੬. ਛਕ੍ਕਨਿਦ੍ਦੇਸੋ

(੧) ਛ ਵਿਵਾਦਮੂਲਾਨਿ

੯੪੪. ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾਨਿ ਛ ਵਿਵਾਦਮੂਲਾਨਿ? ਕੋਧੋ, ਮਕ੍ਖੋ, ਇਸ੍ਸਾ, ਸਾਠੇਯ੍ਯਂ, ਪਾਪਿਚ੍ਛਤਾ, ਸਨ੍ਦਿਟ੍ਠਿਪਰਾਮਾਸਿਤਾ – ਇਮਾਨਿ ਛ ਵਿਵਾਦਮੂਲਾਨਿ.

(੨) ਛ ਛਨ੍ਦਰਾਗਾ

ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੇ ਛ ਛਨ੍ਦਰਾਗਾ? ਛਨ੍ਦਰਾਗਾ ਗੇਹਸਿਤਾ ਧਮ੍ਮਾ. ਮਨਾਪਿਯੇਸੁ ਰੂਪੇਸੁ ਗੇਹਸਿਤੋ ਰਾਗੋ ਸਾਰਾਗੋ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਾਰਾਗੋ, ਮਨਾਪਿਯੇਸੁ ਸਦ੍ਦੇਸੁ…ਪੇ… ਮਨਾਪਿਯੇਸੁ ਗਨ੍ਧੇਸੁ…ਪੇ… ਮਨਾਪਿਯੇਸੁ ਰਸੇਸੁ…ਪੇ… ਮਨਾਪਿਯੇਸੁ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬੇਸੁ…ਪੇ… ਮਨਾਪਿਯੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਗੇਹਸਿਤੋ ਰਾਗੋ ਸਾਰਾਗੋ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਾਰਾਗੋ – ਇਮੇ ਛ ਛਨ੍ਦਰਾਗਾ.

(੩) ਛ ਵਿਰੋਧਵਤ੍ਥੂਨਿ

ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾਨਿ ਛ ਵਿਰੋਧਵਤ੍ਥੂਨਿ? ਅਮਨਾਪਿਯੇਸੁ ਰੂਪੇਸੁ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਘਾਤੋ ਪਟਿਘਾਤੋ ਚਣ੍ਡਿਕ੍ਕਂ ਅਸੁਰੋਪੋ ਅਨਤ੍ਤਮਨਤਾ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਅਮਨਾਪਿਯੇਸੁ ਸਦ੍ਦੇਸੁ…ਪੇ… ਅਮਨਾਪਿਯੇਸੁ ਗਨ੍ਧੇਸੁ…ਪੇ… ਅਮਨਾਪਿਯੇਸੁ ਰਸੇਸੁ…ਪੇ… ਅਮਨਾਪਿਯੇਸੁ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬੇਸੁ…ਪੇ… ਅਮਨਾਪਿਯੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਘਾਤੋ ਪਟਿਘਾਤੋ ਚਣ੍ਡਿਕ੍ਕਂ ਅਸੁਰੋਪੋ ਅਨਤ੍ਤਮਨਤਾ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ – ਇਮਾਨਿ ਛ ਵਿਰੋਧਵਤ੍ਥੂਨਿ.

(੪) ਛ ਤਣ੍ਹਾਕਾਯਾ

ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੇ ਛ ਤਣ੍ਹਾਕਾਯਾ? ਰੂਪਤਣ੍ਹਾ, ਸਦ੍ਦਤਣ੍ਹਾ, ਗਨ੍ਧਤਣ੍ਹਾ, ਰਸਤਣ੍ਹਾ, ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਤਣ੍ਹਾ, ਧਮ੍ਮਤਣ੍ਹਾ – ਇਮੇ ਛ ਤਣ੍ਹਾਕਾਯਾ.

(੫) ਛ ਅਗਾਰਵਾ

੯੪੫. ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੇ ਛ ਅਗਾਰਵਾ? ਸਤ੍ਥਰਿ ਅਗਾਰਵੋ ਵਿਹਰਤਿ ਅਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸੋ, ਧਮ੍ਮੇ ਅਗਾਰਵੋ ਵਿਹਰਤਿ ਅਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸੋ, ਸਙ੍ਘੇ ਅਗਾਰਵੋ ਵਿਹਰਤਿ ਅਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸੋ, ਸਿਕ੍ਖਾਯ ਅਗਾਰਵੋ ਵਿਹਰਤਿ ਅਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸੋ, ਅਪ੍ਪਮਾਦੇ ਅਗਾਰਵੋ ਵਿਹਰਤਿ ਅਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸੋ, ਪਟਿਸਨ੍ਥਾਰੇ ਅਗਾਰਵੋ ਵਿਹਰਤਿ ਅਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸੋ – ਇਮੇ ਛ ਅਗਾਰਵਾ.

(੬) ਛ ਪਰਿਹਾਨਿਯਾ ਧਮ੍ਮਾ

ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੇ ਛ ਪਰਿਹਾਨਿਯਾ ਧਮ੍ਮਾ? ਕਮ੍ਮਾਰਾਮਤਾ, ਭਸ੍ਸਾਰਾਮਤਾ, ਨਿਦ੍ਦਾਰਾਮਤਾ, ਸਙ੍ਗਣਿਕਾਰਾਮਤਾ, ਸਂਸਗ੍ਗਾਰਾਮਤਾ, ਪਪਞ੍ਚਾਰਾਮਤਾ – ਇਮੇ ਛ ਪਰਿਹਾਨਿਯਾ ਧਮ੍ਮਾ.

(੭) ਅਪਰੇਪਿ ਛ ਪਰਿਹਾਨਿਯਾ ਧਮ੍ਮਾ

੯੪੬. ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੇ ਅਪਰੇਪਿ ਛ ਪਰਿਹਾਨਿਯਾ ਧਮ੍ਮਾ? ਕਮ੍ਮਾਰਾਮਤਾ, ਭਸ੍ਸਾਰਾਮਤਾ, ਨਿਦ੍ਦਾਰਾਮਤਾ, ਸਙ੍ਗਣਿਕਾਰਾਮਤਾ, ਦੋਵਚਸ੍ਸਤਾ, ਪਾਪਮਿਤ੍ਤਤਾ – ਇਮੇ ਛ ਪਰਿਹਾਨਿਯਾ ਧਮ੍ਮਾ.

(੮) ਛ ਸੋਮਨਸ੍ਸੁਪਵਿਚਾਰਾ

ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੇ ਛ ਸੋਮਨਸ੍ਸੁਪਵਿਚਾਰਾ? ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸੋਮਨਸ੍ਸਟ੍ਠਾਨਿਯਂ ਰੂਪਂ ਉਪਵਿਚਰਤਿ, ਸੋਤੇਨ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਘਾਨੇਨ ਗਨ੍ਧਂ ਘਾਯਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਰਸਂ ਸਾਯਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਕਾਯੇਨ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਫੁਸਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਮਨਸਾ ਧਮ੍ਮਂ ਵਿਞ੍ਞਾਯ ਸੋਮਨਸ੍ਸਟ੍ਠਾਨਿਯਂ ਧਮ੍ਮਂ ਉਪਵਿਚਰਤਿ – ਇਮੇ ਛ ਸੋਮਨਸ੍ਸੁਪਵਿਚਾਰਾ.

(੯) ਛ ਦੋਮਨਸ੍ਸੁਪਵਿਚਾਰਾ

ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੇ ਛ ਦੋਮਨਸ੍ਸੁਪਵਿਚਾਰਾ? ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਦੋਮਨਸ੍ਸਟ੍ਠਾਨਿਯਂ ਰੂਪਂ ਉਪਵਿਚਰਤਿ, ਸੋਤੇਨ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਘਾਨੇਨ ਗਨ੍ਧਂ ਘਾਯਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਰਸਂ ਸਾਯਿਤ੍ਵਾ …ਪੇ… ਕਾਯੇਨ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਫੁਸਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਮਨਸਾ ਧਮ੍ਮਂ ਵਿਞ੍ਞਾਯ ਦੋਮਨਸ੍ਸਟ੍ਠਾਨਿਯਂ ਧਮ੍ਮਂ ਉਪਵਿਚਰਤਿ – ਇਮੇ ਛ ਦੋਮਨਸ੍ਸੁਪਵਿਚਾਰਾ.

(੧੦) ਛ ਉਪੇਕ੍ਖੁਪਵਿਚਾਰਾ

ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੇ ਛ ਉਪੇਕ੍ਖੁਪਵਿਚਾਰਾ? ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਉਪੇਕ੍ਖਾਟ੍ਠਾਨਿਯਂ ਰੂਪਂ ਉਪਵਿਚਰਤਿ, ਸੋਤੇਨ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਘਾਨੇਨ ਗਨ੍ਧਂ ਘਾਯਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਰਸਂ ਸਾਯਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਕਾਯੇਨ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਫੁਸਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਮਨਸਾ ਧਮ੍ਮਂ ਵਿਞ੍ਞਾਯ ਉਪੇਕ੍ਖਾਟ੍ਠਾਨਿਯਂ ਧਮ੍ਮਂ ਉਪਵਿਚਰਤਿ – ਇਮੇ ਛ ਉਪੇਕ੍ਖੁਪਵਿਚਾਰਾ.

(੧੧) ਛ ਗੇਹਸਿਤਾਨਿ ਸੋਮਨਸ੍ਸਾਨਿ

੯੪੭. ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾਨਿ ਛ ਗੇਹਸਿਤਾਨਿ ਸੋਮਨਸ੍ਸਾਨਿ? ਮਨਾਪਿਯੇਸੁ ਰੂਪੇਸੁ ਗੇਹਸਿਤਂ ਚੇਤਸਿਕਂ ਸਾਤਂ ਚੇਤਸਿਕਂ ਸੁਖਂ ਚੇਤੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਂ ਸਾਤਂ ਸੁਖਂ ਵੇਦਯਿਤਂ ਚੇਤੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾ ਸਾਤਾ ਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ, ਮਨਾਪਿਯੇਸੁ ਸਦ੍ਦੇਸੁ…ਪੇ… ਮਨਾਪਿਯੇਸੁ ਗਨ੍ਧੇਸੁ…ਪੇ… ਮਨਾਪਿਯੇਸੁ ਰਸੇਸੁ…ਪੇ… ਮਨਾਪਿਯੇਸੁ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬੇਸੁ…ਪੇ… ਮਨਾਪਿਯੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਗੇਹਸਿਤਂ ਚੇਤਸਿਕਂ ਸਾਤਂ ਚੇਤਸਿਕਂ ਸੁਖਂ ਚੇਤੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਂ ਸਾਤਂ ਸੁਖਂ ਵੇਦਯਿਤਂ ਚੇਤੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾ ਸਾਤਾ ਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ – ਇਮਾਨਿ ਛ ਗੇਹਸਿਤਾਨਿ ਸੋਮਨਸ੍ਸਾਨਿ.

(੧੨) ਛ ਗੇਹਸਿਤਾਨਿ ਦੋਮਨਸ੍ਸਾਨਿ

ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾਨਿ ਛ ਗੇਹਸਿਤਾਨਿ ਦੋਮਨਸ੍ਸਾਨਿ? ਅਮਨਾਪਿਯੇਸੁ ਰੂਪੇਸੁ ਗੇਹਸਿਤਂ ਚੇਤਸਿਕਂ ਅਸਾਤਂ ਚੇਤਸਿਕਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਚੇਤੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਂ ਅਸਾਤਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵੇਦਯਿਤਂ ਚੇਤੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾ ਅਸਾਤਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਵੇਦਨਾ, ਅਮਨਾਪਿਯੇਸੁ ਸਦ੍ਦੇਸੁ…ਪੇ… ਅਮਨਾਪਿਯੇਸੁ ਗਨ੍ਧੇਸੁ…ਪੇ… ਅਮਨਾਪਿਯੇਸੁ ਰਸੇਸੁ…ਪੇ… ਅਮਨਾਪਿਯੇਸੁ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬੇਸੁ…ਪੇ… ਅਮਨਾਪਿਯੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਗੇਹਸਿਤਂ ਚੇਤਸਿਕਂ ਅਸਾਤਂ ਚੇਤਸਿਕਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਚੇਤੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਂ ਅਸਾਤਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵੇਦਯਿਤਂ ਚੇਤੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾ ਅਸਾਤਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਵੇਦਨਾ – ਇਮਾਨਿ ਛ ਗੇਹਸਿਤਾਨਿ ਦੋਮਨਸ੍ਸਾਨਿ.

(੧੩) ਛ ਗੇਹਸਿਤਾ ਉਪੇਕ੍ਖਾ

ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ ਛ ਗੇਹਸਿਤਾ ਉਪੇਕ੍ਖਾ? ਉਪੇਕ੍ਖਾਟ੍ਠਾਨਿਯੇਸੁ ਰੂਪੇਸੁ ਗੇਹਸਿਤਂ ਚੇਤਸਿਕਂ ਨੇਵ ਸਾਤਂ ਨਾਸਾਤਂ ਚੇਤੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਂ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਵੇਦਯਿਤਂ ਚੇਤੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ, ਉਪੇਕ੍ਖਾਟ੍ਠਾਨਿਯੇਸੁ ਸਦ੍ਦੇਸੁ…ਪੇ… ਉਪੇਕ੍ਖਾਟ੍ਠਾਨਿਯੇਸੁ ਗਨ੍ਧੇਸੁ…ਪੇ… ਉਪੇਕ੍ਖਾਟ੍ਠਾਨਿਯੇਸੁ ਰਸੇਸੁ…ਪੇ… ਉਪੇਕ੍ਖਾਟ੍ਠਾਨਿਯੇਸੁ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬੇਸੁ…ਪੇ… ਉਪੇਕ੍ਖਾਟ੍ਠਾਨਿਯੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਗੇਹਸਿਤਂ ਚੇਤਸਿਕਂ ਨੇਵ ਸਾਤਂ ਨਾਸਾਤਂ ਚੇਤੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਂ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਵੇਦਯਿਤਂ ਚੇਤੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ – ਇਮਾ ਛ ਗੇਹਸਿਤਾ ਉਪੇਕ੍ਖਾ.

(੧੪) ਛ ਦਿਟ੍ਠਿਯੋ

੯੪੮. ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ ਛ ਦਿਟ੍ਠਿਯੋ? ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵਾ ਅਸ੍ਸ ਸਚ੍ਚਤੋ ਥੇਤਤੋ ਦਿਟ੍ਠਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵਾ ਅਸ੍ਸ ਸਚ੍ਚਤੋ ਥੇਤਤੋ ਦਿਟ੍ਠਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ‘‘ਅਤ੍ਤਨਾ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਸਞ੍ਜਾਨਾਮੀ’’ਤਿ ਵਾ ਅਸ੍ਸ ਸਚ੍ਚਤੋ ਥੇਤਤੋ ਦਿਟ੍ਠਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ‘‘ਅਤ੍ਤਨਾ ਵਾ ਅਨਤ੍ਤਾਨਂ ਸਞ੍ਜਾਨਾਮੀ’’ਤਿ ਵਾ ਅਸ੍ਸ ਸਚ੍ਚਤੋ ਥੇਤਤੋ ਦਿਟ੍ਠਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ‘‘ਅਨਤ੍ਤਨਾ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਸਞ੍ਜਾਨਾਮੀ’’ਤਿ ਵਾ ਅਸ੍ਸ ਸਚ੍ਚਤੋ ਥੇਤਤੋ ਦਿਟ੍ਠਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ; ਅਥ ਵਾ ਪਨਸ੍ਸ ਏਵਂਦਿਟ੍ਠਿ ਹੋਤਿ – ‘‘ਸੋ ਮੇ ਅਯਂ ਅਤ੍ਤਾ ਵਦੋ ਵੇਦੇਯ੍ਯੋ ਤਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਕਲ੍ਯਾਣਪਾਪਕਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਪਾਕਂ ਪਚ੍ਚਨੁਭੋਤਿ. ਨ ਸੋ ਜਾਤੋ ਨਾਹੋਸਿ, ਨ ਸੋ ਜਾਤੋ ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਨਿਚ੍ਚੋ ਧੁਵੋ ਸਸ੍ਸਤੋ ਅਵਿਪਰਿਣਾਮਧਮ੍ਮੋ’’ਤਿ ਵਾ ਪਨਸ੍ਸ ਸਚ੍ਚਤੋ ਥੇਤਤੋ ਦਿਟ੍ਠਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਇਮਾ ਛ ਦਿਟ੍ਠਿਯੋ.

ਛਕ੍ਕਂ.