(੨੪) ੪. ਕਮ੍ਮਵਗ੍ਗੋ

੧. ਸਂਖਿਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੨੩੨. ਚਤੁਤ੍ਥਸ੍ਸ ਪਠਮੇ ਕਣ੍ਹਨ੍ਤਿ ਕਾਲ਼ਕਂ ਦਸਅਕੁਸਲਕਮ੍ਮਪਥਕਮ੍ਮਂ. ਕਣ੍ਹਵਿਪਾਕਨ੍ਤਿ ਅਪਾਯੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨਤੋ ਕਾਲ਼ਕਵਿਪਾਕਂ. ਸੁਕ੍ਕਨ੍ਤਿ ਪਣ੍ਡਰਕਂ ਕੁਸਲਕਮ੍ਮਪਥਕਮ੍ਮਂ. ਸੁਕ੍ਕਵਿਪਾਕਨ੍ਤਿ ਸਗ੍ਗੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨਤੋ ਪਣ੍ਡਰਕਵਿਪਾਕਂ. ਕਣ੍ਹਸੁਕ੍ਕਨ੍ਤਿ ਮਿਸ੍ਸਕਕਮ੍ਮਂ. ਕਣ੍ਹਸੁਕ੍ਕਵਿਪਾਕਨ੍ਤਿ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕਂ. ਮਿਸ੍ਸਕਕਮ੍ਮਞ੍ਹਿ ਕਤ੍ਵਾ ਅਕੁਸਲੇਨ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿਯਂ ਮਙ੍ਗਲਹਤ੍ਥਿਟ੍ਠਾਨਾਦੀਸੁ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਕੁਸਲੇਨ ਪਵਤ੍ਤੇ ਸੁਖਂ ਵੇਦਿਯਤਿ. ਕੁਸਲੇਨ ਰਾਜਕੁਲੇਪਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ ਅਕੁਸਲੇਨ ਪਵਤ੍ਤੇ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵੇਦਿਯਤਿ. ਅਕਣ੍ਹਂ ਅਸੁਕ੍ਕਨ੍ਤਿ ਕਮ੍ਮਕ੍ਖਯਕਰਂ ਚਤੁਮਗ੍ਗਞਾਣਂ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ. ਤਞ੍ਹਿ ਯਦਿ ਕਣ੍ਹਂ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਕਣ੍ਹਵਿਪਾਕਂ ਦਦੇਯ੍ਯ. ਯਦਿ ਸੁਕ੍ਕਂ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਸੁਕ੍ਕਵਿਪਾਕਂ ਦਦੇਯ੍ਯ. ਉਭਯਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਪਨ ਅਪ੍ਪਦਾਨਤੋ ਅਕਣ੍ਹਂ ਅਸੁਕ੍ਕਨ੍ਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ.

੨. ਵਿਤ੍ਥਾਰਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੨੩੩. ਦੁਤਿਯੇ ਸਬ੍ਯਾਬਜ੍ਝਨ੍ਤਿ ਸਦੋਸਂ. ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਨ੍ਤਿ ਕਾਯਦ੍ਵਾਰਚੇਤਨਂ. ਅਭਿਸਙ੍ਖਰੋਤੀਤਿ ਆਯੂਹਤਿ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡੇਤਿ. ਸੇਸਦ੍ਵਯੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਸਬ੍ਯਾਬਜ੍ਝਂ ਲੋਕਨ੍ਤਿ ਸਦੁਕ੍ਖਂ ਲੋਕਂ. ਸਬ੍ਯਾਬਜ੍ਝਾ ਫਸ੍ਸਾਤਿ ਸਦੁਕ੍ਖਾ ਵਿਪਾਕਫਸ੍ਸਾ. ਸਬ੍ਯਾਬਜ੍ਝਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਿਯਤੀਤਿ ਸਾਬਾਧਂ ਵਿਪਾਕਵੇਦਨਂ ਵੇਦਿਯਤਿ. ਏਕਨ੍ਤਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਏਕਨ੍ਤੇਨੇਵ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਨ ਸੁਖਸਮ੍ਮਿਸ੍ਸਂ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਸਤ੍ਤਾ ਨੇਰਯਿਕਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸੇਯ੍ਯਥਾਪੀਤਿ ਨਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥੇ ਨਿਪਾਤੋ. ਤੇਨ ਕੇਵਲਂ ਨੇਰਯਿਕਸਤ੍ਤੇ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਅਞ੍ਞੇ ਪਨ ਤਂਸਰਿਕ੍ਖਕਾ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਇਮਿਨਾ ਉਪਾਯੇਨ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਮਨੁਸ੍ਸਾਤਿਆਦੀਸੁ ਪਨ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਤਾਵ ਕਾਲੇਨ ਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਕਾਲੇਨ ਦੁਕ੍ਖਾ ਵੇਦਨਾ. ਏਕਚ੍ਚੇ ਚ ਦੇਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਕਾਮਾਵਚਰਦੇਵਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਤੇਸਞ੍ਹਿ ਮਹੇਸਕ੍ਖਤਰਾ ਦੇਵਤਾ ਦਿਸ੍ਵਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾਸਨਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਨਂ, ਪਾਰੁਤਉਤ੍ਤਰਾਸਙ੍ਗਸ੍ਸ ਓਤਾਰਣਂ, ਅਞ੍ਜਲਿਪਗ੍ਗਣ੍ਹਨਨ੍ਤਿਆਦੀਨਂ ਵਸੇਨ ਕਾਲੇਨ ਦੁਕ੍ਖਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਦਿਬ੍ਬਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਅਨੁਭਵਨ੍ਤਾਨਂ ਕਾਲੇਨ ਸੁਖਂ. ਏਕਚ੍ਚੇ ਚ ਵਿਨਿਪਾਤਿਕਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵੇਮਾਨਿਕਪੇਤਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਤੇ ਨਿਰਨ੍ਤਰਮੇਵ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇ ਸੁਖਂ, ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵੇਦਿਯਨ੍ਤਿ. ਨਾਗਸੁਪਣ੍ਣਹਤ੍ਥਿਅਸ੍ਸਾਦਯੋ ਪਨ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਵਿਯ ਵੋਕਿਣ੍ਣਸੁਖਦੁਕ੍ਖਾਵ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਪਹਾਨਾਯ ਯਾ ਚੇਤਨਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵਿਵਟ੍ਟਗਾਮਿਨੀ ਮਗ੍ਗਚੇਤਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਸਾ ਹਿ ਕਮ੍ਮਕ੍ਖਯਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤੀਤਿ.

੩. ਸੋਣਕਾਯਨਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੨੩੪. ਤਤਿਯੇ ਸਿਖਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੋਤਿ ਸੀਸਮਜ੍ਝੇ ਠਿਤਾਯ ਮਹਤਿਯਾ ਸਿਖਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਗੋਤ੍ਤੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ. ਪੁਰਿਮਾਨੀਤਿ ਅਤੀਤਾਨਨ੍ਤਰਦਿਵਸਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਪੁਰਿਮਾਨਿ, ਦੁਤਿਯਾਦਿਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਪੁਰਿਮਤਰਾਨਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਸੋਣਕਾਯਨੋਤਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਅਨ੍ਤੇਵਾਸਿਕੋ. ਕਮ੍ਮਸਚ੍ਚਾਯਂ ਭੋ ਲੋਕੋਤਿ ਭੋ ਅਯਂ ਲੋਕੋ ਕਮ੍ਮਸਭਾਵੋ. ਕਮ੍ਮਸਮਾਰਮ੍ਭਟ੍ਠਾਯੀਤਿ ਕਮ੍ਮਸਮਾਰਮ੍ਭੇਨ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਕਮ੍ਮਂ ਆਯੂਹਨ੍ਤੋਵ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਅਨਾਯੂਹਨ੍ਤੋ ਉਚ੍ਛਿਜ੍ਜਤੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ. ਸੇਸਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ.

੪-੯. ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ

੨੩੫. ਚਤੁਤ੍ਥਾਦੀਨਿਪਿ ਉਤ੍ਤਾਨਤ੍ਥਾਨੇਵ. ਮਗ੍ਗਙ੍ਗੇਸੁ ਪਨ ਯਸ੍ਮਾ ਸਤਿਯਾ ਉਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਉਭਯਮੇਵ ਕਮ੍ਮਂ. ਸੇਸਾ ਅਙ੍ਗਾਨੇਵ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਨੋ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ ਪਨ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪੇਤਂ ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਚੇਤਨਾਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਕਮ੍ਮਨ੍ਤੇਵ ਵਣ੍ਣਿਤਂ.

੧੦. ਸਮਣਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੨੪੧. ਦਸਮੇ ਇਧੇਵਾਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਸਾਸਨੇ. ਅਯਂ ਪਨ ਨਿਯਮੋ ਸੇਸਪਦੇਸੁਪਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਦੁਤਿਯਾਦਯੋਪਿ ਹਿ ਸਮਣਾ ਇਧੇਵ, ਨ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ. ਸੁਞ੍ਞਾਤਿ ਰਿਤ੍ਤਾ ਤੁਚ੍ਛਾ. ਪਰਪ੍ਪਵਾਦਾਤਿ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਸ੍ਸਤਵਾਦਾ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਏਕਚ੍ਚਸਸ੍ਸਤਿਕਾ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਅਨ੍ਤਾਨਨ੍ਤਿਕਾ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਅਮਰਾਵਿਕ੍ਖੇਪਿਕਾ, ਦ੍ਵੇ ਅਧਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਿਕਾ, ਸੋਲ਼ਸ ਸਞ੍ਞਿਵਾਦਾ, ਅਟ੍ਠ ਅਸਞ੍ਞਿਵਾਦਾ, ਅਟ੍ਠ ਨੇਵਸਞ੍ਞਿਨਾਸਞ੍ਞਿਵਾਦਾ, ਸਤ੍ਤ ਉਚ੍ਛੇਦਵਾਦਾ, ਪਞ੍ਚ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਨਿਬ੍ਬਾਨਵਾਦਾਤਿ ਇਮੇ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਜਾਲੇ ਆਗਤਦ੍ਵਾਸਟ੍ਠਿਦਿਟ੍ਠਿਯੋ ਇਤੋ ਬਾਹਿਰਾਨਂ ਪਰੇਸਂ ਪਵਾਦਾ ਪਰਪ੍ਪਵਾਦਾ ਨਾਮ. ਤੇ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਇਮੇਹਿ ਚਤੂਹਿ ਫਲਟ੍ਠਕਸਮਣੇਹਿ ਸੁਞ੍ਞਾ. ਨ ਹਿ ਤੇ ਏਤ੍ਥ ਸਨ੍ਤਿ. ਨ ਕੇਵਲਞ੍ਚ ਏਤੇਹੇਵ ਸੁਞ੍ਞਾ, ਚਤੂਹਿ ਪਨ ਮਗ੍ਗਟ੍ਠਕਸਮਣੇਹਿਪਿ, ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਮਗ੍ਗਾਨਂ ਅਤ੍ਥਾਯ ਆਰਦ੍ਧਵਿਪਸ੍ਸਕੇਹਿਪੀਤਿ ਦ੍ਵਾਦਸਹਿਪਿ ਸਮਣੇਹਿ ਸੁਞ੍ਞਾ ਏਵ. ਇਦਮੇਵ ਅਤ੍ਥਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਭਗਵਤਾ ਮਹਾਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨੇ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੨੧੪) ਵੁਤ੍ਤਂ –

‘‘ਏਕੂਨਤਿਂਸੋ ਵਯਸਾ ਸੁਭਦ੍ਦ,

ਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਂ ਕਿਂਕੁਸਲਾਨੁਏਸੀ;

ਵਸ੍ਸਾਨਿ ਪਞ੍ਞਾਸ ਸਮਾਧਿਕਾਨਿ,

ਯਤੋ ਅਹਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਸੁਭਦ੍ਦ;

ਞਾਯਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਪਦੇਸਵਤ੍ਤੀ,

ਇਤੋ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਸਮਣੋਪਿ ਨਤ੍ਥਿ’’.

‘‘ਦੁਤਿਯੋਪਿ ਸਮਣੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਤਿਯੋਪਿ ਸਮਣੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਚਤੁਤ੍ਥੋਪਿ ਸਮਣੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਸੁਞ੍ਞਾ ਪਰਪ੍ਪਵਾਦਾ ਸਮਣੇਹਿ ਅਞ੍ਞੇਹੀ’’ਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਹਿ ਪਦੇਸਵਤ੍ਤੀਤਿ ਆਰਦ੍ਧਵਿਪਸ੍ਸਕੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਆਰਦ੍ਧਵਿਪਸ੍ਸਕਂ ਮਗ੍ਗਟ੍ਠਂ ਫਲਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਤਯੋਪਿ ਏਕਤੋ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਮਣੋਪਿ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਆਹ, ਸਕਦਾਗਾਮਿਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਆਰਦ੍ਧਵਿਪਸ੍ਸਕਂ ਮਗ੍ਗਟ੍ਠਂ ਫਲਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਤਯੋਪਿ ਏਕਤੋ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਦੁਤਿਯੋਪਿ ਸਮਣੋ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਇਤਰੇਸੁਪਿ ਦ੍ਵੀਸੁ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਏਕਾਦਸਮਂ ਉਤ੍ਤਾਨਤ੍ਥਮੇਵਾਤਿ.

ਕਮ੍ਮਵਗ੍ਗੋ ਚਤੁਤ੍ਥੋ.