤਾਦਿਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨ ਸਾਧਾਰਣਤੋ ਸਙ੍ਖਾਰਸ੍ਸ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ, ਪੁਨ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਹੇਤੁਕੋ’’ਤਿ ਏਤੇਨੇਵ ਵਿਸੇਸਤੋ ਅਵਿਗਤਪਚ੍ਚਯਤਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾ. ਸਙ੍ਖਾਰਪਚ੍ਚਯਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਸਙ੍ਖਾਰਹੇਤੁਕਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.

ਕਸ੍ਮਾ ਪਨ ਭਵਾਦੀਸੁ ਹੇਤੁਕਗ੍ਗਹਣਂ ਨ ਕਤਨ੍ਤਿ? ਅਵਿਗਤਪਚ੍ਚਯਨਿਯਮਾਭਾਵਤੋ ਅਭਾਵਤੋ ਚ ਅਵਿਗਤਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ. ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਉਪਾਦਾਨਪਚ੍ਚਯਾ ਭਵੋ? ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਉਪਾਦਾਨਂ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਸਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧੋ – ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਉਪਾਦਾਨਪਚ੍ਚਯਾ ਭਵੋ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਉਪਾਦਾਨਪਚ੍ਚਯਾ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਇਧ ਭਵੋਤਿ ਨਾਮਂ. ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਚ ‘‘ਜਾਤਿ ਦ੍ਵੀਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਤੋ (ਧਾਤੁ. ੭੧) ਜਾਤਿਜਰਾਮਰਣਾਨਿ ਅਨ੍ਤੋਗਧਾਨਿ.

ਤਤ੍ਥ ਯਾਵ ਉਪਾਦਾਨਂ ਤਾਵ ਜਾਤਿਜਰਾਮਰਣਾਨਂ ਅਨੁਪਲਬ੍ਭਨਤੋ ਉਪਾਦਾਨਂ ਭਵਸ੍ਸ ਨ ਨਿਯਮਤੋ ਅਵਿਗਤਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ. ‘‘ਯਾ ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਜਾਤੀ’’ਤਿ ਆਦਿਵਚਨਤੋ ਸਙ੍ਖਤਲਕ੍ਖਣੇਸੁ ਜਾਤਿਯਾ ਜਰਾਮਰਣਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਭਵਸ੍ਸ ਜਾਤਿਕ੍ਖਣਮਤ੍ਤੇਯੇਵ ਅਭਾਵਤੋ ਅਵਿਗਤਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤਿ. ਤਥਾ ਜਾਤਿਯਾ ਜਰਾਮਰਣਕ੍ਖਣੇ ਅਭਾਵਤੋ. ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯੇਨੇਵ ਪਨ ਭਵੋ ਜਾਤਿਯਾ. ਜਾਤਿ ਜਰਾਮਰਣਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਸਬ੍ਬਥਾਪਿ ਅਵਿਗਤਪਚ੍ਚਯਨਿਯਮਾਭਾਵਤੋ ਅਭਾਵਤੋ ਚ ਅਵਿਗਤਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ ਭਵਾਦੀਸੁ ਹੇਤੁਕਗ੍ਗਹਣਂ ਨ ਕਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਕੇਚਿ ਪਨਾਹੁ – ‘‘ਭਵੋ ਦੁਵਿਧੇਨਾ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਉਪਪਤ੍ਤਿਮਿਸ੍ਸਕੋ ਭਵੋ, ਨ ਚ ਉਪਪਤ੍ਤਿਭਵਸ੍ਸ ਉਪਾਦਾਨਂ ਅਵਿਗਤਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ‘‘ਉਪਾਦਾਨਪਚ੍ਚਯਾ ਭਵੋ ਉਪਾਦਾਨਹੇਤੁਕੋ’’ਤਿ ਅਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਉਪਾਦਾਨਪਚ੍ਚਯਾ ਭਵੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਇਧ ਪਚ੍ਛਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਪਰਤੋਪਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਤਂ ਇਧ ਉਪਪਤ੍ਤਿਮਿਸ੍ਸਕਸ੍ਸ ਭਵਸ੍ਸ ਅਨਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ ਅਯੁਤ੍ਤਂ. ਅਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਹਿ ਇਧ ਭਵੋਤਿ ਆਗਤਾ.

ਭਵਪਚ੍ਚਯਾ ਜਾਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਚ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਜਾਤਿਜਰਾਮਰਣਾਨਿ ਅਵਸੇਸੋ ਭਵੋ ਜਾਤਿਯਾ ਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਕਸ੍ਮਾ? ਜਾਤਿਆਦੀਨਂ ਜਾਤਿਯਾ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਾ. ਯਦਿ ਏਵਂ, ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਜਾਤਿਜਰਾਮਰਣਾਨਿ ਭਵੋ ਜਾਤਿਯਾ ਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋਤਿ? ਆਮ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ, ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਪਦੇਸਾਭਾਵਤੋ ਪਨ ਨ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਦਸਮਙ੍ਗਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਹਿ ਉਪਾਦਾਨਪਚ੍ਚਯਸਮ੍ਭੂਤੋ ਭਵੋ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ. ਏਕਾਦਸਮਙ੍ਗਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਜਾਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ. ਯੋ ਪਨ ਭਵੋ ਜਾਤਿਯਾ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਤਸ੍ਸ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਪਦੇਸੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਪਦੇਸਾਭਾਵਤੋ ਨ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਅਵੁਤ੍ਤੋਪਿ ਪਨ ਯੁਤ੍ਤਿਤੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋਤਿ. ਵਿਞ੍ਞਾਣਪਚ੍ਚਯਾ ਨਾਮਰੂਪਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਚ ਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦੀਨਂ ਅਵਿਗਤਪਚ੍ਚਯਭਾਵਸਮ੍ਭਵਤੋ ਵਿਞ੍ਞਾਣਹੇਤੁਕਾਦਿਵਚਨਂ ਕਤਨ੍ਤਿ ਏਸ ਹੇਤੁਚਤੁਕ੍ਕੇ ਵਿਸੇਸੋ.

੩. ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਚਤੁਕ੍ਕਂ

੨੪੫. ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਚਤੁਕ੍ਕੇਪਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਚ੍ਚਯਾਤਿ ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਸਹਜਾਤਾਦਿਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨ ਸਙ੍ਖਾਰਸ੍ਸ ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਚ੍ਚਯਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯਤਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾ. ਸੇਸਪਦੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਅਰੂਪੀਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਰੂਪਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮ੍ਪਯੋਗੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਪਚ੍ਚਯਾ ਨਾਮਰੂਪਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਤਤਿਯਚਤੁਤ੍ਥਵਾਰਪਦੇਸੁ ‘‘ਵਿਞ੍ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਨਾਮ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਯਂ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਤਦੇਵ ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ਏਸ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਚਤੁਕ੍ਕੇ ਵਿਸੇਸੋ.

੪. ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਚਤੁਕ੍ਕਂ

੨੪੬. ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਚਤੁਕ੍ਕੇਪਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਚ੍ਚਯਾਤਿ ਸਹਜਾਤਾਦਿਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨ ਸਙ੍ਖਾਰਸ੍ਸ ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਚ੍ਚਯਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਙ੍ਖਾਰਪਚ੍ਚਯਾਪਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾ’’ਤਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯਤਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾ. ਸੇਸਪਦੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਭਵੋ ਨਿਪ੍ਪਦੇਸੋ, ਉਪਾਦਾਨਂ ਸਪ੍ਪਦੇਸਂ, ਸਪ੍ਪਦੇਸਧਮ੍ਮੋ ਚ ਨਿਪ੍ਪਦੇਸਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਨਿਪ੍ਪਦੇਸਧਮ੍ਮੋ ਸਪ੍ਪਦੇਸਧਮ੍ਮਸ੍ਸ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਭਵਪਚ੍ਚਯਾਪਿ ਉਪਾਦਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ; ਹੇਟ੍ਠਾ ਵਾ ਦੇਸਨਾਯ ਪਚ੍ਛਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਏਵਂ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਨਾਮਰੂਪਪਚ੍ਚਯਾ ਸਲ਼ਾਯਤਨਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਸਲ਼ਾਯਤਨਪਚ੍ਚਯਾ ਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣੇ ਨਾਮਰੂਪਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਯਸ੍ਸ ਸਲ਼ਾਯਤਨਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯੋ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਤਸ੍ਮਾ ਚਤੁਤ੍ਥਵਾਰੇ ‘‘ਛਟ੍ਠਾਯਤਨਪਚ੍ਚਯਾਪਿ ਨਾਮਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ ਯਂ ਲਬ੍ਭਤਿ ਤਦੇਵ ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ਏਸ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਚਤੁਕ੍ਕੇ ਵਿਸੇਸੋ.

ਅਵਿਜ੍ਜਾਮੂਲਕਨਯਮਾਤਿਕਾ.

ਸਙ੍ਖਾਰਾਦਿਮੂਲਕਨਯਮਾਤਿਕਾ

੨੪੭. ਇਦਾਨਿ ਸਙ੍ਖਾਰਪਚ੍ਚਯਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰਮੂਲਕਨਯੋ ਆਰਦ੍ਧੋ. ਤਤ੍ਥਾਪਿ ਯਥਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾਮੂਲਕੇ ਏਵਂ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਚਤੁਕ੍ਕਾਨਿ ਸੋਲ਼ਸ ਚ ਵਾਰਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਪਠਮਚਤੁਕ੍ਕੇ ਪਨ ਪਠਮਵਾਰਮੇਵ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਦੇਸਨਾ ਸਂਖਿਤ੍ਤਾ. ਯਥਾ ਚੇਤ੍ਥ ਏਵਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਮੂਲਕਾਦੀਸੁਪਿ. ਤਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬੇਸ੍ਵੇਵ ਤੇਸੁ ਸਙ੍ਖਾਰਮੂਲਕਾਦੀਸੁ ਅਟ੍ਠਸੁ ਨਯੇਸੁ ‘‘ਸਙ੍ਖਾਰਪਚ੍ਚਯਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਸਹਜਾਤਾਦਿਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਸਙ੍ਖਾਰਾਦਿਪਚ੍ਚਯਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਚ੍ਚਯਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣੇਪਿ ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰਚਕ੍ਕਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸਿਤਾ.

ਕਸ੍ਮਾ ਪਨ ਭਵਮੂਲਕਾ ਜਾਤਿਜਰਾਮਰਣਮੂਲਕਾ ਵਾ ਨਯਾ ਨ ਵੁਤ੍ਤਾ? ਕਿਂ ਭਵਪਚ੍ਚਯਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਨ ਹੋਤੀਤਿ? ਨੋ ਨ ਹੋਤਿ. ‘‘ਸਙ੍ਖਾਰਪਚ੍ਚਯਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ ਪਨ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੇਸੁ ਨ ਕੋਚਿ ਭਵਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨੋ ਧਮ੍ਮੋ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਪਚ੍ਚਯੋ ਨ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ ਭਵਮੂਲਕੋ ਨਯੋ ਨ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਭਵਗ੍ਗਹਣੇਨ ਚ ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਿ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਭਵਪਚ੍ਚਯਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੇ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਚ੍ਚਯਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾ’’ਤਿਪਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਿਯਾ. ਨ ਚ ਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣੇ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਪਚ੍ਚਯੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਪਚ੍ਛਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾਵ ਜਾਤਿਜਰਾਮਰਣਮੂਲਕਾਪਿ ਨਯਾ ਨ ਗਹਿਤਾ. ਅਪਿਚ ਭਵੇ ਜਾਤਿਜਰਾਮਰਣਾਨਿਪਿ ਅਨ੍ਤੋਗਧਾਨਿ. ਨ ਚੇਤਾਨਿ ਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣੇ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਭਵਮੂਲਕਾ ਜਾਤਿਜਰਾਮਰਣਮੂਲਕਾ ਵਾ ਨਯਾ ਨ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ.

ਮਾਤਿਕਾਵਣ੍ਣਨਾ.

ਅਕੁਸਲਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ

੨੪੮-੨੪੯. ਇਦਾਨਿ ਯਥਾ ਹੇਟ੍ਠਾ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਕਣ੍ਡੇ ਕੁਸਲਤ੍ਤਿਕਂ ਆਦਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਮਾਤਿਕਾਯ ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਪਠਮਂ ਕੁਸਲਂ ਭਾਜਿਤਂ, ਤਥਾ ਇਧ ਮਾਤਿਕਾਯ ਅਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਪਠਮਂ ਕੁਸਲਂ ਅਨਾਮਸਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਚ੍ਚਯਾ ਸਙ੍ਖਾਰੋ’’ਤਿ ਅਕੁਸਲਧਮ੍ਮਵਸੇਨ ਮਾਤਿਕਾਯ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਨਿਕ੍ਖੇਪਪਟਿਪਾਟਿਯਾਵ ਅਵਿਜ੍ਜਾਦੀਨਿ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਙ੍ਗਾਨਿ ਭਾਜੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਕਤਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਕੁਸਲਾਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ ਹੇਟ੍ਠਾ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਕਣ੍ਡੇ (ਧ. ਸ. ਅਟ੍ਠ. ੩੬੫) ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣੇ ਤਣ੍ਹਾਯ ਚ ਕਾਮੁਪਾਦਾਨਸ੍ਸ ਚ ਸਮ੍ਭਵੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਯਂ ਏਤ੍ਥ ਤਣ੍ਹਾਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪਾਦਾਨਂ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਤਦੇਵ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਦਿਟ੍ਠਿ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਭਵਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਚ ਯਸ੍ਮਾ ਉਪਾਦਾਨਂ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਉਪਾਦਾਨਂ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਸਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੇ ਉਪਾਦਾਨਸ੍ਸ ਉਪਾਦਾਨਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਂ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ. ਨ ਚ ਤਦੇਵ ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ. ਜਾਤਿਆਦਿਨਿਦ੍ਦੇਸੇਸੁ ਯਸ੍ਮਾ ਏਤੇ ਅਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਜਾਤਿਆਦਯੋ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਖਣ੍ਡਿਚ੍ਚਂ, ਪਾਲਿਚ੍ਚਂ, ਵਲਿਤ੍ਤਚਤਾ, ਚੁਤਿ, ਚਵਨਤਾ’’ਤਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ.

੨੫੦. ਏਵਂ ਪਠਮਵਾਰਂ ਨਿਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਦੁਤਿਯਵਾਰੇ ਯਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਪਠਮਵਾਰੇਨ ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ, ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਸਮਯੇ ਅਪਰੇਨਪਿ ਨਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਵਿਸੁਂ ਸਮਯਵਵਤ੍ਥਾਨਵਾਰਂ ਅਵਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਚ੍ਚਯਾ ਸਙ੍ਖਾਰੋਤਿਆਦਿਨਾਵ ਨਯੇਨ ਦੇਸਨਾ ਕਤਾ. ਤਤ੍ਥ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਫਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਯਸ੍ਮਾ ਫਸ੍ਸੋਪਿ ਨਾਮਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਨਾਮਤੋ ਨੀਹਰਣਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ.

੨੫੨. ਤਤਿਯਵਾਰੇ ਯਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਸ੍ਸ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੇ ਯਸ੍ਮਾ ਤੇਨੁਪਤ੍ਥਦ੍ਧਾਨਂ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਾਦੀਨਂ ਉਪਚਿਤਤ੍ਤਂ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਸ੍ਸ ਉਪਚਯੋਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਕਮ੍ਮਜਰੂਪਸ੍ਸਪਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਵਤ੍ਤਮਾਨਸ੍ਸ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਪਚ੍ਛਾਜਾਤਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾਪਿ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਕਮ੍ਮਜਂ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵੇਵ ਸਨ੍ਤਤਿਯੋ ਗਹਿਤਾ, ਇਤਰਾਪਿ ਪਨ ਦ੍ਵੇ ਸਨ੍ਤਤਿਯੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾ. ਤਾਸਮ੍ਪਿ ਹਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿਯੇਵ.

੨੫੪. ਚਤੁਤ੍ਥਵਾਰੇ ਪਨ ਯਸ੍ਮਾ ਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣੇਪਿ ਮਹਾਭੂਤਰੂਪਪਚ੍ਚਯਾ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਾਦੀਨਿ, ਹਦਯਰੂਪਪਚ੍ਚਯਾ ਛਟ੍ਠਾਯਤਨਂ, ਨਾਮਪਚ੍ਚਯਾ ਚ ਪਚ੍ਛਾਜਾਤਸਹਜਾਤਾਦਿਵਸੇਨ ਯਥਾਨੁਰੂਪਂ ਸਬ੍ਬਾਨਿਪਿ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਨਾਮਰੂਪਪਚ੍ਚਯਾ ਸਲ਼ਾਯਤਨਂ? ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

੨੫੬. ਦੁਤਿਯਚਤੁਕ੍ਕੇ ਸਬ੍ਬਂ ਉਤ੍ਤਾਨਮੇਵ.

੨੬੪. ਤਤਿਯਚਤੁਕ੍ਕੇ ਯਸ੍ਸ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਯਸ੍ਸ ਚ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਪਚ੍ਚਯਾ ਨਾਮਰੂਪਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਨਾਮਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

੨੭੨. ਚਤੁਤ੍ਥਚਤੁਕ੍ਕੇ ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਨਾਮਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ‘‘ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਫਸ੍ਸਂ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ…ਪੇ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧੋ – ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਨਾਮ’’ਨ੍ਤਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਥਾਪਿ ਅਨਨ੍ਤਰਾਤੀਤਪਦਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ‘‘ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਫਸ੍ਸਂ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ…ਪੇ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਅਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਯਦੇਵ ਹਿ ਨਾਮਂ ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਫਸ੍ਸੋਪਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਪਚ੍ਚਯੋਤਿ.

ਯਥਾ ਚਾਯਂ ਚਤੁਚਤੁਕ੍ਕੋ ਸੋਲ਼ਸਵਾਰਪ੍ਪਭੇਦੋ ਅਵਿਜ੍ਜਾਮੂਲਕੋ ਪਠਮਨਯੋ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਪਠਮਾਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤੇ ਪਕਾਸਿਤੋ, ਏਵਂ ਸਙ੍ਖਾਰਮੂਲਕਾਦਯੋ ਅਟ੍ਠ ਨਯਾਪਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਪਾਲ਼ਿ ਪਨ ਸਂਖਿਤ੍ਤਾ. ਏਵਮੇਵ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਠਮਾਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤੇਯੇਵ ਨਵ ਨਯਾ, ਛਤ੍ਤਿਂਸ ਚਤੁਕ੍ਕਾਨਿ, ਚਤੁਚਤ੍ਤਾਲੀਸਾਧਿਕਞ੍ਚ ਵਾਰਸਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

੨੮੦. ਇਦਾਨਿ ਇਮਿਨਾਵ ਨਯੇਨ ਸੇਸਾਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤੇਸੁਪਿ ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਕਤਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਕੁਸਲਾਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਮਾ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਸੁ ਤਣ੍ਹਾਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪਾਦਾਨਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਉਪਾਦਾਨਟ੍ਠਾਨੇ ਉਪਾਦਾਨਂ ਵਿਯ ਦਲ਼੍ਹਨਿਪਾਤਿਨਾ ਅਧਿਮੋਕ੍ਖੇਨ ਪਦਂ ਪੂਰਿਤਂ. ਦੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤੇਸੁ ਚ ਯਸ੍ਮਾ ਵੇਦਨਾਪਚ੍ਚਯਾ ਤਣ੍ਹਾਪਿ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਣ੍ਹਾਟ੍ਠਾਨੇ ਤਣ੍ਹਾ ਵਿਯ ਬਲਵਕਿਲੇਸੇਨ ਪਟਿਘੇਨ ਪਦਂ ਪੂਰਿਤਂ. ਉਪਾਦਾਨਟ੍ਠਾਨੇ ਅਧਿਮੋਕ੍ਖੇਨੇਵ. ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇ ਪਨ ਯਸ੍ਮਾ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਾਭਾਵਤੋ ਅਧਿਮੋਕ੍ਖੋਪਿ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਣ੍ਹਾਟ੍ਠਾਨੇ ਬਲਵਕਿਲੇਸਭੂਤਾਯ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਯ ਪਦਂ ਪੂਰਿਤਂ. ਉਪਾਦਾਨਟ੍ਠਾਨਂ ਪਰਿਹੀਨਮੇਵ. ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇ ਪਨ ਯਸ੍ਮਾ ਅਧਿਮੋਕ੍ਖੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਣ੍ਹਾਟ੍ਠਾਨੇ ਬਲਵਕਿਲੇਸੇਨ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚੇਨ ਪਦਂ ਪੂਰਿਤਂ. ਉਪਾਦਾਨਟ੍ਠਾਨੇ ਅਧਿਮੋਕ੍ਖੇਨੇਵ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥੇਵ ਚ ਵਿਸੇਸਮਤ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਪਾਲ਼ਿ ਸਂਖਿਤ੍ਤਾ. ਯੋ ਚਾਯਂ ਵਿਸੇਸੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ, ਤਤ੍ਥ ਕੇਵਲਂ ਅਧਿਮੋਕ੍ਖਨਿਦ੍ਦੇਸੋਵ ਅਪੁਬ੍ਬੋ. ਸੇਸਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਆਗਤਮੇਵ.

ਅਧਿਮੋਕ੍ਖਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਪਨ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਨਵਸੇਨ ਅਧਿਮੋਕ੍ਖੋ. ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਤਿ ਵਾ ਤੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਿਬ੍ਬਿਚਿਕਿਚ੍ਛਤਾਯ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਅਧਿਮੋਕ੍ਖੋ. ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਨਾਕਾਰੋ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਨਾ. ਤਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਅਧਿਮੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾਤਿ ਤਦਧਿਮੁਤ੍ਤਤਾ. ਸਬ੍ਬਚਿਤ੍ਤੇਸੁ ਚ ਪਠਮਚਿਤ੍ਤੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਨਯਚਤੁਕ੍ਕਵਾਰਪ੍ਪਭੇਦੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਕੇਵਲਞ੍ਹਿ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇ ਉਪਾਦਾਨਮੂਲਕਸ੍ਸ ਨਯਸ੍ਸ ਅਭਾਵਾ ਅਟ੍ਠ ਨਯਾ, ਦ੍ਵਤ੍ਤਿਂਸ ਚਤੁਕ੍ਕਾਨਿ, ਅਟ੍ਠਵੀਸਾਧਿਕਞ੍ਚ ਵਾਰਸਤਂ ਹੋਤੀਤਿ.

ਅਕੁਸਲਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ.

ਕੁਸਲਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ

੨੯੨. ਇਦਾਨਿ ਇਮਿਨਾਵ ਨਯੇਨ ਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਾਦੀਸੁਪਿ ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਕਤਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਕੁਸਲਾਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਯਥਾ ਪਨ ਅਕੁਸਲੇ ਪਠਮਂ ਮਾਤਿਕਂ ਨਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਕਤੋ, ਨ ਤਥਾ ਇਧ. ਕਸ੍ਮਾ? ਅਪ੍ਪਨਾਵਾਰੇ ਨਾਨਤ੍ਤਸਮ੍ਭਵਤੋ. ਲੋਕਿਯਕੁਸਲਾਦੀਸੁ ਹਿ ਤੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ‘‘ਏਵਮੇਤਸ੍ਸ ਕੇਵਲਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਅਪ੍ਪਨਾ ਹੋਤਿ, ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਕੁਸਲਾਦੀਸੁ ‘‘ਏਵਮੇਤੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਏਤ੍ਥ ਸਾਧਾਰਣਤੋ ਮਾਤਿਕਂ ਠਪੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾਤਿ ਪਾਟਿਯੇਕ੍ਕਂ ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਕੁਸਲਾਦੀਨਂ ਮਾਤਿਕਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤ੍ਵਾਵ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਕਤੋਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਮਾ ਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣੇ ਕੁਸਲਸਙ੍ਖਾਰੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਅਵਤ੍ਵਾ, ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਵਿਯ ਅਕੁਸਲਾਨਂ, ਕੁਸਲਾਨਂ ਮੂਲਤੋ ਕੁਸਲਮੂਲਂ, ਤਣ੍ਹੁਪਾਦਾਨਾਨਞ੍ਚ ਅਭਾਵਤੋ ਤਣ੍ਹਾਟ੍ਠਾਨੇ ਤਣ੍ਹਾ ਵਿਯ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਅਜ੍ਝੋਗਾਲ਼੍ਹੋ ਪਸਾਦੋ, ਉਪਾਦਾਨਟ੍ਠਾਨੇ ਉਪਾਦਾਨਂ ਵਿਯ ਦਲ਼੍ਹਨਿਪਾਤੀ ਨਾਮ ਅਧਿਮੋਕ੍ਖੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਸੇਸਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ.

ਕੁਸਲਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ.

ਅਬ੍ਯਾਕਤਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ

੩੦੬. ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਕਣ੍ਡੇ ਆਗਤਪਟਿਪਾਟਿਯਾਵ ਵਿਭਤ੍ਤਂ. ਸਬ੍ਬਵਾਰੇਸੁ ਚ ਅਵਿਜ੍ਜਾਮੂਲਕਾ ਨਯਾ ਪਰਿਹੀਨਾ. ਕਸ੍ਮਾ? ਅਵਿਜ੍ਜਾਟ੍ਠਾਨੇ ਠਪੇਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ. ਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤੇਸੁ ਹਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਟ੍ਠਾਨੇ ਠਪੇਤਬ੍ਬਂ ਕੁਸਲਮੂਲਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦੀਸੁ ਨਤ੍ਥਿ. ਸਹੇਤੁਕੇਸੁ ਪਨ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਅਤ੍ਥਿ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਪਿ ਇਧ ਪਚ੍ਛਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਤਤ੍ਥ ਨ ਗਹਿਤਂ. ਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣਸੋਤੇ ਸੋਤਪਤਿਤਾਵ ਹੁਤ੍ਵਾ ਦੇਸਨਾ ਕਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਵਿਸੇਸਤੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦੀਸੁ ਤਣ੍ਹਾਟ੍ਠਾਨਂ ਉਪਾਦਾਨਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚ ਪਰਿਹੀਨਂ. ਕਸ੍ਮਾ? ਤਣ੍ਹਾਟ੍ਠਾਨਾਰਹਸ੍ਸ ਬਲਵਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਭਾਵਾ ਅਧਿਮੋਕ੍ਖਰਹਿਤਤ੍ਤਾ ਚ. ਸੇਸਾਹੇਤੁਕੇਸੁ ਤਣ੍ਹਾਟ੍ਠਾਨਮੇਵ ਪਰਿਹੀਨਂ. ਸਹੇਤੁਕੇਸੁ ਪਸਾਦਸਬ੍ਭਾਵਤੋ ਤਣ੍ਹਾਟ੍ਠਾਨੇ ਪਸਾਦੇਨ ਪਦਂ ਪੂਰਿਤਂ. ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਵਿਪਾਕੇਸੁ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦੀਸੁ ਸਙ੍ਖਾਰਵਿਞ੍ਞਾਣਨਾਮਛਟ੍ਠਾਯਤਨਫਸ੍ਸਵੇਦਨਾਮੂਲਕਾ ਛ ਛ, ਸੇਸਾਹੇਤੁਕੇਸੁ ਅਧਿਮੋਕ੍ਖਮੂਲਕੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਤ੍ਤ ਸਤ੍ਤ, ਸਹੇਤੁਕੇਸੁ ਪਸਾਦਮੂਲਕੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਟ੍ਠ ਅਟ੍ਠ ਨਯਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਤਤ੍ਥ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦੀਸੁਪਿ ਚਤੁਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਚਤੁਕ੍ਕਾਨਂ ਆਦਿਵਾਰੋਵ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਦੁਤਿਯਵਾਰੋ ਪਚ੍ਚਯਵਿਸੇਸਟ੍ਠੇਨ ਲਬ੍ਭਮਾਨੋਪਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਤਤਿਯਚਤੁਤ੍ਥਵਾਰਾ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋਯੇਵ. ਰੂਪਮਿਸ੍ਸਕਾ ਹਿ ਤੇ, ਨ ਚ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦੀਨਿ ਰੂਪਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਨ੍ਤਿ. ਯਥਾ ਚ ਪਠਮਚਤੁਕ੍ਕੇ ਦ੍ਵੇ ਵਾਰਾ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਸੇਸਚਤੁਕ੍ਕੇਸੁਪਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਪਠਮਚਤੁਕ੍ਕੇ ਦੁਤਿਯਵਾਰੋ, ਸੇਸਚਤੁਕ੍ਕੇਸੁ ਚ ਦ੍ਵੇ ਦ੍ਵੇ ਵਾਰਾ ਅਵੁਤ੍ਤਾਪਿ ਵੁਤ੍ਤਾਵ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਸੇਸਾਹੇਤੁਕਾਬ੍ਯਾਕਤੇ ਸਬ੍ਬਚਤੁਕ੍ਕੇਸੁ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਵਾਰਾ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ. ਇਧ ਪਚ੍ਛਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਪਨ ਪਰਤੋ ਨ ਗਹਿਤਾ. ਸੋਤਪਤਿਤਾਵ ਹੁਤ੍ਵਾ ਦੇਸਨਾ ਕਤਾਤਿ. ਸੇਸਸਹੇਤੁਕਵਿਪਾਕੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਅਰੂਪਾਵਚਰਵਿਪਾਕਾ. ਅਰੂਪਾਵਚਰਵਿਪਾਕਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਵਾਰਦ੍ਵਯਮੇਵ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ.

ਅਬ੍ਯਾਕਤਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ.

ਅਵਿਜ੍ਜਾਮੂਲਕਕੁਸਲਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ

੩੩੪. ਇਦਾਨਿ ਅਪਰੇਨ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣੇ ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਪੁਨ ਕਤਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਕੁਸਲਾਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਤਤ੍ਥ ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਚ੍ਚਯਾਤਿ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨੇਵ ਨਿਦ੍ਦੇਸਵਾਰੇ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾ’’ਤਿ ਅਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਚ੍ਚਯਾ ਸਙ੍ਖਾਰੋ’’ਤਿ ਵਿਭਤ੍ਤਂ. ਕੁਸਲਚੇਤਨਾਸਙ੍ਖਾਤੋ ਹਿ ਸਙ੍ਖਾਰੋਯੇਵ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਹਜਾਤੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਅਵਿਜ੍ਜਾ.

ਤਤ੍ਥ ਲੋਕਿਯਕੁਸਲਸ੍ਸ ਹੇਟ੍ਠਾ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਭਾਜਨੀਯੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਅਪ੍ਪਹੀਨਾਵਿਜ੍ਜੋ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਪਹਾਨਤ੍ਥਂ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਂ ਭਾਵੇਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਵਸੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ. ਅਵਿਜ੍ਜਾਵਤੋਯੇਵ ਹਿ ਕੁਸਲਾਯੂਹਨਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਇਤਰਸ੍ਸ. ਤਤ੍ਥ ਤੇਭੂਮਕਕੁਸਲੇ ਸਮ੍ਮੋਹਵਸੇਨਪਿ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਭਾਵਨਾਵਸੇਨਪਿ ਆਯੂਹਨਂ ਲਬ੍ਭਤਿ; ਲੋਕੁਤ੍ਤਰੇ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਭਾਵਨਾਵਸੇਨਾਤਿ. ਸੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ.

ਅਯਂ ਪਨ ਵਿਸੇਸੋ – ਯਥਾ ਹੇਟ੍ਠਾ ਏਕੇਕਕੁਸਲੇ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਚਤੁਕ੍ਕਾਨਂ ਵਸੇਨ ਨਵ ਸੋਲ਼ਸਕਾ ਲਦ੍ਧਾ, ਤਥਾ ਇਧ ਨ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਅਵਿਗਤਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯਾਭਾਵਤੋ. ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਵਸੇਨ ਪਨੇਤ੍ਥ ਪਠਮਚਤੁਕ੍ਕਮੇਵ ਲਬ੍ਭਤਿ. ਤਮ੍ਪਿ ਪਠਮਵਾਰਮੇਵ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਸਂਖਿਤ੍ਤਂ. ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ਪਨ ਦਸ੍ਸੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ.

ਅਵਿਜ੍ਜਾਮੂਲਕਕੁਸਲਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ.

ਕੁਸਲਮੂਲਕਵਿਪਾਕਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ

੩੪੩. ਇਦਾਨਿ ਅਬ੍ਯਾਕਤੇਸੁਪਿ ਅਪਰੇਨੇਵ ਨਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਕਤਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਬ੍ਯਾਕਤਾਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਤਤ੍ਥ ਕੁਸਲਮੂਲਪਚ੍ਚਯਾਤਿ ਇਦਮ੍ਪਿ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕੁਸਲਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਹਿ ਕੁਸਲਮੂਲਂ, ਅਕੁਸਲਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਚ ਅਕੁਸਲਮੂਲਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ; ਨਾਨਾਕ੍ਖਣਿਕਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯੇ ਪਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਮੇਵ ਨਤ੍ਥਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਏਸ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯੇਨ ਚੇਵ ਨਾਨਾਕ੍ਖਣਿਕਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯੇਨ ਚ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ. ਤੇਨੇਵ ਨਿਦ੍ਦੇਸਵਾਰੇ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਕੁਸਲਮੂਲ’’ਨ੍ਤਿ ਅਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਕੁਸਲਮੂਲਪਚ੍ਚਯਾ ਸਙ੍ਖਾਰੋ’’ਤਿ ਵਿਭਤ੍ਤਂ. ਅਕੁਸਲਵਿਪਾਕੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.

ਅਵਿਜ੍ਜਾਮੂਲਕਕੁਸਲਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਵਿਯ ਚ ਇਮਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਵਿਪਾਕਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਪਠਮਂ ਪਚ੍ਚਯਚਤੁਕ੍ਕਮੇਵ ਲਬ੍ਭਤਿ. ਤਮ੍ਪਿ ਪਠਮਵਾਰਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਸਂਖਿਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਏਕੇਕਸ੍ਮਿਂ ਵਿਪਾਕਚਿਤ੍ਤੇ ਏਕਮੇਕਸ੍ਸੇਵ ਚਤੁਕ੍ਕਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਕੁਸਲਮੂਲਮੂਲਕੇ ਅਕੁਸਲਮੂਲਮੂਲਕੇ ਚ ਨਯੇ ਵਾਰਪ੍ਪਭੇਦੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਕਿਰਿਯਾਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਨ ਯਸ੍ਮਾ ਨੇਵ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਨ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਮੂਲਾਨਿ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯਤਂ ਲਭਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਕਿਰਿਯਵਸੇਨ ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰੋ ਨ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ.

ਏਵਮੇਸ –

ਅਕੁਸਲਕੁਸਲਾਬ੍ਯਾਕਤ-ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਅਨੇਕਭੇਦਤੋ ਵਤ੍ਵਾ;

ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾਨਂ ਪਨ, ਵਿਪਾਕੇ ਚ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਵਸੇਨ.

ਪੁਨ ਏਕਧਾਵ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਵਾਦਿਪ੍ਪਵਰੇਨ ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰੋ;

ਧਮ੍ਮਪ੍ਪਚ੍ਚਯਭੇਦੇ, ਞਾਣਸ੍ਸ ਪਭੇਦਜਨਨਤ੍ਥਂ.

ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਸਵਨਚਿਨ੍ਤਨ-ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਕ੍ਕਮਵਿਵਜ੍ਜਿਤਾਨਞ੍ਚ;

ਯਸ੍ਮਾ ਞਾਣਪਭੇਦੋ, ਨ ਕਦਾਚਿਪਿ ਹੋਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ.

ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਸਵਨਚਿਨ੍ਤਨ-ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਕ੍ਕਮਤੋ ਸਦਾ ਧੀਰੋ;

ਤਤ੍ਥ ਕਯਿਰਾ ਨ ਹਞ੍ਞਂ, ਕਰਣੀਯਤਰਂ ਤਤੋ ਅਤ੍ਥੀਤਿ.

ਅਯਂ ਪਨ ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰੋ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਅਭਿਧਮ੍ਮਭਾਜਨੀਯਵਸੇਨ ਦ੍ਵੇਪਰਿਵਟ੍ਟਮੇਵ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ਭਾਜੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸਿਤੋ ਹੋਤਿ.

ਅਭਿਧਮ੍ਮਭਾਜਨੀਯਵਣ੍ਣਨਾ.

ਸਮ੍ਮੋਹਵਿਨੋਦਨਿਯਾ ਵਿਭਙ੍ਗਟ੍ਠਕਥਾਯ

ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਵਿਭਙ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.