੩. ਅਰੂਪਧਾਤੁ

੯੯੫. ਅਰੂਪਧਾਤੁਯਾ ਕਤਿ ਖਨ੍ਧਾ…ਪੇ… ਕਤਿ ਚਿਤ੍ਤਾਨਿ?

ਅਰੂਪਧਾਤੁਯਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਖਨ੍ਧਾ, ਦ੍ਵੇ ਆਯਤਨਾਨਿ, ਦ੍ਵੇ ਧਾਤੁਯੋ, ਤੀਣਿ ਸਚ੍ਚਾਨਿ, ਏਕਾਦਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ, ਅਟ੍ਠ ਹੇਤੂ, ਤਯੋ ਆਹਾਰਾ, ਏਕੋ ਫਸ੍ਸੋ, ਏਕਾ ਵੇਦਨਾ, ਏਕਾ ਸਞ੍ਞਾ, ਏਕਾ ਚੇਤਨਾ, ਏਕਂ ਚਿਤ੍ਤਂ.

੯੯੬. ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੇ ਅਰੂਪਧਾਤੁਯਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਖਨ੍ਧਾ? ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ, ਸਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ, ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧੋ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧੋ – ਇਮੇ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ‘‘ਅਰੂਪਧਾਤੁਯਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਖਨ੍ਧਾ’’.

ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾਨਿ ਅਰੂਪਧਾਤੁਯਾ ਦ੍ਵੇ ਆਯਤਨਾਨਿ? ਮਨਾਯਤਨਂ, ਧਮ੍ਮਾਯਤਨਂ – ਇਮਾਨਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ‘‘ਅਰੂਪਧਾਤੁਯਾ ਦ੍ਵੇ ਆਯਤਨਾਨਿ’’.

ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ ਅਰੂਪਧਾਤੁਯਾ ਦ੍ਵੇ ਧਾਤੁਯੋ? ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁ, ਧਮ੍ਮਧਾਤੁ – ਇਮਾ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ‘‘ਅਰੂਪਧਾਤੁਯਾ ਦ੍ਵੇ ਧਾਤੁਯੋ’’.

ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾਨਿ ਅਰੂਪਧਾਤੁਯਾ ਤੀਣਿ ਸਚ੍ਚਾਨਿ? ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਂ, ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਂ, ਮਗ੍ਗਸਚ੍ਚਂ – ਇਮਾਨਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ‘‘ਅਰੂਪਧਾਤੁਯਾ ਤੀਣਿ ਸਚ੍ਚਾਨਿ’’.

ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾਨਿ ਅਰੂਪਧਾਤੁਯਾ ਏਕਾਦਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ? ਮਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ, ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ, ਸੋਮਨਸ੍ਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ, ਉਪੇਕ੍ਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ, ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ, ਵੀਰਿਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ, ਸਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ, ਸਮਾਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ, ਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ, ਅਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ, ਅਞ੍ਞਾਤਾਵਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ – ਇਮਾਨਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ‘‘ਅਰੂਪਧਾਤੁਯਾ ਏਕਾਦਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ’’.

ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੇ ਅਰੂਪਧਾਤੁਯਾ ਅਟ੍ਠ ਹੇਤੂ? ਤਯੋ ਕੁਸਲਹੇਤੂ, ਦ੍ਵੇ ਅਕੁਸਲਹੇਤੂ, ਤਯੋ ਅਬ੍ਯਾਕਤਹੇਤੂ…ਪੇ… ਇਮੇ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ‘‘ਅਰੂਪਧਾਤੁਯਾ ਅਟ੍ਠ ਹੇਤੂ’’.

ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੇ ਅਰੂਪਧਾਤੁਯਾ ਤਯੋ ਆਹਾਰਾ? ਫਸ੍ਸਾਹਾਰੋ, ਮਨੋਸਞ੍ਚੇਤਨਾਹਾਰੋ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਾਹਾਰੋ – ਇਮੇ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ‘‘ਅਰੂਪਧਾਤੁਯਾ ਤਯੋ ਆਹਾਰਾ’’.

ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਅਰੂਪਧਾਤੁਯਾ ਏਕੋ ਫਸ੍ਸੋ? ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ – ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ‘‘ਅਰੂਪਧਾਤੁਯਾ ਏਕੋ ਫਸ੍ਸੋ’’.

ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ ਅਰੂਪਧਾਤੁਯਾ ਏਕਾ ਵੇਦਨਾ…ਪੇ… ਏਕਾ ਸਞ੍ਞਾ…ਪੇ… ਏਕਾ ਚੇਤਨਾ…ਪੇ… ਏਕਂ ਚਿਤ੍ਤਂ? ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁ – ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ‘‘ਅਰੂਪਧਾਤੁਯਾ ਏਕਂ ਚਿਤ੍ਤਂ’’.