੨. ਦੁਤਿਯਵਗ੍ਗੋ

(੧੭) ੮. ਕੁਕ੍ਕੁਲ਼ਕਥਾ

੩੩੮. ਸਬ੍ਬੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਅਨੋਧਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਕੁਕ੍ਕੁਲ਼ਾਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਨਨੁ ਅਤ੍ਥਿ ਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ, ਕਾਯਿਕਂ ਸੁਖਂ, ਚੇਤਸਿਕਂ ਸੁਖਂ, ਦਿਬ੍ਬਂ ਸੁਖਂ, ਮਾਨੁਸਕਂ ਸੁਖਂ, ਲਾਭਸੁਖਂ, ਸਕ੍ਕਾਰਸੁਖਂ, ਯਾਨਸੁਖਂ, ਸਯਨਸੁਖਂ, ਇਸ੍ਸਰਿਯਸੁਖਂ, ਆਧਿਪਚ੍ਚਸੁਖਂ, ਗਿਹਿਸੁਖਂ, ਸਾਮਞ੍ਞਸੁਖਂ, ਸਾਸਵਂ ਸੁਖਂ, ਅਨਾਸਵਂ ਸੁਖਂ, ਉਪਧਿਸੁਖਂ, ਨਿਰੂਪਧਿਸੁਖਂ, ਸਾਮਿਸਂ ਸੁਖਂ, ਨਿਰਾਮਿਸਂ ਸੁਖਂ, ਸਪ੍ਪੀਤਿਕਂ ਸੁਖਂ, ਨਿਪ੍ਪੀਤਿਕਂ ਸੁਖਂ, ਝਾਨਸੁਖਂ, ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਸੁਖਂ, ਕਾਮਸੁਖਂ, ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸੁਖਂ, ਵਿਵੇਕਸੁਖਂ, ਉਪਸਮਸੁਖਂ, ਸਮ੍ਬੋਧਸੁਖਨ੍ਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਹਞ੍ਚਿ ਅਤ੍ਥਿ ਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ…ਪੇ… ਸਮ੍ਬੋਧਸੁਖਂ, ਨੋ ਚ ਵਤ ਰੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ – ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਅਨੋਧਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਕੁਕ੍ਕੁਲ਼ਾ’’ਤਿ.

ਸਬ੍ਬੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਅਨੋਧਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਕੁਕ੍ਕੁਲ਼ਾਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਸਬ੍ਬੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਵੇਦਨਾ ਕਾਯਿਕਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਚੇਤਸਿਕਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਸੋਕਪਰਿਦੇਵਦੁਕ੍ਖਦੋਮਨਸ੍ਸਉਪਾਯਾਸਾਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ.

ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ – ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਅਨੋਧਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਕੁਕ੍ਕੁਲ਼ਾ’’ਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਨਨੁ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾ – ‘‘ਸਬ੍ਬਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਦਿਤ੍ਤਂ! ਕਿਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਬ੍ਬਂ ਆਦਿਤ੍ਤਂ? ਚਕ੍ਖੁਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਦਿਤ੍ਤਂ, ਰੂਪਾ ਆਦਿਤ੍ਤਾ, ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਆਦਿਤ੍ਤਂ, ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ ਆਦਿਤ੍ਤੋ; ਯਮਿਦਂ [ਯਮ੍ਪਿਦਂ (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੨੮)] ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਵੇਦਯਿਤਂ ਸੁਖਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਵਾ, ਤਮ੍ਪਿ ਆਦਿਤ੍ਤਂ. ਕੇਨ ਆਦਿਤ੍ਤਂ? ‘ਰਾਗਗ੍ਗਿਨਾ ਦੋਸਗ੍ਗਿਨਾ ਮੋਹਗ੍ਗਿਨਾ ਆਦਿਤ੍ਤਂ, ਜਾਤਿਯਾ ਜਰਾਯ ਮਰਣੇਨ ਸੋਕੇਹਿ ਪਰਿਦੇਵੇਹਿ ਦੁਕ੍ਖੇਹਿ ਦੋਮਨਸ੍ਸੇਹਿ ਉਪਾਯਾਸੇਹਿ ਆਦਿਤ੍ਤ’ਨ੍ਤਿ ਵਦਾਮਿ. ਸੋਤਂ ਆਦਿਤ੍ਤਂ, ਸਦ੍ਦਾ ਆਦਿਤ੍ਤਾ…ਪੇ… ਘਾਨਂ ਆਦਿਤ੍ਤਂ, ਗਨ੍ਧਾ ਆਦਿਤ੍ਤਾ…ਪੇ… ਜਿਵ੍ਹਾ ਆਦਿਤ੍ਤਾ, ਰਸਾ ਆਦਿਤ੍ਤਾ…ਪੇ… ਕਾਯੋ ਆਦਿਤ੍ਤੋ, ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾ ਆਦਿਤ੍ਤਾ…ਪੇ… ਮਨੋ ਆਦਿਤ੍ਤੋ, ਧਮ੍ਮਾ ਆਦਿਤ੍ਤਾ, ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਆਦਿਤ੍ਤਂ, ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ ਆਦਿਤ੍ਤੋ; ਯਮਿਦਂ ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਵੇਦਯਿਤਂ ਸੁਖਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਵਾ, ਤਮ੍ਪਿ ਆਦਿਤ੍ਤਂ. ਕੇਨ ਆਦਿਤ੍ਤਂ? ‘ਰਾਗਗ੍ਗਿਨਾ ਦੋਸਗ੍ਗਿਨਾ ਮੋਹਗ੍ਗਿਨਾ ਆਦਿਤ੍ਤਂ, ਜਾਤਿਯਾ ਜਰਾਯ ਮਰਣੇਨ ਸੋਕੇਹਿ ਪਰਿਦੇਵੇਹਿ ਦੁਕ੍ਖੇਹਿ ਦੋਮਨਸ੍ਸੇਹਿ ਉਪਾਯਾਸੇਹਿ ਆਦਿਤ੍ਤ’ਨ੍ਤਿ ਵਦਾਮੀ’’ਤਿ [ਮਹਾਵ. ੫੪; ਸਂ. ਨਿ. ੪.੨੮]. ਅਤ੍ਥੇਵ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੋਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਤੇਨ ਹਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ [ਤੇਨ ਹਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.), ਤੇਨ ਹਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ (ਕ.)] – ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਅਨੋਧਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਕੁਕ੍ਕੁਲ਼ਾ’’ਤਿ.

ਸਬ੍ਬੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਅਨੋਧਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਕੁਕ੍ਕੁਲ਼ਾਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਨਨੁ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾ – ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਾਮਗੁਣਾ! ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਰੂਪਾ ਇਟ੍ਠਾ ਕਨ੍ਤਾ ਮਨਾਪਾ ਪਿਯਰੂਪਾ ਕਾਮੂਪਸਂਹਿਤਾ ਰਜਨੀਯਾ, ਸੋਤਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਸਦ੍ਦਾ…ਪੇ… ਘਾਨਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਗਨ੍ਧਾ… ਜਿਵ੍ਹਾਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਰਸਾ… ਕਾਯਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾ ਇਟ੍ਠਾ ਕਨ੍ਤਾ ਮਨਾਪਾ ਪਿਯਰੂਪਾ ਕਾਮੂਪਸਂਹਿਤਾ ਰਜਨੀਯਾ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚ ਕਾਮਗੁਣਾ’’ਤਿ [ਮ. ਨਿ. ੧.੧੬੬; ਸਂ. ਨਿ. ੪.੨੬੮]. ਅਤ੍ਥੇਵ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੋਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਤੇਨ ਹਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ – ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਅਨੋਧਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਕੁਕ੍ਕੁਲ਼ਾ’’ਤਿ.

ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ – ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਅਨੋਧਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਕੁਕ੍ਕੁਲ਼ਾ’’ਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਨਨੁ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾ – ‘‘ਲਾਭਾ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੁਲਦ੍ਧਂ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਖਣੋ ਵੋ ਪਟਿਲਦ੍ਧੋ [ਪਟਿਵਿਦ੍ਧੋ (ਬਹੂਸੁ)] ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਵਾਸਾਯ! ਦਿਟ੍ਠਾ ਮਯਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਛ ਫਸ੍ਸਾਯਤਨਿਕਾ ਨਾਮ ਨਿਰਯਾ. ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਅਨਿਟ੍ਠਰੂਪਞ੍ਞੇਵ ਪਸ੍ਸਤਿ ਨੋ ਇਟ੍ਠਰੂਪਂ, ਅਕਨ੍ਤਰੂਪਞ੍ਞੇਵ ਪਸ੍ਸਤਿ ਨੋ ਕਨ੍ਤਰੂਪਂ, ਅਮਨਾਪਰੂਪਞ੍ਞੇਵ ਪਸ੍ਸਤਿ ਨੋ ਮਨਾਪਰੂਪਂ. ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਸੋਤੇਨ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਣਾਤਿ…ਪੇ… ਘਾਨੇਨ ਗਨ੍ਧਂ ਘਾਯਤਿ… ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਰਸਂ ਸਾਯਤਿ… ਕਾਯੇਨ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਫੁਸਤਿ… ਮਨਸਾ ਧਮ੍ਮਂ ਵਿਜਾਨਾਤਿ, ਅਨਿਟ੍ਠਰੂਪਞ੍ਞੇਵ ਵਿਜਾਨਾਤਿ ਨੋ ਇਟ੍ਠਰੂਪਂ, ਅਕਨ੍ਤਰੂਪਞ੍ਞੇਵ ਵਿਜਾਨਾਤਿ ਨੋ ਕਨ੍ਤਰੂਪਂ, ਅਮਨਾਪਰੂਪਞ੍ਞੇਵ ਵਿਜਾਨਾਤਿ ਨੋ ਮਨਾਪਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ [ਸਂ. ਨਿ. ੪.੧੩੫]. ਅਤ੍ਥੇਵ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੋਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਤੇਨ ਹਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ [ਤੇਨ ਹਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕ.)] – ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਅਨੋਧਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਕੁਕ੍ਕੁਲ਼ਾ’’ਤਿ.

ਸਬ੍ਬੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਅਨੋਧਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਕੁਕ੍ਕੁਲ਼ਾਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਨਨੁ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾ – ‘‘ਲਾਭਾ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੁਲਦ੍ਧਂ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਖਣੋ ਵੋ ਪਟਿਲਦ੍ਧੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਵਾਸਾਯ! ਦਿਟ੍ਠਾ ਮਯਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਛ ਫਸ੍ਸਾਯਤਨਿਕਾ ਨਾਮ ਸਗ੍ਗਾ. ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਇਟ੍ਠਰੂਪਞ੍ਞੇਵ ਪਸ੍ਸਤਿ ਨੋ ਅਨਿਟ੍ਠਰੂਪਂ, ਕਨ੍ਤਰੂਪਞ੍ਞੇਵ ਪਸ੍ਸਤਿ ਨੋ ਅਕਨ੍ਤਰੂਪਂ, ਮਨਾਪਰੂਪਞ੍ਞੇਵ ਪਸ੍ਸਤਿ ਨੋ ਅਮਨਾਪਰੂਪਂ. ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਸੋਤੇਨ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਣਾਤਿ…ਪੇ… ਘਾਨੇਨ ਗਨ੍ਧਂ ਘਾਯਤਿ… ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਰਸਂ ਸਾਯਤਿ… ਕਾਯੇਨ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਫੁਸਤਿ… ਮਨਸਾ ਧਮ੍ਮਂ ਵਿਜਾਨਾਤਿ, ਇਟ੍ਠਰੂਪਞ੍ਞੇਵ ਵਿਜਾਨਾਤਿ ਨੋ ਅਨਿਟ੍ਠਰੂਪਂ, ਕਨ੍ਤਰੂਪਞ੍ਞੇਵ ਵਿਜਾਨਾਤਿ ਨੋ ਅਕਨ੍ਤਰੂਪਂ, ਮਨਾਪਰੂਪਞ੍ਞੇਵ ਵਿਜਾਨਾਤਿ ਨੋ ਅਮਨਾਪਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ [ਸਂ. ਨਿ. ੪.੧੩੫]. ਅਤ੍ਥੇਵ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੋਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਤੇਨ ਹਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ – ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਅਨੋਧਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਕੁਕ੍ਕੁਲ਼ਾ’’ਤਿ.

ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ – ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਅਨੋਧਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਕੁਕ੍ਕੁਲ਼ਾ’’ਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਨਨੁ ‘‘ਯਦਨਿਚ੍ਚਂ ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਂ [ਸਂ. ਨਿ. ੩.੧੫],’’ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾ, ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾ’’ਤਿ [ਧ. ਪ. ੨੭੭; ਮ. ਨਿ. ੧.੩੫੬]? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਹਞ੍ਚਿ ‘‘ਯਦਨਿਚ੍ਚਂ ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਂ,’’ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾ, ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾ,’’ ਤੇਨ ਵਤ ਰੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ – ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਅਨੋਧਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਕੁਕ੍ਕੁਲ਼ਾ’’ਤਿ.

ਸਬ੍ਬੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਅਨੋਧਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਕੁਕ੍ਕੁਲ਼ਾਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਦਾਨਂ ਅਨਿਟ੍ਠਫਲਂ ਅਕਨ੍ਤਫਲਂ ਅਮਨੁਞ੍ਞਫਲਂ ਸੇਚਨਕਫਲਂ ਦੁਕ੍ਖੁਦ੍ਰਯਂ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕਨ੍ਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ.

ਸੀਲਂ…ਪੇ… ਉਪੋਸਥੋ…ਪੇ… ਭਾਵਨਾ…ਪੇ… ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਅਨਿਟ੍ਠਫਲਂ ਅਕਨ੍ਤਫਲਂ ਅਮਨੁਞ੍ਞਫਲਂ ਸੇਚਨਕਫਲਂ ਦੁਕ੍ਖੁਦ੍ਰਯਂ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕਨ੍ਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ.

ਨਨੁ ਦਾਨਂ ਇਟ੍ਠਫਲਂ ਕਨ੍ਤਫਲਂ ਮਨੁਞ੍ਞਫਲਂ ਅਸੇਚਨਕਫਲਂ ਸੁਖੁਦ੍ਰਯਂ ਸੁਖਵਿਪਾਕਨ੍ਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਹਞ੍ਚਿ ਦਾਨਂ ਇਟ੍ਠਫਲਂ ਕਨ੍ਤਫਲਂ ਮਨੁਞ੍ਞਫਲਂ ਅਸੇਚਨਕਫਲਂ ਸੁਖੁਦ੍ਰਯਂ ਸੁਖਵਿਪਾਕਂ, ਨੋ ਚ ਵਤ ਰੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ – ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਅਨੋਧਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਕੁਕ੍ਕੁਲ਼ਾ’’ਤਿ.

ਨਨੁ ਸੀਲਂ… ਉਪੋਸਥੋ… ਭਾਵਨਾ… ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਇਟ੍ਠਫਲਂ ਕਨ੍ਤਫਲਂ ਮਨੁਞ੍ਞਫਲਂ ਅਸੇਚਨਕਫਲਂ ਸੁਖੁਦ੍ਰਯਂ ਸੁਖਵਿਪਾਕਨ੍ਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਹਞ੍ਚਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਇਟ੍ਠਫਲਂ ਕਨ੍ਤਫਲਂ ਮਨੁਞ੍ਞਫਲਂ ਅਸੇਚਨਕਫਲਂ ਸੁਖੁਦ੍ਰਯਂ ਸੁਖਵਿਪਾਕਨ੍ਤਿ, ਨੋ ਚ ਵਤ ਰੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ – ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਅਨੋਧਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਕੁਕ੍ਕੁਲ਼ਾ’’ਤਿ.

ਸਬ੍ਬੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਅਨੋਧਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਕੁਕ੍ਕੁਲ਼ਾਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਨਨੁ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾ –

‘‘ਸੁਖੋ ਵਿਵੇਕੋ ਤੁਟ੍ਠਸ੍ਸ, ਸੁਤਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਪਸ੍ਸਤੋ;

ਅਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਂ ਸੁਖਂ ਲੋਕੇ, ਪਾਣਭੂਤੇਸੁ ਸਂਯਮੋ.

‘‘ਸੁਖਾ ਵਿਰਾਗਤਾ ਲੋਕੇ, ਕਾਮਾਨਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮੋ;

ਅਸ੍ਮਿਮਾਨਸ੍ਸ ਯੋ ਵਿਨਯੋ, ਏਤਂ ਵੇ ਪਰਮਂ ਸੁਖਂ [ਮਹਾਵ. ੫; ਉਦਾ. ੧੧ ਉਦਾਨੇ ਚ].

‘‘ਤਂ ਸੁਖੇਨ ਸੁਖਂ ਪਤ੍ਤਂ, ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਸੁਖਮੇਵ ਤਂ;

ਤਿਸ੍ਸੋ ਵਿਜ੍ਜਾ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਾ, ਏਤਂ ਵੇ ਪਰਮਂ ਸੁਖ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਤ੍ਥੇਵ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੋਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ. ਤੇਨ ਹਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ – ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਅਨੋਧਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਕੁਕ੍ਕੁਲ਼ਾ’’ਤਿ.

ਕੁਕ੍ਕੁਲ਼ਕਥਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.