੧੬. ਏਕਧਮ੍ਮਪਾਲ਼ਿ
(੧੬) ੨. ਏਕਧਮ੍ਮਪਾਲ਼ਿ-ਦੁਤਿਯਵਗ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ
੨੯੮. ਦੁਤਿਯੇ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠੀਤਿ ਦ੍ਵਾਸਟ੍ਠਿਵਿਧਾਯਪਿ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਏਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਕਸ੍ਸਾਤਿ ਤਾਯ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਸ੍ਸ.
੨੯੯. ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠੀਤਿ ਪਞ੍ਚਵਿਧਾਯਪਿ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਏਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਕਸ੍ਸਾਤਿ ਤਾਯ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਸ੍ਸ.
੩੦੨. ਅਯੋਨਿਸੋ ਮਨਸਿਕਾਰੋਤਿ ਅਨੁਪਾਯਮਨਸਿਕਾਰੋ.
੩੦੩. ਯੋਨਿਸੋ ਮਨਸਿਕਾਰੋਤਿ ਉਪਾਯਮਨਸਿਕਾਰੋ. ਤਤ੍ਥ ਅਯੋਨਿਸੋ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਪਨ ਯਾਵ ਨਿਯਾਮੋਕ੍ਕਮਨਾ ਪਵਡ੍ਢਤਿ. ਨਿਯਾਮੇ ਓਕ੍ਕਨ੍ਤੇ ਵਡ੍ਢਿਤਾ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਯੋਨਿਸੋ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਪਨ ਯਾਵ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਾ ਪਵਡ੍ਢਤਿ. ਅਰਹਤ੍ਤਫਲੇ ਪਤ੍ਤੇ ਵਡ੍ਢਿਤਾ ਨਾਮ ਹੋਤਿ.
੩੦੪. ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਸਤ੍ਤਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਏਕਚ੍ਚਾ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ ਸਗ੍ਗਾਵਰਣਾ ਚੇਵ ਹੋਤਿ ਮਗ੍ਗਾਵਰਣਾ ਚ, ਏਕਚ੍ਚਾ ਮਗ੍ਗਾਵਰਣਾਵ, ਨ ਸਗ੍ਗਾਵਰਣਾ, ਏਕਚ੍ਚਾ ਨੇਵ ਸਗ੍ਗਾਵਰਣਾ ਨ ਮਗ੍ਗਾਵਰਣਾ. ਤਤ੍ਥ ਅਹੇਤੁਕਦਿਟ੍ਠਿ, ਅਕਿਰਿਯਦਿਟ੍ਠਿ, ਨਤ੍ਥਿਕਦਿਟ੍ਠੀਤਿ ਅਯਂ ਤਿਵਿਧਾ ਸਗ੍ਗਾਵਰਣਾ ਚੇਵ ਹੋਤਿ ਮਗ੍ਗਾਵਰਣਾ ਚ. ਦਸਵਤ੍ਥੁਕਾ ਅਨ੍ਤਗ੍ਗਾਹਿਕਾ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ ਮਗ੍ਗਾਵਰਣਾਵ ਹੋਤਿ ਨ ਸਗ੍ਗਾਵਰਣਾ. ਵੀਸਤਿਵਤ੍ਥੁਕਾ ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿ ਨੇਵ ਸਗ੍ਗਾਵਰਣਾ ਨ ਮਗ੍ਗਾਵਰਣਾ. ਇਦਂ ਪਨ ਵਿਧਾਨਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਵੀਸਤਿਵਤ੍ਥੁਕਂ ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿਂ ਉਪਾਦਾਯ ਦਿਟ੍ਠਿ ਨਾਮ ਸਗ੍ਗਂ ਉਪਨੇਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥਾ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਏਕਨ੍ਤਂ ਨਿਰਯਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਨਿਮੁਜ੍ਜਾਪੇਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਥਾ ਹਿ ਮੁਗ੍ਗਮਾਸਪ੍ਪਮਾਣਾਪਿ ਪਾਸਾਣਸਕ੍ਖਰਾ ਉਦਕੇ ਪਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾ ਉਪ੍ਪਿਲਵਮਾਨਾ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਏਕਨ੍ਤਂ ਹੇਟ੍ਠਾਵ ਪਵਿਸਤਿ, ਏਵਮੇਵਂ ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿਪਿ ਸਗ੍ਗਂ ਉਪਨੇਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥਾ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਏਕਨ੍ਤਂ ਅਪਾਯੇਸੁਯੇਵ ਨਿਮੁਜ੍ਜਾਪੇਤੀਤਿ.
੩੦੫. ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸਕਤਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ, ਝਾਨਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ, ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ, ਮਗ੍ਗਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ, ਫਲਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠੀਤਿ ਪਞ੍ਚਵਿਧਾ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ. ਤਤ੍ਥ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸਕਤਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਭਵਂ ਆਕਡ੍ਢਤਿ, ਝਾਨਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਰੂਪਾਰੂਪਭਵੇ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਂ ਦੇਤਿ, ਮਗ੍ਗਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਵਟ੍ਟਂ ਵਿਦ੍ਧਂਸੇਤਿ, ਫਲਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਭਵਂ ਪਟਿਬਾਹਤਿ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਕਿਂ ਕਰੋਤੀਤਿ? ਸਾਪਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਂ ਨਾਕਡ੍ਢਤਿ. ਤਿਪਿਟਕਚੂਲ਼ਾਭਯਤ੍ਥੇਰੋ ਪਨਾਹ ‘‘ਸਚੇ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਭਾਵਿਤਾ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਇਚ੍ਚੇਤਂ ਕੁਸਲਂ. ਸਚੇ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਸਤ੍ਤ ਭਵੇ ਦੇਤਿ, ਆਵੁਸੋ’’ਤਿ. ਏਵਮਯਂ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਕਥਿਤਾ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਨਤ੍ਥੇ ਲੋਕਿਕਾ ਭਵਨਿਪ੍ਫਾਦਿਕਾਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
੩੦੬. ਯਞ੍ਚੇਵ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਯਥਾਦਿਟ੍ਠਿ ਸਮਤ੍ਤਂ ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯਥਾਦਿਟ੍ਠੀਤਿ ਯਾ ਯਾ ਦਿਟ੍ਠਿ, ਤਸ੍ਸਾ ਤਸ੍ਸਾ ਅਨੁਰੂਪਂ. ਸਮਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ. ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਗਹਿਤਂ. ਤਦੇਤਂ ਯਥਾਦਿਟ੍ਠਿਯਂ ਠਿਤਕਾਯਕਮ੍ਮਂ, ਦਿਟ੍ਠਿਸਹਜਾਤਂ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ, ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਲੋਮਿਕਂ ਕਾਯਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਤਿਵਿਧਂ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਪਾਣਂ ਹਨਤੋ ਅਦਿਨ੍ਨਂ ਆਦਿਯਤੋ ਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰਂ ਚਰਤੋ ਨਤ੍ਥਿ ਤਤੋਨਿਦਾਨਂ ਪਾਪਂ, ਨਤ੍ਥਿ ਪਾਪਸ੍ਸ ਆਗਮੋ’’ਤਿ ਯਂ ਏਵਂਲਦ੍ਧਿਕਸ੍ਸ ਸਤੋ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤ-ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨ-ਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰਸਙ੍ਖਾਤਂ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ, ਇਦਂ ਯਥਾਦਿਟ੍ਠਿਯਂ ਠਿਤਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਨਾਮ. ‘‘ਪਾਣਂ ਹਨਤੋ ਅਦਿਨ੍ਨਂ ਆਦਿਯਤੋ ਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰਂ ਚਰਤੋ ਨਤ੍ਥਿ ਤਤੋਨਿਦਾਨਂ ਪਾਪਂ, ਨਤ੍ਥਿ ਪਾਪਸ੍ਸ ਆਗਮੋ’’ਤਿ ਇਮਾਯ ਪਨ ਲਦ੍ਧਿਯਾ ਇਮਿਨਾ ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਸਹਜਾਤਂ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਦਿਟ੍ਠਿਸਹਜਾਤਂ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਨਾਮ. ਤਦੇਵ ਪਨ ਸਮਤ੍ਤਂ ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਂ ਗਹਿਤਂ ਪਰਾਮਟ੍ਠਂ ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਲੋਮਿਕਂ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਨਾਮ. ਵਚੀਕਮ੍ਮਾਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਯਥਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ‘‘ਪਾਣਂ ਹਨਤੋ ਅਦਿਨ੍ਨਂ ਆਦਿਯਤੋ ਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰਂ ਚਰਤੋ ਨਤ੍ਥਿ ਤਤੋਨਿਦਾਨਂ ਪਾਪ’’ਨ੍ਤਿ ਯੋਜਨਾ ਕਤਾ, ਏਵਂ ਵਚੀਕਮ੍ਮਮਨੋਕਮ੍ਮੇਸੁ ‘‘ਮੁਸਾ ਭਣਤੋ, ਪਿਸੁਣਂ ਕਥੇਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਫਰੁਸਂ ਕਥੇਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਸਮ੍ਫਂ ਪਲਪਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਅਭਿਜ੍ਝਾਲੁਨੋ, ਬ੍ਯਾਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਕਸ੍ਸ ਚ ਸਤੋ ਨਤ੍ਥਿ ਤਤੋਨਿਦਾਨਂ ਪਾਪ’’ਨ੍ਤਿ ਯੋਜਨਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾ.
ਯਾ ਚ ਚੇਤਨਾਤਿਆਦੀਸੁ ਦਿਟ੍ਠਿਸਹਜਾਤਾਵ ਚੇਤਨਾ ਚੇਤਨਾ ਨਾਮ, ਦਿਟ੍ਠਿਸਹਜਾਤਾਵ ਪਤ੍ਥਨਾ ਪਤ੍ਥਨਾ ਨਾਮ, ਚੇਤਨਾਪਤ੍ਥਨਾਨਂ ਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਟ੍ਠਪਨਾ ਪਣਿਧਿ ਨਾਮ, ਤੇਹਿ ਪਨ ਚੇਤਨਾਦੀਹਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਫਸ੍ਸਾਦਯੋ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਨਾਮ. ਦਿਟ੍ਠਿ ਹਿਸ੍ਸ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਾਪਿਕਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠਿ ਪਾਪਿਕਾ ਲਾਮਿਕਾ. ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਰੋਪਿਤਂ. ਉਪਾਦਿਯਤੀਤਿ ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਕਟੁਕਤ੍ਤਾਯਾਤਿ ਇਦਂ ਪੁਰਿਮਸ੍ਸੇਵ ਵੇਵਚਨਂ.
‘‘ਵਣ੍ਣਗਨ੍ਧਰਸੂਪੇਤੋ, ਅਮ੍ਬੋਯਂ ਅਹੁਵਾ ਪੁਰੇ;
ਤਮੇਵ ਪੂਜਂ ਲਭਮਾਨੋ, ਕੇਨਮ੍ਬੋ ਕਟੁਕਪ੍ਫਲੋ.
‘‘ਪੁਚਿਮਨ੍ਦਪਰਿਵਾਰੋ, ਅਮ੍ਬੋ ਤੇ ਦਧਿਵਾਹਨ;
ਮੂਲਂ ਮੂਲੇਨ ਸਂਸਟ੍ਠਂ, ਸਾਖਾ ਸਾਖਾ ਨਿਸੇਵਰੇ;
ਅਸਾਤਸਨ੍ਨਿਵਾਸੇਨ, ਤੇਨਮ੍ਬੋ ਕਟੁਕਪ੍ਫਲੋ’’ਤਿ. (ਜਾ. ੧.੨.੭੧-੭੨) –
ਆਗਤਟ੍ਠਾਨੇ ਵਿਯ ਹਿ ਇਧਾਪਿ ਕਟੁਕਨ੍ਤਿ ਤਿਤ੍ਤਕਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਸਾਤਤ੍ਤਾਯਾਤਿ ਅਮਧੁਰਤ੍ਤਾਯ.
ਇਮਸ੍ਮਿ ਪਨ ਬੀਜੂਪਮਸੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਦਿਟ੍ਠੀਤਿ ਨਿਯਤਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ ਗਹਿਤਾ’’ਤਿ ਪੋਰਾਣਕਤ੍ਥੇਰਾ ਆਹਂਸੁ. ਤਂ ਪਨ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਬ੍ਬਾਨਿਪਿ ਦ੍ਵਾਸਟ੍ਠਿ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾਨਿ ਗਹਿਤਾਨੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਨਨ੍ਤਰਸੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ ਵਿਰਮਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਾ ਵਿਰਮਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰਾ ਵਿਰਮਨ੍ਤਸ੍ਸ ਨਤ੍ਥਿ ਤਤੋਨਿਦਾਨਂ ਪੁਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਯਥਾਦਿਟ੍ਠਿਯਂ ਠਿਤਕਾਯਕਮ੍ਮਾਦੀਨਿ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਇਧ ਪਨ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਸਹਜਾਤਾ ਚਿਤ੍ਤਟ੍ਠਪਨਾਵ ਪਤ੍ਥਨਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਪਨੇਤ੍ਥ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾ ਕਥਿਤਾ. ਸੇਸਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਉਤ੍ਤਾਨਤ੍ਥਮੇਵਾਤਿ.
ਦੁਤਿਯਵਗ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ.