੪. ਚਤੁਤ੍ਥਵਗ੍ਗੋ

(੪੦) ੮. ਨਿਯਾਮੋਕ੍ਕਨ੍ਤਿਕਥਾ

੪੦੩. ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਪਾਵਚਨੇ ਓਕ੍ਕਨ੍ਤਨਿਯਾਮੋ ਚਰਿਤਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੋਤਿ [ਮ. ਨਿ. ੨.੨੮੨ ਘਟਿਕਾਰਸੁਤ੍ਤਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪੁਚ੍ਛਤਿ]? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਸਾਵਕੋਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ…ਪੇ….

ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਸਾਵਕੋਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਸਾਵਕੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਬੁਦ੍ਧੋ ਹੋਤੀਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ…ਪੇ….

ਸਾਵਕੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਬੁਦ੍ਧੋ ਹੋਤੀਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਅਨੁਸ੍ਸਵਿਯੋਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ…ਪੇ….

ਅਨੁਸ੍ਸਵਿਯੋਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਨਨੁ ਭਗਵਾ ਸਯਮ੍ਭੂਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਹਞ੍ਚਿ ਭਗਵਾ ਸਯਮ੍ਭੂ, ਨੋ ਚ ਵਤ ਰੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ – ‘‘ਅਨੁਸ੍ਸਵਿਯੋ’’ਤਿ.

ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਪਾਵਚਨੇ ਓਕ੍ਕਨ੍ਤਨਿਯਾਮੋ ਚਰਿਤਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੋਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਭਗਵਤਾ ਬੋਧਿਯਾ ਮੂਲੇ ਤੀਣੇਵ ਸਾਮਞ੍ਞਫਲਾਨਿ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਾਨੀਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ…ਪੇ….

ਨਨੁ ਭਗਵਤਾ ਬੋਧਿਯਾ ਮੂਲੇ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸਾਮਞ੍ਞਫਲਾਨਿ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਾਨੀਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਹਞ੍ਚਿ ਭਗਵਤਾ ਬੋਧਿਯਾ ਮੂਲੇ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸਾਮਞ੍ਞਫਲਾਨਿ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਾਨਿ, ਨੋ ਚ ਵਤ ਰੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ – ‘‘ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਪਾਵਚਨੇ ਓਕ੍ਕਨ੍ਤਨਿਯਾਮੋ ਚਰਿਤਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੋ’’ਤਿ.

੪੦੪. ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਪਾਵਚਨੇ ਓਕ੍ਕਨ੍ਤਨਿਯਾਮੋ ਚਰਿਤਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੋਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਦੁਕ੍ਕਰਕਾਰਿਯਂ ਅਕਾਸੀਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਦਸ੍ਸਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਦੁਕ੍ਕਰਕਾਰਿਯਂ ਕਰੇਯ੍ਯਾਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ…ਪੇ….

ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਅਪਰਨ੍ਤਪਂ [ਅਮਰਂ ਤਪਂ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੩੭)] ਅਕਾਸਿ, ਅਞ੍ਞਂ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਉਦ੍ਦਿਸੀਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਦਸ੍ਸਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਞ੍ਞਂ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਉਦ੍ਦਿਸੇਯ੍ਯਾਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ…ਪੇ….

ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਭਗਵਤੋ ਪਾਵਚਨੇ ਓਕ੍ਕਨ੍ਤਨਿਯਾਮੋ ਚਰਿਤਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੋ, ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਭਗਵਤੋ ਸਾਵਕੋਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਪਾਵਚਨੇ ਓਕ੍ਕਨ੍ਤਨਿਯਾਮੋ ਚਰਿਤਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੋ, ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਸਾਵਕੋਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ…ਪੇ….

ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ ਹਤ੍ਥਕੋ ਆਲ਼ਵਕੋ ਭਗਵਤੋ ਪਾਵਚਨੇ ਓਕ੍ਕਨ੍ਤਨਿਯਾਮੋ ਚਰਿਤਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੋ, ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ ਹਤ੍ਥਕੋ ਆਲ਼ਵਕੋ ਭਗਵਤੋ ਸਾਵਕੋਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਪਾਵਚਨੇ ਓਕ੍ਕਨ੍ਤਨਿਯਾਮੋ ਚਰਿਤਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੋ, ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਸਾਵਕੋਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ…ਪੇ….

ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਪਾਵਚਨੇ ਓਕ੍ਕਨ੍ਤਨਿਯਾਮੋ ਚਰਿਤਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੋ, ਨ ਚ ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਸਾਵਕੋਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਭਗਵਤੋ ਪਾਵਚਨੇ ਓਕ੍ਕਨ੍ਤਨਿਯਾਮੋ ਚਰਿਤਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੋ, ਨ ਚ ਭਗਵਤੋ ਸਾਵਕੋਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ…ਪੇ….

ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਪਾਵਚਨੇ ਓਕ੍ਕਨ੍ਤਨਿਯਾਮੋ ਚਰਿਤਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੋ, ਨ ਚ ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਸਾਵਕੋਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ ਹਤ੍ਥਕੋ ਆਲ਼ਵਕੋ ਭਗਵਤੋ ਪਾਵਚਨੇ ਓਕ੍ਕਨ੍ਤਨਿਯਾਮੋ ਚਰਿਤਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੋ, ਨ ਚ ਭਗਵਤੋ ਸਾਵਕੋਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ…ਪੇ….

ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਪਾਵਚਨੇ ਓਕ੍ਕਨ੍ਤਨਿਯਾਮੋ ਚਰਿਤਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੋ, ਨ ਚ ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਸਾਵਕੋਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਸਾਵਕੋ ਜਾਤਿਂ ਵੀਤਿਵਤ੍ਤੋ ਅਸਾਵਕੋ ਹੋਤੀਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ…ਪੇ….

੪੦੫. ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ – ‘‘ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਪਾਵਚਨੇ ਓਕ੍ਕਨ੍ਤਨਿਯਾਮੋ ਚਰਿਤਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੋ’’ਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਨਨੁ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾ – ‘‘ਕਸ੍ਸਪੇ ਅਹਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਭਗਵਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਅਚਰਿਂ ਆਯਤਿਂ ਸਮ੍ਬੋਧਾਯਾ’’ਤਿ! ਅਤ੍ਥੇਵ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੋਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਤੇਨ ਹਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ – ‘‘ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਪਾਵਚਨੇ ਓਕ੍ਕਨ੍ਤਨਿਯਾਮੋ ਚਰਿਤਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੋ’’ਤਿ.

ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਪਾਵਚਨੇ ਓਕ੍ਕਨ੍ਤਨਿਯਾਮੋ ਚਰਿਤਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੋਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਨਨੁ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾ –

‘‘ਸਬ੍ਬਾਭਿਭੂ ਸਬ੍ਬਵਿਦੂਹਮਸ੍ਮਿ,

ਸਬ੍ਬੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਅਨੁਪਲਿਤ੍ਤੋ;

ਸਬ੍ਬਞ੍ਜਹੋ ਤਣ੍ਹਕ੍ਖਯੇ ਵਿਮੁਤ੍ਤੋ,

ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯ ਕਮੁਦ੍ਦਿਸੇਯ੍ਯਂ.

‘‘ਨ ਮੇ ਆਚਰਿਯੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਸਦਿਸੋ ਮੇ ਨ ਵਿਜ੍ਜਤਿ;

ਸਦੇਵਕਸ੍ਮਿਂ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ, ਨਤ੍ਥਿ ਮੇ ਪਟਿਪੁਗ੍ਗਲੋ.

‘‘ਅਹਞ੍ਹਿ ਅਰਹਾ ਲੋਕੇ, ਅਹਂ ਸਤ੍ਥਾ ਅਨੁਤ੍ਤਰੋ;

ਏਕੋਮ੍ਹਿ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ, ਸੀਤਿਭੂਤੋਸ੍ਮਿ ਨਿਬ੍ਬੁਤੋ.

‘‘ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤੁਂ, ਗਚ੍ਛਾਮਿ ਕਾਸਿਨਂ ਪੁਰਂ;

ਅਨ੍ਧੀਭੂਤਸ੍ਮਿਂ [ਅਨ੍ਧਭੂਤਸ੍ਮਿਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ, ਆਹਞ੍ਛਂ [ਆਹਞ੍ਞਿਂ (ਕ.)] ਅਮਤਦੁਨ੍ਦੁਭਿ’’ਨ੍ਤਿ [ਦੁਦ੍ਰਭਿਨ੍ਤਿ (ਕ.)].

‘‘ਯਥਾ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਆਵੁਸੋ, ਪਟਿਜਾਨਾਸਿ, ਅਰਹਸਿ ਅਨਨ੍ਤਜਿਨੋ’’ਤਿ?

‘‘ਮਾਦਿਸਾ ਵੇ ਜਿਨਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਯੇ ਪਤ੍ਤਾ ਆਸਵਕ੍ਖਯਂ;

ਜਿਤਾ ਮੇ ਪਾਪਕਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਤਸ੍ਮਾਹਂ ਉਪਕ ਜਿਨੋ’’ਤਿ [ਮਹਾਵ. ੧੧; ਮ. ਨਿ. ੧.੨੮੫; ੨.੩੪੧].

ਅਤ੍ਥੇਵ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੋਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਤੇਨ ਹਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ – ‘‘ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਪਾਵਚਨੇ ਓਕ੍ਕਨ੍ਤਨਿਯਾਮੋ ਚਰਿਤਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੋ’’ਤਿ.

ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਪਾਵਚਨੇ ਓਕ੍ਕਨ੍ਤਨਿਯਾਮੋ ਚਰਿਤਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੋਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਨਨੁ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾ – ‘‘‘ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚ’ਨ੍ਤਿ ਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਨਨੁਸ੍ਸੁਤੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਚਕ੍ਖੁਂ ਉਦਪਾਦਿ, ਞਾਣਂ ਉਦਪਾਦਿ, ਪਞ੍ਞਾ ਉਦਪਾਦਿ, ਵਿਜ੍ਜਾ ਉਦਪਾਦਿ, ਆਲੋਕੋ ਉਦਪਾਦਿ. ‘ਤਂ ਖੋ ਪਨਿਦਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਂ ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯ’ਨ੍ਤਿ ਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ…ਪੇ… ਪਰਿਞ੍ਞਾਤਨ੍ਤਿ ਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਨਨੁਸ੍ਸੁਤੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਚਕ੍ਖੁਂ ਉਦਪਾਦਿ…ਪੇ… ਆਲੋਕੋ ਉਦਪਾਦਿ. ‘ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯਂ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚ’ਨ੍ਤਿ ਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ…ਪੇ… ‘ਤਂ ਖੋ ਪਨਿਦਂ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯਂ [ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯੋ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਂ ਪਹਾਤਬ੍ਬ’ਨ੍ਤਿ ਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ…ਪੇ… ਪਹੀਨਨ੍ਤਿ ਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ…ਪੇ… ‘ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਂ [ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧੋ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਅਰਿਯਸਚ੍ਚ’ਨ੍ਤਿ ਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ…ਪੇ… ‘ਤਂ ਖੋ ਪਨਿਦਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਂ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਂ ਸਚ੍ਛਿਕਾਤਬ੍ਬ’ਨ੍ਤਿ ਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ…ਪੇ… ਸਚ੍ਛਿਕਤਨ੍ਤਿ ਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ…ਪੇ… ‘ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚ’ਨ੍ਤਿ ਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ…ਪੇ… ‘ਤਂ ਖੋ ਪਨਿਦਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਂ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬ’ਨ੍ਤਿ ਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ…ਪੇ… ਭਾਵਿਤਨ੍ਤਿ ਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਨਨੁਸ੍ਸੁਤੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਚਕ੍ਖੁਂ ਉਦਪਾਦਿ, ਞਾਣਂ ਉਦਪਾਦਿ, ਪਞ੍ਞਾ ਉਦਪਾਦਿ, ਵਿਜ੍ਜਾ ਉਦਪਾਦਿ, ਆਲੋਕੋ ਉਦਪਾਦੀ’’ਤਿ [ਮਹਾਵ. ੧੫; ਸਂ. ਨਿ. ੫.੧੦੮੧; ਪਟਿ. ਮ. ੨.੩੦]. ਅਤ੍ਥੇਵ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੋਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਤੇਨ ਹਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ – ‘‘ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਪਾਵਚਨੇ ਓਕ੍ਕਨ੍ਤਨਿਯਾਮੋ ਚਰਿਤਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੋ’’ਤਿ.

ਨਿਯਾਮੋਕ੍ਕਨ੍ਤਿਕਥਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.