੭. ਸਤ੍ਤਮਵਗ੍ਗੋ

(੬੩) ੧. ਸਙ੍ਗਹਿਤਕਥਾ

੪੭੧. ਨਤ੍ਥਿ ਕੇਚਿ ਧਮ੍ਮਾ ਕੇਹਿਚਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਤਿ [ਸਙ੍ਗਹੀਤਾਤਿ (ਪੀ.)]? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਨਨੁ ਅਤ੍ਥਿ ਕੇਚਿ ਧਮ੍ਮਾ ਕੇਹਿਚਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਗਣਨਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਉਦ੍ਦੇਸਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਹਞ੍ਚਿ ਅਤ੍ਥਿ ਕੇਚਿ ਧਮ੍ਮਾ ਕੇਹਿਚਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਗਣਨਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਉਦ੍ਦੇਸਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾ, ਨੋ ਚ ਵਤ ਰੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ – ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਕੇਚਿ ਧਮ੍ਮਾ ਕੇਹਿਚਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ’’ਤਿ.

ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਂ ਕਤਮਕ੍ਖਨ੍ਧਗਣਨਂ [ਕਤਮਂ ਖਨ੍ਧਗਣਨਂ (ਸੀ. ਪੀ. ਕ.)] ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ? ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਗਣਨਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ. ਹਞ੍ਚਿ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਂ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਗਣਨਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਤੇਨ ਵਤ ਰੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ – ‘‘ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਂ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਸੋਤਾਯਤਨਂ…ਪੇ… ਘਾਨਾਯਤਨਂ…ਪੇ… ਜਿਵ੍ਹਾਯਤਨਂ…ਪੇ… ਕਾਯਾਯਤਨਂ ਕਤਮਕ੍ਖਨ੍ਧਗਣਨਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ? ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਗਣਨਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ. ਹਞ੍ਚਿ ਕਾਯਾਯਤਨਂ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਗਣਨਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਤੇਨ ਵਤ ਰੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ – ‘‘ਕਾਯਾਯਤਨਂ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤ’’ਨ੍ਤਿ.

ਰੂਪਾਯਤਨਂ…ਪੇ… ਸਦ੍ਦਾਯਤਨਂ…ਪੇ… ਗਨ੍ਧਾਯਤਨਂ…ਪੇ… ਰਸਾਯਤਨਂ…ਪੇ… ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾਯਤਨਂ ਕਤਮਕ੍ਖਨ੍ਧਗਣਨਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ? ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਗਣਨਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ. ਹਞ੍ਚਿ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾਯਤਨਂ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਗਣਨਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਤੇਨ ਵਤ ਰੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ – ‘‘ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾਯਤਨਂ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤ’’ਨ੍ਤਿ.

ਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ ਕਤਮਕ੍ਖਨ੍ਧਗਣਨਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ? ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਗਣਨਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ. ਹਞ੍ਚਿ ਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਗਣਨਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਤੇਨ ਵਤ ਰੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ – ‘‘ਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ’’ਤਿ. ਦੁਕ੍ਖਾ ਵੇਦਨਾ…ਪੇ… ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ ਕਤਮਕ੍ਖਨ੍ਧਗਣਨਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ? ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਗਣਨਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ. ਹਞ੍ਚਿ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਗਣਨਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਤੇਨ ਵਤ ਰੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ – ‘‘ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ’’ਤਿ.

ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾ ਸਞ੍ਞਾ ਕਤਮਕ੍ਖਨ੍ਧਗਣਨਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ? ਸਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧਗਣਨਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ. ਹਞ੍ਚਿ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾ ਸਞ੍ਞਾ ਸਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧਗਣਨਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਤੇਨ ਵਤ ਰੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ – ‘‘ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾ ਸਞ੍ਞਾ ਸਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ’’ਤਿ. ਸੋਤਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾ ਸਞ੍ਞਾ…ਪੇ… ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾ ਸਞ੍ਞਾ ਕਤਮਕ੍ਖਨ੍ਧਗਣਨਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ? ਸਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧਗਣਨਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ. ਹਞ੍ਚਿ ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾ ਸਞ੍ਞਾ ਸਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧਗਣਨਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਤੇਨ ਵਤ ਰੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ – ‘‘ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾ ਸਞ੍ਞਾ ਸਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ’’ਤਿ.

ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾ ਚੇਤਨਾ…ਪੇ… ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾ ਚੇਤਨਾ ਕਤਮਕ੍ਖਨ੍ਧਗਣਨਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ? ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧਗਣਨਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ. ਹਞ੍ਚਿ ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾ ਚੇਤਨਾ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧਗਣਨਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਤੇਨ ਵਤ ਰੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ – ‘‘ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾ ਚੇਤਨਾ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ’’ਤਿ.

ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ …ਪੇ… ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਕਤਮਕ੍ਖਨ੍ਧਗਣਨਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ? ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧਗਣਨਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ. ਹਞ੍ਚਿ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧਗਣਨਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਤੇਨ ਵਤ ਰੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ – ‘‘ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤ’’ਨ੍ਤਿ.

੪੭੨. ਯਥਾ ਦਾਮੇਨ ਵਾ ਯੋਤ੍ਤੇਨ ਵਾ ਦ੍ਵੇ ਬਲਿਬਦ੍ਦਾ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ, ਸਿਕ੍ਕਾਯ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤੋ ਸਙ੍ਗਹਿਤੋ, ਸਾ ਗਦ੍ਦੁਲੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤੋ; ਏਵਮੇਵ ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਤੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਤਿ [ਸਕਵਾਦਿਵਚਨਂ (ਅਟ੍ਠਕਥਾ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਾ)]? ਹਞ੍ਚਿ ਦਾਮੇਨ ਵਾ ਯੋਤ੍ਤੇਨ ਵਾ ਦ੍ਵੇ ਬਲੀਬਦ੍ਦਾ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ, ਸਿਕ੍ਕਾਯ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤੋ ਸਙ੍ਗਹਿਤੋ, ਸਾ ਗਦ੍ਦੁਲੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤੋ, ਤੇਨ ਵਤ ਰੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ – ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਕੇਚਿ ਧਮ੍ਮਾ ਕੇਹਿਚਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ’’ਤਿ [ਸਕਵਾਦਿਵਚਨਂ (ਅਟ੍ਠਕਥਾ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਾ)].

ਸਙ੍ਗਹਿਤਕਥਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੭. ਸਤ੍ਤਮਵਗ੍ਗੋ

(੬੪) ੨. ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਕਥਾ

੪੭੩. ਨਤ੍ਥਿ ਕੇਚਿ ਧਮ੍ਮਾ ਕੇਹਿਚਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਨਨੁ ਅਤ੍ਥਿ ਕੇਚਿ ਧਮ੍ਮਾ ਕੇਹਿਚਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਹਗਤਾ ਸਹਜਾਤਾ ਸਂਸਟ੍ਠਾ ਏਕੁਪ੍ਪਾਦਾ ਏਕਨਿਰੋਧਾ ਏਕਵਤ੍ਥੁਕਾ ਏਕਾਰਮ੍ਮਣਾਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਹਞ੍ਚਿ ਅਤ੍ਥਿ ਕੇਚਿ ਧਮ੍ਮਾ ਕੇਹਿਚਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਹਗਤਾ ਸਹਜਾਤਾ ਸਂਸਟ੍ਠਾ ਏਕੁਪ੍ਪਾਦਾ ਏਕਨਿਰੋਧਾ ਏਕਵਤ੍ਥੁਕਾ ਏਕਾਰਮ੍ਮਣਾ, ਨੋ ਚ ਵਤ ਰੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ – ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਕੇਚਿ ਧਮ੍ਮਾ ਕੇਹਿਚਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ.

ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਸਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਸਹਜਾਤੋਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਹਞ੍ਚਿ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਸਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਸਹਜਾਤੋ, ਤੇਨ ਵਤ ਰੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ – ‘‘ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਸਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ.

ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਸਹਜਾਤੋਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਹਞ੍ਚਿ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਸਹਜਾਤੋ, ਤੇਨ ਵਤ ਰੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ – ‘‘ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ.

ਸਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ … ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧੋ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਵੇਦਨਾਖਨ੍ਧੇਨ… ਸਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ… ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਸਹਜਾਤੋਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਹਞ੍ਚਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਸਹਜਾਤੋ, ਤੇਨ ਵਤ ਰੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ – ‘‘ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ.

੪੭੪. ਯਥਾ ਤਿਲਮ੍ਹਿ ਤੇਲਂ ਅਨੁਗਤਂ ਅਨੁਪਵਿਟ੍ਠਂ, ਉਚ੍ਛੁਮ੍ਹਿ ਰਸੋ ਅਨੁਗਤੋ ਅਨੁਪਵਿਟ੍ਠੋ; ਏਵਮੇਵ ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਤੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਅਨੁਗਤਾ ਅਨੁਪਵਿਟ੍ਠਾਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ…ਪੇ….

ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਕਥਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੭. ਸਤ੍ਤਮਵਗ੍ਗੋ

(੬੫) ੩. ਚੇਤਸਿਕਕਥਾ

੪੭੫. ਨਤ੍ਥਿ ਚੇਤਸਿਕੋ ਧਮ੍ਮੋਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਨਨੁ ਅਤ੍ਥਿ ਕੇਚਿ ਧਮ੍ਮਾ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਹਗਤਾ ਸਹਜਾਤਾ ਸਂਸਟ੍ਠਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਏਕੁਪ੍ਪਾਦਾ ਏਕਨਿਰੋਧਾ ਏਕਵਤ੍ਥੁਕਾ ਏਕਾਰਮ੍ਮਣਾਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਹਞ੍ਚਿ ਅਤ੍ਥਿ ਕੇਚਿ ਧਮ੍ਮਾ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਹਗਤਾ ਸਹਜਾਤਾ ਸਂਸਟ੍ਠਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਏਕੁਪ੍ਪਾਦਾ ਏਕਨਿਰੋਧਾ ਏਕਵਤ੍ਥੁਕਾ ਏਕਾਰਮ੍ਮਣਾ, ਨੋ ਚ ਵਤ ਰੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ – ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਚੇਤਸਿਕੋ ਧਮ੍ਮੋ’’ਤਿ.

ਫਸ੍ਸੋ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਹਜਾਤੋਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਹਞ੍ਚਿ ਫਸ੍ਸੋ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਹਜਾਤੋ, ਤੇਨ ਵਤ ਰੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ – ‘‘ਫਸ੍ਸੋ ਚੇਤਸਿਕੋ’’ਤਿ. ਵੇਦਨਾ…ਪੇ… ਸਞ੍ਞਾ… ਚੇਤਨਾ… ਸਦ੍ਧਾ… ਵੀਰਿਯਂ… ਸਤਿ… ਸਮਾਧਿ… ਪਞ੍ਞਾ… ਰਾਗੋ… ਦੋਸੋ… ਮੋਹੋ…ਪੇ… ਅਨੋਤ੍ਤਪ੍ਪਂ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਹਜਾਤਨ੍ਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਹਞ੍ਚਿ ਅਨੋਤ੍ਤਪ੍ਪਂ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਹਜਾਤਂ, ਤੇਨ ਵਤ ਰੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ – ‘‘ਅਨੋਤ੍ਤਪ੍ਪਂ ਚੇਤਸਿਕ’’ਨ੍ਤਿ.

੪੭੬. ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਹਜਾਤਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਚੇਤਸਿਕਾਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਫਸ੍ਸੇਨ ਸਹਜਾਤਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਫਸ੍ਸਸਿਕਾਤਿ [ਫਸ੍ਸਿਕਾਤਿ (ਪੀ. ਅਟ੍ਠ.)]? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਹਜਾਤਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਚੇਤਸਿਕਾਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਵੇਦਨਾਯ… ਸਞ੍ਞਾਯ… ਚੇਤਨਾਯ… ਸਦ੍ਧਾਯ… ਵੀਰਿਯੇਨ… ਸਤਿਯਾ… ਸਮਾਧਿਨਾ… ਪਞ੍ਞਾਯ… ਰਾਗੇਨ… ਦੋਸੇਨ… ਮੋਹੇਨ…ਪੇ… ਅਨੋਤ੍ਤਪ੍ਪੇਨ ਸਹਜਾਤਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਅਨੋਤ੍ਤਪ੍ਪਾਸਿਕਾਤਿ [ਅਨੋਤ੍ਤਪ੍ਪਿਕਾਤਿ (?)]? ਆਮਨ੍ਤਾ.

੪੭੭. ਨਤ੍ਥਿ ਚੇਤਸਿਕੋ ਧਮ੍ਮੋਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਨਨੁ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾ –

‘‘ਚਿਤ੍ਤਞ੍ਹਿਦਂ ਚੇਤਸਿਕਾ ਚ ਧਮ੍ਮਾ,

ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਸਂਵਿਦਿਤਸ੍ਸ ਹੋਨ੍ਤਿ;

ਹੀਨਪ੍ਪਣੀਤਂ ਤਦੁਭਯੇ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ,

ਸਮ੍ਮਦ੍ਦਸੋ ਵੇਦਿ ਪਲੋਕਧਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਤ੍ਥੇਵ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੋਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਤੇਨ ਹਿ ਅਤ੍ਥਿ ਚੇਤਸਿਕੋ ਧਮ੍ਮੋਤਿ.

ਨਤ੍ਥਿ ਚੇਤਸਿਕੋ ਧਮ੍ਮੋਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਨਨੁ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾ – ‘‘ਇਧ, ਕੇਵਟ੍ਟ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਰਸਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਚਿਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਆਦਿਸਤਿ ਚੇਤਸਿਕਮ੍ਪਿ ਆਦਿਸਤਿ ਵਿਤਕ੍ਕਿਤਮ੍ਪਿ ਆਦਿਸਤਿ ਵਿਚਾਰਿਤਮ੍ਪਿ ਆਦਿਸਤਿ – ‘ਏਵਮ੍ਪਿ ਤੇ ਮਨੋ, ਇਤ੍ਥਮ੍ਪਿ ਤੇ ਮਨੋ, ਇਤਿਪਿ ਤੇ ਚਿਤ੍ਤ’’’ਨ੍ਤਿ [ਦੀ. ਨਿ. ੧.੪੮੫]. ਅਤ੍ਥੇਵ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੋਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਤੇਨ ਹਿ ਅਤ੍ਥਿ ਚੇਤਸਿਕੋ ਧਮ੍ਮੋਤਿ.

ਚੇਤਸਿਕਕਥਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੭. ਸਤ੍ਤਮਵਗ੍ਗੋ

(੬੬) ੪. ਦਾਨਕਥਾ

੪੭੮. ਚੇਤਸਿਕੋ ਧਮ੍ਮੋ ਦਾਨਨ੍ਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਲਬ੍ਭਾ ਚੇਤਸਿਕੋ ਧਮ੍ਮੋ ਪਰੇਸਂ ਦਾਤੁਨ੍ਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ …ਪੇ… ਲਬ੍ਭਾ ਚੇਤਸਿਕੋ ਧਮ੍ਮੋ ਪਰੇਸਂ ਦਾਤੁਨ੍ਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਲਬ੍ਭਾ ਫਸ੍ਸੋ ਪਰੇਸਂ ਦਾਤੁਨ੍ਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ …ਪੇ… ਲਬ੍ਭਾ ਵੇਦਨਾ…ਪੇ… ਸਞ੍ਞਾ… ਚੇਤਨਾ… ਸਦ੍ਧਾ… ਵੀਰਿਯਂ… ਸਤਿ… ਸਮਾਧਿ… ਪਞ੍ਞਾ ਪਰੇਸਂ ਦਾਤੁਨ੍ਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ…ਪੇ….

੪੭੯. ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ – ਚੇਤਸਿਕੋ ਧਮ੍ਮੋ ਦਾਨਨ੍ਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਦਾਨਂ ਅਨਿਟ੍ਠਫਲਂ ਅਕਨ੍ਤਫਲਂ ਅਮਨੁਞ੍ਞਫਲਂ ਸੇਚਨਕਫਲਂ ਦੁਕ੍ਖੁਦ੍ਰਯਂ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕਨ੍ਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ…ਪੇ… ਨਨੁ ਦਾਨਂ ਇਟ੍ਠਫਲਂ ਕਨ੍ਤਫਲਂ ਮਨੁਞ੍ਞਫਲਂ ਅਸੇਚਨਕਫਲਂ ਸੁਖੁਦ੍ਰਯਂ ਸੁਖਵਿਪਾਕਨ੍ਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਹਞ੍ਚਿ ਦਾਨਂ ਇਟ੍ਠਫਲਂ ਕਨ੍ਤਫਲਂ ਮਨੁਞ੍ਞਫਲਂ ਅਸੇਚਨਕਫਲਂ ਸੁਖੁਦ੍ਰਯਂ ਸੁਖਵਿਪਾਕਂ, ਤੇਨ ਵਤ ਰੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ – ‘‘ਚੇਤਸਿਕੋ ਧਮ੍ਮੋ ਦਾਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਦਾਨਂ ਇਟ੍ਠਫਲਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾ, ਚੀਵਰਂ ਦਾਨਨ੍ਤਿ [ਉਪਰਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾਯ ਪਰਵਾਦੀਪੁਚ੍ਛਾਯ ਸਦਿਸਾ, ਅਟ੍ਠਕਥਾ ਓਲੋਕੇਤਬ੍ਬਾ]? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਚੀਵਰਂ ਇਟ੍ਠਫਲਂ ਕਨ੍ਤਫਲਂ ਮਨੁਞ੍ਞਫਲਂ ਅਸੇਚਨਕਫਲਂ ਸੁਖੁਦ੍ਰਯਂ ਸੁਖਵਿਪਾਕਨ੍ਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ…ਪੇ… ਦਾਨਂ ਇਟ੍ਠਫਲਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾ, ਪਿਣ੍ਡਪਾਤੋ ਸੇਨਾਸਨਂ ਗਿਲਾਨਪਚ੍ਚਯਭੇਸਜ੍ਜਪਰਿਕ੍ਖਾਰੋ ਦਾਨਨ੍ਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਗਿਲਾਨਪਚ੍ਚਯਭੇਸਜ੍ਜਪਰਿਕ੍ਖਾਰੋ ਇਟ੍ਠਫਲੋ ਕਨ੍ਤਫਲੋ ਮਨੁਞ੍ਞਫਲੋ ਅਸੇਚਨਕਫਲੋ ਸੁਖੁਦ੍ਰਯੋ ਸੁਖਵਿਪਾਕੋਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ…ਪੇ….

੪੮੦. ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ – ‘‘ਚੇਤਸਿਕੋ ਧਮ੍ਮੋ ਦਾਨ’’ਨ੍ਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਨਨੁ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾ –

‘‘ਸਦ੍ਧਾ ਹਿਰਿਯਂ ਕੁਸਲਞ੍ਚ ਦਾਨਂ,

ਧਮ੍ਮਾ ਏਤੇ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਾਨੁਯਾਤਾ;

ਏਤਞ੍ਹਿ ਮਗ੍ਗਂ ਦਿਵਿਯਂ ਵਦਨ੍ਤਿ,

ਏਤੇਨ ਹਿ ਗਚ੍ਛਤਿ ਦੇਵਲੋਕ’’ਨ੍ਤਿ [ਅ. ਨਿ. ੮.੩੨].

ਅਤ੍ਥੇਵ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੋਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਤੇਨ ਹਿ ਚੇਤਸਿਕੋ ਧਮ੍ਮੋ ਦਾਨਨ੍ਤਿ.

ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ – ‘‘ਚੇਤਸਿਕੋ ਧਮ੍ਮੋ ਦਾਨ’’ਨ੍ਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਨਨੁ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾ – ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦਾਨਾਨਿ ਮਹਾਦਾਨਾਨਿ ਅਗ੍ਗਞ੍ਞਾਨਿ ਰਤ੍ਤਞ੍ਞਾਨਿ ਵਂਸਞ੍ਞਾਨਿ ਪੋਰਾਣਾਨਿ ਅਸਙ੍ਕਿਣ੍ਣਾਨਿ ਅਸਙ੍ਕਿਣ੍ਣਪੁਬ੍ਬਾਨਿ, ਨ ਸਙ੍ਕਿਯਨ੍ਤਿ ਨ ਸਙ੍ਕਿਯਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਅਪ੍ਪਟਿਕੁਟ੍ਠਾਨਿ ਸਮਣੇਹਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਹਿ ਵਿਞ੍ਞੂਹਿ! ਕਤਮਾਨਿ ਪਞ੍ਚ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਂ ਪਹਾਯ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਅਪਰਿਮਾਣਾਨਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਅਭਯਂ ਦੇਤਿ ਅਵੇਰਂ ਦੇਤਿ ਅਬ੍ਯਾਬਜ੍ਝਂ [ਅਬ੍ਯਾਪਜ੍ਝਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕ.)] ਦੇਤਿ. ਅਪਰਿਮਾਣਾਨਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਅਭਯਂ ਦਤ੍ਵਾ ਅਵੇਰਂ ਦਤ੍ਵਾ ਅਬ੍ਯਾਬਜ੍ਝਂ ਦਤ੍ਵਾ ਅਪਰਿਮਾਣਸ੍ਸ ਅਭਯਸ੍ਸ ਅਵੇਰਸ੍ਸ ਅਬ੍ਯਾਬਜ੍ਝਸ੍ਸ ਭਾਗੀ ਹੋਤਿ. ਇਦਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਠਮਂ ਦਾਨਂ ਮਹਾਦਾਨਂ ਅਗ੍ਗਞ੍ਞਂ ਰਤ੍ਤਞ੍ਞਂ ਵਂਸਞ੍ਞਂ ਪੋਰਾਣਂ ਅਸਙ੍ਕਿਣ੍ਣਂ ਅਸਙ੍ਕਿਣ੍ਣਪੁਬ੍ਬਂ, ਨ ਸਙ੍ਕਿਯਤਿ ਨ ਸਙ੍ਕਿਯਿਸ੍ਸਤਿ, ਅਪ੍ਪਟਿਕੁਟ੍ਠਂ ਸਮਣੇਹਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਹਿ ਵਿਞ੍ਞੂਹਿ. ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਂ ਪਹਾਯ…ਪੇ… ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰਂ ਪਹਾਯ…ਪੇ… ਮੁਸਾਵਾਦਂ ਪਹਾਯ…ਪੇ… ਸੁਰਾਮੇਰਯਮਜ੍ਜਪਮਾਦਟ੍ਠਾਨਂ ਪਹਾਯ ਸੁਰਾਮੇਰਯਮਜ੍ਜਪਮਾਦਟ੍ਠਾਨਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਸੁਰਾਮੇਰਯਮਜ੍ਜਪਮਾਦਟ੍ਠਾਨਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਅਪਰਿਮਾਣਾਨਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਅਭਯਂ ਦੇਤਿ ਅਵੇਰਂ ਦੇਤਿ ਅਬ੍ਯਾਬਜ੍ਝਂ ਦੇਤਿ. ਅਪਰਿਮਾਣਾਨਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਅਭਯਂ ਦਤ੍ਵਾ ਅਵੇਰਂ ਦਤ੍ਵਾ ਅਬ੍ਯਾਬਜ੍ਝਂ ਦਤ੍ਵਾ ਅਪਰਿਮਾਣਸ੍ਸ ਅਭਯਸ੍ਸ ਅਵੇਰਸ੍ਸ ਅਬ੍ਯਾਬਜ੍ਝਸ੍ਸ ਭਾਗੀ ਹੋਤਿ. ਇਦਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚਮਂ ਦਾਨਂ ਮਹਾਦਾਨਂ ਅਗ੍ਗਞ੍ਞਂ ਰਤ੍ਤਞ੍ਞਂ ਵਂਸਞ੍ਞਂ ਪੋਰਾਣਂ ਅਸਙ੍ਕਿਣ੍ਣਂ ਅਸਙ੍ਕਿਣ੍ਣਪੁਬ੍ਬਂ, ਨ ਸਙ੍ਕਿਯਤਿ ਨ ਸਙ੍ਕਿਯਿਸ੍ਸਤਿ, ਅਪ੍ਪਟਿਕੁਟ੍ਠਂ ਸਮਣੇਹਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਹਿ ਵਿਞ੍ਞੂਹਿ. ਇਮਾਨਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚ ਦਾਨਾਨਿ ਮਹਾਦਾਨਾਨਿ ਅਗ੍ਗਞ੍ਞਾਨਿ ਰਤ੍ਤਞ੍ਞਾਨਿ ਵਂਸਞ੍ਞਾਨਿ ਪੋਰਾਣਾਨਿ ਅਸਙ੍ਕਿਣ੍ਣਾਨਿ ਅਸਙ੍ਕਿਣ੍ਣਪੁਬ੍ਬਾਨਿ, ਨ ਸਙ੍ਕਿਯਨ੍ਤਿ ਨ ਸਙ੍ਕਿਯਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਅਪ੍ਪਟਿਕੁਟ੍ਠਾਨਿ ਸਮਣੇਹਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਹਿ ਵਿਞ੍ਞੂਹੀ’’ਤਿ [ਅ. ਨਿ. ੮.੩੯]. ਅਤ੍ਥੇਵ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੋਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਤੇਨ ਹਿ ਚੇਤਸਿਕੋ ਧਮ੍ਮੋ ਦਾਨਨ੍ਤਿ.

੪੮੧. ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ – ‘‘ਦੇਯ੍ਯਧਮ੍ਮੋ ਦਾਨ’’ਨ੍ਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਨਨੁ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾ – ‘‘ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਅਨ੍ਨਂ ਦੇਤਿ, ਪਾਨਂ ਦੇਤਿ, ਵਤ੍ਥਂ ਦੇਤਿ, ਯਾਨਂ ਦੇਤਿ, ਮਾਲਂ ਦੇਤਿ, ਗਨ੍ਧਂ ਦੇਤਿ, ਵਿਲੇਪਨਂ ਦੇਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਂ ਦੇਤਿ, ਆਵਸਥਂ ਦੇਤਿ, ਪਦੀਪੇਯ੍ਯਂ ਦੇਤੀ’’ਤਿ [ਸਂ. ਨਿ. ੩.੩੬੨-੩੯੧ ਥੋਕਂ ਵਿਸਦਿਸਂ]! ਅਤ੍ਥੇਵ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੋਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਤੇਨ ਹਿ ਦੇਯ੍ਯਧਮ੍ਮੋ ਦਾਨਨ੍ਤਿ.

੪੮੨. ਦੇਯ੍ਯਧਮ੍ਮੋ ਦਾਨਨ੍ਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਦੇਯ੍ਯਧਮ੍ਮੋ ਇਟ੍ਠਫਲੋ ਕਨ੍ਤਫਲੋ ਮਨੁਞ੍ਞਫਲੋ ਅਸੇਚਨਕਫਲੋ ਸੁਖੁਦ੍ਰਯੋ ਸੁਖਵਿਪਾਕੋਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ…ਪੇ… ਦਾਨਂ ਇਟ੍ਠਫਲਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾ, ਚੀਵਰਂ ਦਾਨਨ੍ਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਚੀਵਰਂ ਇਟ੍ਠਫਲਂ ਕਨ੍ਤਫਲਂ ਮਨੁਞ੍ਞਫਲਂ ਅਸੇਚਨਕਫਲਂ ਸੁਖੁਦ੍ਰਯਂ ਸੁਖਵਿਪਾਕਨ੍ਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ…ਪੇ… ਦਾਨਂ ਇਟ੍ਠਫਲਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾ, ਪਿਣ੍ਡਪਾਤੋ ਦਾਨਂ… ਸੇਨਾਸਨਂ ਦਾਨਂ… ਗਿਲਾਨਪਚ੍ਚਯਭੇਸਜ੍ਜਪਰਿਕ੍ਖਾਰੋ ਦਾਨਨ੍ਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਗਿਲਾਨਪਚ੍ਚਯਭੇਸਜ੍ਜਪਰਿਕ੍ਖਾਰੋ ਇਟ੍ਠਫਲੋ ਕਨ੍ਤਫਲੋ ਮਨੁਞ੍ਞਫਲੋ ਅਸੇਚਨਕਫਲੋ ਸੁਖੁਦ੍ਰਯੋ ਸੁਖਵਿਪਾਕੋਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ…ਪੇ… ਤੇਨ ਹਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ – ‘‘ਦੇਯ੍ਯਧਮ੍ਮੋ ਦਾਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਦਾਨਕਥਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੭. ਸਤ੍ਤਮਵਗ੍ਗੋ

(੬੭) ੫. ਪਰਿਭੋਗਮਯਪੁਞ੍ਞਕਥਾ

੪੮੩. ਪਰਿਭੋਗਮਯਂ ਪੁਞ੍ਞਂ ਵਡ੍ਢਤੀਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਪਰਿਭੋਗਮਯੋ ਫਸ੍ਸੋ ਵਡ੍ਢਤਿ, ਵੇਦਨਾ ਵਡ੍ਢਤਿ, ਸਞ੍ਞਾ ਵਡ੍ਢਤਿ, ਚੇਤਨਾ ਵਡ੍ਢਤਿ, ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਡ੍ਢਤਿ, ਸਦ੍ਧਾ ਵਡ੍ਢਤਿ, ਵੀਰਿਯਂ ਵਡ੍ਢਤਿ, ਸਤਿ ਵਡ੍ਢਤਿ, ਸਮਾਧਿ ਵਡ੍ਢਤਿ, ਪਞ੍ਞਾ ਵਡ੍ਢਤੀਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ…ਪੇ….

ਪਰਿਭੋਗਮਯਂ ਪੁਞ੍ਞਂ ਵਡ੍ਢਤੀਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਲਤਾ ਵਿਯ ਵਡ੍ਢਤਿ, ਮਾਲੁਵਾ ਵਿਯ ਵਡ੍ਢਤਿ, ਰੁਕ੍ਖੋ ਵਿਯ ਵਡ੍ਢਤਿ, ਤਿਣਂ ਵਿਯ ਵਡ੍ਢਤਿ, ਮੁਞ੍ਜਪੁਞ੍ਜੋ ਵਿਯ ਵਡ੍ਢਤੀਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ…ਪੇ….

੪੮੪. ਪਰਿਭੋਗਮਯਂ ਪੁਞ੍ਞਂ ਵਡ੍ਢਤੀਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਦਾਯਕੋ ਦਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਨ ਸਮਨ੍ਨਾਹਰਤਿ, ਹੋਤਿ ਪੁਞ੍ਞਨ੍ਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਅਨਾਵਟ੍ਟੇਨ੍ਤਸ੍ਸ [ਅਨਾਵਟ੍ਟਨ੍ਤਸ੍ਸ (ਸੀ. ਪੀ. ਕ.), ਅਨਾਵਜ੍ਝਨ੍ਤਸ੍ਸ (ਸ੍ਯਾ.)] ਹੋਤਿ… ਅਨਾਭੋਗਸ੍ਸ ਹੋਤਿ… ਅਸਮਨ੍ਨਾਹਰਨ੍ਤਸ੍ਸ ਹੋਤਿ… ਅਮਨਸਿਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਹੋਤਿ… ਅਚੇਤਯਨ੍ਤਸ੍ਸ ਹੋਤਿ… ਅਪਤ੍ਥਯਨ੍ਤਸ੍ਸ ਹੋਤਿ… ਅਪ੍ਪਣਿਦਹਨ੍ਤਸ੍ਸ ਹੋਤੀਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ…ਪੇ… ਨਨੁ ਆਵਟ੍ਟੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਹੋਤਿ… ਆਭੋਗਸ੍ਸ ਹੋਤਿ… ਸਮਨ੍ਨਾਹਰਨ੍ਤਸ੍ਸ ਹੋਤਿ… ਮਨਸਿਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਹੋਤਿ… ਚੇਤਯਨ੍ਤਸ੍ਸ ਹੋਤਿ… ਪਤ੍ਥਯਨ੍ਤਸ੍ਸ ਹੋਤਿ… ਪਣਿਦਹਨ੍ਤਸ੍ਸ ਹੋਤੀਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਹਞ੍ਚਿ ਆਵਟ੍ਟੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਹੋਤਿ… ਆਭੋਗਸ੍ਸ ਹੋਤਿ… ਸਮਨ੍ਨਾਹਰਨ੍ਤਸ੍ਸ ਹੋਤਿ… ਮਨਸਿਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਹੋਤਿ… ਚੇਤਯਨ੍ਤਸ੍ਸ ਹੋਤਿ… ਪਤ੍ਥਯਨ੍ਤਸ੍ਸ ਹੋਤਿ… ਪਣਿਦਹਨ੍ਤਸ੍ਸ ਹੋਤਿ, ਨੋ ਚ ਵਤ ਰੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ – ‘‘ਪਰਿਭੋਗਮਯਂ ਪੁਞ੍ਞਂ ਵਡ੍ਢਤੀ’’ਤਿ.

੪੮੫. ਪਰਿਭੋਗਮਯਂ ਪੁਞ੍ਞਂ ਵਡ੍ਢਤੀਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਦਾਯਕੋ ਦਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕਂ ਵਿਤਕ੍ਕੇਤਿ, ਬ੍ਯਾਪਾਦਵਿਤਕ੍ਕਂ ਵਿਤਕ੍ਕੇਤਿ, ਵਿਹਿਂਸਾਵਿਤਕ੍ਕਂ ਵਿਤਕ੍ਕੇਤਿ, ਹੋਤਿ ਪੁਞ੍ਞਨ੍ਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਫਸ੍ਸਾਨਂ…ਪੇ… ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਚਿਤ੍ਤਾਨਂ ਸਮੋਧਾਨਂ ਹੋਤੀਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ…ਪੇ… ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਫਸ੍ਸਾਨਂ…ਪੇ… ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਚਿਤ੍ਤਾਨਂ ਸਮੋਧਾਨਂ ਹੋਤੀਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾ ਸਾਵਜ੍ਜਾਨਵਜ੍ਜਾ ਹੀਨਪਣੀਤਾ ਕਣ੍ਹਸੁਕ੍ਕਸਪ੍ਪਟਿਭਾਗਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮ੍ਮੁਖੀਭਾਵਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ…ਪੇ… ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾ ਸਾਵਜ੍ਜਾਨਵਜ੍ਜਾ ਹੀਨਪਣੀਤਾ ਕਣ੍ਹਸੁਕ੍ਕਸਪ੍ਪਟਿਭਾਗਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮ੍ਮੁਖੀਭਾਵਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਨਨੁ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾ – ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੁਵਿਦੂਰਵਿਦੂਰਾਨਿ! ਕਤਮਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ? ਨਭਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਥਵੀ ਚ – ਇਦਂ ਪਠਮਂ ਸੁਵਿਦੂਰਵਿਦੂਰਂ. ਓਰਿਮਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤੀਰਂ ਸਮੁਦ੍ਦਸ੍ਸ ਪਾਰਿਮਞ੍ਚ ਤੀਰਂ – ਇਦਂ ਦੁਤਿਯਂ ਸੁਵਿਦੂਰਵਿਦੂਰਂ. ਯਤੋ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵੇਰੋਚਨੋ ਅਬ੍ਭੁਦੇਤਿ ਯਤ੍ਥ ਚ ਅਤ੍ਥਮੇਤਿ – ਇਦਂ ਤਤਿਯਂ ਸੁਵਿਦੂਰਵਿਦੂਰਂ. ਸਤਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੋ ਅਸਤਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮੋ – ਇਦਂ ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਸੁਵਿਦੂਰਵਿਦੂਰਂ. ਇਮਾਨਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸੁਵਿਦੂਰਵਿਦੂਰਾਨੀਤਿ.

‘‘ਨਭਞ੍ਚ ਦੂਰੇ ਪਥਵੀ ਚ ਦੂਰੇ,

ਪਾਰਂ ਸਮੁਦ੍ਦਸ੍ਸ ਤਦਾਹੁ ਦੂਰੇ;

ਯਤੋ ਚ ਵੇਰੋਚਨੋ ਅਬ੍ਭੁਦੇਤਿ,

ਪਭਙ੍ਕਰੋ ਯਤ੍ਥ ਚ ਅਤ੍ਥਮੇਤਿ.

‘‘ਤਤੋ ਹਵੇ ਦੂਰਤਰਂ ਵਦਨ੍ਤਿ,

ਸਤਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਂ ਅਸਤਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਂ;

ਅਬ੍ਯਾਯਿਕੋ ਹੋਤਿ ਸਤਂ ਸਮਾਗਮੋ,

ਯਾਵਮ੍ਪਿ ਤਿਟ੍ਠੇਯ੍ਯ ਤਥੇਵ ਹੋਤਿ.

‘‘ਖਿਪ੍ਪਞ੍ਹਿ ਵੇਤਿ [ਖਿਪ੍ਪਂਹਵੇਤਿ (ਬਹੂਸੁ)] ਅਸਤਂ ਸਮਾਗਮੋ;

ਤਸ੍ਮਾ ਸਤਂ ਧਮ੍ਮੋ ਅਸਬ੍ਭਿ ਆਰਕਾ’’ਤਿ [ਅ. ਨਿ. ੪.੪੭].

ਅਤ੍ਥੇਵ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੋਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਤੇਨ ਹਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ – ‘‘ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾ ਸਾਵਜ੍ਜਾਨਵਜ੍ਜਾ ਹੀਨਪਣੀਤਾ ਕਣ੍ਹਸੁਕ੍ਕਸਪ੍ਪਟਿਭਾਗਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮ੍ਮੁਖੀਭਾਵਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

੪੮੬. ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ – ‘‘ਪਰਿਭੋਗਮਯਂ ਪੁਞ੍ਞਂ ਵਡ੍ਢਤੀ’’ਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਨਨੁ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾ –

‘‘ਆਰਾਮਰੋਪਾ ਵਨਰੋਪਾ, ਯੇ ਜਨਾ ਸੇਤੁਕਾਰਕਾ;

ਪਪਞ੍ਚ ਉਦਪਾਨਞ੍ਚ, ਯੇ ਦਦਨ੍ਤਿ ਉਪਸ੍ਸਯਂ.

‘‘ਤੇਸਂ ਦਿਵਾ ਚ ਰਤ੍ਤੋ ਚ, ਸਦਾ ਪੁਞ੍ਞਂ ਪਵਡ੍ਢਤਿ;

ਧਮ੍ਮਟ੍ਠਾ ਸੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਤੇ ਜਨਾ ਸਗ੍ਗਗਾਮਿਨੋ’’ਤਿ [ਸਂ. ਨਿ. ੧.੪੭].

ਅਤ੍ਥੇਵ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੋਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਤੇਨ ਹਿ ਪਰਿਭੋਗਮਯਂ ਪੁਞ੍ਞਂ ਵਡ੍ਢਤੀਤਿ.

ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ – ‘‘ਪਰਿਭੋਗਮਯਂ ਪੁਞ੍ਞਂ ਵਡ੍ਢਤੀ’’ਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਨਨੁ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾ – ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਨ੍ਦਾ ਕੁਸਲਾਭਿਸਨ੍ਦਾ ਸੁਖਸ੍ਸਾਹਾਰਾ ਸੋਵਗ੍ਗਿਕਾ ਸੁਖਵਿਪਾਕਾ ਸਗ੍ਗਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕਾ ਇਟ੍ਠਾਯ ਕਨ੍ਤਾਯ ਮਨਾਪਾਯ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ! ਕਤਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ? ਯਸ੍ਸ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਚੀਵਰਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਮਾਨੋ ਅਪ੍ਪਮਾਣਂ ਚੇਤੋਸਮਾਧਿਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ, ਅਪ੍ਪਮਾਣੋ ਤਸ੍ਸ ਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਨ੍ਦੋ ਕੁਸਲਾਭਿਸਨ੍ਦੋ ਸੁਖਸ੍ਸਾਹਾਰੋ ਸੋਵਗ੍ਗਿਕੋ ਸੁਖਵਿਪਾਕੋ ਸਗ੍ਗਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕੋ ਇਟ੍ਠਾਯ ਕਨ੍ਤਾਯ ਮਨਾਪਾਯ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ. ਯਸ੍ਸ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਮਾਨੋ…ਪੇ… ਸੇਨਾਸਨਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਮਾਨੋ…ਪੇ… ਗਿਲਾਨਪਚ੍ਚਯਭੇਸਜ੍ਜਪਰਿਕ੍ਖਾਰਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਮਾਨੋ ਅਪ੍ਪਮਾਣਂ ਚੇਤੋਸਮਾਧਿਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ, ਅਪ੍ਪਮਾਣੋ ਤਸ੍ਸ ਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਨ੍ਦੋ ਕੁਸਲਾਭਿਸਨ੍ਦੋ ਸੁਖਸ੍ਸਾਹਾਰੋ ਸੋਵਗ੍ਗਿਕੋ ਸੁਖਵਿਪਾਕੋ ਸਗ੍ਗਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕੋ ਇਟ੍ਠਾਯ ਕਨ੍ਤਾਯ ਮਨਾਪਾਯ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਨ੍ਦਾ ਕੁਸਲਾਭਿਸਨ੍ਦਾ ਸੁਖਸ੍ਸਾਹਾਰਾ ਸੋਵਗ੍ਗਿਕਾ ਸੁਖਵਿਪਾਕਾ ਸਗ੍ਗਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕਾ ਇਟ੍ਠਾਯ ਕਨ੍ਤਾਯ ਮਨਾਪਾਯ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀ’’ਤਿ [ਅ. ਨਿ. ੪.੫੧]. ਅਤ੍ਥੇਵ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੋਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਤੇਨ ਹਿ ਪਰਿਭੋਗਮਯਂ ਪੁਞ੍ਞਂ ਵਡ੍ਢਤੀਤਿ.

੪੮੭. ਪਰਿਭੋਗਮਯਂ ਪੁਞ੍ਞਂ ਵਡ੍ਢਤੀਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਦਾਯਕੋ ਦਾਨਂ ਦੇਤਿ, ਪਟਿਗ੍ਗਾਹਕੋ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਨ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਤਿ ਛਡ੍ਡੇਤਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤਿ, ਹੋਤਿ ਪੁਞ੍ਞਨ੍ਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਹਞ੍ਚਿ ਦਾਯਕੋ ਦਾਨਂ ਦੇਤਿ, ਪਟਿਗ੍ਗਾਹਕੋ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਨ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਤਿ ਛਡ੍ਡੇਤਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤਿ, ਹੋਤਿ ਪੁਞ੍ਞਂ; ਨੋ ਚ ਵਤ ਰੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ – ‘‘ਪਰਿਭੋਗਮਯਂ ਪੁਞ੍ਞਂ ਵਡ੍ਢਤੀ’’ਤਿ.

ਪਰਿਭੋਗਮਯਂ ਪੁਞ੍ਞਂ ਵਡ੍ਢਤੀਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਦਾਯਕੋ ਦਾਨਂ ਦੇਤਿ, ਪਟਿਗ੍ਗਾਹਕੇ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤੇ ਰਾਜਾਨੋ ਵਾ ਹਰਨ੍ਤਿ, ਚੋਰਾ ਵਾ ਹਰਨ੍ਤਿ, ਅਗ੍ਗਿ ਵਾ ਦਹਤਿ, ਉਦਕਂ ਵਾ ਵਹਤਿ, ਅਪ੍ਪਿਯਾ ਵਾ ਦਾਯਾਦਾ ਹਰਨ੍ਤਿ, ਹੋਤਿ ਪੁਞ੍ਞਨ੍ਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਹਞ੍ਚਿ ਦਾਯਕੋ ਦਾਨਂ ਦੇਤਿ, ਪਟਿਗ੍ਗਾਹਕੇ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤੇ ਰਾਜਾਨੋ ਵਾ ਹਰਨ੍ਤਿ, ਚੋਰਾ ਵਾ ਹਰਨ੍ਤਿ, ਅਗ੍ਗਿ ਵਾ ਦਹਤਿ, ਉਦਕਂ ਵਾ ਵਹਤਿ, ਅਪ੍ਪਿਯਾ ਵਾ ਦਾਯਾਦਾ ਹਰਨ੍ਤਿ, ਹੋਤਿ ਪੁਞ੍ਞਂ; ਨੋ ਚ ਵਤ ਰੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ – ‘‘ਪਰਿਭੋਗਮਯਂ ਪੁਞ੍ਞਂ ਵਡ੍ਢਤੀ’’ਤਿ.

ਪਰਿਭੋਗਮਯਪੁਞ੍ਞਕਥਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੭. ਸਤ੍ਤਮਵਗ੍ਗੋ

(੬੮) ੬. ਇਤੋਦਿਨ੍ਨਕਥਾ

੪੮੮. ਇਤੋ ਦਿਨ੍ਨੇਨ ਤਤ੍ਥ ਯਾਪੇਨ੍ਤੀਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਇਤੋ ਚੀਵਰਂ ਦੇਨ੍ਤਿ ਤਂ ਚੀਵਰਂ ਤਤ੍ਥ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ…ਪੇ… ਇਤੋ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਂ ਦੇਨ੍ਤਿ, ਇਤੋ ਸੇਨਾਸਨਂ ਦੇਨ੍ਤਿ, ਇਤੋ ਗਿਲਾਨਪਚ੍ਚਯਭੇਸਜ੍ਜਪਰਿਕ੍ਖਾਰਂ ਦੇਨ੍ਤਿ, ਇਤੋ ਖਾਦਨੀਯਂ ਦੇਨ੍ਤਿ, ਇਤੋ ਭੋਜਨੀਯਂ ਦੇਨ੍ਤਿ, ਇਤੋ ਪਾਨੀਯਂ ਦੇਨ੍ਤਿ; ਤਂ ਪਾਨੀਯਂ ਤਤ੍ਥ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ…ਪੇ….

ਇਤੋ ਦਿਨ੍ਨੇਨ ਤਤ੍ਥ ਯਾਪੇਨ੍ਤੀਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਅਞ੍ਞੋ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਕਾਰਕੋ ਪਰਕਤਂ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਅਞ੍ਞੋ ਕਰੋਤਿ, ਅਞ੍ਞੋ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤੀਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ…ਪੇ….

੪੮੯. ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ – ‘‘ਇਤੋ ਦਿਨ੍ਨੇਨ ਤਤ੍ਥ ਯਾਪੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਨਨੁ ਪੇਤਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਥਾਯ ਦਾਨਂ ਦੇਨ੍ਤਂ ਅਨੁਮੋਦੇਨ੍ਤਿ, ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਸਾਦੇਨ੍ਤਿ, ਪੀਤਿਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਨ੍ਤਿ, ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ ਪਟਿਲਭਨ੍ਤੀਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਹਞ੍ਚਿ ਪੇਤਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਥਾਯ ਦਾਨਂ ਦੇਨ੍ਤਂ ਅਨੁਮੋਦੇਨ੍ਤਿ, ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਸਾਦੇਨ੍ਤਿ, ਪੀਤਿਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਨ੍ਤਿ, ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ ਪਟਿਲਭਨ੍ਤਿ; ਤੇਨ ਵਤ ਰੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ – ‘‘ਇਤੋ ਦਿਨ੍ਨੇਨ ਤਤ੍ਥ ਯਾਪੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

੪੯੦. ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ – ‘‘ਇਤੋ ਦਿਨ੍ਨੇਨ ਤਤ੍ਥ ਯਾਪੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਨਨੁ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾ –

‘‘ਉਨ੍ਨਮੇ ਉਦਕਂ ਵੁਟ੍ਠਂ, ਯਥਾਨਿਨ੍ਨਂ ਪਵਤ੍ਤਤਿ;

ਏਵਮੇਵ ਇਤੋ ਦਿਨ੍ਨਂ, ਪੇਤਾਨਂ ਉਪਕਪ੍ਪਤਿ.

‘‘ਯਥਾ ਵਾਰਿਵਹਾ ਪੂਰਾ, ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤਿ ਸਾਗਰਂ;

ਏਵਮੇਵ ਇਤੋ ਦਿਨ੍ਨਂ, ਪੇਤਾਨਂ ਉਪਕਪ੍ਪਤਿ.

‘‘ਨ ਹਿ ਤਤ੍ਥ ਕਸੀ ਅਤ੍ਥਿ, ਗੋਰਕ੍ਖੇਤ੍ਥ ਨ ਵਿਜ੍ਜਤਿ;

ਵਣਿਜ੍ਜਾ ਤਾਦਿਸੀ ਨਤ੍ਥਿ, ਹਿਰਞ੍ਞੇਨ ਕਯਾਕਯਂ [ਕਯਕ੍ਕਯਂ (ਸੀ. ਪੀ.)];

ਇਤੋ ਦਿਨ੍ਨੇਨ ਯਾਪੇਨ੍ਤਿ, ਪੇਤਾ ਕਾਲਙ੍ਕਤਾ ਤਹਿ’’ਨ੍ਤਿ [ਖੁ. ਪਾ. ੭.੬; ਪੇ. ਵ. ੧੯].

ਅਤ੍ਥੇਵ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੋਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਤੇਨ ਹਿ ਇਤੋ ਦਿਨ੍ਨੇਨ ਤਤ੍ਥ ਯਾਪੇਨ੍ਤੀਤਿ.

੪੯੧. ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ – ‘‘ਇਤੋ ਦਿਨ੍ਨੇਨ ਤਤ੍ਥ ਯਾਪੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਨਨੁ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾ – ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਠਾਨਾਨਿ ਸਮ੍ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਾ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਪੁਤ੍ਤਂ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਕੁਲੇ ਜਾਯਮਾਨਂ! ਕਤਮਾਨਿ ਪਞ੍ਚ? ਭਟੋ ਵਾ ਨੋ ਭਰਿਸ੍ਸਤਿ, ਕਿਚ੍ਚਂ ਵਾ ਨੋ ਕਰਿਸ੍ਸਤਿ, ਕੁਲਵਂਸੋ ਚਿਰਂ ਠਸ੍ਸਤਿ, ਦਾਯਜ੍ਜਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤਿ, ਅਥ ਵਾ ਪਨ ਪੇਤਾਨਂ ਕਾਲਙ੍ਕਤਾਨਂ ਦਕ੍ਖਿਣਂ ਅਨੁਪ੍ਪਦਸ੍ਸਤਿ – ਇਮਾਨਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚ ਠਾਨਾਨਿ ਸਮ੍ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਾ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਪੁਤ੍ਤਂ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਕੁਲੇ ਜਾਯਮਾਨ’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਪਞ੍ਚ ਠਾਨਾਨਿ ਸਮ੍ਪਸ੍ਸਂ, ਪੁਤ੍ਤਂ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਪਣ੍ਡਿਤਾ;

ਭਟੋ ਵਾ ਨੋ ਭਰਿਸ੍ਸਤਿ, ਕਿਚ੍ਚਂ ਵਾ ਨੋ ਕਰਿਸ੍ਸਤਿ.

‘‘ਕੁਲਵਂਸੋ ਚਿਰਂ ਤਿਟ੍ਠੇ, ਦਾਯਜ੍ਜਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਤਿ;

ਅਥ ਵਾ ਪਨ ਪੇਤਾਨਂ, ਦਕ੍ਖਿਣਂ ਅਨੁਪ੍ਪਦਸ੍ਸਤਿ.

‘‘ਠਾਨਾਨੇਤਾਨਿ ਸਮ੍ਪਸ੍ਸਂ, ਪੁਤ੍ਤਂ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਪਣ੍ਡਿਤਾ;

ਤਸ੍ਮਾ ਸਨ੍ਤੋ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਾ, ਕਤਞ੍ਞੂ ਕਤਵੇਦਿਨੋ.

‘‘ਭਰਨ੍ਤਿ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ, ਪੁਬ੍ਬੇ ਕਤਮਨੁਸ੍ਸਰਂ;

ਕਰੋਨ੍ਤਿ ਤੇਸਂ ਕਿਚ੍ਚਾਨਿ, ਯਥਾ ਤਂ ਪੁਬ੍ਬਕਾਰਿਨਂ.

‘‘ਓਵਾਦਕਾਰੀ ਭਟਪੋਸੀ, ਕੁਲਵਂਸਂ ਅਹਾਪਯਂ;

ਸਦ੍ਧੋ ਸੀਲੇਨ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਪੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ ਪਸਂਸਿਯੋ’’ਤਿ [ਅ. ਨਿ. ੫.੩੧].

ਅਤ੍ਥੇਵ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੋਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਤੇਨ ਹਿ ਇਤੋ ਦਿਨ੍ਨੇਨ ਤਤ੍ਥ ਯਾਪੇਨ੍ਤੀਤਿ.

ਇਤੋ ਦਿਨ੍ਨਕਥਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੭. ਸਤ੍ਤਮਵਗ੍ਗੋ

(੬੯) ੭. ਪਥਵੀ ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕੋਤਿਕਥਾ

੪੯੨. ਪਥਵੀ ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕੋਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਸੁਖਵੇਦਨਿਯਾ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਿਯਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਵੇਦਨਿਯਾ, ਸੁਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ, ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ, ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ, ਫਸ੍ਸੇਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ, ਵੇਦਨਾਯ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ, ਸਞ੍ਞਾਯ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ, ਚੇਤਨਾਯ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ, ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ, ਸਾਰਮ੍ਮਣਾ; ਅਤ੍ਥਿ ਤਾਯ ਆਵਟ੍ਟਨਾ [ਆਵਜ੍ਜਨਾ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਆਭੋਗੋ ਸਮਨ੍ਨਾਹਾਰੋ ਮਨਸਿਕਾਰੋ ਚੇਤਨਾ ਪਤ੍ਥਨਾ ਪਣਿਧੀਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ…ਪੇ… ਨਨੁ ਨ ਸੁਖਵੇਦਨਿਯਾ ਨ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਿਯਾ ਨ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਵੇਦਨਿਯਾ, ਨ ਸੁਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ, ਨ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ, ਨ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ, ਨ ਫਸ੍ਸੇਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ, ਨ ਵੇਦਨਾਯ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ, ਨ ਸਞ੍ਞਾਯ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ, ਨ ਚੇਤਨਾਯ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ, ਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ, ਅਨਾਰਮ੍ਮਣਾ; ਨਤ੍ਥਿ ਤਾਯ ਆਵਟ੍ਟਨਾ ਆਭੋਗੋ ਸਮਨ੍ਨਾਹਾਰੋ ਮਨਸਿਕਾਰੋ ਚੇਤਨਾ ਪਤ੍ਥਨਾ ਪਣਿਧੀਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਹਞ੍ਚਿ ਨ ਸੁਖਵੇਦਨਿਯਾ ਨ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਿਯਾ…ਪੇ… ਅਨਾਰਮ੍ਮਣਾ; ਨਤ੍ਥਿ ਤਾਯ ਆਵਟ੍ਟਨਾ…ਪੇ… ਪਣਿਧਿ, ਨੋ ਚ ਵਤ ਰੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ – ‘‘ਪਥਵੀ ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕੋ’’ਤਿ.

ਫਸ੍ਸੋ ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕੋ, ਫਸ੍ਸੋ ਸੁਖਵੇਦਨਿਯੋ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਿਯੋ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਵੇਦਨਿਯੋ ਸੁਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ ਦੁਕ੍ਖਾਯ…ਪੇ… ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ ਫਸ੍ਸੇਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ ਵੇਦਨਾਯ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ ਸਞ੍ਞਾਯ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ ਚੇਤਨਾਯ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ ਸਾਰਮ੍ਮਣੋ; ਅਤ੍ਥਿ ਤਸ੍ਸ ਆਵਟ੍ਟਨਾ…ਪੇ… ਪਣਿਧੀਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਪਥਵੀ ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕੋ, ਪਥਵੀ ਸੁਖਵੇਦਨਿਯਾ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਿਯਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਵੇਦਨਿਯਾ ਸੁਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਦੁਕ੍ਖਾਯ…ਪੇ… ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਫਸ੍ਸੇਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਵੇਦਨਾਯ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਸਞ੍ਞਾਯ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਚੇਤਨਾਯ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਸਾਰਮ੍ਮਣਾ; ਅਤ੍ਥਿ ਤਾਯ ਆਵਟ੍ਟਨਾ ਆਭੋਗੋ ਸਮਨ੍ਨਾਹਾਰੋ ਮਨਸਿਕਾਰੋ ਚੇਤਨਾ ਪਤ੍ਥਨਾ ਪਣਿਧੀਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ …ਪੇ… ਪਥਵੀ ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕੋ, ਪਥਵੀ ਨ ਸੁਖਵੇਦਨਿਯਾ ਨ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਿਯਾ…ਪੇ… ਅਨਾਰਮ੍ਮਣਾ; ਨਤ੍ਥਿ ਤਾਯ ਆਵਟ੍ਟਨਾ…ਪੇ… ਪਣਿਧੀਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਫਸ੍ਸੋ ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕੋ, ਫਸ੍ਸੋ ਨ ਸੁਖਵੇਦਨਿਯੋ ਨ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਿਯੋ …ਪੇ… ਅਨਾਰਮ੍ਮਣੋ; ਨਤ੍ਥਿ ਤਸ੍ਸ ਆਵਟ੍ਟਨਾ…ਪੇ… ਪਣਿਧੀਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ…ਪੇ….

ਪਥਵੀ ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕੋਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਪਥਵੀ ਪਗ੍ਗਹਨਿਗ੍ਗਹੁਪਗਾ ਛੇਦਨਭੇਦਨੁਪਗਾਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕੋ ਪਗ੍ਗਹਨਿਗ੍ਗਹੁਪਗੋ ਛੇਦਨਭੇਦਨੁਪਗੋਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ…ਪੇ….

ਲਬ੍ਭਾ ਪਥਵੀ ਕੇਤੁਂ ਵਿਕ੍ਕੇਤੁਂ ਆਠਪੇਤੁਂ ਓਚਿਨਿਤੁਂ ਵਿਚਿਨਿਤੁਨ੍ਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਲਬ੍ਭਾ ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕੋ ਕੇਤੁਂ ਵਿਕ੍ਕੇਤੁਂ ਆਠਪੇਤੁਂ ਓਚਿਨਿਤੁਂ ਵਿਚਿਨਿਤੁਨ੍ਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ…ਪੇ….

੪੯੩. ਪਥਵੀ ਪਰੇਸਂ ਸਾਧਾਰਣਾਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕੋ ਪਰੇਸਂ ਸਾਧਾਰਣੋਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ…ਪੇ….

ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕੋ ਪਰੇਸਂ ਸਾਧਾਰਣੋਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਨਨੁ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾ –

‘‘ਅਸਾਧਾਰਣਮਞ੍ਞੇਸਂ, ਅਚੋਰਹਰਣੋ ਨਿਧਿ;

ਕਯਿਰਾਥ ਮਚ੍ਚੋ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ, ਸਚੇ ਸੁਚਰਿਤਂ ਚਰੇ’’ਤਿ [ਖੁ. ਪਾ. ੮.੯ ਖੁਦ੍ਦਕਪਾਠੇ, ਥੋਕਂ ਵਿਸਦਿਸਂ].

ਅਤ੍ਥੇਵ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੋਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਤੇਨ ਹਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ – ‘‘ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕੋ ਪਰੇਸਂ ਸਾਧਾਰਣੋ’’ਤਿ.

ਪਥਵੀ ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕੋਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਪਠਮਂ ਪਥਵੀ ਸਣ੍ਠਾਤਿ, ਪਚ੍ਛਾ ਸਤ੍ਤਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਪਠਮਂ ਵਿਪਾਕੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਪਚ੍ਛਾ ਵਿਪਾਕਪਟਿਲਾਭਾਯ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੀਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ…ਪੇ….

ਪਥਵੀ ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤਾਨਂ ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕੋਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਸਬ੍ਬੇ ਸਤ੍ਤਾ ਪਥਵਿਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ…ਪੇ… ਸਬ੍ਬੇ ਸਤ੍ਤਾ ਪਥਵਿਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਅਤ੍ਥਿ ਕੇਚਿ ਪਥਵਿਂ ਅਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਨ੍ਤੀਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਅਤ੍ਥਿ ਕੇਚਿ ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕਂ ਅਖੇਪੇਤ੍ਵਾ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਨ੍ਤੀਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ…ਪੇ….

ਪਥਵੀ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕੋਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਅਞ੍ਞੇ ਸਤ੍ਤਾ ਪਥਵਿਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕਂ ਅਞ੍ਞੇ ਸਤ੍ਤਾ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ…ਪੇ… ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕਂ ਅਞ੍ਞੇ ਸਤ੍ਤਾ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਫਸ੍ਸਂ ਵੇਦਨਂ ਸਞ੍ਞਂ ਚੇਤਨਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਦ੍ਧਂ ਵੀਰਿਯਂ ਸਤਿਂ ਸਮਾਧਿਂ ਪਞ੍ਞਂ ਅਞ੍ਞੇ ਸਤ੍ਤਾ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ…ਪੇ….

੪੯੪. ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ – ‘‘ਪਥਵੀ ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕੋ’’ਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਨਨੁ ਅਤ੍ਥਿ ਇਸ੍ਸਰਿਯਸਂਵਤ੍ਤਨਿਯਂ ਕਮ੍ਮਂ ਅਧਿਪਚ੍ਚਸਂਵਤ੍ਤਨਿਯਂ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਹਞ੍ਚਿ ਅਤ੍ਥਿ ਇਸ੍ਸਰਿਯਸਂਵਤ੍ਤਨਿਯਂ ਕਮ੍ਮਂ ਅਧਿਪਚ੍ਚਸਂਵਤ੍ਤਨਿਯਂ ਕਮ੍ਮਂ, ਤੇਨ ਵਤ ਰੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ – ‘‘ਪਥਵੀ ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕੋ’’ਤਿ.

ਪਥਵੀ ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕੋਤਿਕਥਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੭. ਸਤ੍ਤਮਵਗ੍ਗੋ

(੭੦) ੮. ਜਰਾਮਰਣਂ ਵਿਪਾਕੋਤਿਕਥਾ

੪੯੫. ਜਰਾਮਰਣਂ ਵਿਪਾਕੋਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਸੁਖਵੇਦਨਿਯਂ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਿਯਂ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਵੇਦਨਿਯਂ, ਸੁਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ, ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ, ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ, ਫਸ੍ਸੇਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ, ਵੇਦਨਾਯ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ, ਸਞ੍ਞਾਯ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ, ਚੇਤਨਾਯ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ, ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ, ਸਾਰਮ੍ਮਣਂ; ਅਤ੍ਥਿ ਤਸ੍ਸ ਆਵਟ੍ਟਨਾ ਆਭੋਗੋ ਸਮਨ੍ਨਾਹਾਰੋ ਮਨਸਿਕਾਰੋ ਚੇਤਨਾ ਪਤ੍ਥਨਾ ਪਣਿਧੀਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ…ਪੇ… ਨਨੁ ਨ ਸੁਖਵੇਦਨਿਯਂ ਨ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਿਯਂ…ਪੇ… ਅਨਾਰਮ੍ਮਣਂ; ਨਤ੍ਥਿ ਤਸ੍ਸ ਆਵਟ੍ਟਨਾ…ਪੇ… ਪਣਿਧੀਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਹਞ੍ਚਿ ਨ ਸੁਖਵੇਦਨਿਯਂ ਨ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਿਯਂ…ਪੇ… ਅਨਾਰਮ੍ਮਣਂ; ਨਤ੍ਥਿ ਤਸ੍ਸ ਆਵਟ੍ਟਨਾ …ਪੇ… ਪਣਿਧਿ, ਨੋ ਚ ਵਤ ਰੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ – ‘‘ਜਰਾਮਰਣਂ ਵਿਪਾਕੋ’’ਤਿ.

ਫਸ੍ਸੋ ਵਿਪਾਕੋ, ਫਸ੍ਸੋ ਸੁਖਵੇਦਨਿਯੋ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਿਯੋ…ਪੇ… ਸਾਰਮ੍ਮਣੋ; ਅਤ੍ਥਿ ਤਸ੍ਸ ਆਵਟ੍ਟਨਾ…ਪੇ… ਪਣਿਧੀਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਜਰਾਮਰਣਂ ਵਿਪਾਕੋ, ਜਰਾਮਰਣਂ ਸੁਖਵੇਦਨਿਯਂ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਿਯਂ…ਪੇ… ਸਾਰਮ੍ਮਣਂ; ਅਤ੍ਥਿ ਤਸ੍ਸ ਆਵਟ੍ਟਨਾ…ਪੇ… ਪਣਿਧੀਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ…ਪੇ….

ਜਰਾਮਰਣਂ ਵਿਪਾਕੋ, ਜਰਾਮਰਣਂ ਨ ਸੁਖਵੇਦਨਿਯਂ ਨ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਿਯਂ…ਪੇ… ਅਨਾਰਮ੍ਮਣਂ; ਨਤ੍ਥਿ ਤਸ੍ਸ ਆਵਟ੍ਟਨਾ…ਪੇ… ਪਣਿਧੀਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਫਸ੍ਸੋ ਵਿਪਾਕੋ, ਫਸ੍ਸੋ ਨ ਸੁਖਵੇਦਨਿਯੋ ਨ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਿਯੋ…ਪੇ… ਅਨਾਰਮ੍ਮਣੋ; ਨਤ੍ਥਿ ਤਸ੍ਸ ਆਵਟ੍ਟਨਾ…ਪੇ… ਪਣਿਧੀਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ…ਪੇ….

੪੯੬. ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਜਰਾਮਰਣਂ, ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਪਾਕੋਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਜਰਾਮਰਣਂ, ਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਪਾਕੋਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ…ਪੇ….

ਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਜਰਾਮਰਣਂ, ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ – ‘‘ਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਪਾਕੋ’’ਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਜਰਾਮਰਣਂ, ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ – ‘‘ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਪਾਕੋ’’ਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ…ਪੇ….

ਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਜਰਾਮਰਣਂ, ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਪਾਕੋਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਜਰਾਮਰਣਂ, ਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਪਾਕੋਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ…ਪੇ….

ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਜਰਾਮਰਣਂ, ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ – ‘‘ਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਪਾਕੋ’’ਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਜਰਾਮਰਣਂ, ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ – ‘‘ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਪਾਕੋ’’ਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ…ਪੇ….

ਕੁਸਲਾਨਞ੍ਚ ਅਕੁਸਲਾਨਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਜਰਾਮਰਣਂ, ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਪਾਕੋਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਕੁਸਲਾਨਞ੍ਚ ਅਕੁਸਲਾਨਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਜਰਾਮਰਣਂ, ਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਪਾਕੋਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ…ਪੇ….

ਕੁਸਲਾਨਞ੍ਚ ਅਕੁਸਲਾਨਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਜਰਾਮਰਣਂ, ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ – ‘‘ਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਪਾਕੋ’’ਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਕੁਸਲਾਨਞ੍ਚ ਅਕੁਸਲਾਨਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਜਰਾਮਰਣਂ, ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ – ‘‘ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਪਾਕੋ’’ਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ…ਪੇ….

੪੯੭. ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ – ‘‘ਜਰਾਮਰਣਂ ਵਿਪਾਕੋ’’ਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਨਨੁ ਅਤ੍ਥਿ ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣਸਂਵਤ੍ਤਨਿਯਂ ਕਮ੍ਮਂ ਅਪ੍ਪਾਯੁਕਸਂਵਤ੍ਤਨਿਯਂ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਹਞ੍ਚਿ ਅਤ੍ਥਿ ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣਸਂਵਤ੍ਤਨਿਯਂ ਕਮ੍ਮਂ ਅਪ੍ਪਾਯੁਕਸਂਵਤ੍ਤਨਿਯਂ ਕਮ੍ਮਂ, ਤੇਨ ਵਤ ਰੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ – ‘‘ਜਰਾਮਰਣਂ ਵਿਪਾਕੋ’’ਤਿ.

ਜਰਾਮਰਣਂ ਵਿਪਾਕੋਤਿਕਥਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੭. ਸਤ੍ਤਮਵਗ੍ਗੋ

(੭੧) ੯. ਅਰਿਯਧਮ੍ਮਵਿਪਾਕਕਥਾ

੪੯੮. ਨਤ੍ਥਿ ਅਰਿਯਧਮ੍ਮਵਿਪਾਕੋਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਨਨੁ ਮਹਪ੍ਫਲਂ ਸਾਮਞ੍ਞਂ ਮਹਪ੍ਫਲਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਞ੍ਞਨ੍ਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਹਞ੍ਚਿ ਮਹਪ੍ਫਲਂ ਸਾਮਞ੍ਞਂ ਮਹਪ੍ਫਲਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਞ੍ਞਂ, ਨੋ ਚ ਵਤ ਰੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ – ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਅਰਿਯਧਮ੍ਮਵਿਪਾਕੋ’’ਤਿ.

ਨਤ੍ਥਿ ਅਰਿਯਧਮ੍ਮਵਿਪਾਕੋਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਨਨੁ ਅਤ੍ਥਿ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਨ੍ਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਹਞ੍ਚਿ ਅਤ੍ਥਿ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਂ, ਨੋ ਚ ਵਤ ਰੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ – ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਅਰਿਯਧਮ੍ਮਵਿਪਾਕੋ’’ਤਿ. ਨਨੁ ਅਤ੍ਥਿ ਸਕਦਾਗਾਮਿਫਲਂ…ਪੇ… ਅਨਾਗਾਮਿਫਲਂ…ਪੇ… ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਨ੍ਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਹਞ੍ਚਿ ਅਤ੍ਥਿ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਂ, ਨੋ ਚ ਵਤ ਰੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ – ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਅਰਿਯਧਮ੍ਮਵਿਪਾਕੋ’’ਤਿ.

ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਂ ਨ ਵਿਪਾਕੋਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਦਾਨਫਲਂ ਨ ਵਿਪਾਕੋਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ…ਪੇ… ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਂ ਨ ਵਿਪਾਕੋਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਸੀਲਫਲਂ…ਪੇ… ਭਾਵਨਾਫਲਂ ਨ ਵਿਪਾਕੋਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ…ਪੇ….

ਸਕਦਾਗਾਮਿਫਲਂ…ਪੇ… ਅਨਾਗਾਮਿਫਲਂ…ਪੇ… ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਂ ਨ ਵਿਪਾਕੋਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਦਾਨਫਲਂ ਨ ਵਿਪਾਕੋਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ…ਪੇ… ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਂ ਨ ਵਿਪਾਕੋਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਸੀਲਫਲਂ…ਪੇ… ਭਾਵਨਾਫਲਂ ਨ ਵਿਪਾਕੋਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ…ਪੇ… ਦਾਨਫਲਂ ਵਿਪਾਕੋਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਂ ਵਿਪਾਕੋਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ…ਪੇ….

ਦਾਨਫਲਂ ਵਿਪਾਕੋਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਸਕਦਾਗਾਮਿਫਲਂ…ਪੇ… ਅਨਾਗਾਮਿਫਲਂ…ਪੇ… ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਂ ਵਿਪਾਕੋਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ…ਪੇ… ਸੀਲਫਲਂ…ਪੇ… ਭਾਵਨਾਫਲਂ ਵਿਪਾਕੋਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਂ ਵਿਪਾਕੋਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ…ਪੇ… ਭਾਵਨਾਫਲਂ ਵਿਪਾਕੋਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਸਕਦਾਗਾਮਿਫਲਂ…ਪੇ… ਅਨਾਗਾਮਿਫਲਂ …ਪੇ… ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਂ ਵਿਪਾਕੋਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ…ਪੇ….

੪੯੯. ਕਾਮਾਵਚਰਂ ਕੁਸਲਂ ਸਵਿਪਾਕਨ੍ਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਂ ਕੁਸਲਂ ਸਵਿਪਾਕਨ੍ਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ…ਪੇ… ਰੂਪਾਵਚਰਂ ਕੁਸਲਂ…ਪੇ… ਅਰੂਪਾਵਚਰਂ ਕੁਸਲਂ ਸਵਿਪਾਕਨ੍ਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਂ ਕੁਸਲਂ ਸਵਿਪਾਕਨ੍ਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ…ਪੇ….

ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਂ ਕੁਸਲਂ ਅਵਿਪਾਕਨ੍ਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਕਾਮਾਵਚਰਂ ਕੁਸਲਂ ਅਵਿਪਾਕਨ੍ਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ…ਪੇ… ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਂ ਕੁਸਲਂ ਅਵਿਪਾਕਨ੍ਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਰੂਪਾਵਚਰਂ…ਪੇ… ਅਰੂਪਾਵਚਰਂ ਕੁਸਲਂ ਅਵਿਪਾਕਨ੍ਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ…ਪੇ….

੫੦੦. ਕਾਮਾਵਚਰਂ ਕੁਸਲਂ ਸਵਿਪਾਕਂ ਆਚਯਗਾਮੀਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਂ ਕੁਸਲਂ ਸਵਿਪਾਕਂ ਆਚਯਗਾਮੀਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ…ਪੇ… ਰੂਪਾਵਚਰਂ…ਪੇ… ਅਰੂਪਾਵਚਰਂ ਕੁਸਲਂ ਸਵਿਪਾਕਂ ਆਚਯਗਾਮੀਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਂ ਕੁਸਲਂ ਸਵਿਪਾਕਂ ਆਚਯਗਾਮੀਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ…ਪੇ….

ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਂ ਕੁਸਲਂ ਸਵਿਪਾਕਂ ਅਪਚਯਗਾਮੀਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਕਾਮਾਵਚਰਂ ਕੁਸਲਂ ਸਵਿਪਾਕਂ ਅਪਚਯਗਾਮੀਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ…ਪੇ…. ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਂ ਕੁਸਲਂ ਸਵਿਪਾਕਂ ਅਪਚਯਗਾਮੀਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਰੂਪਾਵਚਰਂ…ਪੇ… ਅਰੂਪਾਵਚਰਂ ਕੁਸਲਂ ਸਵਿਪਾਕਂ ਅਪਚਯਗਾਮੀਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ…ਪੇ….

ਅਰਿਯਧਮ੍ਮਵਿਪਾਕਕਥਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੭. ਸਤ੍ਤਮਵਗ੍ਗੋ

(੭੨) ੧੦. ਵਿਪਾਕੋ ਵਿਪਾਕਧਮ੍ਮਧਮ੍ਮੋਤਿਕਥਾ

੫੦੧. ਵਿਪਾਕੋ ਵਿਪਾਕਧਮ੍ਮਧਮ੍ਮੋਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਤਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕੋ ਵਿਪਾਕਧਮ੍ਮਧਮ੍ਮੋਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ…ਪੇ… ਤਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕੋ ਵਿਪਾਕਧਮ੍ਮਧਮ੍ਮੋਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸੇਵ ਨਤ੍ਥਿ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਕਿਰਿਯਾ ਨਤ੍ਥਿ ਵਟ੍ਟੁਪਚ੍ਛੇਦੋ ਨਤ੍ਥਿ ਅਨੁਪਾਦਾਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਨ੍ਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ…ਪੇ….

ਵਿਪਾਕੋ ਵਿਪਾਕਧਮ੍ਮਧਮ੍ਮੋਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਵਿਪਾਕੋਤਿ ਵਾ ਵਿਪਾਕਧਮ੍ਮਧਮ੍ਮੋਤਿ ਵਾ ਵਿਪਾਕਧਮ੍ਮਧਮ੍ਮੋਤਿ ਵਾ ਵਿਪਾਕੋਤਿ ਵਾ ਏਸੇਸੇ ਏਕਟ੍ਠੇ ਸਮੇ ਸਮਭਾਗੇ ਤਜ੍ਜਾਤੇਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ…ਪੇ….

ਵਿਪਾਕੋ ਵਿਪਾਕਧਮ੍ਮਧਮ੍ਮੋਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਵਿਪਾਕੋ ਚ ਵਿਪਾਕਧਮ੍ਮਧਮ੍ਮੋ ਚ ਵਿਪਾਕਧਮ੍ਮਧਮ੍ਮੋ ਚ ਵਿਪਾਕੋ ਚ ਸਹਗਤਾ ਸਹਜਾਤਾ ਸਂਸਟ੍ਠਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਏਕੁਪ੍ਪਾਦਾ ਏਕਨਿਰੋਧਾ ਏਕਵਤ੍ਥੁਕਾ ਏਕਾਰਮ੍ਮਣਾਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ…ਪੇ….

ਵਿਪਾਕੋ ਵਿਪਾਕਧਮ੍ਮਧਮ੍ਮੋਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਤਞ੍ਞੇਵ ਅਕੁਸਲਂ ਸੋ ਅਕੁਸਲਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕੋ, ਤਞ੍ਞੇਵ ਕੁਸਲਂ ਸੋ ਕੁਸਲਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕੋਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ…ਪੇ….

ਵਿਪਾਕੋ ਵਿਪਾਕਧਮ੍ਮਧਮ੍ਮੋਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਯੇਨੇਵ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਪਾਣਂ ਹਨਤਿ ਤੇਨੇਵ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਨਿਰਯੇ ਪਚ੍ਚਤਿ, ਯੇਨੇਵ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਦਾਨਂ ਦੇਤਿ ਤੇਨੇਵ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਗ੍ਗੇ ਮੋਦਤੀਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ…ਪੇ….

੫੦੨. ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ – ‘‘ਵਿਪਾਕੋ ਵਿਪਾਕਧਮ੍ਮਧਮ੍ਮੋ’’ਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਨਨੁ ਵਿਪਾਕਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਖਨ੍ਧਾ ਅਰੂਪਿਨੋ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯਾਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਹਞ੍ਚਿ ਵਿਪਾਕਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਖਨ੍ਧਾ ਅਰੂਪਿਨੋ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯਾ, ਤੇਨ ਵਤ ਰੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ – ‘‘ਵਿਪਾਕੋ ਵਿਪਾਕਧਮ੍ਮਧਮ੍ਮੋ’’ਤਿ.