੨. ਨੀਵਰਣਪ੍ਪਹਾਨਵਗ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ
੧੧. ਦੁਤਿਯਸ੍ਸ ਪਠਮੇ ਏਕਧਮ੍ਮਮ੍ਪੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਤਸ੍ਮਿਂ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਧ. ਸ. ੧੨੧) ਵਿਯ ਨਿਸ੍ਸਤ੍ਤਟ੍ਠੇਨ ਧਮ੍ਮੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਏਕਧਮ੍ਮਮ੍ਪੀਤਿ ਨਿਸ੍ਸਤ੍ਤਂ ਏਕਸਭਾਵਮ੍ਪੀਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ ‘‘ਭੂਤਾਨਂ ਵਾ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਠਿਤਿਯਾ ਸਮ੍ਭਵੇਸੀਨਂ ਵਾ ਅਨੁਗ੍ਗਹਾਯ (ਮ. ਨਿ. ੧.੪੦੨; ਸਂ. ਨਿ. ੨.੧੧) ਯਾਵਤਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਅਪਦਾ ਵਾ ਦ੍ਵਿਪਦਾ ਵਾ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੪.੩੪; ਇਤਿਵੁ. ੯੦) ਏਵਮਾਦੀਸੁ ਵਿਯ ਸਮੁਚ੍ਚਯਤ੍ਥੋ ਵਾਸਦ੍ਦੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ, ਨ ਵਿਕਪ੍ਪਤ੍ਥੋ. ਅਯਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ – ਯੇਨ ਧਮ੍ਮੇਨ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਚ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਚ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਭਿਯ੍ਯੋਭਾਵਾਯ ਵੇਪੁਲ੍ਲਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ, ਤਮਹਂ ਯਥਾ ਸੁਭਨਿਮਿਤ੍ਤਂ, ਏਵਂ ਅਞ੍ਞਂ ਨ ਪਸ੍ਸਾਮੀਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋਤਿ ਅਜਾਤੋ ਅਸਞ੍ਜਾਤੋ ਅਪਾਤੁਭੂਤੋ ਅਸਮੁਦਾਗਤੋ. ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋਤਿ ‘‘ਯੋ ਕਾਮੇਸੁ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਕਾਮਰਾਗੋ ਕਾਮਨਨ੍ਦੀ ਕਾਮਤਣ੍ਹਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਧ. ਸ. ੧੧੫੬) ਨਯੇਨ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤਂ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਨੀਵਰਣਂ. ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤਿ ਪਾਤੁਭਵਤਿ. ਸੋ ਪਨੇਸ ਅਸਮੁਦਾਚਾਰਵਸੇਨ ਵਾ ਅਨਨੁਭੂਤਾਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਵਾ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਞ੍ਞਥਾ ਹਿ ਅਨਮਤਗ੍ਗੇ ਸਂਸਾਰੇ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ.
ਤਤ੍ਥ ਏਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਵਤ੍ਤਵਸੇਨ ਕਿਲੇਸੋ ਨ ਸਮੁਦਾਚਰਤਿ, ਏਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਗਨ੍ਥਧੁਤਙ੍ਗਸਮਾਧਿ- ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਨਵਕਮ੍ਮਾਦੀਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਵਸੇਨ. ਕਥਂ? ਏਕਚ੍ਚੋ ਹਿ ਵਤ੍ਤਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਦ੍ਵੇਅਸੀਤਿ ਖੁਦ੍ਦਕਵਤ੍ਤਾਨਿ ਚੁਦ੍ਦਸ ਮਹਾਵਤ੍ਤਾਨਿ ਚੇਤਿਯਙ੍ਗਣਬੋਧਿਯਙ੍ਗਣਪਾਨੀਯਮਾਲ਼ਕਉਪੋਸਥਾਗਾਰਆਗਨ੍ਤੁਕਗਮਿਕਵਤ੍ਤਾਨਿ ਚ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਕਿਲੇਸੋ ਓਕਾਸਂ ਨ ਲਭਤਿ. ਅਪਰਭਾਗੇ ਪਨਸ੍ਸ ਵਤ੍ਤਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਭਿਨ੍ਨਵਤ੍ਤਸ੍ਸ ਚਰਤੋ ਅਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਞ੍ਚੇਵ ਸਤਿਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਞ੍ਚ ਆਗਮ੍ਮ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਅਸਮੁਦਾਚਾਰਵਸੇਨ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਨਾਮ.
ਏਕਚ੍ਚੋ ਗਨ੍ਥਯੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ, ਏਕਮ੍ਪਿ ਨਿਕਾਯਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ ਦ੍ਵੇਪਿ ਤਯੋਪਿ ਚਤ੍ਤਾਰੋਪਿ ਪਞ੍ਚਪਿ. ਤਸ੍ਸ ਤੇਪਿਟਕਂ ਬੁਦ੍ਧਵਚਨਂ ਅਤ੍ਥਵਸੇਨ ਪਾਲ਼ਿਵਸੇਨ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਵਸੇਨ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਵਸੇਨ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਾਚੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਦੇਸੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਕਾਸੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਕਿਲੇਸੋ ਓਕਾਸਂ ਨ ਲਭਤਿ. ਅਪਰਭਾਗੇ ਪਨਸ੍ਸ ਗਨ੍ਥਕਮ੍ਮਂ ਪਹਾਯ ਕੁਸੀਤਸ੍ਸ ਚਰਤੋ ਅਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਸਤਿਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗੇ ਆਗਮ੍ਮ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਅਸਮੁਦਾਚਾਰਵਸੇਨ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਨਾਮ.
ਏਕਚ੍ਚੋ ਪਨ ਧੁਤਙ੍ਗਧਰੋ ਹੋਤਿ, ਤੇਰਸ ਧੁਤਙ੍ਗਗੁਣੇ ਸਮਾਦਾਯ ਵਤ੍ਤਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਧੁਤਙ੍ਗਗੁਣੇ ਪਰਿਹਰਨ੍ਤਸ੍ਸ ਕਿਲੇਸੋ ਓਕਾਸਂ ਨ ਲਭਤਿ. ਅਪਰਭਾਗੇ ਪਨਸ੍ਸ ਧੁਤਙ੍ਗਾਨਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਬਾਹੁਲ੍ਲਾਯ ਆਵਤ੍ਤਸ੍ਸ ਚਰਤੋ ਅਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਸਤਿਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗੇ ਆਗਮ੍ਮ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਅਸਮੁਦਾਚਾਰਵਸੇਨ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਨਾਮ.
ਏਕਚ੍ਚੋ ਅਟ੍ਠਸੁ ਸਮਾਪਤ੍ਤੀਸੁ ਚਿਣ੍ਣਵਸੀ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਾਦੀਸੁ ਆਵਜ੍ਜਨਵਸਿਆਦੀਨਂ ਵਸੇਨ ਵਿਹਰਨ੍ਤਸ੍ਸ ਕਿਲੇਸੋ ਓਕਾਸਂ ਨ ਲਭਤਿ. ਅਪਰਭਾਗੇ ਪਨਸ੍ਸ ਪਰਿਹੀਨਜ੍ਝਾਨਸ੍ਸ ਵਾ ਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਜ੍ਝਾਨਸ੍ਸ ਵਾ ਭਸ੍ਸਾਦੀਸੁ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਹਰਤੋ ਅਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਸਤਿਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗੇ ਆਗਮ੍ਮ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਅਸਮੁਦਾਚਾਰਵਸੇਨ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਨਾਮ.
ਏਕਚ੍ਚੋ ਪਨ ਵਿਪਸ੍ਸਕੋ ਹੋਤਿ, ਸਤ੍ਤਸੁ ਵਾ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾਸੁ ਅਟ੍ਠਾਰਸਸੁ ਵਾ ਮਹਾਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸੁ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਵਿਹਰਤਿ. ਤਸ੍ਸੇਵਂ ਵਿਹਰਤੋ ਕਿਲੇਸੋ ਓਕਾਸਂ ਨ ਲਭਤਿ. ਅਪਰਭਾਗੇ ਪਨਸ੍ਸ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕਮ੍ਮਂ ਪਹਾਯ ਕਾਯਦਲ਼੍ਹੀਬਹੁਲਸ੍ਸ ਵਿਹਰਤੋ ਅਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਸਤਿਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗੇ ਆਗਮ੍ਮ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਅਸਮੁਦਾਚਾਰਵਸੇਨ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਨਾਮ.
ਏਕਚ੍ਚੋ ਨਵਕਮ੍ਮਿਕੋ ਹੋਤਿ, ਉਪੋਸਥਾਗਾਰਭੋਜਨਸਾਲਾਦੀਨਿ ਕਾਰੇਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਤੇਸਂ ਉਪਕਰਣਾਨਿ ਚਿਨ੍ਤੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਕਿਲੇਸੋ ਓਕਾਸਂ ਨ ਲਭਤਿ. ਅਪਰਭਾਗੇ ਪਨਸ੍ਸ ਨਵਕਮ੍ਮੇ ਨਿਟ੍ਠਿਤੇ ਵਾ ਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠੇ ਵਾ ਅਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਸਤਿਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗੇ ਆਗਮ੍ਮ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਅਸਮੁਦਾਚਾਰਵਸੇਨ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਨਾਮ.
ਏਕਚ੍ਚੋ ਪਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਾ ਆਗਤੋ ਸੁਦ੍ਧਸਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਅਨਾਸੇਵਨਤਾਯ ਕਿਲੇਸੋ ਓਕਾਸਂ ਨ ਲਭਤਿ. ਅਪਰਭਾਗੇ ਪਨਸ੍ਸ ਲਦ੍ਧਾਸੇਵਨਸ੍ਸ ਅਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਸਤਿਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗੇ ਆਗਮ੍ਮ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਅਸਮੁਦਾਚਾਰਵਸੇਨ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਨਾਮ. ਏਵਂ ਤਾਵ ਅਸਮੁਦਾਚਾਰਵਸੇਨ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
ਕਥਂ ਅਨਨੁਭੂਤਾਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ? ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਅਨਨੁਭੂਤਪੁਬ੍ਬਂ ਮਨਾਪਿਯਂ ਰੂਪਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣਂ ਲਭਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਤਤ੍ਥ ਅਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਸਤਿਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗੇ ਆਗਮ੍ਮ ਰਾਗੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਏਵਂ ਅਨਨੁਭੂਤਾਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਨਾਮ.
ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋਤਿ ਜਾਤੋ ਸਞ੍ਜਾਤੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ ਪਾਤੁਭੂਤੋ. ਭਿਯ੍ਯੋਭਾਵਾਯਾਤਿ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਭਾਵਾਯ. ਵੇਪੁਲ੍ਲਾਯਾਤਿ ਵਿਪੁਲਭਾਵਾਯ ਰਾਸਿਭਾਵਾਯ. ਤਤ੍ਥ ਸਕਿਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਨ ਨਿਰੁਜ੍ਝਿਸ੍ਸਤਿ, ਸਕਿਂ ਨਿਰੁਦ੍ਧੋ ਵਾ ਸ੍ਵੇਵ ਪੁਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਅਟ੍ਠਾਨਮੇਤਂ. ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਨਿਰੁਦ੍ਧੇ ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਅਪਰਾਪਰਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਭਿਯ੍ਯੋਭਾਵਾਯ ਵੇਪੁਲ੍ਲਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ ਨਾਮ.
ਸੁਭਨਿਮਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਰਾਗਟ੍ਠਾਨਿਯਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ. ‘‘ਸਨਿਮਿਤ੍ਤਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਨੋ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਨਿਮਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ ਨਾਮਂ. ‘‘ਅਧਿਚਿਤ੍ਤਮਨੁਯੁਤ੍ਤੇਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਪਞ੍ਚ ਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਿ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਮਨਸਿਕਾਤਬ੍ਬਾਨੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੧੬) ਏਤ੍ਥ ਕਾਰਣਸ੍ਸ. ‘‘ਸੋ ਤਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਆਸੇਵਤਿ ਭਾਵੇਤੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੯.੩੫) ਏਤ੍ਥ ਸਮਾਧਿਸ੍ਸ. ‘‘ਯਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਆਗਮ੍ਮ ਯਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋ ਅਨਨ੍ਤਰਾ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੬.੨੭) ਏਤ੍ਥ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ. ਇਧ ਪਨ ਰਾਗਟ੍ਠਾਨਿਯੋ ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣਧਮ੍ਮੋ ‘‘ਸੁਭਨਿਮਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਅਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਰੋਤੋਤਿ. ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਅਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੋ? ਅਨਿਚ੍ਚੇ ਨਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਦੁਕ੍ਖੇ ਸੁਖਨ੍ਤਿ, ਅਨਤ੍ਤਨਿ ਅਤ੍ਤਾਤਿ, ਅਸੁਭੇ ਸੁਭਨ੍ਤਿ, ਅਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੋ ਉਪ੍ਪਥਮਨਸਿਕਾਰੋ, ਸਚ੍ਚਵਿਪ੍ਪਟਿਕੂਲੇਨ ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਵਜ੍ਜਨਾ ਅਨ੍ਵਾਵਜ੍ਜਨਾ ਆਭੋਗੋ ਸਮਨ੍ਨਾਹਾਰੋ ਮਨਸਿਕਾਰੋ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਅਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੋ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੯੩੬) ਇਮਸ੍ਸ ਮਨਸਿਕਾਰਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਅਨੁਪਾਯੇਨ ਮਨਸਿਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ.
੧੨. ਦੁਤਿਯੇ ਬ੍ਯਾਪਾਦੋਤਿ ਭਤ੍ਤਬ੍ਯਾਪਤ੍ਤਿ ਵਿਯ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਨਂ ਪਕਤਿਵਿਜਹਨਭਾਵੋ. ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਬ੍ਯਾਪਾਦਨੀਵਰਣਂ? ਅਨਤ੍ਥਂ ਮੇ ਅਚਰੀਤਿ ਆਘਾਤੋ ਜਾਯਤੀ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ੧੧੬੦) ਏਵਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤਸ੍ਸ ਬ੍ਯਾਪਾਦਨੀਵਰਣਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਪਟਿਘਨਿਮਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਨਿਟ੍ਠਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ. ਪਟਿਘਸ੍ਸਪਿ ਪਟਿਘਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸਪਿ ਏਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਚੇਤਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ – ‘‘ਪਟਿਘਮ੍ਪਿ ਪਟਿਘਨਿਮਿਤ੍ਤਂ, ਪਟਿਘਾਰਮ੍ਮਣੋਪਿ ਧਮ੍ਮੋ ਪਟਿਘਨਿਮਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਸੇਸਮੇਤ੍ਥ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਯਥਾ ਚੇਤ੍ਥ, ਏਵਂ ਇਤੋ ਪਰੇਸੁਪਿ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਵਿਸੇਸਮਤ੍ਤਮੇਵ ਵਕ੍ਖਾਮਾਤਿ.
੧੩. ਤਤਿਯੇ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਥਿਨਞ੍ਚੇਵ ਮਿਦ੍ਧਞ੍ਚ. ਤੇਸੁ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਕਮ੍ਮਞ੍ਞਤਾ ਥਿਨਂ, ਆਲਸਿਯਭਾਵਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਤਿਣ੍ਣਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਅਕਮ੍ਮਞ੍ਞਤਾ ਮਿਦ੍ਧਂ, ਕਪਿਮਿਦ੍ਧਸ੍ਸ ਪਚਲਾਯਿਕਭਾਵਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਉਭਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਥਿਨਂ? ਯਾ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਕਲ੍ਯਤਾ ਅਕਮ੍ਮਞ੍ਞਤਾ ਓਲੀਯਨਾ ਸਲ੍ਲੀਯਨਾ. ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਮਿਦ੍ਧਂ? ਯਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਅਕਲ੍ਯਤਾ ਅਕਮ੍ਮਞ੍ਞਤਾ ਓਨਾਹੋ ਪਰਿਯੋਨਾਹੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਧ. ਸ. ੧੧੬੨-੧੧੬੩) ਨਯੇਨ ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਰਤੀਤਿਆਦੀਨਿ ਵਿਭਙ੍ਗੇ ਵਿਭਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ –
‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ ਅਰਤਿ? ਪਨ੍ਤੇਸੁ ਵਾ ਸੇਨਾਸਨੇਸੁ ਅਞ੍ਞਤਰਞ੍ਞਤਰੇਸੁ ਵਾ ਅਧਿਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਅਰਤਿ ਅਰਤਿਤਾ ਅਨਭਿਰਤਿ ਅਨਭਿਰਮਨਾ ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਿਤਾ ਪਰਿਤਸ੍ਸਿਤਾ, ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਅਰਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ ਤਨ੍ਦੀ? ਯਾ ਤਨ੍ਦੀ ਤਨ੍ਦਿਯਨਾ ਤਨ੍ਦਿਮਨਤਾ ਆਲਸ੍ਸਂ ਆਲਸ੍ਸਾਯਨਾ ਆਲਸ੍ਸਾਯਿਤਤ੍ਤਂ, ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਤਨ੍ਦੀ. ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ ਵਿਜਮ੍ਭਿਤਾ? ਯਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਜਮ੍ਭਨਾ ਵਿਜਮ੍ਭਨਾ ਆਨਮਨਾ ਵਿਨਮਨਾ ਸਨ੍ਨਮਨਾ ਪਣਮਨਾ ਬ੍ਯਾਧਿਯਕਂ, ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਵਿਜਮ੍ਭਿਤਾ. ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਭਤ੍ਤਸਮ੍ਮਦੋ? ਯਾ ਭੁਤ੍ਤਾਵਿਸ੍ਸ ਭਤ੍ਤਮੁਚ੍ਛਾ ਭਤ੍ਤਕਿਲਮਥੋ ਭਤ੍ਤਪਰਿਲ਼ਾਹੋ ਕਾਯਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਂ, ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਭਤ੍ਤਸਮ੍ਮਦੋ. ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਚੇਤਸੋ ਚ ਲੀਨਤ੍ਤਂ? ਯਾ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਕਲ੍ਯਤਾ ਅਕਮ੍ਮਞ੍ਞਤਾ ਓਲੀਯਨਾ ਸਲ੍ਲੀਯਨਾ ਲੀਨਂ ਲੀਯਨਾ ਲੀਯਿਤਤ੍ਤਂ ਥਿਨਂ ਥਿਯਨਾ ਥਿਯਿਤਤ੍ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਚੇਤਸੋ ਚ ਲੀਨਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ (ਵਿਭ. ੮੫੬, ੮੫੭, ੮੫੯, ੮੬੦).
ਏਤ੍ਥ ਚ ਪੁਰਿਮਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਧਮ੍ਮਾ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਨੀਵਰਣਸ੍ਸ ਸਹਜਾਤਵਸੇਨਾਪਿ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਵਸੇਨਾਪਿ ਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਚੇਤਸੋ ਚ ਲੀਨਤ੍ਤਂ ਅਤ੍ਤਨੋਵ ਅਤ੍ਤਨਾ ਸਹਜਾਤਂ ਨ ਹੋਤਿ, ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਕੋਟਿਯਾ ਪਨ ਹੋਤੀਤਿ.
੧੪. ਚਤੁਤ੍ਥੇ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਞ੍ਚੇਵ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਞ੍ਚ. ਤਤ੍ਥ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਂ ਨਾਮ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਦ੍ਧਤਾਕਾਰੋ. ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਂ ਨਾਮ ਅਕਤਕਲ੍ਯਾਣਸ੍ਸ ਕਤਪਾਪਸ੍ਸ ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੋ. ਚੇਤਸੋ ਅਵੂਪਸਮੋਤਿ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਸ੍ਸੇਵੇਤਂ ਨਾਮਂ. ਅਵੂਪਸਨ੍ਤਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਝਾਨੇਨ ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਵਾ ਅਵੂਪਸਮਿਤਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ. ਅਯਂ ਪਨ ਅਵੂਪਸਮੋ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਕੋਟਿਯਾ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤੀਤਿ.
੧੫. ਪਞ੍ਚਮੇ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਤਿ ‘‘ਸਤ੍ਥਰਿ ਕਙ੍ਖਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਧ. ਸ. ੧੧੬੭) ਨਯੇਨ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤਂ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਨੀਵਰਣਂ. ਅਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੋ ਵੁਤ੍ਤਲਕ੍ਖਣੋਯੇਵਾਤਿ.
੧੬. ਛਟ੍ਠੇ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਵਾ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਅਸਮੁਦਾਚਾਰਵਸੇਨ ਵਾ ਅਨਨੁਭੂਤਾਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਵਾਤਿ ਦ੍ਵੀਹੇਵ ਕਾਰਣੇਹਿ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਥਾ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤੋਵ ਹੋਤਿ, ਪੁਨ ਹੇਤੁਂ ਵਾ ਪਚ੍ਚਯਂ ਵਾ ਨ ਲਭਤਿ. ਇਧਾਪਿ ਵਤ੍ਤਾਦੀਨਂਯੇਵ ਵਸੇਨ ਅਸਮੁਦਾਚਾਰੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਏਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵਤ੍ਤੇ ਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਤ੍ਤਂ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਕਿਲੇਸੋ ਓਕਾਸਂ ਨ ਲਭਤਿ, ਵਤ੍ਤਵਸੇਨ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤੋ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਤਂ ਤਥਾਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤਮੇਵ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਵਟ੍ਟੇਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ ਮਿਲਕ੍ਖਤਿਸ੍ਸਤ੍ਥੇਰੋ ਵਿਯ.
ਸੋ ਕਿਰਾਯਸ੍ਮਾ ਰੋਹਣਜਨਪਦੇ ਗਾਮੇਣ੍ਡਵਾਲਮਹਾਵਿਹਾਰਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖਾਚਾਰੇ ਨੇਸਾਦਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ. ਵਯਂ ਆਗਮ੍ਮ ਕਤਘਰਾਵਾਸੋ ‘‘ਪੁਤ੍ਤਦਾਰਂ ਪੋਸੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਅਦੂਹਲਸਤਂ ਸਣ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਪਾਸਸਤਂ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਸੂਲਸਤਂ ਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਬਹੁਂ ਪਾਪਂ ਆਯੂਹਨ੍ਤੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਗੇਹਤੋ ਅਗ੍ਗਿਞ੍ਚ ਲੋਣਞ੍ਚ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਰਞ੍ਞਂ ਗਤੋ. ਪਾਸੇ ਬਦ੍ਧਮਿਗਂ ਵਧਿਤ੍ਵਾ ਅਙ੍ਗਾਰਪਕ੍ਕਮਂਸਂ ਖਾਦਿਤ੍ਵਾ ਪਿਪਾਸਿਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਗਾਮੇਣ੍ਡਵਾਲਮਹਾਵਿਹਾਰਂ ਪਵਿਟ੍ਠੋ ਪਾਨੀਯਮਾਲ਼ਕੇ ਦਸਮਤ੍ਤੇਸੁ ਪਾਨੀਯਘਟੇਸੁ ਪਿਪਾਸਾਵਿਨੋਦਨਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਪਾਨੀਯਂ ਅਲਭਨ੍ਤੋ, ‘‘ਕਿਂ ਨਾਮੇਤਂ ਏਤ੍ਤਕਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਵਸਨਟ੍ਠਾਨੇ ਪਿਪਾਸਾਯ ਆਗਤਾਨਂ ਪਿਪਾਸਾਵਿਨੋਦਨਮਤ੍ਤਂ ਪਾਨੀਯਂ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਉਜ੍ਝਾਯਿਤੁਂ ਆਰਦ੍ਧੋ. ਚੂਲ਼ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਿਕਤਿਸ੍ਸਤ੍ਥੇਰੋ ਤਸ੍ਸ ਕਥਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਪਾਨੀਯਮਾਲ਼ਕੇ ਦਸਮਤ੍ਤੇ ਪਾਨੀਯਘਟੇ ਪੂਰੇ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਜੀਵਮਾਨਪੇਤਕਸਤ੍ਤੋ ਅਯਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ, ‘‘ਉਪਾਸਕ, ਸਚੇ ਪਿਪਾਸਿਤੋਸਿ, ਪਿਵ ਪਾਨੀਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਕੁਟਂ ਉਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਹਤ੍ਥੇਸੁ ਆਸਿਞ੍ਚਿ. ਤਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਪੀਤਪੀਤਂ ਪਾਨੀਯਂ ਤਤ੍ਤਕਪਾਲੇ ਪਕ੍ਖਿਤ੍ਤਮਿਵ ਨਸ੍ਸਤਿ, ਸਕਲੇਪਿ ਘਟੇ ਪਿਵਤੋ ਪਿਪਾਸਾ ਨ ਪਚ੍ਛਿਜ੍ਜਿ. ਅਥ ਨਂ ਥੇਰੋ ਆਹ – ‘‘ਯਾਵ ਦਾਰੁਣਞ੍ਚ ਤੇ, ਉਪਾਸਕ, ਕਮ੍ਮਂ ਕਤਂ, ਇਦਾਨੇਵ ਪੇਤੋ ਜਾਤੋ, ਵਿਪਾਕੋ ਕੀਦਿਸੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ?
ਸੋ ਤਸ੍ਸ ਕਥਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਲਦ੍ਧਸਂਵੇਗੋ ਥੇਰਂ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਤਾਨਿ ਅਦੂਹਲਾਦੀਨਿ ਵਿਸਙ੍ਖਰਿਤ੍ਵਾ ਵੇਗੇਨ ਘਰਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪੁਤ੍ਤਦਾਰਂ ਓਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥਾਨਿ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਦੀਪਕਮਿਗਪਕ੍ਖਿਨੋ ਅਰਞ੍ਞੇ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਥੇਰਂ ਪਚ੍ਚੁਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਯਾਚਿ. ਦੁਕ੍ਕਰਾ, ਆਵੁਸੋ, ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾ, ਕਥਂ ਤ੍ਵਂ ਪਬ੍ਬਜਿਸ੍ਸਸੀਤਿ? ਭਨ੍ਤੇ, ਏਵਰੂਪਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਕਾਰਣਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਕਥਂ ਨ ਪਬ੍ਬਜਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ? ਥੇਰੋ ਤਚਪਞ੍ਚਕਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਾਜੇਸਿ. ਸੋ ਵਤ੍ਤਾਰਭਿਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਬੁਦ੍ਧਵਚਨਂ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਦੇਵਦੂਤਸੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਤਮੇਨਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਿਰਯਪਾਲਾ ਪੁਨ ਮਹਾਨਿਰਯੇ ਪਕ੍ਖਿਪਨ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੩.੨੭੦; ਅ. ਨਿ. ੩.੩੬) ਇਮਂ ਠਾਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ‘‘ਏਤ੍ਤਕਂ ਦੁਕ੍ਖਰਾਸਿਂ ਅਨੁਭਵਿਤਸਤ੍ਤਂ ਪੁਨ ਮਹਾਨਿਰਯੇ ਪਕ੍ਖਿਪਨ੍ਤਿ, ਅਹੋ ਭਾਰਿਯੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਮਹਾਨਿਰਯੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਆਮਾਵੁਸੋ, ਭਾਰਿਯੋਤਿ. ਸਕ੍ਕਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪਸ੍ਸਿਤੁਨ੍ਤਿ? ‘‘ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਪਸ੍ਸਿਤੁਂ, ਦਿਟ੍ਠਸਦਿਸਂ ਕਾਤੁਂ ਏਕਂ ਕਾਰਣਂ ਦਸ੍ਸੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਾਮਣੇਰੇ ਸਮਾਦਪੇਤ੍ਵਾ ਪਾਸਾਣਪਿਟ੍ਠੇ ਅਲ੍ਲਦਾਰੁਰਾਸਿਂ ਕਾਰੇਹੀਤਿ. ਸੋ ਤਥਾ ਕਾਰੇਸਿ. ਥੇਰੋ ਯਥਾਨਿਸਿਨ੍ਨੋਵ ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਅਭਿਸਙ੍ਖਰਿਤ੍ਵਾ ਮਹਾਨਿਰਯਤੋ ਖਜ੍ਜੋਪਨਕਮਤ੍ਤਂ ਅਗ੍ਗਿਪਪਟਿਕਂ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਤਸ੍ਸ ਥੇਰਸ੍ਸ ਦਾਰੁਰਾਸਿਮ੍ਹਿ ਪਕ੍ਖਿਪਿ. ਤਸ੍ਸ ਤਤ੍ਥ ਨਿਪਾਤੋ ਚ ਦਾਰੁਰਾਸਿਨੋ ਝਾਯਿਤ੍ਵਾ ਛਾਰਿਕਭਾਵੂਪਗਮਨਞ੍ਚ ਅਪਚ੍ਛਾ ਅਪੁਰਿਮਂ ਅਹੋਸਿ.
ਸੋ ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ, ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸਾਸਨੇ ਕਤਿ ਧੁਰਾਨਿ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿ. ਆਵੁਸੋ, ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਧੁਰਂ, ਗਨ੍ਥਧੁਰਨ੍ਤਿ. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਗਨ੍ਥੋ ਨਾਮ ਪਟਿਬਲਸ੍ਸ ਭਾਰੋ, ਮਯ੍ਹਂ ਪਨ ਦੁਕ੍ਖੂਪਨਿਸਾ ਸਦ੍ਧਾ, ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਧੁਰਂ ਪੂਰੇਸ੍ਸਾਮਿ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਮੇ ਦੇਥਾ’’ਤਿ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਨਿਸੀਦਿ. ਥੇਰੋ ‘‘ਵਤ੍ਤਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਭਿਕ੍ਖੂ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਸੀਸੇ ਠਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਕਥੇਸਿ. ਸੋ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਚ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ, ਵਤ੍ਤਞ੍ਚ ਪੂਰੇਤਿ. ਏਕਦਿਵਸਂ ਚਿਤ੍ਤਲਪਬ੍ਬਤਮਹਾਵਿਹਾਰੇ ਵਤ੍ਤਂ ਕਰੋਤਿ, ਏਕਦਿਵਸਂ ਗਾਮੇਣ੍ਡਵਾਲਮਹਾਵਿਹਾਰੇ, ਏਕਦਿਵਸਂ ਗੋਚਰਗਾਮਮਹਾਵਿਹਾਰੇ. ਥਿਨਮਿਦ੍ਧੇ ਓਕ੍ਕਨ੍ਤਮਤ੍ਤੇ ਵਤ੍ਤਪਰਿਹਾਨਿਭਯੇਨ ਪਲਾਲਵਰਣਕਂ ਤੇਮੇਤ੍ਵਾ ਸੀਸੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਪਾਦੇ ਉਦਕੇ ਓਤਾਰੇਤ੍ਵਾ ਨਿਸੀਦਤਿ. ਸੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਚਿਤ੍ਤਲਪਬ੍ਬਤਮਹਾਵਿਹਾਰੇ ਦ੍ਵੇ ਯਾਮੇ ਵਤ੍ਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਬਲਵਪਚ੍ਚੂਸਕਾਲੇ ਨਿਦ੍ਦਾਯ ਓਕ੍ਕਮਿਤੁਂ ਆਰਦ੍ਧਾਯ ਅਲ੍ਲਪਲਾਲਂ ਸੀਸੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਪਾਚੀਨਪਬ੍ਬਤਪਸ੍ਸੇ ਸਾਮਣੇਰਸ੍ਸ ਅਰੁਣਵਤਿਯਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਂ ਸਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਸ੍ਸ –
‘‘ਆਰਮ੍ਭਥ ਨਿਕ੍ਕਮਥ, ਯੁਞ੍ਜਥ ਬੁਦ੍ਧਸਾਸਨੇ;
ਧੁਨਾਥ ਮਚ੍ਚੁਨੋ ਸੇਨਂ, ਨਲ਼ਾਗਾਰਂਵ ਕੁਞ੍ਜਰੋ.
‘‘ਯੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ, ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤੋ ਵਿਹਸ੍ਸਤਿ;
ਪਹਾਯ ਜਾਤਿਸਂਸਾਰਂ, ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਂ ਕਰਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੮੫) –
ਇਦਂ ਠਾਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ‘‘ਮਾਦਿਸਸ੍ਸ ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਇਦਂ ਕਥਿਤਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਪੀਤਿਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ਝਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਤਦੇਵ ਪਾਦਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਨਾਗਾਮਿਫਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਅਪਰਾਪਰਂ ਵਾਯਮਨ੍ਤੋ ਸਹ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਹਿ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਕਾਲੇ ਚ ਤਦੇਵ ਕਾਰਣਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਏਵਮਾਹ –
‘‘ਅਲ੍ਲਂ ਪਲਾਲਪੁਞ੍ਜਾਹਂ, ਸੀਸੇਨਾਦਾਯ ਚਙ੍ਕਮਿਂ;
ਪਤ੍ਤੋਸ੍ਮਿ ਤਤਿਯਂ ਠਾਨਂ, ਏਤ੍ਥ ਮੇ ਨਤ੍ਥਿ ਸਂਸਯੋ’’ਤਿ.
ਏਵਰੂਪਸ੍ਸ ਵਤ੍ਤਵਸੇਨ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤਕਿਲੇਸੋ ਤਥਾ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤੋਵ ਹੋਤਿ.
ਏਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਗਨ੍ਥੇ ਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਗਨ੍ਥਂ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਾਚੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਦੇਸੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਕਾਸੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਕਿਲੇਸੋ ਓਕਾਸਂ ਨ ਲਭਤਿ, ਗਨ੍ਥਵਸੇਨ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤੋਵ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਤਂ ਤਥਾ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤਮੇਵ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਵਟ੍ਟੇਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ ਮਲਿਯਦੇਵਤ੍ਥੇਰੋ ਵਿਯ. ਸੋ ਕਿਰਾਯਸ੍ਮਾ ਤਿਵਸ੍ਸਭਿਕ੍ਖੁਕਾਲੇ ਕਲ੍ਲਗਾਮਕੇ ਮਣ੍ਡਲਾਰਾਮਮਹਾਵਿਹਾਰੇ ਉਦ੍ਦੇਸਞ੍ਚ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਚ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ. ਤਸ੍ਸੇਕਦਿਵਸਂ ਕਲ੍ਲਗਾਮੇ ਭਿਕ੍ਖਾਯ ਚਰਤੋ ਏਕਾ ਉਪਾਸਿਕਾ ਯਾਗੁਉਲ਼ੁਙ੍ਕਂ ਦਤ੍ਵਾ ਪੁਤ੍ਤਸਿਨੇਹਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ਥੇਰਂ ਅਨ੍ਤੋਨਿਵੇਸਨੇ ਨਿਸੀਦਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਣੀਤਭੋਜਨਂ ਭੋਜੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਤਰਗਾਮਵਾਸਿਕੋਸਿ ਤਾਤਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿ. ਮਣ੍ਡਲਾਰਾਮਮਹਾਵਿਹਾਰੇ ਗਨ੍ਥਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਮਿ, ਉਪਾਸਿਕੇਤਿ. ਤੇਨ ਹਿ ਤਾਤ ਯਾਵ ਗਨ੍ਥਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਸਿ, ਇਧੇਵ ਨਿਬਦ੍ਧਂ ਭਿਕ੍ਖਂ ਗਣ੍ਹਾਸੀਤਿ. ਸੋ ਤਂ ਅਧਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਨਿਬਦ੍ਧਂ ਭਿਕ੍ਖਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਭਤ੍ਤਕਿਚ੍ਚਾਵਸਾਨੇ ਅਨੁਮੋਦਨਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ‘‘ਸੁਖਂ ਹੋਤੁ, ਦੁਕ੍ਖਾ ਮੁਚ੍ਚਤੂ’’ਤਿ ਪਦਦ੍ਵਯਮੇਵ ਕਥੇਤ੍ਵਾ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਅਨ੍ਤੋਵਸ੍ਸੇ ਤੇਮਾਸਂ ਤਸ੍ਸਾਯੇਵ ਸਙ੍ਗਹਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਪਿਣ੍ਡਾਪਚਿਤਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਮਹਾਪਵਾਰਣਾਯ ਸਹ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਹਿ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਨੇਵਾਸਿਕਮਹਾਥੇਰੋ ਆਹ – ‘‘ਆਵੁਸੋ ਮਹਾਦੇਵ, ਅਜ੍ਜ ਵਿਹਾਰੇ ਮਹਾਜਨੋ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਦਾਨਂ ਦਦੇਯ੍ਯਾਸੀ’’ਤਿ. ਥੇਰੋ ਅਧਿਵਾਸੇਸਿ.
ਦਹਰਸਾਮਣੇਰਾ ਉਪਾਸਿਕਾਯ ਸਞ੍ਞਂ ਅਦਂਸੁ – ‘‘ਅਜ੍ਜ ਤੇ ਪੁਤ੍ਤੋ ਧਮ੍ਮਂ ਕਥੇਸ੍ਸਤਿ, ਵਿਹਾਰਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸੁਣੇਯ੍ਯਾਸੀ’’ਤਿ. ਤਾਤਾ, ਨ ਸਬ੍ਬੇਵ ਧਮ੍ਮਕਥਂ ਜਾਨਨ੍ਤਿ, ਮਮ ਪੁਤ੍ਤੋ ਏਤ੍ਤਕਂ ਕਾਲਂ ਮਯ੍ਹਂ ਕਥੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸੁਖਂ ਹੋਤੁ, ਦੁਕ੍ਖਾ ਮੁਚ੍ਚਤੂ’’ਤਿ ਪਦਦ੍ਵਯਮੇਵ ਕਥੇਸਿ, ਮਾ ਕੇਲ਼ਿਂ ਕਰੋਥਾਤਿ. ਮਾ, ਤ੍ਵਂ ਉਪਾਸਿਕੇ, ਜਾਨਨਂ ਵਾ ਅਜਾਨਨਂ ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਹਸ੍ਸੁ, ਵਿਹਾਰਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਮੇਵ ਸੁਣਾਹੀਤਿ. ਉਪਾਸਿਕਾ ਗਨ੍ਧਮਾਲਾਦੀਨਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪੂਜੇਤ੍ਵਾ ਪਰਿਸਨ੍ਤੇ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਣਮਾਨਾ ਨਿਸੀਦਿ. ਦਿਵਾਧਮ੍ਮਕਥਿਕੋ ਚ ਸਰਭਾਣਕੋ ਚ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਮਾਣਂ ਞਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਹਿਂਸੁ. ਤਤੋ ਮਲਿਯਦੇਵਤ੍ਥੇਰੋ ਧਮ੍ਮਾਸਨੇ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਬੀਜਨਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਿਂ ਕਥਂ ਵਤ੍ਵਾ – ‘‘ਮਯਾ ਮਹਾਉਪਾਸਿਕਾਯ ਤਯੋ ਮਾਸੇ ਦ੍ਵੀਹੇਵ ਪਦੇਹਿ ਅਨੁਮੋਦਨਾ ਕਤਾ, ਅਜ੍ਜ ਸਬ੍ਬਰਤ੍ਤਿਂ ਤੀਹਿ ਪਿਟਕੇਹਿ ਸਮ੍ਮਸਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸੇਵ ਪਦਦ੍ਵਯਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਕਥੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਆਰਭਿਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਰਤ੍ਤਿਂ ਕਥੇਸਿ. ਅਰੁਣੁਗ੍ਗਮਨੇ ਦੇਸਨਾਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਮਹਾਉਪਾਸਿਕਾ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਸਿ.
ਅਪਰੋਪਿ ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਮਹਾਵਿਹਾਰੇ ਤਿਸ੍ਸਭੂਤਿਤ੍ਥੇਰੋ ਨਾਮ ਵਿਨਯਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਭਿਕ੍ਖਾਚਾਰਵੇਲਾਯਂ ਅਨ੍ਤੋਗਾਮਂ ਪਵਿਟ੍ਠੋ ਵਿਸਭਾਗਾਰਮ੍ਮਣਂ ਓਲੋਕੇਸਿ. ਤਸ੍ਸ ਲੋਭੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿ, ਸੋ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਪਾਦਂ ਅਚਾਲੇਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਤ੍ਤੇ ਯਾਗੁਂ ਉਪਟ੍ਠਾਕਦਹਰਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤੇ ਆਕਿਰਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਯਂ ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਵਡ੍ਢਮਾਨੋ ਮਂ ਚਤੂਸੁ ਅਪਾਯੇਸੁ ਸਂਸੀਦਾਪੇਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਤਤੋਵ ਨਿਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਆਚਰਿਯਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਠਿਤੋ ਆਹ – ‘‘ਏਕੋ ਮੇ ਬ੍ਯਾਧਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਅਹਂ ਏਤਂ ਤਿਕਿਚ੍ਛਿਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੋ ਆਗਮਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਇਤਰਥਾ ਨਾਗਮਿਸ੍ਸਾਮਿ. ਤੁਮ੍ਹੇ ਦਿਵਾ ਉਦ੍ਦੇਸਞ੍ਚ ਸਾਯਂ ਉਦ੍ਦੇਸਞ੍ਚ ਮਂ ਓਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ਠਪੇਥ, ਪਚ੍ਚੂਸਕਾਲੇ ਉਦ੍ਦੇਸਂ ਪਨ ਮਾ ਠਪਯਿਤ੍ਥਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਵਤ੍ਵਾ ਮਲਯਵਾਸਿਮਹਾਸਙ੍ਘਰਕ੍ਖਿਤਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਅਗਮਾਸਿ. ਥੇਰੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਣ੍ਣਸਾਲਾਯ ਪਰਿਭਣ੍ਡਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਤਂ ਅਨੋਲੋਕੇਤ੍ਵਾਵ ‘‘ਪਟਿਸਾਮੇਹਿ, ਆਵੁਸੋ, ਤਵ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਭਨ੍ਤੇ, ਏਕੋ ਮੇ ਬ੍ਯਾਧਿ ਅਤ੍ਥਿ, ਸਚੇ ਤੁਮ੍ਹੇ ਤਂ ਤਿਕਿਚ੍ਛਿਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਥ, ਪਟਿਸਾਮੇਸ੍ਸਾਮੀਤਿ. ਆਵੁਸੋ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਰੋਗਂ ਤਿਕਿਚ੍ਛਿਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਆਗਤੋਸਿ, ਪਟਿਸਾਮੇਹੀਤਿ. ਸੁਬ੍ਬਚੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ‘‘ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਆਚਰਿਯੋ ਅਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਨ ਵਕ੍ਖਤੀ’’ਤਿ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਥੇਰਸ੍ਸ ਵਤ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ.
ਥੇਰੋ ‘‘ਰਾਗਚਰਿਤੋ ਅਯ’’ਨ੍ਤਿ ਞਤ੍ਵਾ ਅਸੁਭਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਕਥੇਸਿ. ਸੋ ਉਟ੍ਠਾਯ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਂ ਅਂਸੇ ਲਗ੍ਗੇਤ੍ਵਾ ਥੇਰਂ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਵਨ੍ਦਿ. ਕਿਂ, ਆਵੁਸੋ, ਮਹਾਭੂਤਿ ਅਤਿਰੇਕਨਿਪਚ੍ਚਕਾਰਂ ਦਸ੍ਸੇਸੀਤਿ? ਭਨ੍ਤੇ, ਸਚੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਿਚ੍ਚਂ ਕਾਤੁਂ ਸਕ੍ਖਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਇਚ੍ਚੇਤਂ ਕੁਸਲਂ. ਨੋ ਚੇ, ਇਦਂ ਮੇ ਪਚ੍ਛਿਮਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ! ਗਚ੍ਛਾਵੁਸੋ, ਮਹਾਭੂਤਿ ਤਾਦਿਸਸ੍ਸ ਯੁਤ੍ਤਯੋਗਸ੍ਸ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਨ ਝਾਨਂ ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਵਾ ਮਗ੍ਗੋ ਵਾ ਫਲਂ ਵਾ ਦੁਲ੍ਲਭਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਥੇਰਸ੍ਸ ਕਥਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਨਿਪਚ੍ਚਕਾਰਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਆਗਮਨਕਾਲੇ ਵਵਤ੍ਥਾਪਿਤਂ ਛਨ੍ਨਂ ਸੇਪਣ੍ਣਿਗਚ੍ਛਮੂਲਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕੇਨ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਅਸੁਭਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਪਾਦਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਪਚ੍ਚੂਸਕਾਲੇ ਉਦ੍ਦੇਸਂ ਸਮ੍ਪਾਪੁਣਿ. ਏਵਰੂਪਾਨਂ ਗਨ੍ਥਵਸੇਨ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤਾ ਕਿਲੇਸਾ ਤਥਾ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤਾਵ ਹੋਨ੍ਤਿ.
ਏਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਧੁਤਙ੍ਗਾਨਿ ਪਰਿਹਰਤੋ ਕਿਲੇਸੋ ਓਕਾਸਂ ਨ ਲਭਤਿ, ਧੁਤਙ੍ਗਵਸੇਨ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤੋਵ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਤਂ ਤਥਾ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤਮੇਵ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਵਟ੍ਟੇਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ ਗਾਮਨ੍ਤਪਬ੍ਭਾਰਵਾਸੀ ਮਹਾਸੀਵਤ੍ਥੇਰੋ ਵਿਯ. ਥੇਰੋ ਕਿਰ ਮਹਾਗਾਮੇ ਤਿਸ੍ਸਮਹਾਵਿਹਾਰੇ ਵਸਨ੍ਤੋ ਤੇਪਿਟਕਂ ਅਤ੍ਥਵਸੇਨ ਚ ਪਾਲ਼ਿਵਸੇਨ ਚ ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਮਹਾਗਣੇ ਵਾਚੇਤਿ. ਥੇਰਸ੍ਸ ਓਵਾਦੇ ਠਤ੍ਵਾ ਸਟ੍ਠਿਸਹਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿਂਸੁ. ਤੇਸੁ ਏਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਤ੍ਤਨਾ ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਧਮ੍ਮਂ ਆਰਬ੍ਭ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸੋਮਨਸ੍ਸੋ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਨੁ ਖੋ ਇਦਂ ਸੁਖਂ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਆਚਰਿਯਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ਸੋ ਆਵਜ੍ਜੇਨ੍ਤੋ ਥੇਰਸ੍ਸ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਭਾਵਂ ਞਤ੍ਵਾ ‘‘ਏਕੇਨੁਪਾਯੇਨ ਥੇਰਸ੍ਸ ਸਂਵੇਗਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਸਨਟ੍ਠਾਨਤੋ ਥੇਰਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਨਿਸੀਦਿ. ਅਥ ਨਂ ਥੇਰੋ ‘‘ਕਿਂ ਆਗਤੋਸਿ, ਆਵੁਸੋ, ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਿਕਾ’’ਤਿ ਆਹ. ‘‘ਸਚੇ ਮੇ ਓਕਾਸਂ ਕਰਿਸ੍ਸਥ, ਏਕਂ ਧਮ੍ਮਪਦਂ ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਆਗਤੋਸ੍ਮਿ, ਭਨ੍ਤੇਤਿ. ਬਹੂ, ਆਵੁਸੋ, ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ, ਤੁਯ੍ਹਂ ਓਕਾਸੋ ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ. ਸੋ ਸਬ੍ਬੇਸੁ ਰਤ੍ਤਿਦਿਵਸਭਾਗੇਸੁ ਓਕਾਸਂ ਅਲਭਨ੍ਤੋ, ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਏਵਂ ਓਕਾਸੇ ਅਸਤਿ ਮਰਣਸ੍ਸ ਕਥਂ ਓਕਾਸਂ ਲਭਿਸ੍ਸਥਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਤਦਾ ਥੇਰੋ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਨਾਯਂ ਉਦ੍ਦੇਸਤ੍ਥਾਯ ਆਗਤੋ, ਮਯ੍ਹਂ ਪਨੇਸ ਸਂਵੇਗਜਨਨਤ੍ਥਾਯ ਆਗਤੋ’’ਤਿ. ਸੋਪਿ ਥੇਰੋ ‘‘ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਨਾਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਮਾਦਿਸੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਥੇਰਂ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਮਣਿਵਣ੍ਣੇ ਆਕਾਸੇ ਉਪ੍ਪਤਿਤ੍ਵਾ ਅਗਮਾਸਿ.
ਥੇਰੋ ਤਸ੍ਸ ਗਤਕਾਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਜਾਤਸਂਵੇਗੋ ਦਿਵਾ ਉਦ੍ਦੇਸਞ੍ਚ ਸਾਯਂ ਉਦ੍ਦੇਸਞ੍ਚ ਵਾਚੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਂ ਹਤ੍ਥਪਾਸੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚੂਸਕਾਲੇ ਉਦ੍ਦੇਸਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਓਤਰਨ੍ਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਓਤਿਣ੍ਣੋ ਤੇਰਸ ਧੁਤਗੁਣੇ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣੇ ਅਧਿਟ੍ਠਾਯ ਗਾਮਨ੍ਤਪਬ੍ਭਾਰਸੇਨਾਸਨਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਭਾਰਂ ਪਟਿਜਗ੍ਗਿਤ੍ਵਾ ਮਞ੍ਚਪੀਠਂ ਉਸ੍ਸਾਪੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਅਪਤ੍ਵਾ ਮਞ੍ਚੇ ਪਿਟ੍ਠਿਂ ਨ ਪਸਾਰੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਮਾਨਸਂ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਚਙ੍ਕਮਂ ਓਤਰਿ. ਤਸ੍ਸ ‘‘ਅਜ੍ਜ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਾਮਿ ਅਜ੍ਜ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਘਟੇਨ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਪਵਾਰਣਾ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਾ. ਸੋ ਪਵਾਰਣਾਯ ਉਪਕਟ੍ਠਾਯ ‘‘ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਭਾਵਂ ਪਹਾਯ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਪਵਾਰਣਂ ਪਵਾਰੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਨ੍ਤੋ ਅਤਿਵਿਯ ਕਿਲਮਤਿ. ਸੋ ਤਾਯ ਪਵਾਰਣਾਯ ਮਗ੍ਗਂ ਵਾ ਫਲਂ ਵਾ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੋ ‘‘ਮਾਦਿਸੋਪਿ ਨਾਮ ਆਰਦ੍ਧਵਿਪਸ੍ਸਕੋ ਨ ਲਭਤਿ, ਯਾਵ ਦੁਲ੍ਲਭਞ੍ਚ ਵਤਿਦਂ ਅਰਹਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤੇਨੇਵ ਨਿਯਾਮੇਨ ਠਾਨਚਙ੍ਕਮਬਹੁਲੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤਿਂਸ ਵਸ੍ਸਾਨਿ ਸਮਣਧਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਮਹਾਪਵਾਰਣਾਯ ਮਜ੍ਝੇ ਠਿਤਂ ਪੁਣ੍ਣਚਨ੍ਦਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਚਨ੍ਦਮਣ੍ਡਲਂ ਵਿਸੁਦ੍ਧਂ, ਉਦਾਹੁ ਮਯ੍ਹਂ ਸੀਲ’’ਨ੍ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਚਨ੍ਦਮਣ੍ਡਲੇ ਸਸਲਕ੍ਖਣਂ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਮਯ੍ਹਂ ਪਨ ਉਪਸਮ੍ਪਦਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯਾਵਜ੍ਜਦਿਵਸਾ ਸੀਲਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲ਼ਕਂ ਵਾ ਤਿਲਕੋ ਵਾ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਆਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਸਞ੍ਜਾਤਪੀਤਿਸੋਮਨਸ੍ਸੋ ਪਰਿਪਕ੍ਕਞਾਣਤ੍ਤਾ ਪੀਤਿਂ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭੇਤ੍ਵਾ ਸਹ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਹਿ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਏਵਰੂਪਸ੍ਸ ਧੁਤਙ੍ਗਵਸੇਨ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤੋ ਕਿਲੇਸੋ ਤਥਾ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤੋਵ ਹੋਤਿ.
ਏਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਾਦਿਸਮਾਪਜ੍ਜਨਬਹੁਲਤਾਯ ਕਿਲੇਸੋ ਓਕਾਸਂ ਨ ਲਭਤਿ, ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤੋਵ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਤਂ ਤਥਾ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤਮੇਵ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਵਟ੍ਟੇਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ ਮਹਾਤਿਸ੍ਸਤ੍ਥੇਰੋ ਵਿਯ. ਥੇਰੋ ਕਿਰ ਅਵਸ੍ਸਿਕਕਾਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਅਟ੍ਠਸਮਾਪਤ੍ਤਿਲਾਭੀ. ਸੋ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤਾਨਂ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਅਸਮੁਦਾਚਾਰੇਨ ਉਗ੍ਗਹਪਰਿਪੁਚ੍ਛਾਵਸੇਨੇਵ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸਾਮਨ੍ਤਂ ਕਥੇਤਿ, ਸਟ੍ਠਿਵਸ੍ਸਕਾਲੇਪਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਭਾਵਂ ਨ ਜਾਨਾਤਿ. ਅਥੇਕਦਿਵਸਂ ਮਹਾਗਾਮੇ ਤਿਸ੍ਸਮਹਾਵਿਹਾਰਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ ਤਲਙ੍ਗਰਵਾਸਿਧਮ੍ਮਦਿਨ੍ਨਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਸਾਸਨਂ ਪੇਸੇਸਿ ‘‘ਥੇਰੋ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਧਮ੍ਮਕਥਂ ਕਥੇਤੂ’’ਤਿ. ਥੇਰੋ ਅਧਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਮਮ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਮਹਲ੍ਲਕਤਰੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਨਤ੍ਥਿ, ਮਹਾਤਿਸ੍ਸਤ੍ਥੇਰੋ ਖੋ ਪਨ ਮੇ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਾਚਰਿਯੋ, ਤਂ ਸਙ੍ਘਤ੍ਥੇਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਗਮਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਨ੍ਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਪਰਿਵੁਤੋ ਥੇਰਸ੍ਸ ਵਿਹਾਰਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਦਿਵਾਟ੍ਠਾਨੇ ਥੇਰਸ੍ਸ ਵਤ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ.
ਥੇਰੋ ਆਹ – ‘‘ਕਿਂ, ਧਮ੍ਮਦਿਨ੍ਨ, ਚਿਰਸ੍ਸਂ ਆਗਤੋਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਤਿਸ੍ਸਮਹਾਵਿਹਾਰਤੋ ਮੇ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ ਸਾਸਨਂ ਪੇਸੇਸਿ, ਅਹਂ ਏਕਕੋ ਨ ਗਮਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਪਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਗਨ੍ਤੁਕਾਮੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਆਗਤੋਮ੍ਹੀ’’ਤਿ ਸਾਰਣੀਯਕਥਂ ਕਥੇਨ੍ਤੋਵ ਪਪਞ੍ਚੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਦਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਅਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਅਧਿਗਤੋ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿ. ਸਟ੍ਠਿਮਤ੍ਤਾਨਿ, ਆਵੁਸੋ ਧਮ੍ਮਦਿਨ੍ਨ, ਵਸ੍ਸਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ. ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਵਲ਼ਞ੍ਜੇਥਾਤਿ. ਆਮ, ਆਵੁਸੋਤਿ. ਏਕਂ ਪੋਕ੍ਖਰਣਿਂ ਮਾਪੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਾਥ, ਭਨ੍ਤੇਤਿ? ‘‘ਨ, ਆਵੁਸੋ, ਏਤਂ ਭਾਰਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਮੁਖਟ੍ਠਾਨੇ ਪੋਕ੍ਖਰਣਿਂ ਮਾਪੇਸਿ. ‘‘ਏਤ੍ਥ, ਭਨ੍ਤੇ, ਏਕਂ ਪਦੁਮਗਚ੍ਛਂ ਮਾਪੇਥਾ’’ਤਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤੋ ਤਮ੍ਪਿ ਮਾਪੇਸਿ. ਇਦਾਨੇਤ੍ਥ ਮਹਨ੍ਤਂ ਪੁਪ੍ਫਂ ਦਸ੍ਸੇਥਾਤਿ. ਥੇਰੋ ਤਮ੍ਪਿ ਦਸ੍ਸੇਸਿ. ਏਤ੍ਥ ਸੋਲ਼ਸਵਸ੍ਸੁਦ੍ਦੇਸਿਕਂ ਇਤ੍ਥਿਰੂਪਂ ਦਸ੍ਸੇਥਾਤਿ. ਥੇਰੋ ਸੋਲ਼ਸਵਸ੍ਸੁਦ੍ਦੇਸਿਕਂ ਇਤ੍ਥਿਰੂਪਂ ਦਸ੍ਸੇਸਿ. ਤਤੋ ਨਂ ਆਹ – ‘‘ਇਦਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਸੁਭਤੋ ਮਨਸਿ ਕਰੋਥਾ’’ਤਿ. ਥੇਰੋ ਅਤ੍ਤਨਾਵ ਮਾਪਿਤਂ ਇਤ੍ਥਿਰੂਪਂ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤੋ ਲੋਭਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਸਿ. ਤਦਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਭਾਵਂ ਞਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਵਸ੍ਸਯੋ ਮੇ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸ ਹੋਹੀ’’ਤਿ ਅਨ੍ਤੇਵਾਸਿਕਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਉਕ੍ਕੁਟਿਕਂ ਨਿਸੀਦਿ. ‘‘ਏਤਦਤ੍ਥਮੇਵਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਆਗਤੋ’’ਤਿ ਥੇਰਸ੍ਸ ਅਸੁਭਵਸੇਨ ਸਲ੍ਲਹੁਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਕਥੇਤ੍ਵਾ ਥੇਰਸ੍ਸ ਓਕਾਸਂ ਕਾਤੁਂ ਬਹਿ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤੋ. ਸੁਪਰਿਮਦ੍ਦਿਤਸਙ੍ਖਾਰੋ ਥੇਰੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਦਿਵਾਟ੍ਠਾਨਤੋ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਮਤ੍ਤੇਯੇਵ ਸਹ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਹਿ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਅਥ ਨਂ ਸਙ੍ਘਤ੍ਥੇਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਦਿਨ੍ਨਤ੍ਥੇਰੋ ਤਿਸ੍ਸਮਹਾਵਿਹਾਰਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਕਥਂ ਕਥੇਸਿ. ਏਵਰੂਪਸ੍ਸ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤੋ ਕਿਲੇਸੋ ਤਥਾ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤੋਵ ਹੋਤਿ.
ਏਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਕਿਲੇਸੋ ਓਕਾਸਂ ਨ ਲਭਤਿ, ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤੋਵ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਤਂ ਤਥਾ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤਮੇਵ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਵਟ੍ਟੇਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਬੁਦ੍ਧਕਾਲੇ ਸਟ੍ਠਿਮਤ੍ਤਾ ਆਰਦ੍ਧਵਿਪਸ੍ਸਕਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਵਿਯ. ਤੇ ਕਿਰ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵਿਵਿਤ੍ਤਂ ਅਰਞ੍ਞਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਾ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਅਸਮੁਦਾਚਾਰਵਸੇਨ ‘‘ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਮਗ੍ਗਫਲਾ ਮਯ’’ਨ੍ਤਿ ਸਞ੍ਞਾਯ ਮਗ੍ਗਫਲਤ੍ਥਾਯ ਵਾਯਾਮਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਧਮ੍ਮਂ ਦਸਬਲਸ੍ਸ ਆਰੋਚੇਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ.
ਸਤ੍ਥਾ ਤੇਸਂ ਪੁਰੇ ਆਗਮਨਤੋਵ ਆਨਨ੍ਦਤ੍ਥੇਰਂ ਆਹ – ‘‘ਆਨਨ੍ਦ, ਪਧਾਨਕਮ੍ਮਿਕਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਜ੍ਜ ਮਂ ਪਸ੍ਸਿਤੁਂ ਆਗਮਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਮਮ ਦਸ੍ਸਨਾਯ ਓਕਾਸਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ‘ਆਮਕਸੁਸਾਨਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਅਲ੍ਲਅਸੁਭਭਾਵਨਂ ਕਰੋਥਾ’ਤਿ ਪਹਿਣੇਯ੍ਯਾਸੀ’’ਤਿ. ਥੇਰੋ ਤੇਸਂ ਆਗਤਾਨਂ ਸਤ੍ਥਾਰਾ ਕਥਿਤਸਾਸਨਂ ਆਰੋਚੇਸਿ. ਤੇ ‘‘ਤਥਾਗਤੋ ਅਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਨ ਕਥੇਸ੍ਸਤਿ, ਅਦ੍ਧਾ ਏਤ੍ਥ ਕਾਰਣਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਆਮਕਸੁਸਾਨਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਅਲ੍ਲਅਸੁਭਂ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤਾ ਲੋਭਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਦਂ ਨੂਨ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਦਿਟ੍ਠਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਜਾਤਸਂਵੇਗਾ ਲਦ੍ਧਮਗ੍ਗਂ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਆਦਿਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਆਰਭਿਂਸੁ. ਸਤ੍ਥਾ ਤੇਸਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਆਰਦ੍ਧਭਾਵਂ ਞਤ੍ਵਾ ਗਨ੍ਧਕੁਟਿਯਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋਵ ਇਮਂ ਓਭਾਸਗਾਥਮਾਹ –
‘‘ਯਾਨਿਮਾਨਿ ਅਪਤ੍ਤਾਨਿ, ਅਲਾਬੂਨੇਵ ਸਾਰਦੇ;
ਕਾਪੋਤਕਾਨਿ ਅਟ੍ਠੀਨਿ, ਤਾਨਿ ਦਿਸ੍ਵਾਨ ਕਾ ਰਤੀ’’ਤਿ. (ਧ. ਪ. ੧੪੯);
ਗਾਥਾਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਹਿਂਸੁ. ਏਵਰੂਪਾਨਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤਾ ਕਿਲੇਸਾ ਤਥਾ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤਾਵ ਹੋਨ੍ਤਿ.
ਏਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਨਵਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਕਿਲੇਸੋ ਓਕਾਸਂ ਨ ਲਭਤਿ, ਨਵਕਮ੍ਮਵਸੇਨ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤੋਵ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਤਂ ਤਥਾ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤਮੇਵ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਵਟ੍ਟੇਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ ਚਿਤ੍ਤਲਪਬ੍ਬਤੇ ਤਿਸ੍ਸਤ੍ਥੇਰੋ ਵਿਯ. ਤਸ੍ਸ ਕਿਰ ਅਟ੍ਠਵਸ੍ਸਿਕਕਾਲੇ ਅਨਭਿਰਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿ, ਸੋ ਤਂ ਵਿਨੋਦੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚੀਵਰਂ ਧੋਵਿਤ੍ਵਾ ਰਜਿਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਂ ਪਚਿਤ੍ਵਾ ਕੇਸੇ ਓਹਾਰੇਤ੍ਵਾ ਉਪਜ੍ਝਾਯਂ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਅਥ ਨਂ ਥੇਰੋ ਆਹ – ‘‘ਕਿਂ, ਆਵੁਸੋ ਮਹਾਤਿਸ੍ਸ, ਅਤੁਟ੍ਠਸ੍ਸ ਵਿਯ ਤੇ ਆਕਾਰੋ’’ਤਿ? ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਨਭਿਰਤਿ ਮੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਤਂ ਵਿਨੋਦੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਮੀਤਿ. ਥੇਰੋ ਤਸ੍ਸਾਸਯਂ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤੋ ਅਰਹਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਨੁਕਮ੍ਪਾਵਸੇਨ ਆਹ – ‘‘ਆਵੁਸੋ ਤਿਸ੍ਸ, ਮਯਂ ਮਹਲ੍ਲਕਾ, ਏਕਂ ਨੋ ਵਸਨਟ੍ਠਾਨਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ਦੁਤਿਯਕਥਂ ਅਕਥਿਤਪੁਬ੍ਬੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ‘‘ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿ.
ਅਥ ਨਂ ਥੇਰੋ ਆਹ – ‘‘ਆਵੁਸੋ, ਨਵਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਉਦ੍ਦੇਸਮਗ੍ਗਞ੍ਚ ਮਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿ, ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚ ਮਨਸਿ ਕਰੋਹਿ, ਕਾਲੇਨ ਚ ਕਾਲਂ ਕਸਿਣਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਥੇਰਂ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਤਥਾਰੂਪਂ ਸਪ੍ਪਾਯਟ੍ਠਾਨਂ ਓਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਏਤ੍ਥ ਕਾਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾ’’ਤਿ ਦਾਰੂਹਿ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ਝਾਪੇਤ੍ਵਾ ਸੋਧੇਤ੍ਵਾ ਇਟ੍ਠਕਾਹਿ ਪਰਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਾਰਵਾਤਪਾਨਾਦੀਨਿ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਚਙ੍ਕਮਨਭੂਮਿਭਿਤ੍ਤਿਪਰਿਕਮ੍ਮਾਦੀਹਿ ਲੇਣਂ ਨਿਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ਮਞ੍ਚਪੀਠਂ ਸਨ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾ ਥੇਰਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ, ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ ਲੇਣੇ ਪਰਿਕਮ੍ਮਂ, ਵਸਥਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਆਵੁਸੋ, ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਤਯਾ ਏਤਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕਤਂ, ਅਜ੍ਜ ਏਕਦਿਵਸਂ ਤ੍ਵਞ੍ਞੇਵੇਤ੍ਥ ਵਸਾਹੀਤਿ. ਸੋ ‘‘ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਾਦੇ ਧੋਵਿਤ੍ਵਾ ਲੇਣਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕਂ ਆਭੁਜਿਤ੍ਵਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਅਤ੍ਤਨਾ ਕਤਕਮ੍ਮਂ ਆਵਜ੍ਜਿ. ਤਸ੍ਸ ‘‘ਮਨਾਪਂ ਮਯਾ ਉਪਜ੍ਝਾਯਸ੍ਸ ਕਾਯਵੇਯ੍ਯਾਵਚ੍ਚਂ ਕਤ’’ਨ੍ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ ਪੀਤਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ. ਸੋ ਤਂ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭੇਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਗ੍ਗਫਲਂ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਏਵਰੂਪਸ੍ਸ ਨਵਕਮ੍ਮਵਸੇਨ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤੋ ਕਿਲੇਸੋ ਤਥਾ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤੋਵ ਹੋਤਿ.
ਏਕਚ੍ਚੋ ਪਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਤੋ ਆਗਤੋ ਸੁਦ੍ਧਸਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਅਨਾਸੇਵਨਤਾਯ ਕਿਲੇਸੋ ਨ ਸਮੁਦਾਚਰਤਿ, ਭਵਵਸੇਨ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤੋ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਤਂ ਤਥਾ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤਮੇਵ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਵਟ੍ਟੇਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਕਸ੍ਸਪੋ ਵਿਯ. ਸੋ ਹਿ ਆਯਸ੍ਮਾ ਅਗਾਰਮਜ੍ਝੇਪਿ ਕਾਮੇ ਅਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਮਹਾਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਪਹਾਯ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤੋ ਅਨ੍ਤਰਾਮਗ੍ਗੇ ਪਚ੍ਚੁਗ੍ਗਮਨਤ੍ਥਾਯ ਆਗਤਂ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਤੀਹਿ ਓਵਾਦੇਹਿ ਉਪਸਮ੍ਪਦਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਮੇ ਅਰੁਣੇ ਸਹ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਹਿ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਏਵਰੂਪਸ੍ਸ ਭਵਵਸੇਨ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤੋ ਕਿਲੇਸੋ ਤਥਾ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤੋਵ ਹੋਤਿ.
ਯੋ ਪਨ ਅਨਨੁਭੂਤਪੁਬ੍ਬਂ ਰੂਪਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਵਿਵਟ੍ਟੇਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਏਵਰੂਪਸ੍ਸ ਅਨਨੁਭੂਤਾਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋਵ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਨਾਮ.
ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਵਾ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਪਹੀਯਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋਤਿ ਜਾਤੋ ਭੂਤੋ ਸਮੁਦਾਗਤੋ. ਪਹੀਯਤੀਤਿ ਤਦਙ੍ਗਪ੍ਪਹਾਨਂ, ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਪ੍ਪਹਾਨਂ, ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਪ੍ਪਹਾਨਂ, ਪਟਿਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਪ੍ਪਹਾਨਂ, ਨਿਸ੍ਸਰਣਪ੍ਪਹਾਨਨ੍ਤਿ ਇਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਪਹਾਨੇਹਿ ਪਹੀਯਤਿ, ਨ ਪੁਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਤ੍ਥ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਕਿਲੇਸਾ ਤਦਙ੍ਗਵਸੇਨ ਪਹੀਯਨ੍ਤੀਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਤਦਙ੍ਗਪ੍ਪਹਾਨਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਸਮਾਪਤ੍ਤਿ ਪਨ ਕਿਲੇਸੇ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭੇਤੀਤਿ ਸਾ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਪ੍ਪਹਾਨਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਮਗ੍ਗੋ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨ੍ਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਫਲਂ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਯਮਾਨਂ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਸਬ੍ਬਕਿਲੇਸੇਹਿ ਨਿਸ੍ਸਟਨ੍ਤਿ ਇਮਾਨਿ ਤੀਣਿ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਪਟਿਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਨਿਸ੍ਸਰਣਪ੍ਪਹਾਨਾਨੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਇਮੇਹਿ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਪਹਾਨੇਹਿ ਪਹੀਯਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਅਸੁਭਨਿਮਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਸਸੁ ਅਸੁਭੇਸੁ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਸਾਰਮ੍ਮਣਂ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਂ. ਤੇਨਾਹੁ ਪੋਰਾਣਾ – ‘‘ਅਸੁਭਮ੍ਪਿ ਅਸੁਭਨਿਮਿਤ੍ਤਂ, ਅਸੁਭਾਰਮ੍ਮਣਾ ਧਮ੍ਮਾਪਿ ਅਸੁਭਨਿਮਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਰੋਤੋਤਿ. ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੋ? ਅਨਿਚ੍ਚੇ ਅਨਿਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪਾਯਮਨਸਿਕਾਰਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋ. ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਚੇਵ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਅਸਮੁਦਾਗਤੋ ਨ ਸਮੁਦਾਗਚ੍ਛਤਿ. ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਚ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਪਹੀਯਤੀਤਿ ਸਮੁਦਾਗਤੋ ਚ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਪਞ੍ਚਵਿਧੇਨ ਪਹਾਨੇਨ ਪਹੀਯਤਿ.
ਅਪਿਚ ਛ ਧਮ੍ਮਾ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਸ੍ਸ ਪਹਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ – ਅਸੁਭਨਿਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਗ੍ਗਹੋ, ਅਸੁਭਭਾਵਨਾਨੁਯੋਗੋ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ ਗੁਤ੍ਤਦ੍ਵਾਰਤਾ, ਭੋਜਨੇ ਮਤ੍ਤਞ੍ਞੁਤਾ, ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤਤਾ ਸਪ੍ਪਾਯਕਥਾਤਿ. ਦਸਵਿਧਞ੍ਹਿ ਅਸੁਭਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਪਹੀਯਤਿ, ਭਾਵੇਨ੍ਤਸ੍ਸਾਪਿ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ ਪਿਹਿਤਦ੍ਵਾਰਸ੍ਸਾਪਿ, ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਆਲੋਪਾਨਂ ਓਕਾਸੇ ਸਤਿ ਉਦਕਂ ਪਿਵਿਤ੍ਵਾ ਯਾਪਨਸੀਲਤਾਯ ਭੋਜਨੇ ਮਤ੍ਤਞ੍ਞੁਨੋਪਿ. ਤੇਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ –
‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪਞ੍ਚ ਆਲੋਪੇ, ਅਭੁਤ੍ਵਾ ਉਦਕਂ ਪਿਵੇ;
ਅਲਂ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰਾਯ, ਪਹਿਤਤ੍ਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ’’ਤਿ. (ਥੇਰਗਾ. ੯੮੩);
ਅਸੁਭਕਮ੍ਮਿਕਤਿਸ੍ਸਤ੍ਥੇਰਸਦਿਸੇ ਅਸੁਭਭਾਵਨਾਰਤੇ ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤੇ ਸੇਵਨ੍ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਪਹੀਯਤਿ, ਠਾਨਨਿਸਜ੍ਜਾਦੀਸੁ ਦਸਅਸੁਭਨਿਸ੍ਸਿਤਸਪ੍ਪਾਯਕਥਾਯਪਿ ਪਹੀਯਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਛ ਧਮ੍ਮਾ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਸ੍ਸ ਪਹਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.
੧੭. ਸਤ੍ਤਮੇ ਮੇਤ੍ਤਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤੀਤਿ ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤੇਸੁ ਹਿਤਫਰਣਕਾ ਮੇਤ੍ਤਾ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਂ ਨੀਵਰਣਾਦੀਹਿ ਪਚ੍ਚਨੀਕਧਮ੍ਮੇਹਿ ਵਿਮੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਾ ‘‘ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਵਿਸੇਸਤੋ ਵਾ ਸਬ੍ਬਬ੍ਯਾਪਾਦਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨੇਨ ਵਿਮੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਸਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਮੇਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੋਪਿ ਵਟ੍ਟਤਿ, ‘‘ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਪਨ ਇਧ ਤਿਕਚਤੁਕ੍ਕਜ੍ਝਾਨਵਸੇਨ ਅਪ੍ਪਨਾਵ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ. ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਰੋਤੋਤਿ ਤਂ ਮੇਤ੍ਤਂ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਵੁਤ੍ਤਲਕ੍ਖਣੇਨ ਉਪਾਯਮਨਸਿਕਾਰੇਨ ਮਨਸਿਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ.
ਅਪਿਚ ਛ ਧਮ੍ਮਾ ਬ੍ਯਾਪਾਦਸ੍ਸ ਪਹਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ – ਮੇਤ੍ਤਾਨਿਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਗ੍ਗਹੋ, ਮੇਤ੍ਤਾਭਾਵਨਾਨੁਯੋਗੋ, ਕਮ੍ਮਸ੍ਸਕਤਾਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾ, ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਨਬਹੁਲਤਾ, ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤਤਾ, ਸਪ੍ਪਾਯਕਥਾਤਿ. ਓਦਿਸ੍ਸਕਅਨੋਦਿਸ੍ਸਕਦਿਸਾਫਰਣਾਨਞ੍ਹਿ ਅਞ੍ਞਤਰਵਸੇਨ ਮੇਤ੍ਤਂ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਬ੍ਯਾਪਾਦੋ ਪਹੀਯਤਿ, ਓਧਿਸੋ ਅਨੋਧਿਸੋ ਦਿਸਾਫਰਣਵਸੇਨ ਮੇਤ੍ਤਂ ਭਾਵੇਨ੍ਤਸ੍ਸਾਪਿ. ‘‘ਤ੍ਵਂ ਏਤਸ੍ਸ ਕੁਦ੍ਧੋ ਕਿਂ ਕਰਿਸ੍ਸਸਿ, ਕਿਮਸ੍ਸ ਸੀਲਾਦੀਨਿ ਨਾਸੇਤੁਂ ਸਕ੍ਖਿਸ੍ਸਸਿ, ਨਨੁ ਤ੍ਵਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਮ੍ਮੇਨ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਮ੍ਮੇਨੇਵ ਗਮਿਸ੍ਸਸਿ? ਪਰਸ੍ਸ ਕੁਜ੍ਝਨਂ ਨਾਮ ਵੀਤਚ੍ਚਿਤਙ੍ਗਾਰਤਤ੍ਤਅਯਸਲਾਕਗੂਥਾਦੀਨਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਰਂ ਪਹਰਿਤੁਕਾਮਤਾਸਦਿਸਂ ਹੋਤਿ. ਏਸੋਪਿ ਤਵ ਕੁਦ੍ਧੋ ਕਿਂ ਕਰਿਸ੍ਸਤਿ, ਕਿਂ ਤੇ ਸੀਲਾਦੀਨਿ ਨਾਸੇਤੁਂ ਸਕ੍ਖਿਸ੍ਸਤਿ? ਏਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਮ੍ਮੇਨ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਮ੍ਮੇਨੇਵ ਗਮਿਸ੍ਸਤਿ, ਅਪ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤਪਹੇਣਕਂ ਵਿਯ ਪਟਿਵਾਤਂ ਖਿਤ੍ਤਰਜੋਮੁਟ੍ਠਿ ਵਿਯ ਚ ਏਤਸ੍ਸੇਵੇਸ ਕੋਧੋ ਮਤ੍ਥਕੇ ਪਤਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚ ਪਰਸ੍ਸ ਚ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸਕਤਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਤੋਪਿ, ਉਭਯਕਮ੍ਮਸ੍ਸਕਤਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਨੇ ਠਿਤਸ੍ਸਾਪਿ, ਅਸ੍ਸਗੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਸਦਿਸੇ ਮੇਤ੍ਤਾਭਾਵਨਾਰਤੇ ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤੇ ਸੇਵਨ੍ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਬ੍ਯਾਪਾਦੋ ਪਹੀਯਤਿ, ਠਾਨਨਿਸਜ੍ਜਾਦੀਸੁ ਮੇਤ੍ਤਾਨਿਸ੍ਸਿਤਸਪ੍ਪਾਯਕਥਾਯਪਿ ਪਹੀਯਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਛ ਧਮ੍ਮਾ ਬ੍ਯਾਪਾਦਸ੍ਸ ਪਹਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਸੇਸਮਿਧ ਇਤੋ ਪਰੇਸੁ ਚ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਵਿਸੇਸਮਤ੍ਤਮੇਵ ਪਨ ਵਕ੍ਖਾਮਾਤਿ.
੧੮. ਅਟ੍ਠਮੇ ਆਰਮ੍ਭਧਾਤੂਆਦੀਸੁ ਆਰਮ੍ਭਧਾਤੁ ਨਾਮ ਪਠਮਾਰਮ੍ਭਵੀਰਿਯਂ. ਨਿਕ੍ਕਮਧਾਤੁ ਨਾਮ ਕੋਸਜ੍ਜਤੋ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਤ੍ਤਾ ਤਤੋ ਬਲਵਤਰਂ. ਪਰਕ੍ਕਮਧਾਤੁ ਨਾਮ ਪਰਂ ਪਰਂ ਠਾਨਂ ਅਕ੍ਕਮਨਤੋ ਤਤੋਪਿ ਬਲਵਤਰਂ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ‘‘ਆਰਮ੍ਭੋ ਚੇਤਸੋ ਕਾਮਾਨਂ ਪਨੂਦਨਾਯ, ਨਿਕ੍ਕਮੋ ਚੇਤਸੋ ਪਲਿਘੁਗ੍ਘਾਟਨਾਯ, ਪਰਕ੍ਕਮੋ ਚੇਤਸੋ ਬਨ੍ਧਨਚ੍ਛੇਦਨਾਯਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਤੀਹਿ ਪੇਤੇਹਿ ਅਧਿਮਤ੍ਤਵੀਰਿਯਮੇਵ ਕਥਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯਸ੍ਸਾਤਿ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਵੀਰਿਯਸ੍ਸ ਚੇਵ ਪਗ੍ਗਹਿਤਵੀਰਿਯਸ੍ਸ ਚ. ਤਤ੍ਥ ਚਤੁਦੋਸਾਪਗਤਂ ਵੀਰਿਯਂ ਆਰਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਨ ਚ ਅਤਿਲੀਨਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਚ ਅਤਿਪਗ੍ਗਹਿਤਂ, ਨ ਚ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਸਂਖਿਤ੍ਤਂ, ਨ ਚ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਵਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ. ਤਦੇਤਂ ਦੁਵਿਧਂ ਹੋਤਿ – ਕਾਯਿਕਂ, ਚੇਤਸਿਕਞ੍ਚ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਇਧ ਭਿਕ੍ਖੁ ਦਿਵਸਂ ਚਙ੍ਕਮੇਨ ਨਿਸਜ੍ਜਾਯ ਆਵਰਣੀਯੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਸੋਧੇਤੀ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੫੧੯) ਏਵਂ ਰਤ੍ਤਿਦਿਵਸਸ੍ਸ ਪਞ੍ਚ ਕੋਟ੍ਠਾਸੇ ਕਾਯੇਨ ਘਟੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਾਯਮਨ੍ਤਸ੍ਸ ਕਾਯਿਕਵੀਰਿਯਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ‘‘ਨ ਤਾਵਾਹਂ ਇਤੋ ਲੇਣਾ ਨਿਕ੍ਖਮਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਯਾਵ ਮੇ ਨ ਅਨੁਪਾਦਾਯ ਆਸਵੇਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਮੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਓਕਾਸਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇਨ ਵਾ, ‘‘ਨ ਤਾਵਾਹਂ ਇਮਂ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕਂ ਭਿਨ੍ਦਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਨਿਸਜ੍ਜਾਦਿਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇਨ ਵਾ ਮਾਨਸਂ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਘਟੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਾਯਮਨ੍ਤਸ੍ਸ ਚੇਤਸਿਕਵੀਰਿਯਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਦੁਭਯਮ੍ਪਿ ਇਧ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਦੁਵਿਧੇਨਾਪਿ ਹਿ ਇਮਿਨਾ ਵੀਰਿਯੇਨ ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯਸ੍ਸ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਞ੍ਚੇਵ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਂ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਞ੍ਚ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਂ ਪਹੀਯਤਿ ਮਿਲਕ੍ਖਤਿਸ੍ਸਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਵਿਯ, ਗਾਮਨ੍ਤਪਬ੍ਭਾਰਵਾਸਿਮਹਾਸੀਵਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਵਿਯ, ਪੀਤਿਮਲ੍ਲਕਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਵਿਯ, ਕੁਟੁਮ੍ਬਿਯਪੁਤ੍ਤਤਿਸ੍ਸਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਵਿਯ ਚ. ਏਤੇਸੁ ਹਿ ਪੁਰਿਮਾ ਤਯੋ ਅਞ੍ਞੇ ਚ ਏਵਰੂਪਾ ਕਾਯਿਕਵੀਰਿਯੇਨ ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯਾ, ਕੁਟੁਮ੍ਬਿਯਪੁਤ੍ਤਤਿਸ੍ਸਤ੍ਥੇਰੋ ਅਞ੍ਞੇ ਚ ਏਵਰੂਪਾ ਚੇਤਸਿਕਵੀਰਿਯੇਨ ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯਾ, ਉਚ੍ਚਾਵਾਲੁਕਵਾਸੀ ਮਹਾਨਾਗਤ੍ਥੇਰੋ ਪਨ ਦ੍ਵੀਹਿਪਿ ਵੀਰਿਯੇਹਿ ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯੋਵ. ਥੇਰੋ ਕਿਰ ਏਕਂ ਸਤ੍ਤਾਹਂ ਚਙ੍ਕਮਤਿ, ਏਕਂ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਏਕਂ ਨਿਸੀਦਤਿ, ਏਕਂ ਨਿਪਜ੍ਜਤਿ. ਮਹਾਥੇਰਸ੍ਸ ਏਕਇਰਿਯਾਪਥੋਪਿ ਅਸਪ੍ਪਾਯੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਚਤੁਤ੍ਥੇ ਸਤ੍ਤਾਹੇ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਸਿ.
ਅਪਿਚ ਛ ਧਮ੍ਮਾ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਸ੍ਸ ਪਹਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ – ਅਤਿਭੋਜਨੇ ਨਿਮਿਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹੋ, ਇਰਿਯਾਪਥਸਮ੍ਪਰਿਵਤ੍ਤਨਤਾ, ਆਲੋਕਸਞ੍ਞਾਮਨਸਿਕਾਰੋ, ਅਬ੍ਭੋਕਾਸਵਾਸੋ, ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤਤਾ, ਸਪ੍ਪਾਯਕਥਾਤਿ. ਆਹਰਹਤ੍ਥਕ-ਭੁਤ੍ਤਵਮਿਤਕ-ਤਤ੍ਰਵਟ੍ਟਕ-ਅਲਂਸਾਟਕ-ਕਾਕਮਾਸਕ-ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਦਯੋ ਵਿਯ ਭੋਜਨਂ ਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਰਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਦਿਵਾਟ੍ਠਾਨੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਹਿ ਸਮਣਧਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤੋ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਂ ਮਹਾਹਤ੍ਥੀ ਵਿਯ ਓਤ੍ਥਰਨ੍ਤਂ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ਚਤੁਪਞ੍ਚਆਲੋਪਓਕਾਸਂ ਪਨ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਪਾਨੀਯਂ ਪਿਵਿਤ੍ਵਾ ਯਾਪਨਸੀਲਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਤਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਏਵਂ ਅਤਿਭੋਜਨੇ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਂ ਪਹੀਯਤਿ. ਯਸ੍ਮਿਂ ਇਰਿਯਾਪਥੇ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਂ ਓਕ੍ਕਮਤਿ, ਤਤੋ ਅਞ੍ਞਂ ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤਸ੍ਸਾਪਿ, ਰਤ੍ਤਿਂ ਚਨ੍ਦਾਲੋਕਦੀਪਾਲੋਕਉਕ੍ਕਾਲੋਕੇ ਦਿਵਾ ਸੂਰਿਯਾਲੋਕਂ ਮਨਸਿਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸਾਪਿ, ਅਬ੍ਭੋਕਾਸੇ ਵਸਨ੍ਤਸ੍ਸਾਪਿ, ਮਹਾਕਸ੍ਸਪਤ੍ਥੇਰਸਦਿਸੇ ਪਹੀਨਥਿਨਮਿਦ੍ਧੇ ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤੇ ਸੇਵਨ੍ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਂ ਪਹੀਯਤਿ, ਠਾਨਨਿਸਜ੍ਜਾਦੀਸੁ ਧੁਤਙ੍ਗਨਿਸ੍ਸਿਤਸਪ੍ਪਾਯਕਥਾਯਪਿ ਪਹੀਯਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਛ ਧਮ੍ਮਾ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਸ੍ਸ ਪਹਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.
੧੯. ਨਵਮੇ ਵੂਪਸਨ੍ਤਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਝਾਨੇਨ ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਵਾ ਵੂਪਸਮਿਤਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ.
ਅਪਿਚ ਛ ਧਮ੍ਮਾ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਸ੍ਸ ਪਹਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ – ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਤਾ, ਪਰਿਪੁਚ੍ਛਕਤਾ, ਵਿਨਯੇ ਪਕਤਞ੍ਞੁਤਾ, ਵੁਦ੍ਧਸੇਵਿਤਾ, ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤਤਾ, ਸਪ੍ਪਾਯਕਥਾਤਿ. ਬਾਹੁਸਚ੍ਚੇਨਾਪਿ ਹਿ ਏਕਂ ਵਾ ਦ੍ਵੇ ਵਾ ਤਯੋ ਵਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਵਾ ਪਞ੍ਚ ਵਾ ਨਿਕਾਯੇ ਪਾਲ਼ਿਵਸੇਨ ਚ ਅਤ੍ਥਵਸੇਨ ਚ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਂ ਪਹੀਯਤਿ, ਕਪ੍ਪਿਯਾਕਪ੍ਪਿਯਪਰਿਪੁਚ੍ਛਾਬਹੁਲਸ੍ਸਾਪਿ, ਵਿਨਯਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਂ ਚਿਣ੍ਣਵਸੀਭਾਵਤਾਯ ਪਕਤਞ੍ਞੁਨੋਪਿ, ਵੁਡ੍ਢੇ ਮਹਲ੍ਲਕਤ੍ਥੇਰੇ ਉਪਸਙ੍ਕਮਨ੍ਤਸ੍ਸਾਪਿ, ਉਪਾਲਿਤ੍ਥੇਰਸਦਿਸੇ ਵਿਨਯਧਰੇ ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤੇ ਸੇਵਨ੍ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਂ ਪਹੀਯਤਿ, ਠਾਨਨਿਸਜ੍ਜਾਦੀਸੁ ਕਪ੍ਪਿਯਾਕਪ੍ਪਿਯਨਿਸ੍ਸਿਤਸਪ੍ਪਾਯਕਥਾਯਪਿ ਪਹੀਯਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਛ ਧਮ੍ਮਾ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਸ੍ਸ ਪਹਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.
੨੦. ਦਸਮੇ ਯੋਨਿਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਨਸਿਕਰੋਤੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਉਪਾਯਤੋ ਮਨਸਿਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ.
ਅਪਿਚ ਛ ਧਮ੍ਮਾ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਯ ਪਹਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ – ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਤਾ, ਪਰਿਪੁਚ੍ਛਕਤਾ, ਵਿਨਯੇ ਪਕਤਞ੍ਞੁਤਾ, ਅਧਿਮੋਕ੍ਖਬਹੁਲਤਾ, ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤਤਾ, ਸਪ੍ਪਾਯਕਥਾਤਿ. ਬਹੁਸਚ੍ਚੇਨਾਪਿ ਹਿ ਏਕਂ ਵਾ…ਪੇ… ਪਞ੍ਚ ਵਾ ਨਿਕਾਯੇ ਪਾਲ਼ਿਵਸੇਨ ਚ ਅਤ੍ਥਵਸੇਨ ਚ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਪਹੀਯਤਿ, ਤੀਣਿ ਰਤਨਾਨਿ ਆਰਬ੍ਭ ਪਰਿਪੁਚ੍ਛਾਬਹੁਲਸ੍ਸਾਪਿ, ਵਿਨਯੇ ਚਿਣ੍ਣਵਸੀਭਾਵਸ੍ਸਾਪਿ, ਤੀਸੁ ਰਤਨੇਸੁ ਓਕਪ੍ਪਨਿਯਸਦ੍ਧਾਸਙ੍ਖਾਤਅਧਿਮੋਕ੍ਖਬਹੁਲਸ੍ਸਾਪਿ, ਸਦ੍ਧਾਧਿਮੁਤ੍ਤੇ ਵਕ੍ਕਲਿਤ੍ਥੇਰਸਦਿਸੇ ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤੇ ਸੇਵਨ੍ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਪਹੀਯਤਿ, ਠਾਨਨਿਸਜ੍ਜਾਦੀਸੁ ਤਿਣ੍ਣਂ ਰਤਨਾਨਂ ਗੁਣਨਿਸ੍ਸਿਤਸਪ੍ਪਾਯਕਥਾਯਪਿ ਪਹੀਯਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਛ ਧਮ੍ਮਾ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਯ ਪਹਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਨੀਵਰਣਪ੍ਪਹਾਨਵਗ੍ਗੇ ਵਟ੍ਟਵਿਵਟ੍ਟਂ ਕਥਿਤਨ੍ਤਿ.
ਨੀਵਰਣਪ੍ਪਹਾਨਵਗ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ.