੧੪. ਖਨ੍ਧਨਿਦ੍ਦੇਸੋ

ਪਞ੍ਞਾਕਥਾ

੪੨੧. ਇਦਾਨਿ ਯਸ੍ਮਾ ਏਵਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾਵਸੇਨ ਅਧਿਗਤਾਨਿਸਂਸਾਯ ਥਿਰਤਰਾਯ ਸਮਾਧਿਭਾਵਨਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਸੀਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਨਰੋ ਸਪਞ੍ਞੋ, ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਞ੍ਞਞ੍ਚ ਭਾਵਯਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਚਿਤ੍ਤਸੀਸੇਨ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ ਸਮਾਧਿ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰੇਨ ਭਾਵਿਤੋ ਹੋਤਿ.

ਤਦਨਨ੍ਤਰਾ ਪਨ ਪਞ੍ਞਾ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਾ. ਸਾ ਚ ਅਤਿਸਙ੍ਖੇਪਦੇਸਿਤਤ੍ਤਾ ਵਿਞ੍ਞਾਤੁਮ੍ਪਿ ਤਾਵ ਨ ਸੁਕਰਾ, ਪਗੇਵ ਭਾਵੇਤੁਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸਾ ਵਿਤ੍ਥਾਰਂ ਭਾਵਨਾਨਯਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਇਦਂ ਪਞ੍ਹਾਕਮ੍ਮਂ ਹੋਤਿ.

ਕਾ ਪਞ੍ਞਾ, ਕੇਨਟ੍ਠੇਨ ਪਞ੍ਞਾ, ਕਾਨਸ੍ਸਾ ਲਕ੍ਖਣਰਸਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਪਦਟ੍ਠਾਨਾਨਿ, ਕਤਿਵਿਧਾ ਪਞ੍ਞਾ, ਕਥਂ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਾ, ਪਞ੍ਞਾਭਾਵਨਾਯ ਕੋ ਆਨਿਸਂਸੋਤਿ?

੪੨੨. ਤਤ੍ਰਿਦਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ, ਕਾ ਪਞ੍ਞਾਤਿ ਪਞ੍ਞਾ ਬਹੁਵਿਧਾ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਾ. ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਵਿਭਾਵਯਿਤੁਂ ਆਰਬ੍ਭਮਾਨਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਞ੍ਚੇਵ ਅਤ੍ਥਂ ਨ ਸਾਧੇਯ੍ਯ, ਉਤ੍ਤਰਿ ਚ ਵਿਕ੍ਖੇਪਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ, ਤਸ੍ਮਾ ਇਧ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਮੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵਦਾਮ. ਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਂ ਪਞ੍ਞਾ.

੪੨੩. ਕੇਨਟ੍ਠੇਨ ਪਞ੍ਞਾਤਿ ਪਜਾਨਨਟ੍ਠੇਨ ਪਞ੍ਞਾ. ਕਿਮਿਦਂ ਪਜਾਨਨਂ ਨਾਮ? ਸਞ੍ਜਾਨਨਵਿਜਾਨਨਾਕਾਰਵਿਸਿਟ੍ਠਂ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਤੋ ਜਾਨਨਂ. ਸਞ੍ਞਾਵਿਞ੍ਞਾਣਪਞ੍ਞਾਨਂ ਹਿ ਸਮਾਨੇਪਿ ਜਾਨਨਭਾਵੇ, ਸਞ੍ਞਾ ‘‘ਨੀਲਂ ਪੀਤਕ’’ਨ੍ਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਸਞ੍ਜਾਨਨਮਤ੍ਤਮੇਵ ਹੋਤਿ. ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਮਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਲਕ੍ਖਣਪਟਿਵੇਧਂ ਪਾਪੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ. ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ‘‘ਨੀਲਂ ਪੀਤਕ’’ਨ੍ਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਞ੍ਚ ਜਾਨਾਤਿ, ਲਕ੍ਖਣਪਟਿਵੇਧਞ੍ਚ ਪਾਪੇਤਿ. ਉਸ੍ਸਕ੍ਕਿਤ੍ਵਾ ਪਨ ਮਗ੍ਗਪਾਤੁਭਾਵਂ ਪਾਪੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ. ਪਞ੍ਞਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯਵਸੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਞ੍ਚ ਜਾਨਾਤਿ, ਲਕ੍ਖਣਪਟਿਵੇਧਞ੍ਚ ਪਾਪੇਤਿ, ਉਸ੍ਸਕ੍ਕਿਤ੍ਵਾ ਮਗ੍ਗਪਾਤੁਭਾਵਞ੍ਚ ਪਾਪੇਤਿ.

ਯਥਾ ਹਿ ਹੇਰਞ੍ਞਿਕਫਲਕੇ ਠਪਿਤਂ ਕਹਾਪਣਰਾਸਿਂ ਏਕੋ ਅਜਾਤਬੁਦ੍ਧਿਦਾਰਕੋ, ਏਕੋ ਗਾਮਿਕਪੁਰਿਸੋ, ਏਕੋ ਹੇਰਞ੍ਞਿਕੋਤਿ ਤੀਸੁ ਜਨੇਸੁ ਪਸ੍ਸਮਾਨੇਸੁ ਅਜਾਤਬੁਦ੍ਧਿਦਾਰਕੋ ਕਹਾਪਣਾਨਂ ਚਿਤ੍ਤਵਿਚਿਤ੍ਤਦੀਘਚਤੁਰਸ੍ਸਪਰਿਮਣ੍ਡਲਭਾਵਮਤ੍ਤਮੇਵ ਜਾਨਾਤਿ, ‘‘ਇਦਂ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਉਪਭੋਗਪਰਿਭੋਗਂ ਰਤਨਸਮ੍ਮਤ’’ਨ੍ਤਿ ਨ ਜਾਨਾਤਿ. ਗਾਮਿਕਪੁਰਿਸੋ ਚਿਤ੍ਤਵਿਚਿਤ੍ਤਾਦਿਭਾਵਂ ਜਾਨਾਤਿ, ‘‘ਇਦਂ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਉਪਭੋਗਪਰਿਭੋਗਂ ਰਤਨਸਮ੍ਮਤ’’ਨ੍ਤਿ ਚ. ‘‘ਅਯਂ ਛੇਕੋ, ਅਯਂ ਕੂਟੋ, ਅਯਂ ਅਦ੍ਧਸਾਰੋ’’ਤਿ ਇਮਂ ਪਨ ਵਿਭਾਗਂ ਨ ਜਾਨਾਤਿ. ਹੇਰਞ੍ਞਿਕੋ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਤੇ ਪਕਾਰੇ ਜਾਨਾਤਿ, ਜਾਨਨ੍ਤੋ ਚ ਕਹਾਪਣਂ ਓਲੋਕੇਤ੍ਵਾਪਿ ਜਾਨਾਤਿ, ਆਕੋਟਿਤਸ੍ਸ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾਪਿ, ਗਨ੍ਧਂ ਘਾਯਿਤ੍ਵਾਪਿ, ਰਸਂ ਸਾਯਿਤ੍ਵਾਪਿ, ਹਤ੍ਥੇਨ ਧਾਰਯਿਤ੍ਵਾਪਿ, ਅਸੁਕਸ੍ਮਿਂ ਨਾਮ ਗਾਮੇ ਵਾ ਨਿਗਮੇ ਵਾ ਨਗਰੇ ਵਾ ਪਬ੍ਬਤੇ ਵਾ ਨਦੀਤੀਰੇ ਵਾ ਕਤੋਤਿਪਿ, ਅਸੁਕਾਚਰਿਯੇਨ ਕਤੋਤਿਪਿ ਜਾਨਾਤਿ, ਏਵਂਸਮ੍ਪਦਮਿਦਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਸਞ੍ਞਾ ਹਿ ਅਜਾਤਬੁਦ੍ਧਿਨੋ ਦਾਰਕਸ੍ਸ ਕਹਾਪਣਦਸ੍ਸਨਂ ਵਿਯ ਹੋਤਿ, ਨੀਲਾਦਿਵਸੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਉਪਟ੍ਠਾਨਾਕਾਰਮਤ੍ਤਗਹਣਤੋ. ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਗਾਮਿਕਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਕਹਾਪਣਦਸ੍ਸਨਮਿਵ ਹੋਤਿ, ਨੀਲਾਦਿਵਸੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਾਕਾਰਗਹਣਤੋ, ਉਦ੍ਧਂਪਿ ਚ ਲਕ੍ਖਣਪਟਿਵੇਧਸਮ੍ਪਾਪਨਤੋ. ਪਞ੍ਞਾ ਹੇਰਞ੍ਞਿਕਸ੍ਸ ਕਹਾਪਣਦਸ੍ਸਨਮਿਵ ਹੋਤਿ, ਨੀਲਾਦਿਵਸੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਾਕਾਰਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ, ਲਕ੍ਖਣਪਟਿਵੇਧਞ੍ਚ ਪਾਪੇਤ੍ਵਾ, ਤਤੋ ਉਦ੍ਧਮ੍ਪਿ ਮਗ੍ਗਪਾਤੁਭਾਵਪਾਪਨਤੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਯਦੇਤਂ ਸਞ੍ਜਾਨਨਵਿਜਾਨਨਾਕਾਰਵਿਸਿਟ੍ਠਂ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਤੋ ਜਾਨਨਂ. ਇਦਂ ਪਜਾਨਨਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਇਦਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਹਿ ਏਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪਜਾਨਨਟ੍ਠੇਨ ਪਞ੍ਞਾ’’ਤਿ.

ਸਾ ਪਨੇਸਾ ਯਤ੍ਥ ਸਞ੍ਞਾਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਿ, ਨ ਤਤ੍ਥ ਏਕਂਸੇਨ ਹੋਤਿ. ਯਦਾ ਪਨ ਹੋਤਿ, ਤਦਾ ਅਵਿਨਿਬ੍ਭੁਤ੍ਤਾ ਤੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ‘‘ਅਯਂ ਸਞ੍ਞਾ, ਇਦਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਅਯਂ ਪਞ੍ਞਾ’’ਤਿ ਵਿਨਿਬ੍ਭੁਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਅਲਬ੍ਭਨੇਯ੍ਯਨਾਨਤ੍ਤਾ ਸੁਖੁਮਾ ਦੁਦ੍ਦਸਾ. ਤੇਨਾਹ ਆਯਸ੍ਮਾ ਨਾਗਸੇਨੋ ‘‘ਦੁਕ੍ਕਰਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤਾ ਕਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਕਿਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਨਾਗਸੇਨ ਭਗਵਤਾ ਦੁਕ੍ਕਰਂ ਕਤਨ੍ਤਿ? ‘ਦੁਕ੍ਕਰਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤਾ ਕਤਂ ਯਂ ਅਰੂਪੀਨਂ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਏਕਾਰਮ੍ਮਣੇ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾਨਂ ਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਅਕ੍ਖਾਤਂ ਅਯਂ ਫਸ੍ਸੋ, ਅਯਂ ਵੇਦਨਾ, ਅਯਂ ਸਞ੍ਞਾ, ਅਯਂ ਚੇਤਨਾ, ਇਦਂ ਚਿਤ੍ਤ’’’ਨ੍ਤਿ (ਮਿ. ਪ. ੨.੭.੧੬).

੪੨੪. ਕਾਨਸ੍ਸਾ ਲਕ੍ਖਣਰਸਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਪਦਟ੍ਠਾਨਾਨੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਧਮ੍ਮਸਭਾਵਪਟਿਵੇਧਲਕ੍ਖਣਾ ਪਞ੍ਞਾ, ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਭਾਵਪਟਿਚ੍ਛਾਦਕਮੋਹਨ੍ਧਕਾਰਵਿਦ੍ਧਂਸਨਰਸਾ, ਅਸਮ੍ਮੋਹਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾ. ‘‘ਸਮਾਹਿਤੋ ਯਥਾਭੂਤਂ ਜਾਨਾਤਿ ਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੧੦.੨) ਵਚਨਤੋ ਪਨ ਸਮਾਧਿ ਤਸ੍ਸਾ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ.

ਪਞ੍ਞਾਪਭੇਦਕਥਾ

੪੨੫. ਕਤਿਵਿਧਾ ਪਞ੍ਞਾਤਿ ਧਮ੍ਮਸਭਾਵਪਟਿਵੇਧਲਕ੍ਖਣੇਨ ਤਾਵ ਏਕਵਿਧਾ. ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਵਸੇਨ ਦੁਵਿਧਾ. ਤਥਾ ਸਾਸਵਾਨਾਸਵਾਦਿਵਸੇਨ, ਨਾਮਰੂਪਵਵਤ੍ਥਾਪਨਵਸੇਨ, ਸੋਮਨਸ੍ਸੁਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਵਸੇਨ, ਦਸ੍ਸਨਭਾਵਨਾਭੂਮਿਵਸੇਨ ਚ. ਤਿਵਿਧਾ ਚਿਨ੍ਤਾਸੁਤਭਾਵਨਾਮਯਵਸੇਨ. ਤਥਾ ਪਰਿਤ੍ਤਮਹਗ੍ਗਤਅਪ੍ਪਮਾਣਾਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ, ਆਯਾਪਾਯਉਪਾਯਕੋਸਲ੍ਲਵਸੇਨ, ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਾਭਿਨਿਵੇਸਾਦਿਵਸੇਨ ਚ. ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਾ ਚਤੂਸੁ ਸਚ੍ਚੇਸੁ ਞਾਣਵਸੇਨ ਚਤੁਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਵਸੇਨ ਚਾਤਿ.

੪੨੬. ਤਤ੍ਥ ਏਕਵਿਧਕੋਟ੍ਠਾਸੋ ਉਤ੍ਤਾਨਤ੍ਥੋਯੇਵ. ਦੁਵਿਧਕੋਟ੍ਠਾਸੇ ਲੋਕਿਯਮਗ੍ਗਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਲੋਕਿਯਾ. ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਗ੍ਗਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾਤਿ ਏਵਂ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਵਸੇਨ ਦੁਵਿਧਾ.

ਦੁਤਿਯਦੁਕੇ ਆਸਵਾਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਭੂਤਾ ਸਾਸਵਾ. ਤੇਸਂ ਅਨਾਰਮ੍ਮਣਾ ਅਨਾਸਵਾ. ਅਤ੍ਥਤੋ ਪਨੇਸਾ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾਵ ਹੋਤਿ. ਆਸਵਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਸਾਸਵਾ. ਆਸਵਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਅਨਾਸਵਾਤਿਆਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਏਵਂ ਸਾਸਵਾਨਾਸਵਾਦਿਵਸੇਨ ਦੁਵਿਧਾ.

ਤਤਿਯਦੁਕੇ ਯਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਆਰਭਿਤੁਕਾਮਸ੍ਸ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਅਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਵਵਤ੍ਥਾਪਨੇ ਪਞ੍ਞਾ, ਅਯਂ ਨਾਮਵਵਤ੍ਥਾਪਨਪਞ੍ਞਾ. ਯਾ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਵਵਤ੍ਥਾਪਨੇ ਪਞ੍ਞਾ, ਅਯਂ ਰੂਪਵਵਤ੍ਥਾਪਨਪਞ੍ਞਾਤਿ ਏਵਂ ਨਾਮਰੂਪਵਵਤ੍ਥਾਪਨਵਸੇਨ ਦੁਵਿਧਾ.

ਚਤੁਤ੍ਥਦੁਕੇ ਦ੍ਵੀਸੁ ਕਾਮਾਵਚਰਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤੇਸੁ ਸੋਲ਼ਸਸੁ ਚ ਪਞ੍ਚਕਨਯੇਨ ਚਤੁਕ੍ਕਜ੍ਝਾਨਿਕੇਸੁ ਮਗ੍ਗਚਿਤ੍ਤੇਸੁ ਪਞ੍ਞਾ ਸੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤਾ. ਦ੍ਵੀਸੁ ਕਾਮਾਵਚਰਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤੇਸੁ ਚਤੂਸੁ ਚ ਪਞ੍ਚਮਜ੍ਝਾਨਿਕੇਸੁ ਮਗ੍ਗਚਿਤ੍ਤੇਸੁ ਪਞ੍ਞਾ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਾਤਿ ਏਵਂ ਸੋਮਨਸ੍ਸੁਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਵਸੇਨ ਦੁਵਿਧਾ.

ਪਞ੍ਚਮਦੁਕੇ ਪਠਮਮਗ੍ਗਪਞ੍ਞਾ ਦਸ੍ਸਨਭੂਮਿ. ਅਵਸੇਸਮਗ੍ਗਤ੍ਤਯਪਞ੍ਞਾ ਭਾਵਨਾਭੂਮੀਤਿ ਏਵਂ ਦਸ੍ਸਨਭਾਵਨਾਭੂਮਿਵਸੇਨ ਦੁਵਿਧਾ.

੪੨੭. ਤਿਕੇਸੁ ਪਠਮਤ੍ਤਿਕੇ ਪਰਤੋ ਅਸ੍ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਟਿਲਦ੍ਧਪਞ੍ਞਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚਿਨ੍ਤਾਵਸੇਨ ਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਚਿਨ੍ਤਾਮਯਾ. ਪਰਤੋ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਟਿਲਦ੍ਧਪਞ੍ਞਾ ਸੁਤਵਸੇਨ ਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਸੁਤਮਯਾ. ਯਥਾ ਤਥਾ ਵਾ ਭਾਵਨਾਵਸੇਨ ਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਾ ਅਪ੍ਪਨਾਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਞਾ ਭਾਵਨਾਮਯਾ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ –

‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ ਚਿਨ੍ਤਾਮਯਾ ਪਞ੍ਞਾ? ਯੋਗਵਿਹਿਤੇਸੁ ਵਾ ਕਮ੍ਮਾਯਤਨੇਸੁ ਯੋਗਵਿਹਿਤੇਸੁ ਵਾ ਸਿਪ੍ਪਾਯਤਨੇਸੁ ਯੋਗਵਿਹਿਤੇਸੁ ਵਾ ਵਿਜ੍ਜਾਟ੍ਠਾਨੇਸੁ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸਕਤਂ ਵਾ ਸਚ੍ਚਾਨੁਲੋਮਿਕਂ ਵਾ ਰੂਪਂ ਅਨਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਵਾ ਵੇਦਨਾ…ਪੇ… ਸਞ੍ਞਾ… ਸਙ੍ਖਾਰਾ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਨਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਵਾ, ਯਂ ਏਵਰੂਪਿਂ ਅਨੁਲੋਮਿਕਂ ਖਨ੍ਤਿਂ ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਰੁਚਿਂ ਮੁਤਿਂ ਪੇਕ੍ਖਂ ਧਮ੍ਮਨਿਜ੍ਝਾਨਖਨ੍ਤਿਂ ਪਰਤੋ ਅਸ੍ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਟਿਲਭਤਿ, ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਚਿਨ੍ਤਾਮਯਾ ਪਞ੍ਞਾ…ਪੇ… ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਟਿਲਭਤਿ, ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਸੁਤਮਯਾ ਪਞ੍ਞਾ. ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਸਮਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਾ ਭਾਵਨਾਮਯਾ ਪਞ੍ਞਾ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੭੬੮).

ਏਵਂ ਚਿਨ੍ਤਾਸੁਤਭਾਵਨਾਮਯਵਸੇਨ ਤਿਵਿਧਾ.

ਦੁਤਿਯਤ੍ਤਿਕੇ ਕਾਮਾਵਚਰਧਮ੍ਮੇ ਆਰਬ੍ਭ ਪਵਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਞਾ ਪਰਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਾ. ਰੂਪਾਵਚਰਾਰੂਪਾਵਚਰੇ ਆਰਬ੍ਭ ਪਵਤ੍ਤਾ ਮਹਗ੍ਗਤਾਰਮ੍ਮਣਾ. ਸਾ ਲੋਕਿਯਵਿਪਸ੍ਸਨਾ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਆਰਬ੍ਭ ਪਵਤ੍ਤਾ ਅਪ੍ਪਮਾਣਾਰਮ੍ਮਣਾ. ਸਾ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਵਿਪਸ੍ਸਨਾਤਿ ਏਵਂ ਪਰਿਤ੍ਤਮਹਗ੍ਗਤਾਪ੍ਪਮਾਣਾਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਤਿਵਿਧਾ.

ਤਤਿਯਤ੍ਤਿਕੇ ਆਯੋ ਨਾਮ ਵੁਦ੍ਧਿ, ਸਾ ਦੁਵਿਧਾ ਅਨਤ੍ਥਹਾਨਿਤੋ ਅਤ੍ਥੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ ਚ. ਤਤ੍ਥ ਕੋਸਲ੍ਲਂ ਆਯਕੋਸਲ੍ਲਂ. ਯਥਾਹ –

‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਆਯਕੋਸਲ੍ਲਂ? ਇਮੇ ਮੇ ਧਮ੍ਮੇ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਚੇਵ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਚ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਪਹੀਯਨ੍ਤਿ, ਇਮੇ ਵਾ ਪਨਿਮੇ ਧਮ੍ਮੇ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਚੇਵ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਚ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਭਿਯ੍ਯੋਭਾਵਾਯ ਵੇਪੁਲ੍ਲਾਯ ਭਾਵਨਾਯ ਪਾਰਿਪੂਰਿਯਾ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ, ਯਾ ਤਤ੍ਥ ਪਞ੍ਞਾ ਪਜਾਨਨਾ…ਪੇ… ਅਮੋਹੋ ਧਮ੍ਮਵਿਚਯੋ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ, ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਆਯਕੋਸਲ੍ਲ’’ਨ੍ਤਿ (ਵਿਭ. ੭੭੧).

ਅਪਾਯੋਤਿ ਪਨ ਅਵੁਦ੍ਧਿ, ਸਾਪਿ ਦੁਵਿਧਾ ਅਤ੍ਥਹਾਨਿਤੋ ਚ ਅਨਤ੍ਥੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ ਚ. ਤਤ੍ਥ ਕੋਸਲ੍ਲਂ ਅਪਾਯਕੋਸਲ੍ਲਂ. ਯਥਾਹ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਅਪਾਯਕੋਸਲ੍ਲਂ? ਇਮੇ ਧਮ੍ਮੇ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਚੇਵ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦਿ (ਵਿਭ. ੭੭੧).

ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਪਨ ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਉਪਾਯੇਸੁ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਕਾਰਣੇਸੁ ਤਂਖਣਪ੍ਪਵਤ੍ਤਂ ਠਾਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕਂ ਕੋਸਲ੍ਲਂ ਉਪਾਯਕੋਸਲ੍ਲਂ ਨਾਮ. ਯਥਾਹ – ‘‘ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਤਤ੍ਰੁਪਾਯਾ ਪਞ੍ਞਾ ਉਪਾਯਕੋਸਲ੍ਲ’’ਨ੍ਤਿ (ਵਿਭ. ੭੭੧). ਏਵਂ ਆਯਾਪਾਯਉਪਾਯਕੋਸਲ੍ਲਵਸੇਨ ਤਿਵਿਧਾ.

ਚਤੁਤ੍ਥਤ੍ਤਿਕੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਖਨ੍ਧੇ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਆਰਦ੍ਧਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਪਞ੍ਞਾ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਾਭਿਨਿਵੇਸਾ. ਪਰਸ੍ਸ ਖਨ੍ਧੇ ਬਾਹਿਰਂ ਵਾ ਅਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬਦ੍ਧਰੂਪਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਆਰਦ੍ਧਾ ਬਹਿਦ੍ਧਾਭਿਨਿਵੇਸਾ. ਉਭਯਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਆਰਦ੍ਧਾ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਬਹਿਦ੍ਧਾਭਿਨਿਵੇਸਾਤਿ ਏਵਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਾਭਿਨਿਵੇਸਾਦਿਵਸੇਨ ਤਿਵਿਧਾ.

੪੨੮. ਚਤੁਕ੍ਕੇਸੁ ਪਠਮਚਤੁਕ੍ਕੇ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਂ ਆਰਬ੍ਭ ਪਵਤ੍ਤਂ ਞਾਣਂ ਦੁਕ੍ਖੇ ਞਾਣਂ. ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯਂ ਆਰਬ੍ਭ ਪਵਤ੍ਤਂ ਞਾਣਂ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯੇ ਞਾਣਂ. ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਂ ਆਰਬ੍ਭ ਪਵਤ੍ਤਂ ਞਾਣਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧੇ ਞਾਣਂ. ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨਿਂ ਪਟਿਪਦਂ ਆਰਬ੍ਭ ਪਵਤ੍ਤਂ ਞਾਣਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨਿਯਾ ਪਟਿਪਦਾਯ ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਚਤੂਸੁ ਸਚ੍ਚੇਸੁ ਞਾਣਵਸੇਨ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਾ.

ਦੁਤਿਯਚਤੁਕ੍ਕੇ ਚਤਸ੍ਸੋ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਾਦੀਸੁ ਪਭੇਦਗਤਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਞਾਣਾਨਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ – ‘‘ਅਤ੍ਥੇ ਞਾਣਂ ਅਤ੍ਥਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ. ਧਮ੍ਮੇ ਞਾਣਂ ਧਮ੍ਮਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ. ਤਤ੍ਰਧਮ੍ਮਨਿਰੁਤ੍ਤਾਭਿਲਾਪੇ ਞਾਣਂ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ. ਞਾਣੇਸੁ ਞਾਣਂ ਪਟਿਭਾਨਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੭੧੮).

ਤਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਹੇਤੁਫਲਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਹੇਤੁਫਲਂ ਹਿ ਯਸ੍ਮਾ ਹੇਤੁਅਨੁਸਾਰੇਨ ਅਰਿਯਤਿ ਅਧਿਗਮਿਯਤਿ ਸਮ੍ਪਾਪੁਣਿਯਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਪਭੇਦਤੋ ਪਨ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਪਚ੍ਚਯਸਮ੍ਭੂਤਂ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਭਾਸਿਤਤ੍ਥੋ, ਵਿਪਾਕੋ, ਕਿਰਿਯਾਤਿ ਇਮੇ ਪਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਾ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਤਂ ਅਤ੍ਥਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਨ੍ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਪਭੇਦਗਤਂ ਞਾਣਂ ਅਤ੍ਥਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ. ਧਮ੍ਮੋਤਿਪਿ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਪਚ੍ਚਯੋ ਹਿ ਯਸ੍ਮਾ ਤਂ ਤਂ ਦਹਤਿ ਪਵਤ੍ਤੇਤਿ ਵਾ ਸਮ੍ਪਾਪੁਣਿਤੁਂ ਵਾ ਦੇਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਪਭੇਦਤੋ ਪਨ ਯੋ ਕੋਚਿ ਫਲਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕੋ ਹੇਤੁ, ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ, ਭਾਸਿਤਂ, ਕੁਸਲਂ, ਅਕੁਸਲਨ੍ਤਿ ਇਮੇ ਪਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਾ ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਨ੍ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮੇ ਪਭੇਦਗਤਂ ਞਾਣਂ ਧਮ੍ਮਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ.

ਅਯਮੇਵ ਹਿ ਅਤ੍ਥੋ ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ –

‘‘ਦੁਕ੍ਖੇ ਞਾਣਂ ਅਤ੍ਥਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ. ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯੇ ਞਾਣਂ ਧਮ੍ਮਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ. ਹੇਤੁਮ੍ਹਿ ਞਾਣਂ ਧਮ੍ਮਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ. ਹੇਤੁਫਲੇ ਞਾਣਂ ਅਤ੍ਥਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ. ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਜਾਤਾ ਭੂਤਾ ਸਞ੍ਜਾਤਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਪਾਤੁਭੂਤਾ. ਇਮੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਞਾਣਂ ਅਤ੍ਥਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ. ਯਮ੍ਹਾ ਧਮ੍ਮਾ ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਜਾਤਾ ਭੂਤਾ ਸਞ੍ਜਾਤਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਪਾਤੁਭੂਤਾ, ਤੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਞਾਣਂ ਧਮ੍ਮਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ. ਜਰਾਮਰਣੇ ਞਾਣਂ ਅਤ੍ਥਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ. ਜਰਾਮਰਣਸਮੁਦਯੇ ਞਾਣਂ ਧਮ੍ਮਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ…ਪੇ… ਸਙ੍ਖਾਰਨਿਰੋਧੇ ਞਾਣਂ ਅਤ੍ਥਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ. ਸਙ੍ਖਾਰਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨਿਯਾ ਪਟਿਪਦਾਯ ਞਾਣਂ ਧਮ੍ਮਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ. ਇਧ ਭਿਕ੍ਖੁ ਧਮ੍ਮਂ ਜਾਨਾਤਿ ਸੁਤ੍ਤਂ ਗੇਯ੍ਯਂ…ਪੇ… ਵੇਦਲ੍ਲਂ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਧਮ੍ਮਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ. ਸੋ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸੇਵ ਭਾਸਿਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਜਾਨਾਤਿ ‘ਅਯਂ ਇਮਸ੍ਸ ਭਾਸਿਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ, ਅਯਂ ਇਮਸ੍ਸ ਭਾਸਿਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ’ਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਅਤ੍ਥਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ. ਕਤਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਕੁਸਲਾ? ਯਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਕਾਮਾਵਚਰਂ ਕੁਸਲਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਕੁਸਲਾ. ਇਮੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਞਾਣਂ ਧਮ੍ਮਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ. ਤੇਸਂ ਵਿਪਾਕੇ ਞਾਣਂ ਅਤ੍ਥਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਵਿਭ. ੭੧੯ ਆਦਯੋ) ਨਯੇਨ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸਿਤੋ.

ਤਤ੍ਰਧਮ੍ਮਨਿਰੁਤ੍ਤਾਭਿਲਾਪੇ ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਚ ਧਮ੍ਮੇ ਚ ਯਾ ਸਭਾਵਨਿਰੁਤ੍ਤਿ ਅਬ੍ਯਭਿਚਾਰੀ ਵੋਹਾਰੋ. ਤਦਭਿਲਾਪੇ ਤਸ੍ਸ ਭਾਸਨੇ ਉਦੀਰਣੇ ਤਂ ਭਾਸਿਤਂ ਲਪਿਤਂ ਉਦੀਰਿਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾਵ ਅਯਂ ਸਭਾਵਨਿਰੁਤ੍ਤਿ, ਅਯਂ ਨ ਸਭਾਵਨਿਰੁਤ੍ਤੀਤਿ ਏਵਂ ਤਸ੍ਸਾ ਧਮ੍ਮਨਿਰੁਤ੍ਤਿਸਞ੍ਞਿਤਾਯ ਸਭਾਵਨਿਰੁਤ੍ਤਿਯਾ ਮਾਗਧਿਕਾਯ ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤਾਨਂ ਮੂਲਭਾਸਾਯ ਪਭੇਦਗਤਂ ਞਾਣਂ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ. ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਹਿ ਫਸ੍ਸੋ ਵੇਦਨਾਤਿ ਏਵਮਾਦਿਵਚਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾਵ ਅਯਂ ਸਭਾਵਨਿਰੁਤ੍ਤੀਤਿ ਜਾਨਾਤਿ. ਫਸ੍ਸਾ ਵੇਦਨੋਤਿ ਏਵਮਾਦਿਕਂ ਪਨ ਅਯਂ ਨ ਸਭਾਵਨਿਰੁਤ੍ਤੀਤਿ.

ਞਾਣੇਸੁ ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਞਾਣਮਾਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਨ੍ਤਸ੍ਸ ਞਾਣਾਰਮ੍ਮਣਂ ਞਾਣਂ, ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਵਾ ਤੇਸੁ ਞਾਣੇਸੁ ਸਗੋਚਰਕਿਚ੍ਚਾਦਿਵਸੇਨ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਞਾਣਂ ਪਟਿਭਾਨਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

੪੨੯. ਚਤਸ੍ਸੋਪਿ ਚੇਤਾ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਦ੍ਵੀਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਪਭੇਦਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਸੇਕ੍ਖਭੂਮਿਯਞ੍ਚ ਅਸੇਕ੍ਖਭੂਮਿਯਞ੍ਚ.

ਤਤ੍ਥ ਅਗ੍ਗਸਾਵਕਾਨਂ ਮਹਾਸਾਵਕਾਨਞ੍ਚ ਅਸੇਕ੍ਖਭੂਮਿਯਂ ਪਭੇਦਗਤਾ. ਆਨਨ੍ਦਤ੍ਥੇਰਚਿਤ੍ਤਗਹਪਤਿਧਮ੍ਮਿਕਉਪਾਸਕਉਪਾਲਿਗਹਪਤਿਖੁਜ੍ਜੁਤ੍ਤਰਾਉਪਾਸਿਕਾਦੀਨਂ ਸੇਕ੍ਖਭੂਮਿਯਂ. ਏਵਂ ਦ੍ਵੀਸੁ ਭੂਮੀਸੁ ਪਭੇਦਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿਯੋਪਿ ਚੇਤਾ ਅਧਿਗਮੇਨ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਯਾ ਸਵਨੇਨ ਪਰਿਪੁਚ੍ਛਾਯ ਪੁਬ੍ਬਯੋਗੇਨ ਚਾਤਿ ਇਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਾਕਾਰੇਹਿ ਵਿਸਦਾ ਹੋਨ੍ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਅਧਿਗਮੋ ਨਾਮ ਅਰਹਤ੍ਤਪ੍ਪਤ੍ਤਿ. ਪਰਿਯਤ੍ਤਿ ਨਾਮ ਬੁਦ੍ਧਵਚਨਸ੍ਸ ਪਰਿਯਾਪੁਣਨਂ. ਸਵਨਂ ਨਾਮ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਅਤ੍ਥਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਂ. ਪਰਿਪੁਚ੍ਛਾ ਨਾਮ ਪਾਲ਼ਿਅਟ੍ਠਕਥਾਦੀਸੁ ਗਣ੍ਠਿਪਦਅਤ੍ਥਪਦਵਿਨਿਚ੍ਛਯਕਥਾ, ਪੁਬ੍ਬਯੋਗੋ ਨਾਮ ਪੁਬ੍ਬਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਸਾਸਨੇ ਗਤਪਚ੍ਚਾਗਤਿਕਭਾਵੇਨ ਯਾਵ ਅਨੁਲੋਮਂ ਗੋਤ੍ਰਭੁਸਮੀਪਂ, ਤਾਵ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਨੁਯੋਗੋ.

ਅਪਰੇ ਆਹੁ –

‘‘ਪੁਬ੍ਬਯੋਗੋ ਬਾਹੁਸਚ੍ਚਂ, ਦੇਸਭਾਸਾ ਚ ਆਗਮੋ;

ਪਰਿਪੁਚ੍ਛਾ ਅਧਿਗਮੋ, ਗਰੁਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯੋ ਤਥਾ;

ਮਿਤ੍ਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਚੇਵਾਤਿ, ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਪਚ੍ਚਯਾ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਪੁਬ੍ਬਯੋਗੋ ਵੁਤ੍ਤਨਯੋਵ. ਬਾਹੁਸਚ੍ਚਂ ਨਾਮ ਤੇਸੁ ਤੇਸੁ ਸਤ੍ਥੇਸੁ ਚ ਸਿਪ੍ਪਾਯਤਨੇਸੁ ਚ ਕੁਸਲਤਾ. ਦੇਸਭਾਸਾ ਨਾਮ ਏਕਸਤਵੋਹਾਰਕੁਸਲਤਾ. ਵਿਸੇਸੇਨ ਪਨ ਮਾਗਧਿਕੇ ਕੋਸਲ੍ਲਂ. ਆਗਮੋ ਨਾਮ ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਓਪਮ੍ਮਵਗ੍ਗਮਤ੍ਤਸ੍ਸਪਿ ਬੁਦ੍ਧਵਚਨਸ੍ਸ ਪਰਿਯਾਪੁਣਨਂ. ਪਰਿਪੁਚ੍ਛਾ ਨਾਮ ਏਕਗਾਥਾਯਪਿ ਅਤ੍ਥਵਿਨਿਚ੍ਛਯਪੁਚ੍ਛਨਂ. ਅਧਿਗਮੋ ਨਾਮ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਤਾ ਵਾ…ਪੇ… ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਵਾ. ਗਰੁਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯੋ ਨਾਮ ਸੁਤਪਟਿਭਾਨਬਹੁਲਾਨਂ ਗਰੂਨਂ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਵਾਸੋ. ਮਿਤ੍ਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਨਾਮ ਤਥਾਰੂਪਾਨਂਯੇਵ ਮਿਤ੍ਤਾਨਂ ਪਟਿਲਾਭੋਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਬੁਦ੍ਧਾ ਚ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਾ ਚ ਪੁਬ੍ਬਯੋਗਞ੍ਚੇਵ ਅਧਿਗਮਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਪਾਪੁਣਨ੍ਤਿ. ਸਾਵਕਾ ਸਬ੍ਬਾਨਿਪਿ ਏਤਾਨਿ ਕਾਰਣਾਨਿ. ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚ ਪਾਟਿਯੇਕ੍ਕੋ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਭਾਵਨਾਨੁਯੋਗੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਸੇਕ੍ਖਾਨਂ ਪਨ ਸੇਕ੍ਖਫਲਵਿਮੋਕ੍ਖਨ੍ਤਿਕਾ. ਅਸੇਕ੍ਖਾਨਂ ਅਸੇਕ੍ਖਫਲਵਿਮੋਕ੍ਖਨ੍ਤਿਕਾਵ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਹੋਤਿ. ਤਥਾਗਤਾਨਂ ਹਿ ਦਸਬਲਾਨਿ ਵਿਯ ਅਰਿਯਾਨਂ ਅਰਿਯਫਲੇਨੇਵ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਇਜ੍ਝਨ੍ਤੀਤਿ ਇਮਾ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ ਚਤੁਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਵਸੇਨ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਾਤਿ.

ਪਞ੍ਞਾਭੂਮਿ-ਮੂਲ-ਸਰੀਰਵਵਤ੍ਥਾਨਂ

੪੩੦. ਕਥਂ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਯਸ੍ਮਾ ਇਮਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਖਨ੍ਧਾਯਤਨਧਾਤੁਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਚ੍ਚਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਾਦਿਭੇਦਾ ਧਮ੍ਮਾ ਭੂਮਿ. ਸੀਲਵਿਸੁਦ੍ਧਿ ਚੇਵ ਚਿਤ੍ਤਵਿਸੁਦ੍ਧਿ ਚਾਤਿ ਇਮਾ ਦ੍ਵੇ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯੋ ਮੂਲਂ. ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਸੁਦ੍ਧਿ, ਕਙ੍ਖਾਵਿਤਰਣਵਿਸੁਦ੍ਧਿ, ਮਗ੍ਗਾਮਗ੍ਗਞਾਣਦਸ੍ਸਨਵਿਸੁਦ੍ਧਿ, ਪਟਿਪਦਾਞਾਣਦਸ੍ਸਨਵਿਸੁਦ੍ਧਿ, ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਵਿਸੁਦ੍ਧੀਤਿ ਇਮਾ ਪਞ੍ਚ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯੋ ਸਰੀਰਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਤੇਸੁ ਭੂਮਿਭੂਤੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਉਗ੍ਗਹਪਰਿਪੁਚ੍ਛਾਵਸੇਨ ਞਾਣਪਰਿਚਯਂ ਕਤ੍ਵਾ ਮੂਲਭੂਤਾ ਦ੍ਵੇ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯੋ ਸਮ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ਸਰੀਰਭੂਤਾ ਪਞ੍ਚ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯੋ ਸਮ੍ਪਾਦੇਨ੍ਤੇਨ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਾ. ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪੋ.

੪੩੧. ਅਯਂ ਪਨ ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ, ਯਂ ਤਾਵ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਖਨ੍ਧਾਯਤਨਧਾਤੁਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਚ੍ਚਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਾਦਿਭੇਦਾ ਧਮ੍ਮਾ ਭੂਮੀ’’ਤਿ, ਏਤ੍ਥ ਖਨ੍ਧਾਤਿ ਪਞ੍ਚ ਖਨ੍ਧਾ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਸਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧੋਤਿ.

ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਕਥਾ

੪੩੨. ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਸੀਤਾਦੀਹਿ ਰੁਪ੍ਪਨਲਕ੍ਖਣਂ ਧਮ੍ਮਜਾਤਂ, ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਏਕਤੋ ਕਤ੍ਵਾ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਤਦੇਤਂ ਰੁਪ੍ਪਨਲਕ੍ਖਣੇਨ ਏਕਵਿਧਮ੍ਪਿ ਭੂਤੋਪਾਦਾਯਭੇਦਤੋ ਦੁਵਿਧਂ.

ਤਤ੍ਥ ਭੂਤਰੂਪਂ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਂ – ਪਥਵੀਧਾਤੁ ਆਪੋਧਾਤੁ ਤੇਜੋਧਾਤੁ ਵਾਯੋਧਾਤੂਤਿ. ਤਾਸਂ ਲਕ੍ਖਣਰਸਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾਨਿ ਚਤੁਧਾਤੁਵਵਤ੍ਥਾਨੇ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਪਦਟ੍ਠਾਨਤੋ ਪਨ ਤਾ ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਅਵਸੇਸਧਾਤੁਤ੍ਤਯਪਦਟ੍ਠਾਨਾ.

ਉਪਾਦਾਰੂਪਂ ਚਤੁਵੀਸਤਿਵਿਧਂ – ਚਕ੍ਖੁ, ਸੋਤਂ, ਘਾਨਂ, ਜਿਵ੍ਹਾ, ਕਾਯੋ, ਰੂਪਂ, ਸਦ੍ਦੋ, ਗਨ੍ਧੋ, ਰਸੋ, ਇਤ੍ਥਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ, ਪੁਰਿਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ, ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ, ਹਦਯਵਤ੍ਥੁ, ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿ, ਵਚੀਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿ, ਆਕਾਸਧਾਤੁ, ਰੂਪਸ੍ਸ ਲਹੁਤਾ, ਰੂਪਸ੍ਸ ਮੁਦੁਤਾ, ਰੂਪਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਞ੍ਞਤਾ, ਰੂਪਸ੍ਸ ਉਪਚਯੋ, ਰੂਪਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਤਿ, ਰੂਪਸ੍ਸ ਜਰਤਾ, ਰੂਪਸ੍ਸ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾ, ਕਬਲ਼ੀਕਾਰੋ ਆਹਾਰੋਤਿ.

੪੩੩. ਤਤ੍ਥ ਰੂਪਾਭਿਘਾਤਾਰਹਤਪ੍ਪਸਾਦਲਕ੍ਖਣਂ ਦਟ੍ਠੁਕਾਮਤਾਨਿਦਾਨਕਮ੍ਮਸਮੁਟ੍ਠਾਨਭੂਤਪ੍ਪਸਾਦਲਕ੍ਖਣਂ ਵਾ ਚਕ੍ਖੁ, ਰੂਪੇਸੁ ਆਵਿਞ੍ਛਨਰਸਂ, ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਆਧਾਰਭਾਵਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਂ, ਦਟ੍ਠੁਕਾਮਤਾਨਿਦਾਨਕਮ੍ਮਜਭੂਤਪਦਟ੍ਠਾਨਂ.

ਸਦ੍ਦਾਭਿਘਾਤਾਰਹਭੂਤਪ੍ਪਸਾਦਲਕ੍ਖਣਂ, ਸੋਤੁਕਾਮਤਾਨਿਦਾਨਕਮ੍ਮਸਮੁਟ੍ਠਾਨਭੂਤਪ੍ਪਸਾਦਲਕ੍ਖਣਂ ਵਾ ਸੋਤਂ, ਸਦ੍ਦੇਸੁ ਆਵਿਞ੍ਛਨਰਸਂ, ਸੋਤਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਆਧਾਰਭਾਵਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਂ, ਸੋਤੁਕਾਮਤਾਨਿਦਾਨਕਮ੍ਮਜਭੂਤਪਦਟ੍ਠਾਨਂ.

ਗਨ੍ਧਾਭਿਘਾਤਾਰਹਭੂਤਪ੍ਪਸਾਦਲਕ੍ਖਣਂ, ਘਾਯਿਤੁਕਾਮਤਾਨਿਦਾਨਕਮ੍ਮਸਮੁਟ੍ਠਾਨਭੂਤਪ੍ਪਸਾਦਲਕ੍ਖਣਂ ਵਾ ਘਾਨਂ, ਗਨ੍ਧੇਸੁ ਆਵਿਞ੍ਛਨਰਸਂ, ਘਾਨਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਆਧਾਰਭਾਵਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਂ, ਘਾਯਿਤੁਕਾਮਤਾਨਿਦਾਨਕਮ੍ਮਜਭੂਤਪਦਟ੍ਠਾਨਂ.

ਰਸਾਭਿਘਾਤਾਰਹਭੂਤਪ੍ਪਸਾਦਲਕ੍ਖਣਾ, ਸਾਯਿਤੁਕਾਮਤਾਨਿਦਾਨਕਮ੍ਮਸਮੁਟ੍ਠਾਨਭੂਤਪ੍ਪਸਾਦਲਕ੍ਖਣਾ ਵਾ ਜਿਵ੍ਹਾ, ਰਸੇਸੁ ਆਵਿਞ੍ਛਨਰਸਾ, ਜਿਵ੍ਹਾਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਆਧਾਰਭਾਵਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾ, ਸਾਯਿਤੁਕਾਮਤਾਨਿਦਾਨਕਮ੍ਮਜਭੂਤਪਦਟ੍ਠਾਨਾ.

ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾਭਿਘਾਤਾਰਹਭੂਤਪ੍ਪਸਾਦਲਕ੍ਖਣੋ, ਫੁਸਿਤੁਕਾਮਤਾਨਿਦਾਨਕਮ੍ਮਸਮੁਟ੍ਠਾਨਭੂਤਪ੍ਪਸਾਦਲਕ੍ਖਣੋ ਵਾ ਕਾਯੋ, ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬੇਸੁ ਆਵਿਞ੍ਛਨਰਸੋ, ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਆਧਾਰਭਾਵਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨੋ, ਫੁਸਿਤੁਕਾਮਤਾਨਿਦਾਨਕਮ੍ਮਜਭੂਤਪਦਟ੍ਠਾਨੋ.

੪੩੪. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਤੇਜਾਧਿਕਾਨਂ ਭੂਤਾਨਂ ਪਸਾਦੋ ਚਕ੍ਖੁ, ਵਾਯੁਪਥਵੀਆਪਾਧਿਕਾਨਂ ਭੂਤਾਨਂ ਪਸਾਦਾ ਸੋਤਘਾਨਜਿਵ੍ਹਾ, ਕਾਯੋ ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਅਪਰੇ ‘‘ਤੇਜਾਧਿਕਾਨਂ ਪਸਾਦੋ ਚਕ੍ਖੁ, ਵਿਵਰਵਾਯੁਆਪਪਥਵਾਧਿਕਾਨਂ ਸੋਤਘਾਨਜਿਵ੍ਹਾਕਾਯਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਤੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ ‘‘ਸੁਤ੍ਤਂ ਆਹਰਥਾ’’ਤਿ. ਅਦ੍ਧਾ ਸੁਤ੍ਤਮੇਵ ਨ ਦਕ੍ਖਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਕੇਚਿ ਪਨੇਤ੍ਥ ‘‘ਤੇਜਾਦੀਨਂ ਗੁਣੇਹਿ ਰੂਪਾਦੀਹਿ ਅਨੁਗਯ੍ਹਭਾਵਤੋ’’ਤਿ ਕਾਰਣਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤਿ. ਤੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ ‘‘ਕੋ ਪਨੇਵਮਾਹਰੂਪਾਦਯੋ ਤੇਜਾਦੀਨਂ ਗੁਣਾ’ਤਿ. ਅਵਿਨਿਬ੍ਭੋਗਵੁਤ੍ਤੀਸੁ ਹਿ ਭੂਤੇਸੁ ਅਯਂ ਇਮਸ੍ਸ ਗੁਣੋ ਅਯਂ ਇਮਸ੍ਸ ਗੁਣੋਤਿ ਨ ਲਬ੍ਭਾ ਵਤ੍ਤੁ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਥਾਪਿ ਵਦੇਯ੍ਯੁਂ ‘‘ਯਥਾ ਤੇਸੁ ਤੇਸੁ ਸਮ੍ਭਾਰੇਸੁ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਭੂਤਸ੍ਸ ਅਧਿਕਤਾਯ ਪਥਵੀਆਦੀਨਂ ਸਨ੍ਧਾਰਣਾਦੀਨਿ ਕਿਚ੍ਚਾਨਿ ਇਚ੍ਛਥ, ਏਵਂ ਤੇਜਾਦਿਅਧਿਕੇਸੁ ਸਮ੍ਭਾਰੇਸੁ ਰੂਪਾਦੀਨਂ ਅਧਿਕਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤੋ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਮੇਤਂ ਰੂਪਾਦਯੋ ਤੇਸਂ ਗੁਣਾ’’ਤਿ. ਤੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ ‘‘ਇਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾਮ, ਯਦਿ ਆਪਾਧਿਕਸ੍ਸ ਆਸਵਸ੍ਸ ਗਨ੍ਧਤੋ ਪਥਵੀਅਧਿਕੇ ਕਪ੍ਪਾਸੇ ਗਨ੍ਧੋ ਅਧਿਕਤਰੋ ਸਿਯਾ, ਤੇਜਾਧਿਕਸ੍ਸ ਚ ਉਣ੍ਹੋਦਕਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣਤੋ ਸੀਤੁਦਕਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣੋ ਪਰਿਹਾਯੇਥ’’. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤਂ ਉਭਯਮ੍ਪਿ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਹਾਯੇਤਂ ਏਤੇਸਂ ਨਿਸ੍ਸਯਭੂਤਾਨਂ ਵਿਸੇਸਕਪ੍ਪਨਂ, ‘‘ਯਥਾ ਅਵਿਸੇਸੇਪਿ ਏਕਕਲਾਪੇ ਭੂਤਾਨਂ ਰੂਪਰਸਾਦਯੋ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਵਿਸਦਿਸਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਚਕ੍ਖੁਪਸਾਦਾਦਯੋ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਪਿ ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਵਿਸੇਸਕਾਰਣੇ’’ਤਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਮੇਤਂ.

ਕਿਂ ਪਨ ਤਂ ਯਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਸ੍ਸ ਅਸਾਧਾਰਣਂ? ਕਮ੍ਮਮੇਵ ਨੇਸਂ ਵਿਸੇਸਕਾਰਣਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਕਮ੍ਮਵਿਸੇਸਤੋ ਏਤੇਸਂ ਵਿਸੇਸੋ, ਨ ਭੂਤਵਿਸੇਸਤੋ. ਭੂਤਵਿਸੇਸੇ ਹਿ ਸਤਿ ਪਸਾਦੋਵ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਸਮਾਨਾਨਞ੍ਹਿ ਪਸਾਦੋ, ਨ ਵਿਸਮਾਨਾਨਨ੍ਤਿ ਪੋਰਾਣਾ.

੪੩੫. ਏਵਂ ਕਮ੍ਮਵਿਸੇਸਤੋ ਵਿਸੇਸਵਨ੍ਤੇਸੁ ਚ ਏਤੇਸੁ ਚਕ੍ਖੁਸੋਤਾਨਿ ਅਸਮ੍ਪਤ੍ਤਵਿਸਯਗਾਹਕਾਨਿ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਨਿਸ੍ਸਯਂ ਅਨਲ੍ਲੀਨਨਿਸ੍ਸਯੇ ਏਵ ਵਿਸਯੇ ਵਿਞ੍ਞਾਣਹੇਤੁਤ੍ਤਾ. ਘਾਨਜਿਵ੍ਹਾਕਾਯਾ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਵਿਸਯਗਾਹਕਾ, ਨਿਸ੍ਸਯਵਸੇਨ ਚੇਵ, ਸਯਞ੍ਚ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਨਿਸ੍ਸਯਂ ਅਲ੍ਲੀਨੇਯੇਵ ਵਿਸਯੇ ਵਿਞ੍ਞਾਣਹੇਤੁਤ੍ਤਾ.

੪੩੬. ਚਕ੍ਖੁ ਚੇਤ੍ਥ ਯਦੇਤਂ ਲੋਕੇ ਨੀਲਪਖੁਮਸਮਾਕਿਣ੍ਣਕਣ੍ਹਸੁਕ੍ਕਮਣ੍ਡਲਵਿਚਿਤ੍ਤਂ ਨੀਲੁਪ੍ਪਲਦਲਸਨ੍ਨਿਭਂ ਚਕ੍ਖੂਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਸਸਮ੍ਭਾਰਚਕ੍ਖੁਨੋ ਸੇਤਮਣ੍ਡਲਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਕਣ੍ਹਮਣ੍ਡਲਸ੍ਸ ਮਜ੍ਝੇ ਅਭਿਮੁਖੇ ਠਿਤਾਨਂ ਸਰੀਰਸਣ੍ਠਾਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਪਦੇਸੇ ਸਤ੍ਤਸੁ ਪਿਚੁਪਟਲੇਸੁ ਆਸਿਤ੍ਤਤੇਲਂ ਪਿਚੁਪਟਲਾਨਿ ਵਿਯ ਸਤ੍ਤ ਅਕ੍ਖਿਪਟਲਾਨਿਬ੍ਯਾਪੇਤ੍ਵਾ ਧਾਰਣਨ੍ਹਾਪਨਮਣ੍ਡਨਬੀਜਨਕਿਚ੍ਚਾਹਿ ਚਤੂਹਿ ਧਾਤੀਹਿ ਖਤ੍ਤਿਯਕੁਮਾਰੋ ਵਿਯ ਸਨ੍ਧਾਰਣਬਨ੍ਧਨਪਰਿਪਾਚਨਸਮੁਦੀਰਣਕਿਚ੍ਚਾਹਿ ਚਤੂਹਿ ਧਾਤੂਹਿ ਕਤੂਪਕਾਰਂ ਉਤੁਚਿਤ੍ਤਾਹਾਰੇਹਿ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਿਯਮਾਨਂ ਆਯੁਨਾ ਅਨੁਪਾਲਿਯਮਾਨਂ ਵਣ੍ਣਗਨ੍ਧਰਸਾਦੀਹਿ ਪਰਿਵੁਤਂ ਪਮਾਣਤੋ ਊਕਾਸਿਰਮਤ੍ਤਂ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦੀਨਂ ਯਥਾਰਹਂ ਵਤ੍ਥੁਦ੍ਵਾਰਭਾਵਂ ਸਾਧਯਮਾਨਂ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਚੇਤਂ ਧਮ੍ਮਸੇਨਾਪਤਿਨਾ –

‘‘ਯੇਨ ਚਕ੍ਖੁਪਸਾਦੇਨ, ਰੂਪਾਨਿ ਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ;

ਪਰਿਤ੍ਤਂ ਸੁਖੁਮਂ ਏਤਂ, ਊਕਾਸਿਰਸਮੂਪਮ’’ਨ੍ਤਿ.

ਸਸਮ੍ਭਾਰਸੋਤਬਿਲਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤੋ ਤਨੁਤਮ੍ਬਲੋਮਾਚਿਤੇ ਅਙ੍ਗੁਲਿਵੇਧਕਸਣ੍ਠਾਨੇ ਪਦੇਸੇ ਸੋਤਂ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਾਹਿ ਧਾਤੂਹਿ ਕਤੂਪਕਾਰਂ ਉਤੁਚਿਤ੍ਤਾਹਾਰੇਹਿ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਿਯਮਾਨਂ ਆਯੁਨਾ ਅਨੁਪਾਲਿਯਮਾਨਂ ਵਣ੍ਣਾਦੀਹਿ ਪਰਿਵੁਤਂ ਸੋਤਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦੀਨਂ ਯਥਾਰਹਂ ਵਤ੍ਥੁਦ੍ਵਾਰਭਾਵਂ ਸਾਧਯਮਾਨਂ ਤਿਟ੍ਠਤਿ.

ਸਸਮ੍ਭਾਰਘਾਨਬਿਲਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤੋ ਅਜਪਦਸਣ੍ਠਾਨੇ ਪਦੇਸੇ ਘਾਨਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੁਪਕਾਰੁਪਤ੍ਥਮ੍ਭਨਾਨੁਪਾਲਨਪਰਿਵਾਰਂ ਘਾਨਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦੀਨਂ ਯਥਾਰਹਂ ਵਤ੍ਥੁਦ੍ਵਾਰਭਾਵਂ ਸਾਧਯਮਾਨਂ ਤਿਟ੍ਠਤਿ.

ਸਸਮ੍ਭਾਰਜਿਵ੍ਹਾਮਜ੍ਝਸ੍ਸ ਉਪਰਿ ਉਪ੍ਪਲਦਲਗ੍ਗਸਣ੍ਠਾਨੇ ਪਦੇਸੇ ਜਿਵ੍ਹਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੁਪਕਾਰੁਪਤ੍ਥਮ੍ਭਨਾਨੁਪਾਲਨਪਰਿਵਾਰਾ ਜਿਵ੍ਹਾਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦੀਨਂ ਯਥਾਰਹਂ ਵਤ੍ਥੁਦ੍ਵਾਰਭਾਵਂ ਸਾਧਯਮਾਨਾ ਤਿਟ੍ਠਤਿ.

ਯਾਵਤਾ ਪਨ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਕਾਯੇ ਉਪਾਦਿਣ੍ਣਰੂਪਂ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਿ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਕਾਯੋ ਕਪ੍ਪਾਸਪਟਲੇ ਸ੍ਨੇਹੋ ਵਿਯ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੁਪਕਾਰੁਪਤ੍ਥਮ੍ਭਨਾਨੁਪਾਲਨਪਰਿਵਾਰੋਵ ਹੁਤ੍ਵਾ ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦੀਨਂ ਯਥਾਰਹਂ ਵਤ੍ਥੁਦ੍ਵਾਰਭਾਵਂ ਸਾਧਯਮਾਨੋ ਤਿਟ੍ਠਤਿ.

ਵਮ੍ਮਿਕਉਦਕਾਕਾਸਗਾਮਸਿਵਥਿਕਸਙ੍ਖਾਤਸਗੋਚਰਨਿਨ੍ਨਾ ਵਿਯ ਚ ਅਹਿਸੁਸੁਮਾਰਪਕ੍ਖੀਕੁਕ੍ਕੁਰਸਿਙ੍ਗਾਲਾਰੂਪਾਦਿਸਗੋਚਰਨਿਨ੍ਨਾਵ ਏਤੇ ਚਕ੍ਖਾਦਯੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ.

੪੩੭. ਤਤੋ ਪਰੇਸੁ ਪਨ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਚਕ੍ਖੁਪਟਿਹਨਨਲਕ੍ਖਣਂ ਰੂਪਂ, ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਵਿਸਯਭਾਵਰਸਂ, ਤਸ੍ਸੇਵ ਗੋਚਰਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਂ, ਚਤੁਮਹਾਭੂਤਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਯਥਾ ਚੇਤਂ ਤਥਾ ਸਬ੍ਬਾਨਿਪਿ ਉਪਾਦਾਰੂਪਾਨਿ. ਯਤ੍ਥ ਪਨ ਵਿਸੇਸੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਤ੍ਥ ਵਕ੍ਖਾਮ. ਤਯਿਦਂ ਨੀਲਂ ਪੀਤਕਨ੍ਤਿਆਦਿਵਸੇਨ ਅਨੇਕਵਿਧਂ.

ਸੋਤਪਟਿਹਨਨਲਕ੍ਖਣੋ ਸਦ੍ਦੋ, ਸੋਤਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਵਿਸਯਭਾਵਰਸੋ, ਤਸ੍ਸੇਵ ਗੋਚਰਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨੋ. ਭੇਰਿਸਦ੍ਦੋ ਮੁਦਿਙ੍ਗਸਦ੍ਦੋਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਅਨੇਕਵਿਧੋ.

ਘਾਨਪਟਿਹਨਨਲਕ੍ਖਣੋ ਗਨ੍ਧੋ, ਘਾਨਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਵਿਸਯਭਾਵਰਸੋ, ਤਸ੍ਸੇਵ ਗੋਚਰਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨੋ. ਮੂਲਗਨ੍ਧੋ ਸਾਰਗਨ੍ਧੋਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਅਨੇਕਵਿਧੋ.

ਜਿਵ੍ਹਾਪਟਿਹਨਨਲਕ੍ਖਣੋ ਰਸੋ, ਜਿਵ੍ਹਾਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਵਿਸਯਭਾਵਰਸੋ, ਤਸ੍ਸੇਵ ਗੋਚਰਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨੋ. ਮੂਲਰਸੋ ਖਨ੍ਧਰਸੋਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਅਨੇਕਵਿਧੋ.

੪੩੮. ਇਤ੍ਥਿਭਾਵਲਕ੍ਖਣਂ ਇਤ੍ਥਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ, ਇਤ੍ਥੀਤਿ ਪਕਾਸਨਰਸਂ, ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗਨਿਮਿਤ੍ਤਕੁਤ੍ਤਾਕਪ੍ਪਾਨਂ ਕਾਰਣਭਾਵਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਂ. ਪੁਰਿਸਭਾਵਲਕ੍ਖਣਂ ਪੁਰਿਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ, ਪੁਰਿਸੋਤਿ ਪਕਾਸਨਰਸਂ, ਪੁਰਿਸਲਿਙ੍ਗਨਿਮਿਤ੍ਤਕੁਤ੍ਤਾਕਪ੍ਪਾਨਂ ਕਾਰਣਭਾਵਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਂ. ਤਦੁਭਯਮ੍ਪਿ ਕਾਯਪ੍ਪਸਾਦੋ ਵਿਯ ਸਕਲਸਰੀਰਂ ਬ੍ਯਾਪਕਮੇਵ, ਨ ਚ ਕਾਯਪਸਾਦੇਨ ਠਿਤੋਕਾਸੇ ਠਿਤਨ੍ਤਿ ਵਾ ਅਟ੍ਠਿਤੋਕਾਸੇ ਠਿਤਨ੍ਤਿ ਵਾਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਰੂਪਰਸਾਦਯੋ ਵਿਯ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਸਙ੍ਕਰੋ ਨਤ੍ਥਿ.

੪੩੯. ਸਹਜਰੂਪਾਨੁਪਾਲਨਲਕ੍ਖਣਂ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ, ਤੇਸਂ ਪਵਤ੍ਤਨਰਸਂ, ਤੇਸਞ੍ਞੇਵ ਠਪਨਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਂ, ਯਾਪਯਿਤਬ੍ਬਭੂਤਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਸਨ੍ਤੇਪਿ ਚ ਅਨੁਪਾਲਨਲਕ੍ਖਣਾਦਿਮ੍ਹਿ ਵਿਧਾਨੇ ਅਤ੍ਥਿਕ੍ਖਣੇਯੇਵ ਤਂ ਸਹਜਰੂਪਾਨਿ ਅਨੁਪਾਲੇਤਿ ਉਦਕਂ ਵਿਯ ਉਪ੍ਪਲਾਦੀਨਿ. ਯਥਾਸਕਂ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇਪਿ ਚ ਧਮ੍ਮੇ ਪਾਲੇਤਿ ਧਾਤਿ ਵਿਯ ਕੁਮਾਰਂ. ਸਯਂ ਪਵਤ੍ਤਿਤਧਮ੍ਮਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇਨੇਵ ਚ ਪਵਤ੍ਤਤਿ ਨਿਯਾਮਕੋ ਵਿਯ. ਨ ਭਙ੍ਗਤੋ ਉਦ੍ਧਂ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਚ ਪਵਤ੍ਤਯਿਤਬ੍ਬਾਨਞ੍ਚ ਅਭਾਵਾ. ਨ ਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਠਪੇਤਿ, ਸਯਂ ਭਿਜ੍ਜਮਾਨਤ੍ਤਾ. ਖੀਯਮਾਨੋ ਵਿਯ ਵਟ੍ਟਿਸ੍ਨੇਹੋ ਦੀਪਸਿਖਂ. ਨ ਚ ਅਨੁਪਾਲਨਪਵਤ੍ਤਨਟ੍ਠਪਨਾਨੁਭਾਵਵਿਰਹਿਤਂ, ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਕ੍ਖਣੇ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਸਾਧਨਤੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

੪੪੦. ਮਨੋਧਾਤੁਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੂਨਂ ਨਿਸ੍ਸਯਲਕ੍ਖਣਂ ਹਦਯਵਤ੍ਥੁ, ਤਾਸਞ੍ਞੇਵ ਧਾਤੂਨਂ ਆਧਾਰਣਰਸਂ, ਉਬ੍ਬਹਨਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਂ. ਹਦਯਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤੋ ਕਾਯਗਤਾਸਤਿਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਂ ਲੋਹਿਤਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਸਨ੍ਧਾਰਣਾਦਿਕਿਚ੍ਚੇਹਿ ਭੂਤੇਹਿ ਕਤੂਪਕਾਰਂ ਉਤੁਚਿਤ੍ਤਾਹਾਰੇਹਿ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਿਯਮਾਨਂ ਆਯੁਨਾ ਅਨੁਪਾਲਿਯਮਾਨਂ ਮਨੋਧਾਤੁਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੂਨਞ੍ਚੇਵ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਞ੍ਚ ਵਤ੍ਥੁਭਾਵਂ ਸਾਧਯਮਾਨਂ ਤਿਟ੍ਠਤਿ.

੪੪੧. ਅਭਿਕ੍ਕਮਾਦਿਪਵਤ੍ਤਕਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਵਾਯੋਧਾਤੁਯਾ ਸਹਜਰੂਪਕਾਯਥਮ੍ਭਨਸਨ੍ਧਾਰਣਚਲਨਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ ਆਕਾਰਵਿਕਾਰੋ ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿ, ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਪਕਾਸਨਰਸਾ, ਕਾਯਵਿਪ੍ਫਨ੍ਦਨਹੇਤੁਭਾਵਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾ, ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਵਾਯੋਧਾਤੁਪਦਟ੍ਠਾਨਾ. ਸਾ ਪਨੇਸਾ ਕਾਯਵਿਪ੍ਫਨ੍ਦਨੇਨ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਵਿਞ੍ਞਾਪਨਹੇਤੁਤ੍ਤਾ, ਸਯਞ੍ਚ ਤੇਨ ਕਾਯਵਿਪ੍ਫਨ੍ਦਨਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਕਾਯੇਨ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਤ੍ਤਾ ‘‘ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਾਯ ਚ ਪਨ ਚਲਿਤੇਹਿ ਚਿਤ੍ਤਜਰੂਪੇਹਿ ਅਭਿਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾਨਂ ਉਤੁਜਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਚਲਨਤੋ ਅਭਿਕ੍ਕਮਾਦਯੋ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਵਚੀਭੇਦਪਵਤ੍ਤਕਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਪਥਵੀਧਾਤੁਯਾ ਉਪਾਦਿਣ੍ਣਘਟ੍ਟਨਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ ਆਕਾਰਵਿਕਾਰੋ ਵਚੀਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿ, ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਪ੍ਪਕਾਸਨਰਸਾ, ਵਚੀਘੋਸਹੇਤੁਭਾਵਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾ, ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਪਥਵੀਧਾਤੁਪਦਟ੍ਠਾਨਾ. ਸਾ ਪਨੇਸਾ ਵਚੀਘੋਸੇਨ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਵਿਞ੍ਞਾਪਨਹੇਤੁਤ੍ਤਾ, ਸਯਞ੍ਚ ਤਾਯ ਵਚੀਘੋਸਸਙ੍ਖਾਤਾਯ ਵਾਚਾਯ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਤ੍ਤਾ ‘‘ਵਚੀਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਯਥਾ ਹਿ ਅਰਞ੍ਞੇ ਉਸ੍ਸਾਪੇਤ੍ਵਾ ਬਨ੍ਧਗੋਸੀਸਾਦਿਉਦਕਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਉਦਕਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਏਵਂ ਕਾਯਵਿਪ੍ਫਨ੍ਦਨਞ੍ਚੇਵ ਵਚੀਘੋਸਞ੍ਚ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਕਾਯਵਚੀਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯੋਪਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਨ੍ਤਿ.

੪੪੨. ਰੂਪਪਰਿਚ੍ਛੇਦਲਕ੍ਖਣਾ ਆਕਾਸਧਾਤੁ, ਰੂਪਪਰਿਯਨ੍ਤਪ੍ਪਕਾਸਨਰਸਾ, ਰੂਪਮਰਿਯਾਦਾਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾ, ਅਸਮ੍ਫੁਟ੍ਠਭਾਵਚ੍ਛਿਦ੍ਦਵਿਵਰਭਾਵਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾ ਵਾ, ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਰੂਪਪਦਟ੍ਠਾਨਾ. ਯਾਯ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨੇਸੁ ਰੂਪੇਸੁ ਇਦਮਿਤੋ ਉਦ੍ਧਮਧੋ ਤਿਰਿਯਨ੍ਤਿ ਚ ਹੋਤਿ.

੪੪੩. ਅਦਨ੍ਧਤਾਲਕ੍ਖਣਾ ਰੂਪਸ੍ਸ ਲਹੁਤਾ, ਰੂਪਾਨਂ ਗਰੁਭਾਵਵਿਨੋਦਨਰਸਾ, ਲਹੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿਤਾਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾ, ਲਹੁਰੂਪਪਦਟ੍ਠਾਨਾ. ਅਥਦ੍ਧਤਾਲਕ੍ਖਣਾ ਰੂਪਸ੍ਸ ਮੁਦੁਤਾ, ਰੂਪਾਨਂ ਥਦ੍ਧਭਾਵਵਿਨੋਦਨਰਸਾ, ਸਬ੍ਬਕਿਰਿਯਾਸੁ ਅਵਿਰੋਧਿਤਾਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾ, ਮੁਦੁਰੂਪਪਦਟ੍ਠਾਨਾ. ਸਰੀਰਕਿਰਿਯਾਨੁਕੂਲਕਮ੍ਮਞ੍ਞਭਾਵਲਕ੍ਖਣਾ ਰੂਪਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਞ੍ਞਤਾ, ਅਕਮ੍ਮਞ੍ਞਤਾਵਿਨੋਦਨਰਸਾ, ਅਦੁਬ੍ਬਲਭਾਵਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾ, ਕਮ੍ਮਞ੍ਞਰੂਪਪਦਟ੍ਠਾਨਾ.

ਏਤਾ ਪਨ ਤਿਸ੍ਸੋ ਨ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਵਿਜਹਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਪਿ ਯੋ ਅਰੋਗਿਨੋ ਵਿਯ ਰੂਪਾਨਂ ਲਹੁਭਾਵੋ ਅਦਨ੍ਧਤਾ ਲਹੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿਪ੍ਪਕਾਰੋ ਰੂਪਦਨ੍ਧਤ੍ਤਕਰਧਾਤੁਕ੍ਖੋਭਪਟਿਪਕ੍ਖਪਚ੍ਚਯਸਮੁਟ੍ਠਾਨੋ, ਸੋ ਰੂਪਵਿਕਾਰੋ ਰੂਪਸ੍ਸ ਲਹੁਤਾ. ਯੋ ਪਨ ਸੁਪਰਿਮਦ੍ਦਿਤਚਮ੍ਮਸ੍ਸੇਵ ਰੂਪਾਨਂ ਮੁਦੁਭਾਵੋ ਸਬ੍ਬਕਿਰਿਯਾਵਿਸੇਸੇਸੁ ਵਸਵਤ੍ਤਨਭਾਵਮਦ੍ਦਵਪ੍ਪਕਾਰੋ ਰੂਪਤ੍ਥਦ੍ਧਤ੍ਤਕਰਧਾਤੁਕ੍ਖੋਭਪਟਿਪਕ੍ਖਪਚ੍ਚਯਸਮੁਟ੍ਠਾਨੋ, ਸੋ ਰੂਪਵਿਕਾਰੋ ਰੂਪਸ੍ਸ ਮੁਦੁਤਾ. ਯੋ ਪਨ ਸੁਦਨ੍ਤਸੁਵਣ੍ਣਸ੍ਸੇਵ ਰੂਪਾਨਂ ਕਮ੍ਮਞ੍ਞਭਾਵੋ ਸਰੀਰਕਿਰਿਯਾਨੁਕੂਲਭਾਵਪ੍ਪਕਾਰੋ ਸਰੀਰਕਿਰਿਯਾਨਂ ਅਨਨੁਕੂਲਕਰਧਾਤੁਕ੍ਖੋਭਪਟਿਪਕ੍ਖਪਚ੍ਚਯਸਮੁਟ੍ਠਾਨੋ, ਸੋ ਰੂਪਵਿਕਾਰੋ ਰੂਪਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਞ੍ਞਤਾਤਿ ਏਵਮੇਤਾਸਂ ਵਿਸੇਸੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

੪੪੪. ਆਚਯਲਕ੍ਖਣੋ ਰੂਪਸ੍ਸ ਉਪਚਯੋ, ਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤਤੋ ਰੂਪਾਨਂ ਉਮ੍ਮੁਜ੍ਜਾਪਨਰਸੋ, ਨਿਯ੍ਯਾਤਨਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨੋ, ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਭਾਵਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨੋ ਵਾ, ਉਪਚਿਤਰੂਪਪਦਟ੍ਠਾਨੋ. ਪਵਤ੍ਤਿਲਕ੍ਖਣਾ ਰੂਪਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਤਿ, ਅਨੁਪ੍ਪਬਨ੍ਧਨਰਸਾ, ਅਨੁਪਚ੍ਛੇਦਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾ, ਅਨੁਪ੍ਪਬਨ੍ਧਕਰੂਪਪਦਟ੍ਠਾਨਾ. ਉਭਯਮ੍ਪੇਤਂ ਜਾਤਿਰੂਪਸ੍ਸੇਵਾਧਿਵਚਨਂ, ਆਕਾਰਨਾਨਤ੍ਤਤੋ ਪਨ ਵੇਨੇਯ੍ਯਵਸੇਨ ਚ ‘‘ਉਪਚਯੋ ਸਨ੍ਤਤੀ’’ਤਿ ਉਦ੍ਦੇਸਦੇਸਨਾ ਕਤਾ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਤੋ ਨਾਨਤ੍ਤਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਇਮੇਸਂ ਪਦਾਨਂ ਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ‘‘ਯੋ ਆਯਤਨਾਨਂ ਆਚਯੋ, ਸੋ ਰੂਪਸ੍ਸ ਉਪਚਯੋ. ਯੋ ਰੂਪਸ੍ਸ ਉਪਚਯੋ, ਸਾ ਰੂਪਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਤੀ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ੬੪੧-੬੪੨) ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਮ੍ਪਿ ‘‘ਆਚਯੋ ਨਾਮ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ, ਉਪਚਯੋ ਨਾਮ ਵਡ੍ਢਿ, ਸਨ੍ਤਤਿ ਨਾਮ ਪਵਤ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ਅਟ੍ਠ. ੬੪੧) ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਨਦੀਤੀਰੇ ਖਤਕੂਪਕਮ੍ਹਿ ਉਦਕੁਗ੍ਗਮਨਕਾਲੋ ਵਿਯ ਆਚਯੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ, ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਕਾਲੋ ਵਿਯ ਉਪਚਯੋ ਵਡ੍ਢਿ, ਅਜ੍ਝੋਤ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾ ਗਮਨਕਾਲੋ ਵਿਯ ਸਨ੍ਤਤਿ ਪਵਤ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ਅਟ੍ਠ. ੬੪੧) ਉਪਮਾ ਕਤਾ.

ਉਪਮਾਵਸਾਨੇ ਚ ‘‘ਏਵਂ ਕਿਂ ਕਥਿਤਂ ਹੋਤਿ? ਆਯਤਨੇਨ ਆਚਯੋ ਕਥਿਤੋ, ਆਚਯੇਨ ਆਯਤਨਂ ਕਥਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਯਾ ਰੂਪਾਨਂ ਪਠਮਾਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ, ਸਾ ਆਚਯੋ. ਯਾ ਤੇਸਂ ਉਪਰਿ ਅਞ੍ਞੇਸਮ੍ਪਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਮਾਨਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ, ਸਾ ਵਡ੍ਢਿਆਕਾਰੇਨ ਉਪਟ੍ਠਾਨਤੋ ਉਪਚਯੋ. ਯਾ ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਉਪਰਿ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਮਾਨਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ, ਸਾ ਅਨੁਪਬਨ੍ਧਾਕਾਰੇਨ ਉਪਟ੍ਠਾਨਤੋ ਸਨ੍ਤਤੀਤਿ ਚ ਪਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਰੂਪਪਰਿਪਾਕਲਕ੍ਖਣਾ ਜਰਤਾ, ਉਪਨਯਨਰਸਾ, ਸਭਾਵਾਨਪਗਮੇਪਿ ਨਵਭਾਵਾਪਗਮਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾ ਵੀਹਿਪੁਰਾਣਭਾਵੋ ਵਿਯ, ਪਰਿਪਚ੍ਚਮਾਨਰੂਪਪਦਟ੍ਠਾਨਾ. ਖਣ੍ਡਿਚ੍ਚਾਦਿਭਾਵੇਨ ਦਨ੍ਤਾਦੀਸੁ ਵਿਕਾਰਦਸ੍ਸਨਤੋ ਇਦਂ ਪਾਕਟਜਰਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਨ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਜਰਾ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਸਾ ਏਸ ਵਿਕਾਰੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਯਾ ਚ ਪਥਵੀ ਉਦਕਪਬ੍ਬਤਚਨ੍ਦਿਮਸੂਰਿਯਾਦੀਸੁ ਅਵੀਚਿਜਰਾ ਨਾਮ.

ਪਰਿਭੇਦਲਕ੍ਖਣਾ ਰੂਪਸ੍ਸ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾ, ਸਂਸੀਦਨਰਸਾ, ਖਯਵਯਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾ, ਪਰਿਭਿਜ੍ਜਮਾਨਰੂਪਪਦਟ੍ਠਾਨਾ.

੪੪੫. ਓਜਾਲਕ੍ਖਣੋ ਕਬਲ਼ੀਕਾਰੋ ਆਹਾਰੋ, ਰੂਪਾਹਰਣਰਸੋ, ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਨਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨੋ, ਕਬਲ਼ਂ ਕਤ੍ਵਾ ਆਹਰਿਤਬ੍ਬਵਤ੍ਥੁਪਦਟ੍ਠਾਨੋ. ਯਾਯ ਓਜਾਯ ਸਤ੍ਤਾ ਯਾਪੇਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਸਾ ਏਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ.

੪੪੬. ਇਮਾਨਿ ਤਾਵ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਆਗਤਰੂਪਾਨੇਵ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ਬਲਰੂਪਂ ਸਮ੍ਭਵਰੂਪਂ ਜਾਤਿਰੂਪਂ ਰੋਗਰੂਪਂ ਏਕਚ੍ਚਾਨਂ ਮਤੇਨ ਮਿਦ੍ਧਰੂਪਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਅਞ੍ਞਾਨਿਪਿ ਰੂਪਾਨਿ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਦ੍ਧਾ ਮੁਨੀਸਿ ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ, ਨਤ੍ਥਿ ਨੀਵਰਣਾ ਤਵਾ’’ਤਿਆਦੀਨਿ (ਸੁ. ਨਿ. ੫੪੬) ਵਤ੍ਵਾ ਮਿਦ੍ਧਰੂਪਂ ਤਾਵ ਨਤ੍ਥਿਯੇਵਾਤਿ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ. ਇਤਰੇਸੁ ਰੋਗਰੂਪਂ ਜਰਤਾਅਨਿਚ੍ਚਤਾਗ੍ਗਹਣੇਨ ਗਹਿਤਮੇਵ, ਜਾਤਿਰੂਪਂ ਉਪਚਯਸਨ੍ਤਤਿਗ੍ਗਹਣੇਨ, ਸਮ੍ਭਵਰੂਪਂ ਆਪੋਧਾਤੁਗ੍ਗਹਣੇਨ, ਬਲਰੂਪਂ ਵਾਯੋਧਾਤੁਗ੍ਗਹਣੇਨ ਗਹਿਤਮੇਵ. ਤਸ੍ਮਾ ਤੇਸੁ ਏਕਮ੍ਪਿ ਵਿਸੁਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਂ ਕਤਂ.

ਇਤਿ ਇਦਂ ਚਤੁਵੀਸਤਿਵਿਧਂ ਉਪਾਦਾਰੂਪਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਂ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਂ ਭੂਤਰੂਪਞ੍ਚਾਤਿ ਅਟ੍ਠਵੀਸਤਿਵਿਧਂ ਰੂਪਂ ਹੋਤਿ ਅਨੂਨਮਨਧਿਕਂ.

੪੪੭. ਤਂ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਨ ਹੇਤੁ ਅਹੇਤੁਕਂ ਹੇਤੁਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਸਪ੍ਪਚ੍ਚਯਂ ਲੋਕਿਯਂ ਸਾਸਵਮੇਵਾਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਏਕਵਿਧਂ.

ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਂ ਬਾਹਿਰਂ, ਓਲ਼ਾਰਿਕਂ ਸੁਖੁਮਂ, ਦੂਰੇ ਸਨ੍ਤਿਕੇ, ਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਂ ਅਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਂ, ਪਸਾਦਰੂਪਂ ਨਪਸਾਦਰੂਪਂ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਅਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ, ਉਪਾਦਿਣ੍ਣਂ ਅਨੁਪਾਦਿਣ੍ਣਨ੍ਤਿਆਦਿਵਸੇਨ ਦੁਵਿਧਂ.

ਤਤ੍ਥ ਚਕ੍ਖਾਦਿਪਞ੍ਚਵਿਧਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵਂ ਅਧਿਕਿਚ੍ਚ ਪਵਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਂ, ਸੇਸਂ ਤਤੋ ਬਾਹਿਰਤ੍ਤਾ ਬਾਹਿਰਂ. ਚਕ੍ਖਾਦੀਨਿ ਨਵ ਆਪੋਧਾਤੁਵਜ੍ਜਿਤਾ ਤਿਸ੍ਸੋ ਧਾਤੁਯੋ ਚਾਤਿ ਦ੍ਵਾਦਸਵਿਧਂ ਘਟ੍ਟਨਵਸੇਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਤੋ ਓਲ਼ਾਰਿਕਂ, ਸੇਸਂ ਤਤੋ ਵਿਪਰੀਤਤ੍ਤਾ ਸੁਖੁਮਂ. ਯਂ ਸੁਖੁਮਂ ਤਦੇਵ ਦੁਪ੍ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਸਭਾਵਤ੍ਤਾ ਦੂਰੇ, ਇਤਰਂ ਸੁਪ੍ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਸਭਾਵਤ੍ਤਾ ਸਨ੍ਤਿਕੇ. ਚਤਸ੍ਸੋ ਧਾਤੁਯੋ, ਚਕ੍ਖਾਦੀਨਿ ਤੇਰਸ, ਕਬਲ਼ੀਕਾਰਾਹਾਰੋ ਚਾਤਿ ਅਟ੍ਠਾਰਸਵਿਧਂ ਰੂਪਂ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਵਿਕਾਰਲਕ੍ਖਣਭਾਵਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਸਭਾਵੇਨੇਵ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਤੋ ਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਂ, ਸੇਸਂ ਤਬ੍ਬਿਪਰੀਤਤਾਯ ਅਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਂ. ਚਕ੍ਖਾਦਿਪਞ੍ਚਵਿਧਂ ਰੂਪਾਦੀਨਂ ਗਹਣਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇਨ ਆਦਾਸਤਲਂ ਵਿਯ ਵਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਪਸਾਦਰੂਪਂ, ਇਤਰਂ ਤਤੋ ਵਿਪਰੀਤਤ੍ਤਾ ਨਪਸਾਦਰੂਪਂ. ਪਸਾਦਰੂਪਮੇਵ ਇਤ੍ਥਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦਿਤ੍ਤਯੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਧਿਪਤਿਯਟ੍ਠੇਨ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ, ਸੇਸਂ ਤਤੋ ਵਿਪਰੀਤਤ੍ਤਾ ਅਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ. ਯਂ ਕਮ੍ਮਜਨ੍ਤਿ ਪਰਤੋ ਵਕ੍ਖਾਮ, ਤਂ ਕਮ੍ਮੇਨ ਉਪਾਦਿਣ੍ਣਤ੍ਤਾ ਉਪਾਦਿਣ੍ਣਂ, ਸੇਸਂ ਤਤੋ ਵਿਪਰੀਤਤ੍ਤਾ ਅਨੁਪਾਦਿਣ੍ਣਂ.

੪੪੮. ਪੁਨ ਸਬ੍ਬਮੇਵ ਰੂਪਂ ਸਨਿਦਸ੍ਸਨਕਮ੍ਮਜਾਦੀਨਂ ਤਿਕਾਨਂ ਵਸੇਨ ਤਿਵਿਧਂ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਓਲ਼ਾਰਿਕੇ ਰੂਪਂ ਸਨਿਦਸ੍ਸਨਸਪ੍ਪਟਿਘਂ, ਸੇਸਂ ਅਨਿਦਸ੍ਸਨਸਪ੍ਪਟਿਘਂ. ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਸੁਖੁਮਂ ਅਨਿਦਸ੍ਸਨਅਪ੍ਪਟਿਘਂ. ਏਵਂ ਤਾਵ ਸਨਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਤਿਕਵਸੇਨ ਤਿਵਿਧਂ. ਕਮ੍ਮਜਾਦਿਤ੍ਤਿਕਵਸੇਨ ਪਨ ਕਮ੍ਮਤੋ ਜਾਤਂ ਕਮ੍ਮਜਂ, ਤਦਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯਜਾਤਂ ਅਕਮ੍ਮਜਂ, ਨਕੁਤੋਚਿਜਾਤਂ ਨੇਵ ਕਮ੍ਮਜਂ ਨਾਕਮ੍ਮਜਂ. ਚਿਤ੍ਤਤੋ ਜਾਤਂ ਚਿਤ੍ਤਜਂ, ਤਦਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯਜਾਤਂ ਅਚਿਤ੍ਤਜਂ, ਨਕੁਤੋਚਿਜਾਤਂ ਨੇਵ ਚਿਤ੍ਤਜਂ ਨਾਚਿਤ੍ਤਜਂ, ਆਹਾਰਤੋ ਜਾਤਂ ਆਹਾਰਜਂ, ਤਦਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯਜਾਤਂ ਅਨਾਹਾਰਜਂ, ਨਕੁਤੋਚਿਜਾਤਂ ਨੇਵ ਆਹਾਰਜਂ ਨਅਨਾਹਾਰਜਂ. ਉਤੁਤੋ ਜਾਤਂ ਉਤੁਜਂ, ਤਦਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯਜਾਤਂ ਅਨੁਤੁਜਂ, ਨਕੁਤੋਚਿਜਾਤਂ ਨੇਵ ਉਤੁਜਂ ਨਅਨੁਤੁਜਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਕਮ੍ਮਜਾਦਿਤ੍ਤਿਕਵਸੇਨ ਤਿਵਿਧਂ.

੪੪੯. ਪੁਨ ਦਿਟ੍ਠਾਦਿਰੂਪਰੂਪਾਦਿਵਤ੍ਥਾਦਿਚਤੁਕ੍ਕਵਸੇਨ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਂ. ਤਤ੍ਥ ਰੂਪਾਯਤਨਂ ਦਿਟ੍ਠਂ ਨਾਮ ਦਸ੍ਸਨਵਿਸਯਤ੍ਤਾ, ਸਦ੍ਦਾਯਤਨਂ ਸੁਤਂ ਨਾਮ ਸਵਨਵਿਸਯਤ੍ਤਾ, ਗਨ੍ਧਰਸਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਤ੍ਤਯਂ ਮੁਤਂ ਨਾਮ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਗਾਹਕਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵਿਸਯਤ੍ਤਾ, ਸੇਸਂ ਵਿਞ੍ਞਾਤਂ ਨਾਮ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸੇਵ ਵਿਸਯਤ੍ਤਾਤਿ ਏਵਂ ਤਾਵ ਦਿਟ੍ਠਾਦਿਚਤੁਕ੍ਕਵਸੇਨ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਂ.

ਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਰੂਪਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਰੂਪਰੂਪਂ ਨਾਮ, ਆਕਾਸਧਾਤੁ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਰੂਪਂ ਨਾਮ, ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਆਦਿ ਕਮ੍ਮਞ੍ਞਤਾਪਰਿਯਨ੍ਤਂ ਵਿਕਾਰਰੂਪਂ ਨਾਮ, ਜਾਤਿਜਰਾਭਙ੍ਗਂ ਲਕ੍ਖਣਰੂਪਂ ਨਾਮਾਤਿ ਏਵਂ ਰੂਪਰੂਪਾਦਿਚਤੁਕ੍ਕਵਸੇਨ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਂ.

ਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਹਦਯਰੂਪਂ ਨਾਮ, ਤਂ ਵਤ੍ਥੁ ਨ ਦ੍ਵਾਰਂ. ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਦ੍ਵਯਂ ਦ੍ਵਾਰਂ ਨ ਵਤ੍ਥੁ. ਪਸਾਦਰੂਪਂ ਵਤ੍ਥੁ ਚੇਵ ਦ੍ਵਾਰਞ੍ਚ. ਸੇਸਂ ਨੇਵ ਵਤ੍ਥੁ ਨ ਦ੍ਵਾਰਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਵਤ੍ਥਾਦਿਚਤੁਕ੍ਕਵਸੇਨ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਂ.

੪੫੦. ਪੁਨ ਏਕਜਂ, ਦ੍ਵਿਜਂ, ਤਿਜਂ, ਚਤੁਜਂ, ਨਕੁਤੋਚਿਜਾਤਨ੍ਤਿ ਇਮੇਸਂ ਵਸੇਨ ਪਞ੍ਚਵਿਧਂ. ਤਤ੍ਥ ਕਮ੍ਮਜਮੇਵ ਚਿਤ੍ਤਜਮੇਵ ਚ ਏਕਜਂ ਨਾਮ. ਤੇਸੁ ਸਦ੍ਧਿਂ ਹਦਯਵਤ੍ਥੁਨਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਰੂਪਂ ਕਮ੍ਮਜਮੇਵ. ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਦ੍ਵਯਂ ਚਿਤ੍ਤਜਮੇਵ. ਯਂ ਪਨ ਚਿਤ੍ਤਤੋ ਚ ਉਤੁਤੋ ਚ ਜਾਤਂ, ਤਂ ਦ੍ਵਿਜਂ ਨਾਮ, ਤਂ ਸਦ੍ਦਾਯਤਨਮੇਵ. ਯਂ ਉਤੁਚਿਤ੍ਤਾਹਾਰੇਹਿ ਜਾਤਂ, ਤਂ ਤਿਜਂ ਨਾਮ, ਤਂ ਪਨ ਲਹੁਤਾਦਿਤ੍ਤਯਮੇਵ. ਯਂ ਚਤੂਹਿਪਿ ਕਮ੍ਮਾਦੀਹਿ ਜਾਤਂ, ਤਂ ਚਤੁਜਂ ਨਾਮ, ਤਂ ਲਕ੍ਖਣਰੂਪਵਜ੍ਜਂ ਅਵਸੇਸਂ ਹੋਤਿ. ਲਕ੍ਖਣਰੂਪਂ ਪਨ ਨਕੁਤੋਚਿਜਾਤਂ. ਕਸ੍ਮਾ? ਨ ਹਿ ਉਪ੍ਪਾਦਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਚ ਪਰਿਪਾਕਭੇਦਮਤ੍ਤਂ ਇਤਰਦ੍ਵਯਂ. ਯਮ੍ਪਿ ‘‘ਰੂਪਾਯਤਨਂ ਸਦ੍ਦਾਯਤਨਂ ਗਨ੍ਧਾਯਤਨਂ ਰਸਾਯਤਨਂ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾਯਤਨਂ ਆਕਾਸਧਾਤੁ ਆਪੋਧਾਤੁ ਰੂਪਸ੍ਸ ਲਹੁਤਾ, ਰੂਪਸ੍ਸ ਮੁਦੁਤਾ, ਰੂਪਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਞ੍ਞਤਾ, ਰੂਪਸ੍ਸ ਉਪਚਯੋ, ਰੂਪਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਤਿ, ਕਬਲ਼ੀਕਾਰੋ ਆਹਾਰੋ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਧ. ਸ. ੧੨੦੧) ਜਾਤਿਯਾ ਕੁਤੋਚਿਜਾਤਤ੍ਤਂ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਂ, ਤਂ ਪਨ ਰੂਪਜਨਕਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਕਿਚ੍ਚਾਨੁਭਾਵਕ੍ਖਣੇ ਦਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਇਦਂ ਤਾਵ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਵਿਤ੍ਥਾਰਕਥਾਮੁਖਂ.

ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧਕਥਾ

੪੫੧. ਇਤਰੇਸੁ ਪਨ ਯਂਕਿਞ੍ਚਿ ਵੇਦਯਿਤਲਕ੍ਖਣਂ, ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਏਕਤੋ ਕਤ੍ਵਾ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ; ਯਂਕਿਞ੍ਚਿ ਸਞ੍ਜਾਨਨਲਕ੍ਖਣਂ, ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਏਕਤੋ ਕਤ੍ਵਾ ਸਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ; ਯਂਕਿਞ੍ਚਿ ਅਭਿਸਙ੍ਖਰਣਲਕ੍ਖਣਂ, ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਏਕਤੋ ਕਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧੋ; ਯਂਕਿਞ੍ਚਿ ਵਿਜਾਨਨਲਕ੍ਖਣਂ, ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਏਕਤੋ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਮਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਵਿਞ੍ਞਾਤੇ ਇਤਰੇ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਆਦਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਣ੍ਣਨਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮ.

ਯਂਕਿਞ੍ਚਿ ਵਿਜਾਨਨਲਕ੍ਖਣਂ, ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਏਕਤੋ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਿਞ੍ਚ ਵਿਜਾਨਨਲਕ੍ਖਣਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ? ਯਥਾਹ ‘‘ਵਿਜਾਨਾਤਿ ਵਿਜਾਨਾਤੀਤਿ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੪੪੯). ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਮਨੋਤਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਏਕਂ. ਤਦੇਤਂ ਵਿਜਾਨਨਲਕ੍ਖਣੇਨ ਸਭਾਵਤੋ ਏਕਵਿਧਮ੍ਪਿ ਜਾਤਿਵਸੇਨ ਤਿਵਿਧਂ ਕੁਸਲਂ, ਅਕੁਸਲਂ, ਅਬ੍ਯਾਕਤਞ੍ਚ.

੪੫੨. ਤਤ੍ਥ ਕੁਸਲਂ ਭੂਮਿਭੇਦਤੋ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਂ ਕਾਮਾਵਚਰਂ ਰੂਪਾਵਚਰਂ ਅਰੂਪਾਵਚਰਂ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਞ੍ਚ. ਤਤ੍ਥ ਕਾਮਾਵਚਰਂ ਸੋਮਨਸ੍ਸੁਪੇਕ੍ਖਾਞਾਣਸਙ੍ਖਾਰਭੇਦਤੋ ਅਟ੍ਠਵਿਧਂ. ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਸੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤਂ ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਅਸਙ੍ਖਾਰਂ ਸਸਙ੍ਖਾਰਞ੍ਚ, ਤਥਾ ਞਾਣਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ. ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਂ ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਅਸਙ੍ਖਾਰਂ ਸਸਙ੍ਖਾਰਞ੍ਚ, ਤਥਾ ਞਾਣਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ.

ਯਦਾ ਹਿ ਦੇਯ੍ਯਧਮ੍ਮਪਟਿਗ੍ਗਾਹਕਾਦਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਅਞ੍ਞਂ ਵਾ ਸੋਮਨਸ੍ਸਹੇਤੁਂ ਆਗਮ੍ਮ ਹਟ੍ਠਪਹਟ੍ਠੋ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਦਿਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਯਪ੍ਪਵਤ੍ਤਂ (ਮ. ਨਿ. ੧.੪੪੧) ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਂ ਪੁਰਕ੍ਖਤ੍ਵਾ ਅਸਂਸੀਦਨ੍ਤੋ ਅਨੁਸ੍ਸਾਹਿਤੋ ਪਰੇਹਿ ਦਾਨਾਦੀਨਿ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਕਰੋਤਿ, ਤਦਾਸ੍ਸ ਸੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤਂ ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਸਙ੍ਖਾਰਂ ਹੋਤਿ. ਯਦਾ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਹਟ੍ਠਤੁਟ੍ਠੋ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਂ ਪੁਰਕ੍ਖਤ੍ਵਾ ਅਮੁਤ੍ਤਚਾਗਤਾਦਿਵਸੇਨ ਸਂਸੀਦਮਾਨੋ ਵਾ ਪਰੇਹਿ ਵਾ ਉਸ੍ਸਾਹਿਤੋ ਕਰੋਤਿ, ਤਦਾਸ੍ਸ ਤਦੇਵ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਸਙ੍ਖਾਰਂ ਹੋਤਿ. ਇਮਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਅਤ੍ਥੇ ਸਙ੍ਖਾਰੋਤਿ ਏਤਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਾ ਪਰੇਸਂ ਵਾ ਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਪਯੋਗਸ੍ਸਾਧਿਵਚਨਂ. ਯਦਾ ਪਨ ਞਾਤਿਜਨਸ੍ਸ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਦਸ੍ਸਨੇਨ ਜਾਤਪਰਿਚਯਾ ਬਾਲਦਾਰਕਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸੋਮਨਸ੍ਸਜਾਤਾ ਸਹਸਾ ਕਿਞ੍ਚਿਦੇਵ ਹਤ੍ਥਗਤਂ ਦਦਨ੍ਤਿ ਵਾ ਵਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਵਾ, ਤਦਾ ਤਤਿਯਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਯਦਾ ਪਨ ‘‘ਦੇਥ ਵਨ੍ਦਥਾਤਿ’’ ਞਾਤੀਹਿ ਉਸ੍ਸਾਹਿਤਾ ਏਵਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਤਦਾ ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਯਦਾ ਪਨ ਦੇਯ੍ਯਧਮ੍ਮਪਟਿਗ੍ਗਾਹਕਾਦੀਨਂ ਅਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਵਾ ਸੋਮਨਸ੍ਸਹੇਤੂਨਂ ਅਭਾਵਂ ਆਗਮ੍ਮ ਚਤੂਸੁਪਿ ਵਿਕਪ੍ਪੇਸੁ ਸੋਮਨਸ੍ਸਰਹਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਦਾ ਸੇਸਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਾਨਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ. ਏਵਂ ਸੋਮਨਸ੍ਸੁਪੇਕ੍ਖਾਞਾਣਸਙ੍ਖਾਰਭੇਦਤੋ ਅਟ੍ਠਵਿਧਂ ਕਾਮਾਵਚਰਕੁਸਲਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਰੂਪਾਵਚਰਂ ਪਨ ਝਾਨਙ੍ਗਯੋਗਭੇਦਤੋ ਪਞ੍ਚਵਿਧਂ ਹੋਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ, ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਪੀਤਿਸੁਖਸਮਾਧਿਯੁਤ੍ਤਂ ਪਠਮਂ, ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਵਿਤਕ੍ਕਂ ਦੁਤਿਯਂ, ਤਤੋ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਵਿਚਾਰਂ ਤਤਿਯਂ, ਤਤੋ ਵਿਰਤ੍ਤਪੀਤਿਕਂ ਚਤੁਤ੍ਥਂ, ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਤਸੁਖਂ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਮਾਧਿਯੁਤ੍ਤਂ ਪਞ੍ਚਮਨ੍ਤਿ.

ਅਰੂਪਾਵਚਰਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਆਰੁਪ੍ਪਾਨਂ ਯੋਗਵਸੇਨ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਂ. ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਹਿ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਜ੍ਝਾਨੇਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਪਠਮਂ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਾਦੀਹਿ ਦੁਤਿਯਤਤਿਯਚਤੁਤ੍ਥਾਨਿ. ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਂ ਚਤੁਮਗ੍ਗਸਮ੍ਪਯੋਗਤੋ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਤਾਵ ਕੁਸਲਵਿਞ੍ਞਾਣਮੇਵ ਏਕਵੀਸਤਿਵਿਧਂ ਹੋਤਿ.

੪੫੩. ਅਕੁਸਲਂ ਪਨ ਭੂਮਿਤੋ ਏਕਵਿਧਂ ਕਾਮਾਵਚਰਮੇਵ, ਮੂਲਤੋ ਤਿਵਿਧਂ ਲੋਭਮੂਲਂ ਦੋਸਮੂਲਂ ਮੋਹਮੂਲਞ੍ਚ.

ਤਤ੍ਥ ਲੋਭਮੂਲਂ ਸੋਮਨਸ੍ਸੁਪੇਕ੍ਖਾਦਿਟ੍ਠਿਗਤਸਙ੍ਖਾਰਭੇਦਤੋ ਅਟ੍ਠਵਿਧਂ. ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ, ਸੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤਂ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਅਸਙ੍ਖਾਰਂ ਸਸਙ੍ਖਾਰਞ੍ਚ, ਤਥਾ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ. ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਂ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਅਸਙ੍ਖਾਰਂ ਸਸਙ੍ਖਾਰਞ੍ਚ, ਤਥਾ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ.

ਯਦਾ ਹਿ ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਕਾਮੇਸੁ ਆਦੀਨਵੋ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੪੬੯) ਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਂ ਪੁਰਕ੍ਖਤ੍ਵਾ ਹਟ੍ਠਤੁਟ੍ਠੋ ਕਾਮੇ ਵਾ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਤਿ, ਦਿਟ੍ਠਮਙ੍ਗਲਾਦੀਨਿ ਵਾ ਸਾਰਤੋ ਪਚ੍ਚੇਤਿ ਸਭਾਵਤਿਕ੍ਖੇਨੇਵ ਅਨੁਸ੍ਸਾਹਿਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ, ਤਦਾ ਪਠਮਂ ਅਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਯਦਾ ਮਨ੍ਦੇਨ ਸਮੁਸ੍ਸਾਹਿਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ, ਤਦਾ ਦੁਤਿਯਂ. ਯਦਾ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਂ ਅਪੁਰਕ੍ਖਤ੍ਵਾ ਕੇਵਲਂ ਹਟ੍ਠਤੁਟ੍ਠੋ ਮੇਥੁਨਂ ਵਾ ਸੇਵਤਿ, ਪਰਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਵਾ ਅਭਿਜ੍ਝਾਯਤਿ, ਪਰਭਣ੍ਡਂ ਵਾ ਹਰਤਿ ਸਭਾਵਤਿਕ੍ਖੇਨੇਵ ਅਨੁਸ੍ਸਾਹਿਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ, ਤਦਾ ਤਤਿਯਂ. ਯਦਾ ਮਨ੍ਦੇਨ ਸਮੁਸ੍ਸਾਹਿਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ, ਤਦਾ ਚਤੁਤ੍ਥਂ. ਯਦਾ ਪਨ ਕਾਮਾਨਂ ਵਾ ਅਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਆਗਮ੍ਮ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਵਾ ਸੋਮਨਸ੍ਸਹੇਤੂਨਂ ਅਭਾਵੇਨ ਚਤੂਸੁਪਿ ਵਿਕਪ੍ਪੇਸੁ ਸੋਮਨਸ੍ਸਰਹਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਦਾ ਸੇਸਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਾਨਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਏਵਂ ਸੋਮਨਸ੍ਸੁਪੇਕ੍ਖਾਦਿਟ੍ਠਿਗਤਸਙ੍ਖਾਰਭੇਦਤੋ ਅਟ੍ਠਵਿਧਂ ਲੋਭਮੂਲਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਦੋਸਮੂਲਂ ਪਨ ਦੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤਂ ਪਟਿਘਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਅਸਙ੍ਖਾਰਂ ਸਸਙ੍ਖਾਰਨ੍ਤਿ ਦੁਵਿਧਮੇਵ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾਦੀਸੁ ਤਿਕ੍ਖਮਨ੍ਦਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਕਾਲੇ ਪਵਤ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਮੋਹਮੂਲਂ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਂ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਞ੍ਚਾਤਿ ਦੁਵਿਧਂ. ਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਵਿਕ੍ਖੇਪਕਾਲੇ ਪਵਤ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਏਵਂ ਅਕੁਸਲਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਦ੍ਵਾਦਸਵਿਧਂ ਹੋਤਿ.

੪੫੪. ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਜਾਤਿਭੇਦਤੋ ਦੁਵਿਧਂ ਵਿਪਾਕਂ ਕਿਰਿਯਞ੍ਚ. ਤਤ੍ਥ ਵਿਪਾਕਂ ਭੂਮਿਤੋ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਂ ਕਾਮਾਵਚਰਂ ਰੂਪਾਵਚਰਂ ਅਰੂਪਾਵਚਰਂ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਞ੍ਚ. ਤਤ੍ਥ ਕਾਮਾਵਚਰਂ ਦੁਵਿਧਂ ਕੁਸਲਵਿਪਾਕਂ ਅਕੁਸਲਵਿਪਾਕਞ੍ਚ. ਕੁਸਲਵਿਪਾਕਮ੍ਪਿ ਦੁਵਿਧਂ ਅਹੇਤੁਕਂ ਸਹੇਤੁਕਞ੍ਚ.

ਤਤ੍ਥ ਅਲੋਭਾਦਿਵਿਪਾਕਹੇਤੁਵਿਰਹਿਤਂ ਅਹੇਤੁਕਂ, ਤਂ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਸੋਤਘਾਨਜਿਵ੍ਹਾਕਾਯਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨਕਿਚ੍ਚਾ ਮਨੋਧਾਤੁ, ਸਨ੍ਤੀਰਣਾਦਿਕਿਚ੍ਚਾ ਦ੍ਵੇ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਯੋ ਚਾਤਿ ਅਟ੍ਠਵਿਧਂ.

ਤਤ੍ਥ ਚਕ੍ਖੁਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਰੂਪਵਿਜਾਨਨਲਕ੍ਖਣਂ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਰੂਪਮਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਰਸਂ, ਰੂਪਾਭਿਮੁਖਭਾਵਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਂ, ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣਾਯ ਕਿਰਿਯਮਨੋਧਾਤੁਯਾ ਅਪਗਮਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਸੋਤਾਦਿਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਸਦ੍ਦਾਦਿਵਿਜਾਨਨਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਸੋਤਘਾਨਜਿਵ੍ਹਾਕਾਯਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਿ, ਸਦ੍ਦਾਦਿਮਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਰਸਾਨਿ, ਸਦ੍ਦਾਦਿਅਭਿਮੁਖਭਾਵਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾਨਿ, ਸਦ੍ਦਾਰਮ੍ਮਣਾਦੀਨਂ ਕਿਰਿਯਮਨੋਧਾਤੂਨਂ ਅਪਗਮਪਦਟ੍ਠਾਨਾਨਿ.

ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦੀਨਂ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਰੂਪਾਦਿਵਿਜਾਨਨਲਕ੍ਖਣਾ ਮਨੋਧਾਤੁ, ਰੂਪਾਦਿਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨਰਸਾ, ਤਥਾਭਾਵਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾ, ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦਿਅਪਗਮਪਦਟ੍ਠਾਨਾ.

ਅਹੇਤੁਕਵਿਪਾਕਾ ਸਲ਼ਾਰਮ੍ਮਣਵਿਜਾਨਨਲਕ੍ਖਣਾ ਦੁਵਿਧਾਪਿ ਸਨ੍ਤੀਰਣਾਦਿਕਿਚ੍ਚਾ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁ, ਸਨ੍ਤੀਰਣਾਦਿਰਸਾ, ਤਥਾਭਾਵਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾ, ਹਦਯਵਤ੍ਥੁਪਦਟ੍ਠਾਨਾ. ਸੋਮਨਸ੍ਸੁਪੇਕ੍ਖਾਯੋਗਤੋ ਪਨ ਦ੍ਵਿਪਞ੍ਚਟ੍ਠਾਨਭੇਦਤੋ ਚ ਤਸ੍ਸਾ ਭੇਦੋ. ਏਤਾਸੁ ਹਿ ਏਕਾ ਏਕਨ੍ਤਮਿਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣੇ ਪਵਤ੍ਤਿਸਬ੍ਭਾਵਤੋ ਸੋਮਨਸ੍ਸਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸਨ੍ਤੀਰਣਤਦਾਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰੇ ਚੇਵ ਜਵਨਾਵਸਾਨੇ ਚ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ਦ੍ਵਿਟ੍ਠਾਨਾ ਹੋਤਿ. ਏਕਾ ਇਟ੍ਠਮਜ੍ਝਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣੇ ਪਵਤ੍ਤਿਸਬ੍ਭਾਵਤੋ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸਨ੍ਤੀਰਣਤਦਾਰਮ੍ਮਣਪਟਿਸਨ੍ਧਿਭਵਙ੍ਗਚੁਤਿਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ਪਞ੍ਚਟ੍ਠਾਨਾ ਹੋਤਿ.

ਅਟ੍ਠਵਿਧਮ੍ਪਿ ਚੇਤਂ ਅਹੇਤੁਕਵਿਪਾਕਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਨਿਯਤਾਨਿਯਤਾਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਾ ਦੁਵਿਧਂ. ਉਪੇਕ੍ਖਾਸੁਖਸੋਮਨਸ੍ਸਭੇਦਤੋ ਤਿਵਿਧਂ. ਵਿਞ੍ਞਾਣਪਞ੍ਚਕਂ ਹੇਤ੍ਥ ਨਿਯਤਾਰਮ੍ਮਣਂ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਰੂਪਾਦੀਸੁਯੇਵ ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ, ਸੇਸਂ ਅਨਿਯਤਾਰਮ੍ਮਣਂ. ਤਤ੍ਰ ਹਿ ਮਨੋਧਾਤੁ ਪਞ੍ਚਸੁਪਿ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਦ੍ਵਯਂ ਛਸੂਤਿ. ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਸੁਖਯੁਤ੍ਤਂ, ਦ੍ਵਿਟ੍ਠਾਨਾ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁ ਸੋਮਨਸ੍ਸਯੁਤ੍ਤਾ, ਸੇਸਂ ਉਪੇਕ੍ਖਾਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਤਾਵ ਕੁਸਲਵਿਪਾਕਾਹੇਤੁਕਂ ਅਟ੍ਠਵਿਧਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਅਲੋਭਾਦਿਵਿਪਾਕਹੇਤੁਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਪਨ ਸਹੇਤੁਕਂ, ਤਂ ਕਾਮਾਵਚਰਕੁਸਲਂ ਵਿਯ ਸੋਮਨਸ੍ਸਾਦਿ ਭੇਦਤੋ ਅਟ੍ਠਵਿਧਂ. ਯਥਾ ਪਨ ਕੁਸਲਂ ਦਾਨਾਦਿਵਸੇਨ ਛਸੁ ਆਰਮ੍ਮਣੇਸੁ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਨ ਇਦਂ ਤਥਾ. ਇਦਞ੍ਹਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਭਵਙ੍ਗਚੁਤਿਤਦਾਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਪਰਿਤ੍ਤਧਮ੍ਮਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨੇਸੁਯੇਵ ਛਸੁ ਆਰਮ੍ਮਣੇਸੁ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਸਙ੍ਖਾਰਾਸਙ੍ਖਾਰਭਾਵੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ਆਗਮਨਾਦਿਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਞ੍ਚ ਵਿਸੇਸੇ ਅਸਤਿਪਿ ਆਦਾਸਤਲਾਦੀਸੁ ਮੁਖਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਵਿਯ ਨਿਰੁਸ੍ਸਾਹਂ ਵਿਪਾਕਂ, ਮੁਖਂ ਵਿਯ ਸਉਸ੍ਸਾਹਂ ਕੁਸਲਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਕੇਵਲਂ ਹਿ ਅਕੁਸਲਵਿਪਾਕਂ ਅਹੇਤੁਕਮੇਵ, ਤਂ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਸੋਤਘਾਨਜਿਵ੍ਹਾਕਾਯਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨਕਿਚ੍ਚਾ ਮਨੋਧਾਤੁ, ਸਨ੍ਤੀਰਣਾਦਿਕਿਚ੍ਚਾ ਪਞ੍ਚਟ੍ਠਾਨਾ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੂਤਿ ਸਤ੍ਤਵਿਧਂ. ਤਂ ਲਕ੍ਖਣਾਦਿਤੋ ਕੁਸਲਾਹੇਤੁਕਵਿਪਾਕੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਕੇਵਲਞ੍ਹਿ ਕੁਸਲਵਿਪਾਕਾਨਿ ਇਟ੍ਠਇਟ੍ਠਮਜ੍ਝਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਾਨਿ, ਇਮਾਨਿ ਅਨਿਟ੍ਠਅਨਿਟ੍ਠਮਜ੍ਝਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਾਨਿ. ਤਾਨਿ ਚ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸੁਖਸੋਮਨਸ੍ਸਭੇਦਤੋ ਤਿਵਿਧਾਨਿ, ਇਮਾਨਿ ਦੁਕ੍ਖਉਪੇਕ੍ਖਾਵਸੇਨ ਦੁਵਿਧਾਨਿ. ਏਤ੍ਥ ਹਿ ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਦੁਕ੍ਖਸਹਗਤਮੇਵ, ਸੇਸਾਨਿ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਾਨਿ. ਸਾ ਚ ਤੇਸੁ ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਹੀਨਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਿਯ ਨਾਤਿਤਿਖਿਣਾ, ਇਤਰੇਸੁ ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਪਣੀਤਾ ਸੁਖਂ ਵਿਯ ਨਾਤਿਤਿਖਿਣਾ. ਇਤਿ ਇਮੇਸਂ ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਅਕੁਸਲਵਿਪਾਕਾਨਂ ਪੁਰਿਮਾਨਞ੍ਚ ਸੋਲ਼ਸਨ੍ਨਂ ਕੁਸਲਵਿਪਾਕਾਨਂ ਵਸੇਨ ਕਾਮਾਵਚਰਂ ਵਿਪਾਕਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਤੇਵੀਸਤਿਵਿਧਂ.

ਰੂਪਾਵਚਰਂ ਪਨ ਕੁਸਲਂ ਵਿਯ ਪਞ੍ਚਵਿਧਂ. ਕੁਸਲਂ ਪਨ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਜਵਨਵੀਥਿਯਂ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਇਦਂ ਉਪਪਤ੍ਤਿਯਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਭਵਙ੍ਗਚੁਤਿਵਸੇਨ. ਯਥਾ ਚ ਰੂਪਾਵਚਰਂ, ਏਵਂ ਅਰੂਪਾਵਚਰਮ੍ਪਿ ਕੁਸਲਂ ਵਿਯ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਂ. ਪਵਤ੍ਤਿਭੇਦੋਪਿਸ੍ਸ ਰੂਪਾਵਚਰੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੋ ਏਵ. ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਵਿਪਾਕਂ ਚਤੁਮਗ੍ਗਯੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਫਲਤ੍ਤਾ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਂ, ਤਂ ਮਗ੍ਗਵੀਥਿਵਸੇਨ ਚੇਵ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਚ ਦ੍ਵਿਧਾ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਚਤੂਸੁ ਭੂਮੀਸੁ ਛਤ੍ਤਿਂਸਵਿਧਂ ਵਿਪਾਕਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਹੋਤਿ.

ਕਿਰਿਯਂ ਪਨ ਭੂਮਿਭੇਦਤੋ ਤਿਵਿਧਂ ਕਾਮਾਵਚਰਂ ਰੂਪਾਵਚਰਂ ਅਰੂਪਾਵਚਰਞ੍ਚ. ਤਤ੍ਥ ਕਾਮਾਵਚਰਂ ਦੁਵਿਧਂ ਅਹੇਤੁਕਂ ਸਹੇਤੁਕਞ੍ਚ. ਤਤ੍ਥ ਅਲੋਭਾਦਿਕਿਰਿਯਹੇਤੁਵਿਰਹਿਤਂ ਅਹੇਤੁਕਂ, ਤਂ ਮਨੋਧਾਤੁਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਭੇਦਤੋ ਦੁਵਿਧਂ.

ਤਤ੍ਥ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦਿਪੁਰੇਚਰਰੂਪਾਦਿਵਿਜਾਨਨਲਕ੍ਖਣਾ ਮਨੋਧਾਤੁ, ਆਵਜ੍ਜਨਰਸਾ, ਰੂਪਾਦਿਅਭਿਮੁਖਭਾਵਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾ, ਭਵਙ੍ਗਵਿਚ੍ਛੇਦਪਦਟ੍ਠਾਨਾ, ਸਾ ਉਪੇਕ੍ਖਾਯੁਤ੍ਤਾਵ ਹੋਤਿ.

ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁ ਪਨ ਦੁਵਿਧਾ ਸਾਧਾਰਣਾ ਅਸਾਧਾਰਣਾ ਚ. ਤਤ੍ਥ ਸਾਧਾਰਣਾ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਾਹੇਤੁਕਕਿਰਿਯਾ ਸਲ਼ਾਰਮ੍ਮਣਵਿਜਾਨਨਲਕ੍ਖਣਾ, ਕਿਚ੍ਚਵਸੇਨ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰਮਨੋਦ੍ਵਾਰੇਸੁ ਵੋਟ੍ਠਬ੍ਬਨਾਵਜ੍ਜਨਰਸਾ, ਤਥਾਭਾਵਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾ, ਅਹੇਤੁਕਵਿਪਾਕਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁ ਭਵਙ੍ਗਾਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਾਪਗਮਪਦਟ੍ਠਾਨਾ.

ਅਸਾਧਾਰਣਾ ਸੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤਾਹੇਤੁਕਕਿਰਿਯਾ ਸਲ਼ਾਰਮ੍ਮਣਵਿਜਾਨਨਲਕ੍ਖਣਾ, ਕਿਚ੍ਚਵਸੇਨ ਅਰਹਤਂ ਅਨੁਲ਼ਾਰੇਸੁ ਵਤ੍ਥੂਸੁ ਹਸਿਤੁਪ੍ਪਾਦਨਰਸਾ, ਤਥਾਭਾਵਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾ, ਏਕਨ੍ਤਤੋ ਹਦਯਵਤ੍ਥੁਪਦਟ੍ਠਾਨਾਤਿ. ਇਤਿ ਕਾਮਾਵਚਰਕਿਰਿਯਂ ਅਹੇਤੁਕਂ ਤਿਵਿਧਂ.

ਸਹੇਤੁਕਂ ਪਨ ਸੋਮਨਸ੍ਸਾਦਿਭੇਦਤੋ ਕੁਸਲਂ ਵਿਯ ਅਟ੍ਠਵਿਧਂ. ਕੇਵਲਞ੍ਹਿ ਕੁਸਲਂ ਸੇਕ੍ਖਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਇਦਂ ਅਰਹਤਂਯੇਵਾਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਵਿਸੇਸੋ. ਏਵਂ ਤਾਵ ਕਾਮਾਵਚਰਂ ਏਕਾਦਸਵਿਧਂ.

ਰੂਪਾਵਚਰਂ ਪਨ ਅਰੂਪਾਵਚਰਞ੍ਚ ਕੁਸਲਂ ਵਿਯ ਪਞ੍ਚਵਿਧਂ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਞ੍ਚ ਹੋਤਿ. ਅਰਹਤਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨੇਵ ਚਸ੍ਸ ਕੁਸਲਤੋ ਵਿਸੇਸੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋਤਿ. ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਤੀਸੁ ਭੂਮੀਸੁ ਵੀਸਤਿਵਿਧਂ ਕਿਰਿਯਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਹੋਤਿ.

੪੫੫. ਇਤਿ ਏਕਵੀਸਤਿ ਕੁਸਲਾਨਿ ਦ੍ਵਾਦਸਾਕੁਸਲਾਨਿ ਛਤ੍ਤਿਂਸ ਵਿਪਾਕਾਨਿ ਵੀਸਤਿ ਕਿਰਿਯਾਨੀਤਿ ਸਬ੍ਬਾਨਿਪਿ ਏਕੂਨਨਵੁਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਯਾਨਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਭਵਙ੍ਗਾਵਜ੍ਜਨਦਸ੍ਸਨਸਵਨਘਾਯਨਸਾਯਨਫੁਸਨਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨਸਨ੍ਤੀਰਣਵੋਟ੍ਠਬ੍ਬਨਜਵਨਤਦਾਰਮ੍ਮਣਚੁਤਿਵਸੇਨ ਚੁਦ੍ਦਸਹਿ ਆਕਾਰੇਹਿ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ.

ਕਥਂ? ਯਦਾ ਹਿ ਅਟ੍ਠਨ੍ਨਂ ਕਾਮਾਵਚਰਕੁਸਲਾਨਂ ਆਨੁਭਾਵੇਨ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਤ੍ਤਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਤਦਾ ਨੇਸਂ ਮਰਣਕਾਲੇ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤਂ ਕਮ੍ਮਕਮ੍ਮਨਿਮਿਤ੍ਤਗਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠ ਸਹੇਤੁਕਕਾਮਾਵਚਰਵਿਪਾਕਾਨਿ, ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਪਣ੍ਡਕਾਦਿਭਾਵਂ ਆਪਜ੍ਜਮਾਨਾਨਂ ਦੁਬ੍ਬਲਦ੍ਵਿਹੇਤੁਕਕੁਸਲਵਿਪਾਕਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਾਹੇਤੁਕਵਿਪਾਕਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁ ਚਾਤਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਸੇਨ ਨਵ ਵਿਪਾਕਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਯਦਾ ਰੂਪਾਵਚਰਾਰੂਪਾਵਚਰਕੁਸਲਾਨੁਭਾਵੇਨ ਰੂਪਾਰੂਪਭਵੇਸੁ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਤਦਾ ਨੇਸਂ ਮਰਣਕਾਲੇ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤਂ ਕਮ੍ਮਨਿਮਿਤ੍ਤਮੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਨਵ ਰੂਪਾਰੂਪਾਵਚਰਵਿਪਾਕਾਨਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ.

ਯਦਾ ਪਨ ਅਕੁਸਲਾਨੁਭਾਵੇਨ ਅਪਾਯੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਤਦਾ ਨੇਸਂ ਮਰਣਕਾਲੇ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤਂ ਕਮ੍ਮਕਮ੍ਮਨਿਮਿਤ੍ਤਗਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਏਕਾ ਅਕੁਸਲਵਿਪਾਕਾਹੇਤੁਕਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਏਵਂ ਤਾਵੇਤ੍ਥ ਏਕੂਨਵੀਸਤਿਯਾ ਵਿਪਾਕਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਿਞ੍ਞਾਣੇ ਪਨ ਨਿਰੁਦ੍ਧੇ ਤਂ ਤਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਿਞ੍ਞਾਣਮਨੁਬਨ੍ਧਮਾਨਂ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸੇਵ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕਭੂਤਂ ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਞੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਤਾਦਿਸਮੇਵ ਭਵਙ੍ਗਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਨਾਮ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਪੁਨਪਿ ਤਾਦਿਸਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਅਸਤਿ ਸਨ੍ਤਾਨਵਿਨਿਵਤ੍ਤਕੇ ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇ ਨਦੀਸੋਤਂ ਵਿਯ ਸੁਪਿਨਂ ਅਪਸ੍ਸਤੋ ਨਿਦ੍ਦੋਕ੍ਕਮਨਕਾਲਾਦੀਸੁ ਅਪਰਿਮਾਣਸਙ੍ਖ੍ਯਮ੍ਪਿ ਪਵਤ੍ਤਤਿਯੇਵਾਤਿ ਏਵਂ ਤੇਸਞ੍ਞੇਵ ਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਂ ਭਵਙ੍ਗਵਸੇਨਾਪਿ ਪਵਤ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਏਵਂ ਪਵਤ੍ਤੇ ਪਨ ਭਵਙ੍ਗਸਨ੍ਤਾਨੇ ਯਦਾ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਆਰਮ੍ਮਣਗਹਣਕ੍ਖਮਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਦਾ ਚਕ੍ਖੁਸ੍ਸਾਪਾਥਗਤੇ ਰੂਪੇ ਰੂਪਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਚਕ੍ਖੁਪਸਾਦਸ੍ਸ ਘਟ੍ਟਨਾ ਹੋਤਿ, ਤਤੋ ਘਟ੍ਟਨਾਨੁਭਾਵੇਨ ਭਵਙ੍ਗਚਲਨਂ ਹੋਤਿ, ਅਥ ਨਿਰੁਦ੍ਧੇ ਭਵਙ੍ਗੇ ਤਦੇਵ ਰੂਪਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਭਵਙ੍ਗਂ ਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਮਾਨਾ ਵਿਯ ਆਵਜ੍ਜਨਕਿਚ੍ਚਂ ਸਾਧਯਮਾਨਾ ਕਿਰਿਯਮਨੋਧਾਤੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਸੋਤਦ੍ਵਾਰਾਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਮਨੋਦ੍ਵਾਰੇ ਪਨ ਛਬ੍ਬਿਧੇਪਿ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਆਪਾਥਗਤੇ ਭਵਙ੍ਗਚਲਨਾਨਨ੍ਤਰਂ ਭਵਙ੍ਗਂ ਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਮਾਨਾ ਵਿਯ ਆਵਜ੍ਜਨਕਿਚ੍ਚਂ ਸਾਧਯਮਾਨਾ ਅਹੇਤੁਕਕਿਰਿਯਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਾਤਿ ਏਵਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਕਿਰਿਯਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਂ ਆਵਜ੍ਜਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਆਵਜ੍ਜਨਾਨਨ੍ਤਰਂ ਪਨ ਚਕ੍ਖੁਦ੍ਵਾਰੇ ਤਾਵ ਦਸ੍ਸਨਕਿਚ੍ਚਂ ਸਾਧਯਮਾਨਂ ਚਕ੍ਖੁਪਸਾਦਵਤ੍ਥੁਕਂ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਸੋਤਦ੍ਵਾਰਾਦੀਸੁ ਸਵਨਾਦਿਕਿਚ੍ਚਂ ਸਾਧਯਮਾਨਾਨਿ ਸੋਤਘਾਨਜਿਵ੍ਹਾਕਾਯਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਿ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਤਾਨਿ ਇਟ੍ਠਇਟ੍ਠਮਜ੍ਝਤ੍ਤੇਸੁ ਵਿਸਯੇਸੁ ਕੁਸਲਵਿਪਾਕਾਨਿ, ਅਨਿਟ੍ਠਅਨਿਟ੍ਠਮਜ੍ਝਤ੍ਤੇਸੁ ਵਿਸਯੇਸੁ ਅਕੁਸਲਵਿਪਾਕਾਨੀਤਿ ਏਵਂ ਦਸਨ੍ਨਂ ਵਿਪਾਕਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਂ ਦਸ੍ਸਨਸਵਨਘਾਯਨਸਾਯਨਫੁਸਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

‘‘ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਯਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਨਿਰੁਦ੍ਧਸਮਨਨ੍ਤਰਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਮਨੋ ਮਾਨਸਂ ਤਜ੍ਜਾ ਮਨੋਧਾਤੂ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਤੋ (ਵਿਭ. ੧੮੪) ਪਨ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦੀਨਂ ਅਨਨ੍ਤਰਾ ਤੇਸਞ੍ਞੇਵ ਵਿਸਯਂ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਮਾਨਾ ਕੁਸਲਵਿਪਾਕਾਨਨ੍ਤਰਂ ਕੁਸਲਵਿਪਾਕਾ, ਅਕੁਸਲਵਿਪਾਕਾਨਨ੍ਤਰਂ ਅਕੁਸਲਵਿਪਾਕਾ ਮਨੋਧਾਤੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਏਵਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਵਿਪਾਕਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਂ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

‘‘ਮਨੋਧਾਤੁਯਾਪਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਨਿਰੁਦ੍ਧਸਮਨਨ੍ਤਰਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਮਨੋ ਮਾਨਸਂ ਤਜ੍ਜਾਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੂ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੧੮੪) ਵਚਨਤੋ ਪਨ ਮਨੋਧਾਤੁਯਾ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤਮੇਵ ਵਿਸਯਂ ਸਨ੍ਤੀਰਯਮਾਨਾ ਅਕੁਸਲਵਿਪਾਕਮਨੋਧਾਤੁਯਾ ਅਨਨ੍ਤਰਾ ਅਕੁਸਲਵਿਪਾਕਾ, ਕੁਸਲਵਿਪਾਕਾਯ ਅਨਨ੍ਤਰਾ ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣੇ ਸੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤਾ, ਇਟ੍ਠਮਜ੍ਝਤ੍ਤੇ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਵਿਪਾਕਾਹੇਤੁਕਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੂਤਿ ਏਵਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਵਿਪਾਕਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਂ ਸਨ੍ਤੀਰਣਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਸਨ੍ਤੀਰਣਾਨਨ੍ਤਰਂ ਪਨ ਤਮੇਵ ਵਿਸਯਂ ਵਵਤ੍ਥਾਪਯਮਾਨਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਕਿਰਿਯਾਹੇਤੁਕਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਾਤਿ ਏਵਂ ਏਕਸ੍ਸੇਵ ਕਿਰਿਯਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਵੋਟ੍ਠਬ੍ਬਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਵੋਟ੍ਠਬ੍ਬਨਾਨਨ੍ਤਰਂ ਪਨ ਸਚੇ ਮਹਨ੍ਤਂ ਹੋਤਿ ਰੂਪਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣਂ, ਅਥ ਯਥਾਵਵਤ੍ਥਾਪਿਤੇ ਵਿਸਯੇ ਅਟ੍ਠਨ੍ਨਂ ਵਾ ਕਾਮਾਵਚਰਕੁਸਲਾਨਂ ਦ੍ਵਾਦਸਨ੍ਨਂ ਵਾ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਨਵਨ੍ਨਂ ਵਾ ਅਵਸੇਸਕਾਮਾਵਚਰਕਿਰਿਯਾਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਵਸੇਨ ਛ ਸਤ੍ਤ ਵਾ ਜਵਨਾਨਿ ਜਵਨ੍ਤਿ, ਏਸੋ ਤਾਵ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰੇ ਨਯੋ.

ਮਨੋਦ੍ਵਾਰੇ ਪਨ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਾਵਜ੍ਜਨਾਨਨ੍ਤਰਂ ਤਾਨਿਯੇਵ. ਗੋਤ੍ਰਭੁਤੋ ਉਦ੍ਧਂ ਰੂਪਾਵਚਰਤੋ ਪਞ੍ਚ ਕੁਸਲਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਕਿਰਿਯਾਨਿ, ਅਰੂਪਾਵਚਰਤੋ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਕੁਸਲਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਕਿਰਿਯਾਨਿ, ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਤੋ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਮਗ੍ਗਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਫਲਚਿਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ਇਮੇਸੁ ਯਂ ਯਂ ਲਦ੍ਧਪਚ੍ਚਯਂ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਤਂ ਜਵਤੀਤਿ ਏਵਂ ਪਞ੍ਚਪਞ੍ਞਾਸਾਯ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਕਿਰਿਯਵਿਪਾਕਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਂ ਜਵਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਜਵਨਾਵਸਾਨੇ ਪਨ ਸਚੇ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰੇ ਅਤਿਮਹਨ੍ਤਂ, ਮਨੋਦ੍ਵਾਰੇ ਚ ਵਿਭੂਤਮਾਰਮ੍ਮਣਂ ਹੋਤਿ, ਅਥ ਕਾਮਾਵਚਰਸਤ੍ਤਾਨਂ ਕਾਮਾਵਚਰਜਵਨਾਵਸਾਨੇ ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣਾਦੀਨਂ ਪੁਰਿਮਕਮ੍ਮਜਵਨਚਿਤ੍ਤਾਦੀਨਞ੍ਚ ਵਸੇਨ ਯੋ ਯੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਲਦ੍ਧੋ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਅਟ੍ਠਸੁ ਸਹੇਤੁਕਕਾਮਾਵਚਰਵਿਪਾਕੇਸੁ ਤੀਸੁ ਵਿਪਾਕਾਹੇਤੁਕਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੂਸੁ ਚ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਪਟਿਸੋਤਗਤਂ ਨਾਵਂ ਅਨੁਬਨ੍ਧਮਾਨਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਨ੍ਤਰਂ ਉਦਕਮਿਵ ਭਵਙ੍ਗਸ੍ਸਾਰਮ੍ਮਣਤੋ ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਜਵਿਤਂ ਜਵਨਮਨੁਬਨ੍ਧਂ ਦ੍ਵਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਸਕਿਂ ਵਾ ਵਿਪਾਕਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਤਦੇਤਂ ਜਵਨਾਵਸਾਨੇ ਭਵਙ੍ਗਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਪਵਤ੍ਤਨਾਰਹਂ ਸਮਾਨਂ ਤਸ੍ਸ ਜਵਨਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਏਵਂ ਏਕਾਦਸਨ੍ਨਂ ਵਿਪਾਕਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਂ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਾਵਸਾਨੇ ਪਨ ਪੁਨ ਭਵਙ੍ਗਮੇਵ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਭਵਙ੍ਗੇ ਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨੇ ਪੁਨ ਆਵਜ੍ਜਨਾਦੀਨੀਤਿ ਏਵਂ ਲਦ੍ਧਪਚ੍ਚਯਚਿਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨਂ ਭਵਙ੍ਗਾਨਨ੍ਤਰਂ ਆਵਜ੍ਜਨਂ ਆਵਜ੍ਜਨਾਨਨ੍ਤਰਂ ਦਸ੍ਸਨਾਦੀਨੀਤਿ ਚਿਤ੍ਤਨਿਯਮਵਸੇਨੇਵ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਤਾਵ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਯਾਵ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਭਵੇ ਭਵਙ੍ਗਸ੍ਸ ਪਰਿਕ੍ਖਯੋ. ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਹਿ ਭਵੇ ਯਂ ਸਬ੍ਬਪਚ੍ਛਿਮਂ ਭਵਙ੍ਗਚਿਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਤਤੋ ਚਵਨਤ੍ਤਾ ਚੁਤੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਮ੍ਪਿ ਏਕੂਨਵੀਸਤਿਵਿਧਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਏਕੂਨਵੀਸਤਿਯਾ ਵਿਪਾਕਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਂ ਚੁਤਿਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਚੁਤਿਤੋ ਪਨ ਪੁਨ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿ, ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਤੋ ਪੁਨ ਭਵਙ੍ਗਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਭਵਗਤਿਠਿਤਿਨਿਵਾਸੇਸੁ ਸਂਸਰਮਾਨਾਨਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਅਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਂ ਚਿਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਤਿਯੇਵ. ਯੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਚੁਤਿਚਿਤ੍ਤੇ ਨਿਰੁਦ੍ਧੇ ਨਿਰੁਦ੍ਧਮੇਵ ਹੋਤੀਤਿ.

ਇਦਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਵਿਤ੍ਥਾਰਕਥਾਮੁਖਂ.

ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਕਥਾ

੪੫੬. ਇਦਾਨਿ ਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਯਂਕਿਞ੍ਚਿ ਵੇਦਯਿਤਲਕ੍ਖਣਂ, ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਏਕਤੋ ਕਤ੍ਵਾ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ, ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਵੇਦਯਿਤਲਕ੍ਖਣਂ ਨਾਮ ਵੇਦਨਾਵ. ਯਥਾਹ – ‘‘ਵੇਦਯਤਿ ਵੇਦਯਤੀਤਿ ਖੋ ਆਵੁਸੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੇਦਨਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੪੫੦). ਸਾ ਪਨ ਵੇਦਯਿਤਲਕ੍ਖਣੇਨ ਸਭਾਵਤੋ ਏਕਵਿਧਾਪਿ ਜਾਤਿਵਸੇਨ ਤਿਵਿਧਾ ਹੋਤਿ ਕੁਸਲਾ, ਅਕੁਸਲਾ, ਅਬ੍ਯਾਕਤਾ ਚਾਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਕਾਮਾਵਚਰਂ ਸੋਮਨਸ੍ਸੁਪੇਕ੍ਖਾਞਾਣਸਙ੍ਖਾਰਭੇਦਤੋ ਅਟ੍ਠਵਿਧਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤੇਨ ਕੁਸਲਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਕੁਸਲਾ, ਅਕੁਸਲੇਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਅਕੁਸਲਾ, ਅਬ੍ਯਾਕਤੇਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਅਬ੍ਯਾਕਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਸਾ ਸਭਾਵਭੇਦਤੋ ਪਞ੍ਚਵਿਧਾ ਹੋਤਿ – ਸੁਖਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ ਉਪੇਕ੍ਖਾਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਕੁਸਲਵਿਪਾਕੇਨ ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਸੁਖਂ. ਅਕੁਸਲਵਿਪਾਕੇਨ ਦੁਕ੍ਖਂ. ਕਾਮਾਵਚਰਤੋ ਚਤੂਹਿ ਕੁਸਲੇਹਿ, ਚਤੂਹਿ ਸਹੇਤੁਕਵਿਪਾਕੇਹਿ, ਏਕੇਨ ਅਹੇਤੁਕਵਿਪਾਕੇਨ, ਚਤੂਹਿ ਸਹੇਤੁਕਕਿਰਿਯੇਹਿ, ਏਕੇਨ ਅਹੇਤੁਕਕਿਰਿਯੇਨ, ਚਤੂਹਿ ਅਕੁਸਲੇਹਿ, ਰੂਪਾਵਚਰਤੋ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚਮਜ੍ਝਾਨਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਚਤੂਹਿ ਕੁਸਲੇਹਿ, ਚਤੂਹਿ ਵਿਪਾਕੇਹਿ, ਚਤੂਹਿ ਕਿਰਿਯੇਹਿ, ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਂ ਪਨ ਯਸ੍ਮਾ ਅਝਾਨਿਕਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਟ੍ਠ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾਨਿ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਝਾਨਾਨਂ ਵਸੇਨ ਚਤ੍ਤਾਲੀਸਂ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤੇਸੁ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠ ਪਞ੍ਚਮਜ੍ਝਾਨਿਕਾਨਿ ਸੇਸੇਹਿ ਦ੍ਵਤ੍ਤਿਂਸਾਯ ਕੁਸਲਵਿਪਾਕੇਹੀਤਿ ਏਵਂ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ ਦ੍ਵਾਸਟ੍ਠਿਯਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣੇਹਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ. ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ ਦ੍ਵੀਹਿ ਅਕੁਸਲੇਹਿ. ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਅਵਸੇਸਪਞ੍ਚਪਞ੍ਞਾਸਾਯ ਵਿਞ੍ਞਾਣੇਹਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ.

ਤਤ੍ਥ ਇਟ੍ਠਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾਨੁਭਵਨਲਕ੍ਖਣਂ ਸੁਖਂ, ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਂ ਉਪਬ੍ਰੂਹਨਰਸਂ, ਕਾਯਿਕਅਸ੍ਸਾਦਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਂ, ਕਾਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਦਟ੍ਠਾਨਂ.

ਅਨਿਟ੍ਠਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾਨੁਭਵਨਲਕ੍ਖਣਂ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਂ ਮਿਲਾਪਨਰਸਂ, ਕਾਯਿਕਾਬਾਧਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਂ, ਕਾਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਦਟ੍ਠਾਨਂ.

ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣਾਨੁਭਵਨਲਕ੍ਖਣਂ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ, ਯਥਾ ਤਥਾ ਵਾ ਇਟ੍ਠਾਕਾਰਸਮ੍ਭੋਗਰਸਂ, ਚੇਤਸਿਕਅਸ੍ਸਾਦਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਂ, ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਪਦਟ੍ਠਾਨਂ.

ਅਨਿਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣਾਨੁਭਵਨਲਕ੍ਖਣਂ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ, ਯਥਾ ਤਥਾ ਵਾ ਅਨਿਟ੍ਠਾਕਾਰਸਮ੍ਭੋਗਰਸਂ, ਚੇਤਸਿਕਾਬਾਧਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਂ, ਏਕਨ੍ਤੇਨੇਵ ਹਦਯਵਤ੍ਥੁਪਦਟ੍ਠਾਨਂ.

ਮਜ੍ਝਤ੍ਤਵੇਦਯਿਤਲਕ੍ਖਣਾ ਉਪੇਕ੍ਖਾ, ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਂ ਨਾਤਿਉਪਬ੍ਰੂਹਨਮਿਲਾਪਨਰਸਾ, ਸਨ੍ਤਭਾਵਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾ, ਨਿਪ੍ਪੀਤਿਕਚਿਤ੍ਤਪਦਟ੍ਠਾਨਾਤਿ.

ਇਦਂ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਵਿਤ੍ਥਾਰਕਥਾਮੁਖਂ.

ਸਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧਕਥਾ

੪੫੭. ਇਦਾਨਿ ਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਯਂਕਿਞ੍ਚਿ ਸਞ੍ਜਾਨਨਲਕ੍ਖਣਂ, ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਏਕਤੋ ਕਤ੍ਵਾ ਸਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ, ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਸਞ੍ਜਾਨਨਲਕ੍ਖਣਂ ਨਾਮ ਸਞ੍ਞਾਵ. ਯਥਾਹ – ‘‘ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਞ੍ਞਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੪੫੦). ਸਾ ਪਨੇਸਾ ਸਞ੍ਜਾਨਨਲਕ੍ਖਣੇਨ ਸਭਾਵਤੋ ਏਕਵਿਧਾਪਿ ਜਾਤਿਵਸੇਨ ਤਿਵਿਧਾ ਹੋਤਿ ਕੁਸਲਾ, ਅਕੁਸਲਾ, ਅਬ੍ਯਾਕਤਾ ਚ.