੨੦. ਵੀਸਤਿਮਵਗ੍ਗੋ

(੧੯੬) ੩. ਨਿਰਯਪਾਲਕਥਾ

੮੬੬. ਨਤ੍ਥਿ ਨਿਰਯੇਸੁ ਨਿਰਯਪਾਲਾਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਨਤ੍ਥਿ ਨਿਰਯੇਸੁ ਕਮ੍ਮਕਾਰਣਾਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ…ਪੇ… ਅਤ੍ਥਿ ਨਿਰਯੇਸੁ ਕਮ੍ਮਕਾਰਣਾਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਅਤ੍ਥਿ ਨਿਰਯੇਸੁ ਨਿਰਯਪਾਲਾਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ…ਪੇ….

ਅਤ੍ਥਿ ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਕਮ੍ਮਕਾਰਣਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਚ ਕਾਰਣਿਕਾਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਅਤ੍ਥਿ ਨਿਰਯੇਸੁ ਕਮ੍ਮਕਾਰਣਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਚ ਕਾਰਣਿਕਾਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ…ਪੇ… ਅਤ੍ਥਿ ਨਿਰਯੇਸੁ ਕਮ੍ਮਕਾਰਣਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਚ ਕਾਰਣਿਕਾਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਅਤ੍ਥਿ ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਕਮ੍ਮਕਾਰਣਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਚ ਕਾਰਣਿਕਾਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ…ਪੇ….

੮੬੭. ਅਤ੍ਥਿ ਨਿਰਯੇਸੁ ਨਿਰਯਪਾਲਾਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਨਨੁ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾ –

‘‘ਨ ਵੇਸ੍ਸਭੂ ਨੋਪਿ ਚ ਪੇਤ੍ਤਿਰਾਜਾ,

ਸੋਮੋ ਯਮੋ ਵੇਸ੍ਸਵਣੋ ਚ ਰਾਜਾ;

ਸਕਾਨਿ ਕਮ੍ਮਾਨਿ ਹਨਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਥ, ਇਤੋ ਪਣੁਨ੍ਨਂ [ਪਣੁਣ੍ਣਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕ.), ਪਨੁਨ੍ਨਂ (ਸੀ.)] ਪਰਲੋਕਪਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਤ੍ਥੇਵ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੋਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਤੇਨ ਹਿ ਨਤ੍ਥਿ ਨਿਰਯੇਸੁ ਨਿਰਯਪਾਲਾਤਿ.

੮੬੮. ਨਤ੍ਥਿ ਨਿਰਯੇਸੁ ਨਿਰਯਪਾਲਾਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਨਨੁ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾ – ‘‘ਤਮੇਨਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਿਰਯਪਾਲਾ ਪਞ੍ਚਵਿਧਬਨ੍ਧਨਂ ਨਾਮ ਕਾਰਣਂ ਕਾਰੇਨ੍ਤਿ [ਕਰੋਨ੍ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੩.੨੫੦; ਅ. ਨਿ. ੩.੩੬)] – ਤਤ੍ਤਂ ਅਯੋਖੀਲਂ ਹਤ੍ਥੇ ਗਮੇਨ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਤਂ ਅਯੋਖੀਲਂ ਦੁਤਿਯੇ ਹਤ੍ਥੇ ਗਮੇਨ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਤਂ ਅਯੋਖੀਲਂ ਪਾਦੇ ਗਮੇਨ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਤਂ ਅਯੋਖੀਲਂ ਦੁਤਿਯੇ ਪਾਦੇ ਗਮੇਨ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਤਂ ਅਯੋਖੀਲਂ ਮਜ੍ਝੇਉਰਸ੍ਮਿਂ ਗਮੇਨ੍ਤਿ; ਸੋ ਤਤ੍ਥ ਦੁਕ੍ਖਾ ਤਿਬ੍ਬਾ ਕਟੁਕਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦੇਤਿ; ਨ ਚ ਤਾਵ ਕਾਲਂ ਕਰੋਤਿ ਯਾਵ ਨ ਤਂ ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਹੋਤੀ’’ਤਿ [ਮ. ਨਿ. ੩.੨੫੦; ਅ. ਨਿ. ੩.੩੬]! ਅਤ੍ਥੇਵ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੋਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਤੇਨ ਹਿ ਅਤ੍ਥਿ ਨਿਰਯੇਸੁ ਨਿਰਯਪਾਲਾਤਿ.

ਨਤ੍ਥਿ ਨਿਰਯੇਸੁ ਨਿਰਯਪਾਲਾਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਨਨੁ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾ – ‘‘ਤਮੇਨਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਿਰਯਪਾਲਾ ਸਂਵੇਸੇਤ੍ਵਾ ਕੁਠਾਰੀਹਿ [ਕੁਧਾਰੀਹਿ (ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ)] ਤਚ੍ਛਨ੍ਤਿ…ਪੇ… ਤਮੇਨਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਿਰਯਪਾਲਾ ਉਦ੍ਧਮ੍ਪਾਦਂ ਅਧੋਸਿਰਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਵਾਸੀਹਿ ਤਚ੍ਛਨ੍ਤਿ…ਪੇ… ਤਮੇਨਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਿਰਯਪਾਲਾ ਰਥੇ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਆਦਿਤ੍ਤਾਯ ਪਥਵਿਯਾ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਲਿਤਾਯ ਸਜੋਤਿਭੂਤਾਯ [ਸਞ੍ਜੋਤਿਭੂਤਾਯ (ਸ੍ਯਾ.)] ਸਾਰੇਨ੍ਤਿਪਿ ਪਚ੍ਚਾਸਾਰੇਨ੍ਤਿਪਿ…ਪੇ… ਤਮੇਨਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਿਰਯਪਾਲਾ ਮਹਨ੍ਤਂ ਅਙ੍ਗਾਰਪਬ੍ਬਤਂ ਆਦਿਤ੍ਤਂ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਲਿਤਂ ਸਜੋਤਿਭੂਤਂ ਆਰੋਪੇਨ੍ਤਿਪਿ ਓਰੋਪੇਨ੍ਤਿਪਿ…ਪੇ… ਤਮੇਨਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਿਰਯਪਾਲਾ ਉਦ੍ਧਮ੍ਪਾਦਂ ਅਧੋਸਿਰਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਤਾਯ ਲੋਹਕੁਮ੍ਭਿਯਾ ਪਕ੍ਖਿਪਨ੍ਤਿ ਆਦਿਤ੍ਤਾਯ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਲਿਤਾਯ ਸਜੋਤਿਭੂਤਾਯ. ਸੋ ਤਤ੍ਥ ਫੇਣੁਦ੍ਦੇਹਕਂ ਪਚ੍ਚਤਿ, ਸੋ ਤਤ੍ਥ ਫੇਣੁਦ੍ਦੇਹਕਂ ਪਚ੍ਚਮਾਨੋ ਸਕਿਮ੍ਪਿ ਉਦ੍ਧਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਸਕਿਮ੍ਪਿ ਅਧੋ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਸਕਿਮ੍ਪਿ ਤਿਰਿਯਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਸੋ ਤਤ੍ਥ ਦੁਕ੍ਖਾ ਤਿਬ੍ਬਾ ਕਟੁਕਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦਯਤਿ, ਨ ਚ ਤਾਵ ਕਾਲਂ ਕਰੋਤਿ ਯਾਵ ਨ ਤਂ ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਹੋਤਿ. ਤਮੇਨਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਿਰਯਪਾਲਾ ਮਹਾਨਿਰਯੇ ਪਕ੍ਖਿਪਨ੍ਤਿ! ਸੋ ਖੋ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਹਾਨਿਰਯੋ –

‘‘ਚਤੁਕ੍ਕਣ੍ਣੋ ਚਤੁਦ੍ਵਾਰੋ, ਵਿਭਤ੍ਤੋ ਭਾਗਸੋ ਮਿਤੋ;

ਅਯੋਪਾਕਾਰਪਰਿਯਨ੍ਤੋ, ਅਯਸਾ ਪਟਿਕੁਜ੍ਜਿਤੋ.

‘‘ਤਸ੍ਸ ਅਯੋਮਯਾ ਭੂਮਿ, ਜਲਿਤਾ ਤੇਜਸਾ ਯੁਤਾ;

ਸਮਨ੍ਤਾ ਯੋਜਨਸਤਂ, ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਸਬ੍ਬਦਾ’’ਤਿ [ਮ. ਨਿ. ੩.੨੫੦; ਅ. ਨਿ. ੩.੩੬; ਪੇ. ਵ. ੭੧].

ਅਤ੍ਥੇਵ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੋਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਤੇਨ ਹਿ ਅਤ੍ਥਿ ਨਿਰਯੇਸੁ ਨਿਰਯਪਾਲਾਤਿ.

ਨਿਰਯਪਾਲਕਥਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.