ਧਮ੍ਮੁਦ੍ਦੇਸਵਾਰੋ

ਫਸ੍ਸਪਞ੍ਚਮਕਰਾਸਿਵਣ੍ਣਨਾ

ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇਤਿ ਇਦਂ ਅਨਿਯਮਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਸਮਯਸ੍ਸ ਨਿਯਮਤੋ ਪਟਿਨਿਦ੍ਦੇਸਵਚਨਂ. ਤਸ੍ਮਾ ‘ਯਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਕਾਮਾਵਚਰਂ ਕੁਸਲਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਸਮਯੇ ਫਸ੍ਸੋ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਅਵਿਕ੍ਖੇਪੋ ਹੋਤੀ’ਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਤ੍ਥ ਯਥੇਵ ਚਿਤ੍ਤਂ ਏਵਂ ਫਸ੍ਸਾਦੀਸੁਪਿ ਫਸ੍ਸੋ ਹੋਤਿ. ਕਿਂ ਹੋਤਿ? ‘ਕਾਮਾਵਚਰੋ ਹੋਤਿ, ਕੁਸਲੋ ਹੋਤਿ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਸੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤੋ ਹੋਤੀ’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਲਬ੍ਭਮਾਨਪਦਵਸੇਨ ਯੋਜਨਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾ. ਵੇਦਨਾਯਞ੍ਹਿ ‘ਸੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤਾ’ਤਿ ਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇ ਚ ‘ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤ’ਨ੍ਤਿ ਨ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘ਲਬ੍ਭਮਾਨਪਦਵਸੇਨਾ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਦਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਮੁਤ੍ਤਕਂ ਆਚਰਿਯਾਨਂ ਮਤਂ; ਨ ਪਨੇਤਂ ਸਾਰਤੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਕਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਫਸ੍ਸੋਵ ਪਠਮਂ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ? ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਠਮਾਭਿਨਿਪਾਤਤ੍ਤਾ. ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਠਮਾਭਿਨਿਪਾਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਫਸ੍ਸੋ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਫੁਸਮਾਨੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਠਮਂ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਫਸ੍ਸੇਨ ਪਨ ਫੁਸਿਤ੍ਵਾ ਵੇਦਨਾਯ ਵੇਦਯਤਿ, ਸਞ੍ਞਾਯ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ, ਚੇਤਨਾਯ ਚੇਤੇਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਫੁਟ੍ਠੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵੇਦੇਤਿ, ਫੁਟ੍ਠੋ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ ਫੁਟ੍ਠੋ ਚੇਤੇਤੀ’’ਤਿ.

ਅਪਿਚ, ਅਯਂ ਫਸ੍ਸੋ ਨਾਮ ਯਥਾ ਪਾਸਾਦਂ ਪਤ੍ਵਾ ਥਮ੍ਭੋ ਨਾਮ ਸੇਸਦਬ੍ਬਸਮ੍ਭਾਰਾਨਂ ਬਲਵਪਚ੍ਚਯੋ, ਤੁਲਾਸਙ੍ਘਾਟਭਿਤ੍ਤਿਪਾਦਕੂਟਗੋਪਾਨਸੀਪਕ੍ਖਪਾਸਕਮੁਖਵਟ੍ਟਿਯੋ ਥਮ੍ਭਾਬਦ੍ਧਾ ਥਮ੍ਭੇ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਾ, ਏਵਮੇਵ ਸਹਜਾਤਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਬਲਵਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ. ਥਮ੍ਭਸਦਿਸੋ ਹਿ ਏਸ. ਅਵਸੇਸਾ ਦਬ੍ਬਸਮ੍ਭਾਰਸਦਿਸਾਤਿ. ਤਸ੍ਮਾਪਿ ਪਠਮਂ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਇਦਂ ਪਨ ਅਕਾਰਣਂ. ਏਕਚਿਤ੍ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਧਮ੍ਮਾਨਂ ‘ਅਯਂ ਪਠਮਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਅਯਂ ਪਚ੍ਛਾ’ਤਿ ਇਦਂ ਵਤ੍ਤੁਂ ਨ ਲਬ੍ਭਾ. ਬਲਵਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇਪਿ ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਕਾਰਣਂ ਨ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ਦੇਸਨਾਵਾਰੇਨੇਵ ਪਨ ਫਸ੍ਸੋ ਪਠਮਂ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਵੇਦਨਾ ਹੋਤਿ ਫਸ੍ਸੋ ਹੋਤਿ, ਸਞ੍ਞਾ ਹੋਤਿ ਫਸ੍ਸੋ ਹੋਤਿ, ਚੇਤਨਾ ਹੋਤਿ ਫਸ੍ਸੋ ਹੋਤਿ, ਚਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ ਫਸ੍ਸੋ ਹੋਤਿ, ਵੇਦਨਾ ਹੋਤਿ ਸਞ੍ਞਾ ਹੋਤਿ, ਚੇਤਨਾ ਹੋਤਿ ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹਰਿਤੁਮ੍ਪਿ ਹਿ ਵਟ੍ਟੇਯ੍ਯ. ਦੇਸਨਾਵਾਰੇਨ ਪਨ ਫਸ੍ਸੋਵ ਪਠਮਂ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਯਥਾ ਚੇਤ੍ਥ ਏਵਂ ਸੇਸਧਮ੍ਮੇਸੁਪਿ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਕ੍ਕਮੋ ਨਾਮ ਨ ਪਰਿਯੇਸਿਤਬ੍ਬੋ. ਵਚਨਤ੍ਥਲਕ੍ਖਣਰਸਾਦੀਹਿ ਪਨ ਧਮ੍ਮਾ ਏਵ ਪਰਿਯੇਸਿਤਬ੍ਬਾ.

ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਫੁਸਤੀਤਿ ਫਸ੍ਸੋ. ਸ੍ਵਾਯਂ ਫੁਸਨਲਕ੍ਖਣੋ, ਸਙ੍ਘਟ੍ਟਨਰਸੋ, ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨੋ, ਆਪਾਥਗਤਵਿਸਯਪਦਟ੍ਠਾਨੋ.

ਅਯਞ੍ਹਿ ਅਰੂਪਧਮ੍ਮੋਪਿ ਸਮਾਨੋ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਫੁਸਨਾਕਾਰੇਨੇਵ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਫੁਸਨਲਕ੍ਖਣੋ. ਏਕਦੇਸੇਨ ਚ ਅਨਲ੍ਲੀਯਮਾਨੋਪਿ ਰੂਪਂ ਵਿਯ ਚਕ੍ਖੁਂ, ਸਦ੍ਦੋ ਵਿਯ ਚ ਸੋਤਂ, ਚਿਤ੍ਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਞ੍ਚ ਸਙ੍ਘਟ੍ਟੇਤੀਤਿ ਸਙ੍ਘਟ੍ਟਨਰਸੋ. ਵਤ੍ਥਾਰਮ੍ਮਣਸਙ੍ਘਟ੍ਟਨਤੋ ਵਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਅਤ੍ਥੇਨਪਿ ਰਸੇਨ ਸਙ੍ਘਟ੍ਟਨਰਸੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ – ‘‘ਚਤੁਭੂਮਕਫਸ੍ਸੋ ਹਿ ਨੋਫੁਸਨਲਕ੍ਖਣੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਸਙ੍ਘਟ੍ਟਨਰਸੋ ਪਨ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰਿਕੋਵ ਹੋਤਿ. ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰਿਕਸ੍ਸ ਹਿ ਫੁਸਨਲਕ੍ਖਣੋਤਿਪਿ ਸਙ੍ਘਟ੍ਟਨਰਸੋਤਿਪਿ ਨਾਮਂ; ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਿਕਸ੍ਸ ਫੁਸਨਲਕ੍ਖਣੋਤ੍ਵੇਵ ਨਾਮਂ, ਨ ਸਙ੍ਘਟ੍ਟਨਰਸੋ’’ਤਿ.

ਇਦਞ੍ਚ ਵਤ੍ਵਾ ਇਦਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਆਭਤਂ – ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਦ੍ਵੇ ਮੇਣ੍ਡਾ ਯੁਜ੍ਝੇਯ੍ਯੁਂ, ਤੇਸੁ ਯਥਾ ਏਕੋ ਮੇਣ੍ਡੋ ਏਵਂ ਚਕ੍ਖੁ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ, ਯਥਾ ਦੁਤਿਯੋ ਮੇਣ੍ਡੋ ਏਵਂ ਰੂਪਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ; ਯਥਾ ਤੇਸਂ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੋ ਏਵਂ ਫਸ੍ਸੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ’’. ਏਵਂ ਫੁਸਨਲਕ੍ਖਣੋ ਚ ਫਸ੍ਸੋ, ਸਙ੍ਘਟ੍ਟਨਰਸੋ ਚ. ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਦ੍ਵੇ ਸਮ੍ਮਾ ਵਜ੍ਜੇਯ੍ਯੁਂ…ਪੇ… ਦ੍ਵੇ ਪਾਣੀ ਵਜ੍ਜੇਯ੍ਯੁਂ, ਯਥਾ ਏਕੋ ਪਾਣਿ ਏਵਂ ਚਕ੍ਖੁ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ, ਯਥਾ ਦੁਤਿਯੋ ਪਾਣਿ ਏਵਂ ਰੂਪਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ, ਯਥਾ ਤੇਸਂ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੋ ਏਵਂ ਫਸ੍ਸੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਏਵਂ ਫੁਸਨਲਕ੍ਖਣੋ ਚ ਫਸ੍ਸੋ ਸਙ੍ਘਟ੍ਟਨਰਸੋ ਚਾ’’ਤਿ (ਮਿ. ਪ. ੨.੩.੮) ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ.

ਯਥਾ ਵਾ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਂ ਦਿਸ੍ਵਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਧ. ਸ. ੧੩੫੨, ੧੩੫੪) ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦੀਨਿ ਚਕ੍ਖੁਆਦਿਨਾਮੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ, ਏਵਮਿਧਾਪਿ ਤਾਨਿ ਚਕ੍ਖੁਆਦਿਨਾਮੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਤਸ੍ਮਾ ‘ਏਵਂ ਚਕ੍ਖੁ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬ’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਏਵਂ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਚਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਸਙ੍ਘਟ੍ਟਨਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਸੁਤ੍ਤੇ ਕਿਚ੍ਚਟ੍ਠੇਨੇਵ ਰਸੇਨ ਸਙ੍ਘਟ੍ਟਨਰਸੋਤਿ ਸਿਦ੍ਧੋ ਹੋਤਿ.

ਤਿਕਸਨ੍ਨਿਪਾਤਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਪਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਾਰਣਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਪਵੇਦਿਤਤ੍ਤਾ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨੋ. ਅਯਞ੍ਹਿ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ‘‘ਤਿਣ੍ਣਂ ਸਙ੍ਗਤਿ ਫਸ੍ਸੋ’’ਤਿ ਏਵਂ ਕਾਰਣਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਪਵੇਦਿਤੋਤਿ. ਇਮਸ੍ਸ ਚ ਸੁਤ੍ਤਪਦਸ੍ਸ ਤਿਣ੍ਣਂ ਸਙ੍ਗਤਿਯਾ ਫਸ੍ਸੋਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ; ਨ ਸਙ੍ਗਤਿਮਤ੍ਤਮੇਵ ਫਸ੍ਸੋਤਿ.

ਏਵਂ ਪਵੇਦਿਤਤ੍ਤਾ ਪਨ ਤੇਨੇਵਾਕਾਰੇਨ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਤੀਤਿ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਫਲਟ੍ਠੇਨ ਪਨ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨੇਨੇਸ ਵੇਦਨਾਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਵੇਦਨਞ੍ਹੇਸ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਪੇਤਿ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਉਪ੍ਪਾਦਯਮਾਨੋ ਚ ਯਥਾ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਉਣ੍ਹਪਚ੍ਚਯਾਪਿ ਲਾਖਾਸਙ੍ਖਾਤਧਾਤੁਨਿਸ੍ਸਿਤਾ ਉਸ੍ਮਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਨਿਸ੍ਸਯੇ ਮੁਦੁਭਾਵਕਾਰੀ ਹੋਤਿ, ਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤੇਪਿ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਵੀਤਚ੍ਚਿਤਙ੍ਗਾਰਸਙ੍ਖਾਤੇ ਉਣ੍ਹਭਾਵੇ, ਏਵਂ ਵਤ੍ਥਾਰਮ੍ਮਣਸਙ੍ਖਾਤਅਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯੋਪਿ ਸਮਾਨੋ, ਚਿਤ੍ਤਨਿਸ੍ਸਿਤਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਨਿਸ੍ਸਯਭੂਤੇ ਚਿਤ੍ਤੇ ਏਵ ਏਸ ਵੇਦਨੁਪ੍ਪਾਦਕੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤੇਪਿ ਵਤ੍ਥੁਮ੍ਹਿ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਵਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਜ੍ਜਾਸਮਨ੍ਨਾਹਾਰੇਨ ਪਨ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਨ ਚ ਪਰਿਕ੍ਖਤੇ ਵਿਸਯੇ ਅਨਨ੍ਤਰਾਯੇਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋ ਏਸ ਆਪਾਥਗਤਵਿਸਯਪਦਟ੍ਠਾਨੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.

ਵੇਦਯਤੀਤਿ ਵੇਦਨਾ. ਸਾ ਵੇਦਯਿਤਲਕ੍ਖਣਾ, ਅਨੁਭਵਨਰਸਾ ਇਟ੍ਠਾਕਾਰਸਮ੍ਭੋਗਰਸਾ ਵਾ, ਚੇਤਸਿਕਅਸ੍ਸਾਦਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾ, ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਪਦਟ੍ਠਾਨਾ.

‘ਚਤੁਭੂਮਿਕਵੇਦਨਾ ਹਿ ਨੋਵੇਦਯਿਤਲਕ੍ਖਣਾ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਅਨੁਭਵਨਰਸਤਾ ਪਨ ਸੁਖਵੇਦਨਾਯਮੇਵ ਲਬ੍ਭਤੀ’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਤਂ ਵਾਦਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ‘ਸੁਖਵੇਦਨਾ ਵਾ ਹੋਤੁ, ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਾ ਵਾ, ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਵੇਦਨਾ ਵਾ, ਸਬ੍ਬਾ ਅਨੁਭਵਨਰਸਾ’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਦੀਪਿਤੋ – ਆਰਮ੍ਮਣਰਸਾਨੁਭਵਨਟ੍ਠਾਨਂ ਪਤ੍ਵਾ ਸੇਸਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾ ਏਕਦੇਸਮਤ੍ਤਕਮੇਵ ਅਨੁਭਵਨ੍ਤਿ. ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਹਿ ਫੁਸਨਮਤ੍ਤਕਮੇਵ ਹੋਤਿ, ਸਞ੍ਞਾਯ ਸਞ੍ਜਾਨਨਮਤ੍ਤਕਮੇਵ, ਚੇਤਨਾਯ ਚੇਤਨਾਮਤ੍ਤਕਮੇਵ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਵਿਜਾਨਨਮਤ੍ਤਕਮੇਵ. ਏਕਂਸਤੋ ਪਨ ਇਸ੍ਸਰਵਤਾਯ ਵਿਸ੍ਸਵਿਤਾਯ ਸਾਮਿਭਾਵੇਨ ਵੇਦਨਾਵ ਆਰਮ੍ਮਣਰਸਂ ਅਨੁਭਵਤਿ.

ਰਾਜਾ ਵਿਯ ਹਿ ਵੇਦਨਾ, ਸੂਦੋ ਵਿਯ ਸੇਸਧਮ੍ਮਾ. ਯਥਾ ਸੂਦੋ ਨਾਨਾਰਸਭੋਜਨਂ ਸਮ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ਪੇਲ਼ਾਯ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਲਞ੍ਛਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਰਞ੍ਞੋ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਓਤਾਰੇਤ੍ਵਾ ਲਞ੍ਛਨਂ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪੇਲ਼ਂ ਵਿਵਰਿਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਸੂਪਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇਹਿ ਅਗ੍ਗਗ੍ਗਂ ਆਦਾਯ ਭਾਜਨੇ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਸਦੋਸਨਿਦ੍ਦੋਸਭਾਵਵੀਮਂਸਨਤ੍ਥਂ ਅਜ੍ਝੋਹਰਤਿ, ਤਤੋ ਰਞ੍ਞੋ ਨਾਨਗ੍ਗਰਸਭੋਜਨਂ ਉਪਨਾਮੇਤਿ. ਰਾਜਾ ਇਸ੍ਸਰਵਤਾਯ ਵਿਸ੍ਸਵਿਤਾਯ ਸਾਮੀ ਹੁਤ੍ਵਾ ਇਚ੍ਛਿਤਿਚ੍ਛਿਤਂ ਭੁਞ੍ਜਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਸੂਦਸ੍ਸ ਭਤ੍ਤਵੀਮਂਸਨਮਤ੍ਤਮਿਵ ਅਵਸੇਸਧਮ੍ਮਾਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਰਸਸ੍ਸ ਏਕਦੇਸਾਨੁਭਵਨਂ. ਯਥਾ ਹਿ ਸੂਦੋ ਭਤ੍ਤੇਕਦੇਸਮਤ੍ਤਮੇਵ ਵੀਮਂਸਤਿ ਏਵਂ ਸੇਸਧਮ੍ਮਾਪਿ ਆਰਮ੍ਮਣਰਸੇਕਦੇਸਮੇਵ ਅਨੁਭਵਨ੍ਤਿ. ਯਥਾ ਪਨ ਰਾਜਾ ਇਸ੍ਸਰਵਤਾਯ ਵਿਸ੍ਸਵਿਤਾਯ ਸਾਮੀ ਹੁਤ੍ਵਾ ਯਦਿਚ੍ਛਕਂ ਭੁਞ੍ਜਤਿ, ਏਵਂ ਵੇਦਨਾਪਿ ਇਸ੍ਸਰਵਤਾਯ ਵਿਸ੍ਸਵਿਤਾਯ ਸਾਮਿਭਾਵੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਰਸਂ ਅਨੁਭਵਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਨੁਭਵਨਰਸਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.

ਦੁਤਿਯੇ ਅਤ੍ਥਵਿਕਪ੍ਪੇ ਅਯਂ ਇਧ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ ਵੇਦਨਾ ਯਥਾ ਵਾ ਤਥਾ ਵਾ ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਇਟ੍ਠਾਕਾਰਮੇਵ ਸਮ੍ਭੁਞ੍ਜਤੀਤਿ ਇਟ੍ਠਾਕਾਰਸਮ੍ਭੋਗਰਸਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਚੇਤਸਿਕਅਸ੍ਸਾਦਤੋ ਪਨੇਸਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਭਾਵੇਨੇਵ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਚੇਤਸਿਕਅਸ੍ਸਾਦਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ‘‘ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਕਾਯੋ ਸੁਖਂ ਵੇਦੇਤਿ’’ ਤਸ੍ਮਾ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਪਦਟ੍ਠਾਨਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਨੀਲਾਦਿਭੇਦਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਸਞ੍ਞਾ. ਸਾ ਸਞ੍ਜਾਨਨਲਕ੍ਖਣਾ ਪਚ੍ਚਾਭਿਞ੍ਞਾਣਰਸਾ. ਚਤੁਭੂਮਿਕਸਞ੍ਞਾ ਹਿ ਨੋਸਞ੍ਜਾਨਨਲਕ੍ਖਣਾ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਸਬ੍ਬਾ ਸਞ੍ਜਾਨਨਲਕ੍ਖਣਾਵ. ਯਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਭਿਞ੍ਞਾਣੇਨ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ ਸਾ ਪਚ੍ਚਾਭਿਞ੍ਞਾਣਰਸਾ ਨਾਮ ਹੋਤਿ.

ਤਸ੍ਸਾ, ਵਡ੍ਢਕਿਸ੍ਸ ਦਾਰੁਮ੍ਹਿ ਅਭਿਞ੍ਞਾਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਤੇਨ ਅਭਿਞ੍ਞਾਣੇਨ ਤਂ ਪਚ੍ਚਾਭਿਜਾਨਨਕਾਲੇ, ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਕਾਲ਼ਤਿਲਕਾਦਿਅਭਿਞ੍ਞਾਣਂ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਤੇਨ ਅਭਿਞ੍ਞਾਣੇਨ ਅਸੁਕੋ ਨਾਮ ਏਸੋਤਿ ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਾਭਿਜਾਨਨਕਾਲੇ, ਰਞ੍ਞੋ ਪਿਲ਼ਨ੍ਧਨਗੋਪਕਭਣ੍ਡਾਗਾਰਿਕਸ੍ਸ ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਿਲ਼ਨ੍ਧਨੇ ਨਾਮਪਣ੍ਣਕਂ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ‘ਅਸੁਕਂ ਪਿਲ਼ਨ੍ਧਨਂ ਨਾਮ ਆਹਰਾ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਦੀਪਂ ਜਾਲੇਤ੍ਵਾ ਰਤਨਗਬ੍ਭਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਪਣ੍ਣਂ ਵਾਚੇਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸੇਵ ਪਿਲ਼ਨ੍ਧਨਸ੍ਸ ਆਹਰਣਕਾਲੇ ਚ ਪਵਤ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਅਪਰੋ ਨਯੋ – ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਗਾਹਿਕਵਸੇਨ ਹਿ ਸਞ੍ਜਾਨਨਲਕ੍ਖਣਾ ਸਞ੍ਞਾ. ਪੁਨਸਞ੍ਜਾਨਨਪਚ੍ਚਯਨਿਮਿਤ੍ਤਕਰਣਰਸਾ, ਦਾਰੁਆਦੀਸੁ ਤਚ੍ਛਕਾਦਯੋ ਵਿਯ. ਯਥਾਗਹਿਤਨਿਮਿਤ੍ਤਵਸੇਨ ਅਭਿਨਿਵੇਸਕਰਣਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾ, ਹਤ੍ਥਿਦਸ੍ਸਕਅਨ੍ਧਾ ਵਿਯ. ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਅਨੋਗਾਲ਼੍ਹਵੁਤ੍ਤਿਤਾਯ ਅਚਿਰਟ੍ਠਾਨਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾ ਵਾ, ਵਿਜ੍ਜੁ ਵਿਯ. ਯਥਾਉਪਟ੍ਠਿਤਵਿਸਯਪਦਟ੍ਠਾਨਾ, ਤਿਣਪੁਰਿਸਕੇਸੁ ਮਿਗਪੋਤਕਾਨਂ ‘ਪੁਰਿਸਾ’ਤਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸਞ੍ਞਾ ਵਿਯ. ਯਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ ਸਾ ਸਞ੍ਞਾ ਞਾਣਮੇਵ ਅਨੁਵਤ੍ਤਤਿ. ਸਸਮ੍ਭਾਰਪਥਵੀਆਦੀਸੁ ਸੇਸਧਮ੍ਮਾ ਪਥਵੀਆਦੀਨਿ ਵਿਯਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਚੇਤਯਤੀਤਿ ਚੇਤਨਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਤ੍ਤਨਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਅਭਿਸਨ੍ਦਹਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਾ ਚੇਤਯਿਤਲਕ੍ਖਣਾ, ਚੇਤਨਾਭਾਵਲਕ੍ਖਣਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਆਯੂਹਨਰਸਾ. ਚਤੁਭੂਮਿਕਚੇਤਨਾ ਹਿ ਨੋਚੇਤਯਿਤਲਕ੍ਖਣਾ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਸਬ੍ਬਾ ਚੇਤਯਿਤਲਕ੍ਖਣਾਵ. ਆਯੂਹਨਰਸਤਾ ਪਨ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲੇਸੁ ਏਵ ਹੋਤਿ. ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਕਮ੍ਮਾਯੂਹਨਟ੍ਠਾਨਞ੍ਹਿ ਪਤ੍ਵਾ ਸੇਸਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਏਕਦੇਸਮਤ੍ਤਕਮੇਵ ਕਿਚ੍ਚਂ ਹੋਤਿ. ਚੇਤਨਾ ਪਨ ਅਤਿਰੇਕਉਸ੍ਸਾਹਾ ਅਤਿਰੇਕਵਾਯਾਮਾ, ਦਿਗੁਣੁਸ੍ਸਾਹਾ ਦਿਗੁਣਵਾਯਾਮਾ. ਤੇਨਾਹੁ ਪੋਰਾਣਾ – ‘‘ਥਾਵਰਿਯਸਭਾਵਸਣ੍ਠਿਤਾ ਚ ਪਨੇਸਾ ਚੇਤਨਾ’’ਤਿ. ਥਾਵਰਿਯੋਤਿ ਖੇਤ੍ਤਸਾਮੀ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਯਥਾ ਖੇਤ੍ਤਸਾਮੀ ਪੁਰਿਸੋ ਪਞ੍ਚਪਣ੍ਣਾਸ ਬਲਿਪੁਰਿਸੇ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘ਲਾਯਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਏਕਤੋ ਖੇਤ੍ਤਂ ਓਤਰਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਅਤਿਰੇਕੋ ਉਸ੍ਸਾਹੋ ਅਤਿਰੇਕੋ ਵਾਯਾਮੋ, ਦਿਗੁਣੋ ਉਸ੍ਸਾਹੋ ਦਿਗੁਣੋ ਵਾਯਾਮੋ ਹੋਤਿ, ‘ਨਿਰਨ੍ਤਰਂ ਗਣ੍ਹਥਾ’ਤਿਆਦੀਨਿ ਵਦਤਿ, ਸੀਮਂ ਆਚਿਕ੍ਖਤਿ, ਤੇਸਂ ਸੁਰਾਭਤ੍ਤਗਨ੍ਧਮਾਲਾਦੀਨਿ ਜਾਨਾਤਿ, ਮਗ੍ਗਂ ਸਮਕਂ ਹਰਤਿ. ਏਵਂਸਮ੍ਪਦਮਿਦਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਖੇਤ੍ਤਸਾਮਿਪੁਰਿਸੋ ਵਿਯ ਹਿ ਚੇਤਨਾ. ਪਞ੍ਚਪਣ੍ਣਾਸ ਬਲਿਪੁਰਿਸਾ ਵਿਯ ਚਿਤ੍ਤਙ੍ਗਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਪਞ੍ਚਪਣ੍ਣਾਸ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ. ਖੇਤ੍ਤਸਾਮਿਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਦਿਗੁਣੁਸ੍ਸਾਹਦਿਗੁਣਵਾਯਾਮਕਰਣਕਾਲੋ ਵਿਯ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਕਮ੍ਮਾਯੂਹਨਟ੍ਠਾਨਂ ਪਤ੍ਵਾ ਚੇਤਨਾਯ ਦਿਗੁਣੁਸ੍ਸਾਹੋ ਦਿਗੁਣਵਾਯਾਮੋ ਹੋਤਿ. ਏਵਮਸ੍ਸਾ ਆਯੂਹਨਰਸਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਸਾ ਪਨੇਸਾ ਸਂਵਿਦਹਨਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾ. ਸਂਵਿਦਹਮਾਨਾ ਹਿ ਅਯਂ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ, ਸਕਿਚ੍ਚਪਰਕਿਚ੍ਚਸਾਧਕਾ, ਜੇਟ੍ਠਸਿਸ੍ਸਮਹਾਵਡ੍ਢਕੀਆਦਯੋ ਵਿਯ. ਯਥਾ ਹਿ ਜੇਟ੍ਠਸਿਸ੍ਸੋ ਉਪਜ੍ਝਾਯਂ ਦੂਰਤੋਵ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸਯਂ ਅਧੀਯਮਾਨੋ ਇਤਰੇਪਿ ਦਾਰਕੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਜ੍ਝਯਨਕਮ੍ਮੇ ਪਵਤ੍ਤਯਤਿ, ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਅਧੀਯਿਤੁਂ ਆਰਦ੍ਧੇ ਤੇਪਿ ਅਧੀਯਨ੍ਤਿ, ਤਦਨੁਵਤ੍ਤਿਤਾਯ. ਯਥਾ ਚ ਮਹਾਵਡ੍ਢਕੀ ਸਯਂ ਤਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਇਤਰੇਪਿ ਤਚ੍ਛਕੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਤਚ੍ਛਨਕਮ੍ਮੇ ਪਵਤ੍ਤਯਤਿ, ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਤਚ੍ਛਿਤੁਂ ਆਰਦ੍ਧੇ ਤੇਪਿ ਤਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਤਦਨੁਵਤ੍ਤਿਤਾਯ. ਯਥਾ ਚ ਯੋਧਨਾਯਕੋ ਸਯਂ ਯੁਜ੍ਝਮਾਨੋ ਇਤਰੇਪਿ ਯੋਧੇ ਸਮ੍ਪਹਾਰਵੁਤ੍ਤਿਯਂ ਪਵਤ੍ਤਯਤਿ, ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਯੁਜ੍ਝਿਤੁਂ ਆਰਦ੍ਧੇ ਤੇਪਿ ਅਨਿਵਤ੍ਤਮਾਨਾ ਯੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ, ਤਦਨੁਵਤ੍ਤਿਤਾਯ. ਏਵਮੇਸਾਪਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਿਚ੍ਚੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾ ਅਞ੍ਞੇਪਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਿਰਿਯਾਯ ਪਵਤ੍ਤੇਤਿ. ਤਸ੍ਸਾ ਹਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਿਚ੍ਚਂ ਆਰਦ੍ਧਾਯ, ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਪਿ ਆਰਭਨ੍ਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘ਸਕਿਚ੍ਚਪਰਕਿਚ੍ਚਸਾਧਕਾ, ਜੇਟ੍ਠਸਿਸ੍ਸਮਹਾਵਡ੍ਢਕੀਆਦਯੋ ਵਿਯਾ’ਤਿ. ਅਚ੍ਚਾਯਿਕਕਮ੍ਮਾਨੁਸ੍ਸਰਣਾਦੀਸੁ ਚ ਪਨਾਯਂ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਂ ਉਸ੍ਸਾਹਨਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾ ਪਾਕਟਾ ਹੋਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

‘ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਚਿਨ੍ਤੇਤੀ’ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਨਯੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਚਨਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਏਵ. ਲਕ੍ਖਣਾਦਿਤੋ ਪਨ ਵਿਜਾਨਨਲਕ੍ਖਣਂ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਰਸਂ, ਸਨ੍ਦਹਨਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਂ, ਨਾਮਰੂਪਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਚਤੁਭੂਮਕਚਿਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ਨੋਵਿਜਾਨਨਲਕ੍ਖਣਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਸਬ੍ਬਂ ਵਿਜਾਨਨਲਕ੍ਖਣਮੇਵ. ਦ੍ਵਾਰਂ ਪਨ ਪਤ੍ਵਾ ਆਰਮ੍ਮਣਵਿਭਾਵਨਟ੍ਠਾਨੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਂ ਪੁਰੇਚਾਰਿਕਂ ਹੋਤਿ. ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਹਿ ਦਿਟ੍ਠਂ ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣਂ ਚਿਤ੍ਤੇਨੇਵ ਵਿਜਾਨਾਤਿ…ਪੇ… ਮਨੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਤਂ ਧਮ੍ਮਾਰਮ੍ਮਣਂ ਚਿਤ੍ਤੇਨੇਵ ਵਿਜਾਨਾਤਿ. ਯਥਾ ਹਿ ਨਗਰਗੁਤ੍ਤਿਕੋ ਨਾਮ ਨਗਰਮਜ੍ਝੇ ਸਿਙ੍ਘਾਟਕੇ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ‘ਅਯਂ ਨੇਵਾਸਿਕੋ ਅਯਂ ਆਗਨ੍ਤੁਕੋ’ਤਿ ਆਗਤਾਗਤਂ ਜਨਂ ਉਪਧਾਰੇਤਿ ਵਵਤ੍ਥਪੇਤਿ – ਏਵਂਸਮ੍ਪਦਮਿਦਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਚੇਤਂ ਮਹਾਥੇਰੇਨ – ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਨਗਰਗੁਤ੍ਤਿਕੋ ਨਾਮ ਮਜ੍ਝੇ ਨਗਰਸ੍ਸ ਸਿਙ੍ਘਾਟਕੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਪੁਰਤ੍ਥਿਮਤੋ ਦਿਸਤੋ ਪੁਰਿਸਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯ… ਪਚ੍ਛਿਮਤੋ… ਦਕ੍ਖਿਣਤੋ… ਉਤ੍ਤਰਤੋ ਦਿਸਤੋ ਪੁਰਿਸਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯਂ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਂ ਪਸ੍ਸਤਿ ਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨ ਵਿਜਾਨਾਤਿ, ਯਂ ਸੋਤੇਨ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਣਾਤਿ, ਘਾਨੇਨ ਗਨ੍ਧਂ ਘਾਯਤਿ, ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਰਸਂ ਸਾਯਤਿ, ਕਾਯੇਨ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਫੁਸਤਿ, ਮਨਸਾ ਧਮ੍ਮਂ ਵਿਜਾਨਾਤਿ, ਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨ ਵਿਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ (ਮਿ. ਪ. ੨.੩.੧੨). ਏਵਂ ਦ੍ਵਾਰਂ ਪਤ੍ਵਾ ਆਰਮ੍ਮਣਵਿਭਾਵਨਟ੍ਠਾਨੇ ਚਿਤ੍ਤਮੇਵ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਂ ਪੁਰੇਚਾਰਿਕਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਰਸਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.

ਤਦੇਤਂ ਪਚ੍ਛਿਮਂ ਪਚ੍ਛਿਮਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਂ ਪੁਰਿਮਂ ਪੁਰਿਮਂ ਨਿਰਨ੍ਤਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਨ੍ਦਹਨਮੇਵ ਉਪਟ੍ਠਾਤੀਤਿ ਸਨ੍ਦਹਨਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਂ. ਪਞ੍ਚਵੋਕਾਰਭਵੇ ਪਨਸ੍ਸ ਨਿਯਮਤੋ ਨਾਮਰੂਪਂ, ਚਤੁਵੋਕਾਰਭਵੇ ਨਾਮਮੇਵ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਨਾਮਰੂਪਪਦਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਕਿਂ ਪਨੇਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪੁਰਿਮਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਏਕਮੇਵ ਉਦਾਹੁ ਅਞ੍ਞਨ੍ਤਿ? ਏਕਮੇਵ. ਅਥ ਕਸ੍ਮਾ ਪੁਰਿਮਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਂ ਪੁਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ? ਅਵਿਚਾਰਿਤਂ ਏਤਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ. ਅਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਯੁਤ੍ਤਿ – ਯਥਾ ਹਿ ਰੂਪਾਦੀਨਿ ਉਪਾਦਾਯ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਾ ਸੂਰਿਯਾਦਯੋ ਨ ਅਤ੍ਥਤੋ ਰੂਪਾਦੀਹਿ ਅਞ੍ਞੇ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤੇਨੇਵ ਯਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਸੂਰਿਯੋ ਉਦੇਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਤਸ੍ਸ ਤੇਜਸਙ੍ਖਾਤਂ ਰੂਪਮ੍ਪੀਤਿ. ਏਵਂ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੇਪਿ ਨ ਰੂਪਾਦੀਹਿ ਅਞ੍ਞੋ ਸੂਰਿਯੋ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਿ. ਨ ਤਥਾ ਚਿਤ੍ਤਂ; ਫਸ੍ਸਾਦਯੋ ਧਮ੍ਮੇ ਉਪਾਦਾਯ ਪਞ੍ਞਾਪਿਯਤਿ; ਅਤ੍ਥਤੋ ਪਨੇਤਂ ਤੇਹਿ ਅਞ੍ਞਮੇਵ. ਤੇਨ ‘ਯਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਹੋਤਿ ਏਕਂਸੇਨੇਵ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਫਸ੍ਸਾਦੀਹਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਅਞ੍ਞਮੇਵ ਤਂ ਹੋਤੀ’ਤਿ ਇਮਸ੍ਸਤ੍ਥਸ੍ਸ ਦੀਪਨਤ੍ਥਾਯ ਏਤਂ ਪੁਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਯਥਾ ਚ ‘‘ਯਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਰੂਪੂਪਪਤ੍ਤਿਯਾ ਮਗ੍ਗਂ ਭਾਵੇਤਿ…ਪੇ… ਪਥਵੀਕਸਿਣਂ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਫਸ੍ਸੋ ਹੋਤਿ ਵੇਦਨਾ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਧ. ਸ. ੧੬੦) ਪਨ ਭਾਵੇਨ੍ਤੇਨ ਵਵਤ੍ਥਾਪਿਤੇ ਸਮਯੇ ਯੋ ਭਾਵੇਤਿ ਨ ਸੋ ਅਤ੍ਥਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਨਾਮ, ਤੇਨੇਵ ਤਤ੍ਥ ਯਥਾ ‘‘ਫਸ੍ਸੋ ਹੋਤਿ ਵੇਦਨਾ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਏਵਂ ‘‘ਯੋ ਭਾਵੇਤਿ ਸੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਯਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਕਾਮਾਵਚਰਂ ਕੁਸਲਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਪਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਵਵਤ੍ਥਾਪਿਤੇ ਸਮਯੇ ਸਮਯਵਵਤ੍ਥਾਪਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਤਥਾ ਅਤ੍ਥਤੋ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਯਥੇਵ ਪਨ ਤਦਾ ‘ਫਸ੍ਸੋ ਹੋਤਿ ਵੇਦਨਾ ਹੋਤਿ’, ਤਥਾ ‘ਚਿਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਹੋਤੀ’ਤਿ ਇਮਸ੍ਸਪਿ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਦੀਪਨਤ੍ਥਮਿਦਂ ਪੁਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਇਦਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਂ – ਉਦ੍ਦੇਸਵਾਰੇ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਨਤ੍ਥਂ ਨਿਦ੍ਦੇਸਵਾਰੇ ਚ ਵਿਭਜਨਤ੍ਥਂ ਪੁਰਿਮੇਨ ਹਿ ‘ਚਿਤ੍ਤ’-ਸਦ੍ਦੇਨ ਕੇਵਲਂ ਸਮਯੋ ਵਵਤ੍ਥਾਪਿਤੋ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਵਵਤ੍ਥਾਪਿਤਸਮਯੇ ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਤੇਸਂ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਫਸ੍ਸੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚਾਪਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਹੋਤਿਯੇਵ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਨਤ੍ਥਮੇਤਂ ਪੁਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਮਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਠਾਨੇ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਅਵੁਚ੍ਚਮਾਨੇ ‘‘ਕਤਮਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਚਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਭਵੇਯ੍ਯ ਨਿਦ੍ਦੇਸਵਾਰੇ ਵਿਭਜਿਤੁਂ. ਏਵਮਸ੍ਸ ਵਿਭਜਨਂਯੇਵ ਪਰਿਹਾਯੇਥ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸ ਨਿਦ੍ਦੇਸਵਾਰੇ ਵਿਭਜਨਤ੍ਥਮ੍ਪਿ ਏਤਞ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਯਸ੍ਮਾ ਵਾ ‘‘ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਏਤਂ ਦੇਸਨਾਸੀਸਮੇਵ, ‘ਨ ਪਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਏਕਮੇਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’ਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵਿਚਾਰਿਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ‘‘ਉਪ੍ਪਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਚਿਤ੍ਤਮਤ੍ਤਮੇਵ ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਰੋਪਣ੍ਣਾਸਕੁਸਲਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂਯੇਵ ਚਿਤ੍ਤਂ ਗਹਿਤਂ. ਏਵਂ ਤਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਧਮ੍ਮੇ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਇਧ ਸਰੂਪੇਨ ਪਭੇਦਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਫਸ੍ਸੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਇਤਿ ਫਸ੍ਸਾਦਯੋ ਵਿਯ ਚਿਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.