੭. ਸਤ੍ਤਮਵਗ੍ਗੋ

(੬੫) ੩. ਚੇਤਸਿਕਕਥਾ

੪੭੫. ਨਤ੍ਥਿ ਚੇਤਸਿਕੋ ਧਮ੍ਮੋਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਨਨੁ ਅਤ੍ਥਿ ਕੇਚਿ ਧਮ੍ਮਾ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਹਗਤਾ ਸਹਜਾਤਾ ਸਂਸਟ੍ਠਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਏਕੁਪ੍ਪਾਦਾ ਏਕਨਿਰੋਧਾ ਏਕਵਤ੍ਥੁਕਾ ਏਕਾਰਮ੍ਮਣਾਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਹਞ੍ਚਿ ਅਤ੍ਥਿ ਕੇਚਿ ਧਮ੍ਮਾ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਹਗਤਾ ਸਹਜਾਤਾ ਸਂਸਟ੍ਠਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਏਕੁਪ੍ਪਾਦਾ ਏਕਨਿਰੋਧਾ ਏਕਵਤ੍ਥੁਕਾ ਏਕਾਰਮ੍ਮਣਾ, ਨੋ ਚ ਵਤ ਰੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ – ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਚੇਤਸਿਕੋ ਧਮ੍ਮੋ’’ਤਿ.

ਫਸ੍ਸੋ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਹਜਾਤੋਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਹਞ੍ਚਿ ਫਸ੍ਸੋ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਹਜਾਤੋ, ਤੇਨ ਵਤ ਰੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ – ‘‘ਫਸ੍ਸੋ ਚੇਤਸਿਕੋ’’ਤਿ. ਵੇਦਨਾ…ਪੇ… ਸਞ੍ਞਾ… ਚੇਤਨਾ… ਸਦ੍ਧਾ… ਵੀਰਿਯਂ… ਸਤਿ… ਸਮਾਧਿ… ਪਞ੍ਞਾ… ਰਾਗੋ… ਦੋਸੋ… ਮੋਹੋ…ਪੇ… ਅਨੋਤ੍ਤਪ੍ਪਂ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਹਜਾਤਨ੍ਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਹਞ੍ਚਿ ਅਨੋਤ੍ਤਪ੍ਪਂ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਹਜਾਤਂ, ਤੇਨ ਵਤ ਰੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ – ‘‘ਅਨੋਤ੍ਤਪ੍ਪਂ ਚੇਤਸਿਕ’’ਨ੍ਤਿ.

੪੭੬. ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਹਜਾਤਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਚੇਤਸਿਕਾਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਫਸ੍ਸੇਨ ਸਹਜਾਤਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਫਸ੍ਸਸਿਕਾਤਿ [ਫਸ੍ਸਿਕਾਤਿ (ਪੀ. ਅਟ੍ਠ.)]? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਹਜਾਤਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਚੇਤਸਿਕਾਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਵੇਦਨਾਯ… ਸਞ੍ਞਾਯ… ਚੇਤਨਾਯ… ਸਦ੍ਧਾਯ… ਵੀਰਿਯੇਨ… ਸਤਿਯਾ… ਸਮਾਧਿਨਾ… ਪਞ੍ਞਾਯ… ਰਾਗੇਨ… ਦੋਸੇਨ… ਮੋਹੇਨ…ਪੇ… ਅਨੋਤ੍ਤਪ੍ਪੇਨ ਸਹਜਾਤਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਅਨੋਤ੍ਤਪ੍ਪਾਸਿਕਾਤਿ [ਅਨੋਤ੍ਤਪ੍ਪਿਕਾਤਿ (?)]? ਆਮਨ੍ਤਾ.

੪੭੭. ਨਤ੍ਥਿ ਚੇਤਸਿਕੋ ਧਮ੍ਮੋਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਨਨੁ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾ –

‘‘ਚਿਤ੍ਤਞ੍ਹਿਦਂ ਚੇਤਸਿਕਾ ਚ ਧਮ੍ਮਾ,

ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਸਂਵਿਦਿਤਸ੍ਸ ਹੋਨ੍ਤਿ;

ਹੀਨਪ੍ਪਣੀਤਂ ਤਦੁਭਯੇ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ,

ਸਮ੍ਮਦ੍ਦਸੋ ਵੇਦਿ ਪਲੋਕਧਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਤ੍ਥੇਵ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੋਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਤੇਨ ਹਿ ਅਤ੍ਥਿ ਚੇਤਸਿਕੋ ਧਮ੍ਮੋਤਿ.

ਨਤ੍ਥਿ ਚੇਤਸਿਕੋ ਧਮ੍ਮੋਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਨਨੁ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾ – ‘‘ਇਧ, ਕੇਵਟ੍ਟ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਰਸਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਚਿਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਆਦਿਸਤਿ ਚੇਤਸਿਕਮ੍ਪਿ ਆਦਿਸਤਿ ਵਿਤਕ੍ਕਿਤਮ੍ਪਿ ਆਦਿਸਤਿ ਵਿਚਾਰਿਤਮ੍ਪਿ ਆਦਿਸਤਿ – ‘ਏਵਮ੍ਪਿ ਤੇ ਮਨੋ, ਇਤ੍ਥਮ੍ਪਿ ਤੇ ਮਨੋ, ਇਤਿਪਿ ਤੇ ਚਿਤ੍ਤ’’’ਨ੍ਤਿ [ਦੀ. ਨਿ. ੧.੪੮੫]. ਅਤ੍ਥੇਵ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੋਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਤੇਨ ਹਿ ਅਤ੍ਥਿ ਚੇਤਸਿਕੋ ਧਮ੍ਮੋਤਿ.

ਚੇਤਸਿਕਕਥਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.