੧੨. ਇਦ੍ਧਿਵਿਧਨਿਦ੍ਦੇਸੋ

ਅਭਿਞ੍ਞਾਕਥਾ

੩੬੫. ਇਦਾਨਿ ਯਾਸਂ ਲੋਕਿਕਾਭਿਞ੍ਞਾਨਂ ਵਸੇਨ ਅਯਂ ਸਮਾਧਿਭਾਵਨਾ ਅਭਿਞ੍ਞਾਨਿਸਂਸਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਾ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਮ੍ਪਾਦੇਤੁਂ ਯਸ੍ਮਾ ਪਥਵੀਕਸਿਣਾਦੀਸੁ ਅਧਿਗਤਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨੇਨ ਯੋਗਿਨਾ ਯੋਗੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ. ਏਵਞ੍ਹਿਸ੍ਸ ਸਾ ਸਮਾਧਿਭਾਵਨਾ ਅਧਿਗਤਾਨਿਸਂਸਾ ਚੇਵ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਥਿਰਤਰਾ ਚ, ਸੋ ਅਧਿਗਤਾਨਿਸਂਸਾਯ ਥਿਰਤਰਾਯ ਸਮਾਧਿਭਾਵਨਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਸੁਖੇਨੇਵ ਪਞ੍ਞਾਭਾਵਨਂ ਸਮ੍ਪਾਦੇਸ੍ਸਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਭਿਞ੍ਞਾਕਥਂ ਤਾਵ ਆਰਭਿਸ੍ਸਾਮ.

ਭਗਵਤਾ ਹਿ ਅਧਿਗਤਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਸਮਾਧੀਨਂ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਾਨਂ ਸਮਾਧਿਭਾਵਨਾਨਿਸਂਸਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਞ੍ਚੇਵ ਉਤ੍ਤਰੁਤ੍ਤਰਿ ਪਣੀਤਪਣੀਤਧਮ੍ਮਦੇਸਨਤ੍ਥਞ੍ਚ ‘‘ਸੋ ਏਵਂ ਸਮਾਹਿਤੇ ਚਿਤ੍ਤੇ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧੇ ਪਰਿਯੋਦਾਤੇ ਅਨਙ੍ਗਣੇ ਵਿਗਤੂਪਕ੍ਕਿਲੇਸੇ ਮੁਦੁਭੂਤੇ ਕਮ੍ਮਨਿਯੇ ਠਿਤੇ ਆਨੇਞ੍ਜਪ੍ਪਤ੍ਤੇ ਇਦ੍ਧਿਵਿਧਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਭਿਨੀਹਰਤਿ ਅਭਿਨਿਨ੍ਨਾਮੇਤਿ. ਸੋ ਅਨੇਕਵਿਹਿਤਂ ਇਦ੍ਧਿਵਿਧਂ ਪਚ੍ਚਨੁਭੋਤਿ ਏਕੋਪਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਬਹੁਧਾ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੨੩੮) ਨਯੇਨ ਇਦ੍ਧਿਵਿਧਂ, ਦਿਬ੍ਬਸੋਤਧਾਤੁਞਾਣਂ, ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣਂ, ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਾਨੁਸ੍ਸਤਿਞਾਣਂ, ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਚੁਤੂਪਪਾਤੇ ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਚ ਲੋਕਿਕਾਭਿਞ੍ਞਾ ਵੁਤ੍ਤਾ.

ਤਤ੍ਥ ਏਕੋਪਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਬਹੁਧਾ ਹੋਤੀਤਿਆਦਿਕਂ ਇਦ੍ਧਿਵਿਕੁਬ੍ਬਨਂ ਕਾਤੁਕਾਮੇਨ ਆਦਿਕਮ੍ਮਿਕੇਨ ਯੋਗਿਨਾ ਓਦਾਤਕਸਿਣਪਰਿਯਨ੍ਤੇਸੁ ਅਟ੍ਠਸੁ ਕਸਿਣੇਸੁ ਅਟ੍ਠ ਅਟ੍ਠ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ –

ਕਸਿਣਾਨੁਲੋਮਤੋ, ਕਸਿਣਪਟਿਲੋਮਤੋ, ਕਸਿਣਾਨੁਲੋਮਪਟਿਲੋਮਤੋ, ਝਾਨਾਨੁਲੋਮਤੋ, ਝਾਨਪਟਿਲੋਮਤੋ, ਝਾਨਾਨੁਲੋਮਪਟਿਲੋਮਤੋ, ਝਾਨੁਕ੍ਕਨ੍ਤਿਕਤੋ, ਕਸਿਣੁਕ੍ਕਨ੍ਤਿਕਤੋ, ਝਾਨਕਸਿਣੁਕ੍ਕਨ੍ਤਿਕਤੋ, ਅਙ੍ਗਸਙ੍ਕਨ੍ਤਿਤੋ, ਆਰਮ੍ਮਣਸਙ੍ਕਨ੍ਤਿਤੋ, ਅਙ੍ਗਾਰਮ੍ਮਣਸਙ੍ਕਨ੍ਤਿਤੋ, ਅਙ੍ਗਵਵਤ੍ਥਾਪਨਤੋ, ਆਰਮ੍ਮਣਵਵਤ੍ਥਾਪਨਤੋਤਿ.

ਇਮੇਹਿ ਚੁਦ੍ਦਸਹਿ ਆਕਾਰੇਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਦਮੇਤਬ੍ਬਂ.

੩੬੬. ਕਤਮਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਕਸਿਣਾਨੁਲੋਮਂ…ਪੇ… ਕਤਮਂ ਆਰਮ੍ਮਣਵਵਤ੍ਥਾਪਨਨ੍ਤਿ. ਇਧ ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਥਵੀਕਸਿਣੇ ਝਾਨਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਤੋ ਆਪੋਕਸਿਣੇਤਿ ਏਵਂ ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਅਟ੍ਠਸੁ ਕਸਿਣੇਸੁ ਸਤਕ੍ਖਤ੍ਤੁਮ੍ਪਿ ਸਹਸ੍ਸਕ੍ਖਤ੍ਤੁਮ੍ਪਿ ਸਮਾਪਜ੍ਜਤਿ, ਇਦਂ ਕਸਿਣਾਨੁਲੋਮਂ ਨਾਮ.

ਓਦਾਤਕਸਿਣਤੋ ਪਨ ਪਟ੍ਠਾਯ ਤਥੇਵ ਪਟਿਲੋਮਕ੍ਕਮੇਨ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨਂ ਕਸਿਣਪਟਿਲੋਮਂ ਨਾਮ.

ਪਥਵੀਕਸਿਣਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯਾਵ ਓਦਾਤਕਸਿਣਂ, ਓਦਾਤਕਸਿਣਤੋਪਿ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯਾਵ ਪਥਵੀਕਸਿਣਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਅਨੁਲੋਮਪਟਿਲੋਮਵਸੇਨ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨਂ ਕਸਿਣਾਨੁਲੋਮਪਟਿਲੋਮਂ ਨਾਮ.

ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਤੋ ਪਨ ਪਟ੍ਠਾਯ ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਯਾਵ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਂ, ਤਾਵ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨਂ ਝਾਨਾਨੁਲੋਮਂ ਨਾਮ.

ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯਾਵ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਂ, ਤਾਵ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨਂ ਝਾਨਪਟਿਲੋਮਂ ਨਾਮ.

ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯਾਵ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਂ, ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯਾਵ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਅਨੁਲੋਮਪਟਿਲੋਮਵਸੇਨ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨਂ ਝਾਨਾਨੁਲੋਮਪਟਿਲੋਮਂ ਨਾਮ.

ਪਥਵੀਕਸਿਣੇ ਪਨ ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਤਤਿਯਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਤੋ ਤਦੇਵ ਉਗ੍ਘਾਟੇਤ੍ਵਾ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਂ, ਤਤੋ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਕਸਿਣਂ ਅਨੁਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਝਾਨਸ੍ਸੇਵ ਏਕਨ੍ਤਰਿਕਭਾਵੇਨ ਉਕ੍ਕਮਨਂ ਝਾਨੁਕ੍ਕਨ੍ਤਿਕਂ ਨਾਮ. ਏਵਂ ਆਪੋਕਸਿਣਾਦਿਮੂਲਿਕਾਪਿ ਯੋਜਨਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾ.

ਪਥਵੀਕਸਿਣੇ ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਤਦੇਵ ਤੇਜੋਕਸਿਣੇ, ਤਤੋ ਨੀਲਕਸਿਣੇ, ਤਤੋ ਲੋਹਿਤਕਸਿਣੇਤਿ ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਝਾਨਂ ਅਨੁਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਕਸਿਣਸ੍ਸੇਵ ਏਕਨ੍ਤਰਿਕਭਾਵੇਨ ਉਕ੍ਕਮਨਂ ਕਸਿਣੁਕ੍ਕਨ੍ਤਿਕਂ ਨਾਮ.

ਪਥਵੀਕਸਿਣੇ ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਤੇਜੋਕਸਿਣੇ ਤਤਿਯਂ, ਨੀਲਕਸਿਣਂ ਉਗ੍ਘਾਟੇਤ੍ਵਾ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਂ, ਲੋਹਿਤਕਸਿਣਤੋ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਝਾਨਸ੍ਸ ਚੇਵ ਕਸਿਣਸ੍ਸ ਚ ਉਕ੍ਕਮਨਂ ਝਾਨਕਸਿਣੁਕ੍ਕਨ੍ਤਿਕਂ ਨਾਮ.

ਪਥਵੀਕਸਿਣੇ ਪਨ ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਇਤਰੇਸਮ੍ਪਿ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨਂ ਅਙ੍ਗਸਙ੍ਕਨ੍ਤਿਕਂ ਨਾਮ.

ਪਥਵੀਕਸਿਣੇ ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਤਦੇਵ ਆਪੋਕਸਿਣੇ…ਪੇ… ਤਦੇਵ ਓਦਾਤਕਸਿਣੇਤਿ ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਕਸਿਣੇਸੁ ਏਕਸ੍ਸੇਵ ਝਾਨਸ੍ਸ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਸਙ੍ਕਨ੍ਤਿਕਂ ਨਾਮ.

ਪਥਵੀਕਸਿਣੇ ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਆਪੋਕਸਿਣੇ ਦੁਤਿਯਂ, ਤੇਜੋਕਸਿਣੇ ਤਤਿਯਂ, ਵਾਯੋਕਸਿਣੇ ਚਤੁਤ੍ਥਂ, ਨੀਲਕਸਿਣਂ ਉਗ੍ਘਾਟੇਤ੍ਵਾ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਂ, ਪੀਤਕਸਿਣਤੋ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਂ, ਲੋਹਿਤਕਸਿਣਤੋ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਂ, ਓਦਾਤਕਸਿਣਤੋ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਏਕਨ੍ਤਰਿਕਵਸੇਨ ਅਙ੍ਗਾਨਞ੍ਚ ਆਰਮ੍ਮਣਾਨਞ੍ਚ ਸਙ੍ਕਮਨਂ ਅਙ੍ਗਾਰਮ੍ਮਣਸਙ੍ਕਨ੍ਤਿਕਂ ਨਾਮ.

ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ ਪਨ ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਿਕਨ੍ਤਿ ਵਵਤ੍ਥਪੇਤ੍ਵਾ ਦੁਤਿਯਂ ਤਿਵਙ੍ਗਿਕਂ, ਤਤਿਯਂ ਦੁਵਙ੍ਗਿਕਂ, ਤਥਾ ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਂ…ਪੇ… ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਝਾਨਙ੍ਗਮਤ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਵਵਤ੍ਥਾਪਨਂ ਅਙ੍ਗਵਵਤ੍ਥਾਪਨਂ ਨਾਮ.

ਤਥਾ ਇਦਂ ਪਥਵੀਕਸਿਣਨ੍ਤਿ ਵਵਤ੍ਥਪੇਤ੍ਵਾ ਇਦਂ ਆਪੋਕਸਿਣਂ…ਪੇ… ਇਦਂ ਓਦਾਤਕਸਿਣਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਆਰਮ੍ਮਣਮਤ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਵਵਤ੍ਥਾਪਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਵਵਤ੍ਥਾਪਨਂ ਨਾਮ. ਅਙ੍ਗਾਰਮ੍ਮਣਵਵਤ੍ਥਾਪਨਮ੍ਪਿ ਏਕੇ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਸੁ ਪਨ ਅਨਾਗਤਤ੍ਤਾ ਅਦ੍ਧਾ ਤਂ ਭਾਵਨਾਮੁਖਂ ਨ ਹੋਤਿ.

੩੬੭. ਇਮੇਹਿ ਪਨ ਚੁਦ੍ਦਸਹਿ ਆਕਾਰੇਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਪਰਿਦਮੇਤ੍ਵਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਭਾਵਿਤਭਾਵਨੋ ਆਦਿਕਮ੍ਮਿਕੋ ਯੋਗਾਵਚਰੋ ਇਦ੍ਧਿਵਿਕੁਬ੍ਬਨਂ ਸਮ੍ਪਾਦੇਸ੍ਸਤੀਤਿ ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ. ਆਦਿਕਮ੍ਮਿਕਸ੍ਸ ਹਿ ਕਸਿਣਪਰਿਕਮ੍ਮਮ੍ਪਿ ਭਾਰੋ, ਸਤੇਸੁ ਸਹਸ੍ਸੇਸੁ ਵਾ ਏਕੋਵ ਸਕ੍ਕੋਤਿ. ਕਤਕਸਿਣਪਰਿਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਨਿਮਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਨਂ ਭਾਰੋ, ਸਤੇਸੁ ਸਹਸ੍ਸੇਸੁ ਵਾ ਏਕੋਵ ਸਕ੍ਕੋਤਿ. ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਤਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਅਪ੍ਪਨਾਧਿਗਮੋ ਭਾਰੋ, ਸਤੇਸੁ ਸਹਸ੍ਸੇਸੁ ਵਾ ਏਕੋਵ ਸਕ੍ਕੋਤਿ. ਅਧਿਗਤਪ੍ਪਨਸ੍ਸ ਚੁਦ੍ਦਸਹਾਕਾਰੇਹਿ ਚਿਤ੍ਤਪਰਿਦਮਨਂ ਭਾਰੋ, ਸਤੇਸੁ ਸਹਸ੍ਸੇਸੁ ਵਾ ਏਕੋਵ ਸਕ੍ਕੋਤਿ. ਚੁਦ੍ਦਸਹਾਕਾਰੇਹਿ ਪਰਿਦਮਿਤਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਇਦ੍ਧਿਵਿਕੁਬ੍ਬਨਂ ਨਾਮ ਭਾਰੋ, ਸਤੇਸੁ ਸਹਸ੍ਸੇਸੁ ਵਾ ਏਕੋਵ ਸਕ੍ਕੋਤਿ. ਵਿਕੁਬ੍ਬਨਪ੍ਪਤ੍ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਖਿਪ੍ਪਨਿਸਨ੍ਤਿਭਾਵੋ ਨਾਮ ਭਾਰੋ, ਸਤੇਸੁ ਸਹਸ੍ਸੇਸੁ ਵਾ ਏਕੋਵ ਖਿਪ੍ਪਨਿਸਨ੍ਤੀ ਹੋਤਿ. ਥੇਰਮ੍ਬਤ੍ਥਲੇ ਮਹਾਰੋਹਣਗੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਿਲਾਨੁਪਟ੍ਠਾਨਂ ਆਗਤੇਸੁ ਤਿਂਸਮਤ੍ਤੇਸੁ ਇਦ੍ਧਿਮਨ੍ਤਸਹਸ੍ਸੇਸੁ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾਯ ਅਟ੍ਠਵਸ੍ਸਿਕੋ ਰਕ੍ਖਿਤਤ੍ਥੇਰੋ ਵਿਯ. ਤਸ੍ਸਾਨੁਭਾਵੋ ਪਥਵੀਕਸਿਣਨਿਦ੍ਦੇਸੇ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੧.੭੮ ਆਦਯੋ) ਵੁਤ੍ਤੋਯੇਵ. ਤਂ ਪਨਸ੍ਸਾਨੁਭਾਵਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਥੇਰੋ ਆਹ ‘‘ਆਵੁਸੋ, ਸਚੇ ਰਕ੍ਖਿਤੋ ਨਾਭਵਿਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬੇ ਗਰਹਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਅਸ੍ਸਾਮ ‘ਨਾਗਰਾਜਾਨਂ ਰਕ੍ਖਿਤੁਂ ਨਾਸਕ੍ਖਿਂਸੂ’ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਤ੍ਤਨਾ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵਿਚਰਿਤਬ੍ਬਂ ਆਵੁਧਂ ਨਾਮ ਮਲਂ ਸੋਧੇਤ੍ਵਾਵ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵਿਚਰਿਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ. ਤੇ ਥੇਰਸ੍ਸ ਓਵਾਦੇ ਠਤ੍ਵਾ ਤਿਂਸਸਹਸ੍ਸਾਪਿ ਭਿਕ੍ਖੂ ਖਿਪ੍ਪਨਿਸਨ੍ਤਿਨੋ ਅਹੇਸੁਂ.

ਖਿਪ੍ਪਨਿਸਨ੍ਤਿਯਾਪਿ ਚ ਸਤਿ ਪਰਸ੍ਸ ਪਤਿਟ੍ਠਾਭਾਵੋ ਭਾਰੋ, ਸਤੇਸੁ ਸਹਸ੍ਸੇਸੁ ਵਾ ਏਕੋਵ ਹੋਤਿ, ਗਿਰਿਭਣ੍ਡਵਾਹਨਪੂਜਾਯ ਮਾਰੇਨ ਅਙ੍ਗਾਰਵਸ੍ਸੇ ਪਵਤ੍ਤਿਤੇ ਆਕਾਸੇ ਪਥਵਿਂ ਮਾਪੇਤ੍ਵਾ ਅਙ੍ਗਾਰਵਸ੍ਸਪਰਿਤ੍ਤਾਰਕੋ ਥੇਰੋ ਵਿਯ.

ਬਲਵਪੁਬ੍ਬਯੋਗਾਨਂ ਪਨ ਬੁਦ੍ਧਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਅਗ੍ਗਸਾਵਕਾਦੀਨਂ ਵਿਨਾਪਿ ਇਮਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਭਾਵਨਾਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਅਰਹਤ੍ਤਪਟਿਲਾਭੇਨੇਵ ਇਦਞ੍ਚ ਇਦ੍ਧਿਵਿਕੁਬ੍ਬਨਂ ਅਞ੍ਞੇ ਚ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਦਿਭੇਦਾ ਗੁਣਾ ਇਜ੍ਝਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਯਥਾ ਪਿਲ਼ਨ੍ਧਨਵਿਕਤਿਂ ਕਤ੍ਤੁਕਾਮੋ ਸੁਵਣ੍ਣਕਾਰੋ ਅਗ੍ਗਿਧਮਨਾਦੀਹਿ ਸੁਵਣ੍ਣਂ ਮੁਦੁਂ ਕਮ੍ਮਞ੍ਞਂ ਕਤ੍ਵਾਵ ਕਰੋਤਿ, ਯਥਾ ਚ ਭਾਜਨਵਿਕਤਿਂ ਕਤ੍ਤੁਕਾਮੋ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰੋ ਮਤ੍ਤਿਕਂ ਸੁਪਰਿਮਦ੍ਦਿਤਂ ਮੁਦੁਂ ਕਤ੍ਵਾ ਕਰੋਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਆਦਿਕਮ੍ਮਿਕੇਨ ਇਮੇਹਿ ਚੁਦ੍ਦਸਹਾਕਾਰੇਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਦਮੇਤ੍ਵਾ ਛਨ੍ਦਸੀਸਚਿਤ੍ਤਸੀਸਵੀਰਿਯਸੀਸਵੀਮਂਸਾਸੀਸਸਮਾਪਜ੍ਜਨਵਸੇਨ ਚੇਵ ਆਵਜ੍ਜਨਾਦਿਵਸੀਭਾਵਵਸੇਨ ਚ ਮੁਦੁਂ ਕਮ੍ਮਞ੍ਞਂ ਕਤ੍ਵਾ ਇਦ੍ਧਿਵਿਧਾਯ ਯੋਗੋ ਕਰਣੀਯੋ. ਪੁਬ੍ਬਹੇਤੁਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇਨ ਪਨ ਕਸਿਣੇਸੁ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਮਤ੍ਤੇ ਚਿਣ੍ਣਵਸਿਨਾਪਿ ਕਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਯਥਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਯੋਗੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ, ਤਂ ਵਿਧਿਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਭਗਵਾ ‘‘ਸੋ ਏਵਂ ਸਮਾਹਿਤੇ ਚਿਤ੍ਤੇ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.

੩੬੮. ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਪਾਲ਼ਿਨਯਾਨੁਸਾਰੇਨੇਵ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਕਥਾ. ਤਤ੍ਥ ਸੋਤਿ ਸੋ ਅਧਿਗਤਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨੋ ਯੋਗੀ. ਏਵਨ੍ਤਿ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਕ੍ਕਮਨਿਦਸ੍ਸਨਮੇਤਂ. ਇਮਿਨਾ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਾਧਿਗਮਾਦਿਨਾ ਕਮੇਨ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਂ ਪਟਿਲਭਿਤ੍ਵਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਸਮਾਹਿਤੇਤਿ ਇਮਿਨਾ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਸਮਾਧਿਨਾ ਸਮਾਹਿਤੇ. ਚਿਤ੍ਤੇਤਿ ਰੂਪਾਵਚਰਚਿਤ੍ਤੇ. ਪਰਿਸੁਦ੍ਧੇਤਿਆਦੀਸੁ ਪਨ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਤਿਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਭਾਵੇਨ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧੇ. ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਤ੍ਤਾਯੇਵ ਪਰਿਯੋਦਾਤੇ, ਪਭਸ੍ਸਰੇਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਸੁਖਾਦੀਨਂ ਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਘਾਤੇਨ ਵਿਹਤਰਾਗਾਦਿਅਙ੍ਗਣਤ੍ਤਾ ਅਨਙ੍ਗਣੇ. ਅਨਙ੍ਗਣਤ੍ਤਾਯੇਵ ਵਿਗਤੂਪਕ੍ਕਿਲੇਸੇ. ਅਙ੍ਗਣੇਨ ਹਿ ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਕ੍ਕਿਲਿਸ੍ਸਤਿ. ਸੁਭਾਵਿਤਤ੍ਤਾ ਮੁਦੁਭੂਤੇ, ਵਸੀਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤੇਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਵਸੇ ਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਮੁਦੁਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਮੁਦੁਤ੍ਤਾਯੇਵ ਚ ਕਮ੍ਮਨਿਯੇ, ਕਮ੍ਮਕ੍ਖਮੇ ਕਮ੍ਮਯੋਗ੍ਗੇਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਮੁਦੁਂ ਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਕਮ੍ਮਨਿਯਂ ਹੋਤਿ ਸੁਦਨ੍ਤਮਿਵ ਸੁਵਣ੍ਣਂ, ਤਞ੍ਚ ਉਭਯਮ੍ਪਿ ਸੁਭਾਵਿਤਤ੍ਤਾਯੇਵਾਤਿ. ਯਥਾਹ ‘‘ਨਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਞ੍ਞਂ ਏਕਧਮ੍ਮਮ੍ਪਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਾਮਿ, ਯਂ ਏਵਂ ਭਾਵਿਤਂ ਬਹੁਲੀਕਤਂ ਮੁਦੁਞ੍ਚ ਹੋਤਿ ਕਮ੍ਮਨਿਯਞ੍ਚ, ਯਥਯਿਦਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੧.੨੨).

ਏਤੇਸੁ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਭਾਵਾਦੀਸੁ ਠਿਤਤ੍ਤਾ ਠਿਤੇ. ਠਿਤਤ੍ਤਾਯੇਵ ਆਨੇਞ੍ਜਪ੍ਪਤ੍ਤੇ, ਅਚਲੇ ਨਿਰਿਞ੍ਜਨੇਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਮੁਦੁਕਮ੍ਮਞ੍ਞਭਾਵੇਨ ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਸੇ ਠਿਤਤ੍ਤਾ ਠਿਤੇ. ਸਦ੍ਧਾਦੀਹਿ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਆਨੇਞ੍ਜਪ੍ਪਤ੍ਤੇ. ਸਦ੍ਧਾਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯੇਨ ਨ ਇਞ੍ਜਤਿ. ਵੀਰਿਯਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਕੋਸਜ੍ਜੇਨ ਨ ਇਞ੍ਜਤਿ. ਸਤਿਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਪਮਾਦੇਨ ਨ ਇਞ੍ਜਤਿ. ਸਮਾਧਿਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚੇਨ ਨ ਇਞ੍ਜਤਿ. ਪਞ੍ਞਾਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਨ ਇਞ੍ਜਤਿ. ਓਭਾਸਗਤਂ ਕਿਲੇਸਨ੍ਧਕਾਰੇਨ ਨ ਇਞ੍ਜਤਿ. ਇਮੇਹਿ ਛਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਆਨੇਞ੍ਜਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਭਿਨੀਹਾਰਕ੍ਖਮਂ ਹੋਤਿ ਅਭਿਞ੍ਞਾਸਚ੍ਛਿਕਰਣੀਯਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ.

ਅਪਰੋ ਨਯੋ, ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਸਮਾਧਿਨਾ ਸਮਾਹਿਤੇ. ਨੀਵਰਣਦੂਰਭਾਵੇਨ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧੇ. ਵਿਤਕ੍ਕਾਦਿਸਮਤਿਕ੍ਕਮੇਨ ਪਰਿਯੋਦਾਤੇ. ਝਾਨਪਟਿਲਾਭਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਇਚ੍ਛਾਵਚਰਾਨਂ ਅਭਾਵੇਨ ਅਨਙ੍ਗਣੇ. ਅਭਿਜ੍ਝਾਦੀਨਂ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਵਿਗਮੇਨ ਵਿਗਤੂਪਕ੍ਕਿਲੇਸੇ. ਉਭਯਮ੍ਪਿ ਚੇਤਂ ਅਨਙ੍ਗਣਸੁਤ੍ਤਵਤ੍ਥਸੁਤ੍ਤਾਨੁਸਾਰੇਨ (ਮ. ਨਿ. ੧.੫੭ ਆਦਯੋ) ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਵਸਿਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਮੁਦੁਭੂਤੇ. ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਭਾਵੂਪਗਮੇਨ ਕਮ੍ਮਨਿਯੇ. ਭਾਵਨਾਪਾਰਿਪੂਰਿਯਾ ਪਣੀਤਭਾਵੂਪਗਮੇਨ ਠਿਤੇ ਆਨੇਞ੍ਜਪ੍ਪਤ੍ਤੇ. ਯਥਾ ਆਨੇਞ੍ਜਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਠਿਤੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਭਿਨੀਹਾਰਕ੍ਖਮਂ ਹੋਤਿ ਅਭਿਞ੍ਞਾਸਚ੍ਛਿਕਰਣੀਯਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ ਪਾਦਕਂ ਪਦਟ੍ਠਾਨਭੂਤਨ੍ਤਿ.

ਦਸਇਦ੍ਧਿਕਥਾ

੩੬੯. ਇਦ੍ਧਿਵਿਧਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਭਿਨੀਹਰਤਿ ਅਭਿਨਿਨ੍ਨਾਮੇਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਇਜ੍ਝਨਟ੍ਠੇਨ ਇਦ੍ਧਿ, ਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਅਤ੍ਥੇਨ ਪਟਿਲਾਭਟ੍ਠੇਨ ਚਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਯਞ੍ਹਿ ਨਿਪ੍ਫਜ੍ਜਤਿ ਪਟਿਲਬ੍ਭਤਿ ਚ, ਤਂ ਇਜ੍ਝਤੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਯਥਾਹ ‘‘ਕਾਮਂ ਕਾਮਯਮਾਨਸ੍ਸ, ਤਸ੍ਸ ਚੇਤਂ ਸਮਿਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ (ਸੁ. ਨਿ. ੭੭੨). ਤਥਾ ‘‘ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਂ ਇਜ੍ਝਤੀਤਿ ਇਦ੍ਧਿ, ਪਟਿਹਰਤੀਤਿ ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ. ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗੋ ਇਜ੍ਝਤੀਤਿ ਇਦ੍ਧਿ, ਪਟਿਹਰਤੀਤਿ ਪਾਟਿਹਾਰਿਯ’’ਨ੍ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੩.੩੨).

ਅਪਰੋ ਨਯੋ, ਇਜ੍ਝਨਟ੍ਠੇਨ ਇਦ੍ਧਿ. ਉਪਾਯਸਮ੍ਪਦਾਯੇਤਮਧਿਵਚਨਂ. ਉਪਾਯਸਮ੍ਪਦਾ ਹਿ ਇਜ੍ਝਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਫਲਪ੍ਪਸਵਨਤੋ. ਯਥਾਹ – ‘‘ਅਯਂ ਖੋ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ ਸੀਲਵਾ ਕਲ੍ਯਾਣਧਮ੍ਮੋ, ਸਚੇ ਪਣਿਦਹਿਸ੍ਸਤਿ ‘ਅਨਾਗਤਮਦ੍ਧਾਨਂ ਰਾਜਾ ਅਸ੍ਸਂ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ’ਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਖੋ ਅਯਂ ਇਜ੍ਝਿਸ੍ਸਤਿ ਸੀਲਵਤੋ ਚੇਤੋਪਣਿਧਿ ਵਿਸੁਦ੍ਧਤ੍ਤਾ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੩੫੨).

ਅਪਰੋ ਨਯੋ, ਏਤਾਯ ਸਤ੍ਤਾ ਇਜ੍ਝਨ੍ਤੀਤਿ ਇਦ੍ਧਿ. ਇਜ੍ਝਨ੍ਤੀਤਿ ਇਦ੍ਧਾ ਵੁਦ੍ਧਾ ਉਕ੍ਕਂਸਗਤਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਸਾ ਦਸਵਿਧਾ. ਯਥਾਹ ‘‘ਕਤਿ ਇਦ੍ਧਿਯੋਤਿ ਦਸ ਇਦ੍ਧਿਯੋ’’. ਪੁਨ ਚਪਰਂ ਆਹ ‘‘ਕਤਮਾ ਦਸ ਇਦ੍ਧਿਯੋ? ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਾ ਇਦ੍ਧਿ, ਵਿਕੁਬ੍ਬਨਾ ਇਦ੍ਧਿ, ਮਨੋਮਯਾ ਇਦ੍ਧਿ, ਞਾਣਵਿਪ੍ਫਾਰਾ ਇਦ੍ਧਿ, ਸਮਾਧਿਵਿਪ੍ਫਾਰਾ ਇਦ੍ਧਿ, ਅਰਿਯਾ ਇਦ੍ਧਿ, ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕਜਾ ਇਦ੍ਧਿ, ਪੁਞ੍ਞਵਤੋ ਇਦ੍ਧਿ, ਵਿਜ੍ਜਾਮਯਾ ਇਦ੍ਧਿ, ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਮਾਪਯੋਗਪਚ੍ਚਯਾ ਇਜ੍ਝਨਟ੍ਠੇਨ ਇਦ੍ਧੀ’’ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੩.੯).

੩੭੦. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਪਕਤਿਯਾ ਏਕੋ ਬਹੁਕਂ ਆਵਜ੍ਜਤਿ. ਸਤਂ ਵਾ ਸਹਸ੍ਸਂ ਵਾ ਸਤਸਹਸ੍ਸਂ ਵਾ ਆਵਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਞਾਣੇਨ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਿ ‘ਬਹੁਕੋ ਹੋਮੀ’’’ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੩.੧੦) ਏਵਂ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾ ਇਦ੍ਧਿ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨ ਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਾ ਇਦ੍ਧਿ ਨਾਮ.

੩੭੧. ‘‘ਸੋ ਪਕਤਿਵਣ੍ਣਂ ਵਿਜਹਿਤ੍ਵਾ ਕੁਮਾਰਕਵਣ੍ਣਂ ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ਨਾਗਵਣ੍ਣਂ ਵਾ…ਪੇ… ਵਿਵਿਧਮ੍ਪਿ ਸੇਨਾਬ੍ਯੂਹਂ ਦਸ੍ਸੇਤੀ’’ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੩.੧੩) ਏਵਂ ਆਗਤਾ ਇਦ੍ਧਿ ਪਕਤਿਵਣ੍ਣਵਿਜਹਨਵਿਕਾਰਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਵਿਕੁਬ੍ਬਨਾ ਇਦ੍ਧਿ ਨਾਮ.

੩੭੨. ‘‘ਇਧ ਭਿਕ੍ਖੁ ਇਮਮ੍ਹਾ ਕਾਯਾ ਅਞ੍ਞਂ ਕਾਯਂ ਅਭਿਨਿਮ੍ਮਿਨਾਤਿ ਰੂਪਿਂ ਮਨੋਮਯ’’ਨ੍ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੩.੧੪) ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਆਗਤਾ ਇਦ੍ਧਿ ਸਰੀਰਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸੇਵ ਮਨੋਮਯਸ੍ਸ ਸਰੀਰਸ੍ਸ ਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਮਨੋਮਯਾ ਇਦ੍ਧਿ ਨਾਮ.

੩੭੩. ਞਾਣੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ ਪਨ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਵਾ ਤਂਖਣੇ ਵਾ ਞਾਣਾਨੁਭਾਵਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ ਵਿਸੇਸੋ ਞਾਣਵਿਪ੍ਫਾਰਾ ਇਦ੍ਧਿ ਨਾਮ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ – ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਾਯ ਪਹਾਨਟ੍ਠੋ ਇਜ੍ਝਤੀਤਿ ਞਾਣਵਿਪ੍ਫਾਰਾ ਇਦ੍ਧਿ…ਪੇ… ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗੇਨ ਸਬ੍ਬਕਿਲੇਸਾਨਂ ਪਹਾਨਟ੍ਠੋ ਇਜ੍ਝਤੀਤਿ ਞਾਣਵਿਪ੍ਫਾਰਾ ਇਦ੍ਧਿ. ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਬਾਕ੍ਕੁਲਸ੍ਸ ਞਾਣਵਿਪ੍ਫਾਰਾ ਇਦ੍ਧਿ. ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਸਂਕਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਞਾਣਵਿਪ੍ਫਾਰਾ ਇਦ੍ਧਿ. ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਭੂਤਪਾਲਸ੍ਸ ਞਾਣਵਿਪ੍ਫਾਰਾ ਇਦ੍ਧੀ’’ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੩.੧੫).

ਤਤ੍ਥ ਆਯਸ੍ਮਾ ਬਾਕ੍ਕੁਲੋ ਦਹਰੋਵ ਮਙ੍ਗਲਦਿਵਸੇ ਨਦਿਯਾ ਨ੍ਹਾਪਿਯਮਾਨੋ ਧਾਤਿਯਾ ਪਮਾਦੇਨ ਸੋਤੇ ਪਤਿਤੋ. ਤਮੇਨਂ ਮਚ੍ਛੋ ਗਿਲਿਤ੍ਵਾ ਬਾਰਾਣਸੀਤਿਤ੍ਥਂ ਅਗਮਾਸਿ. ਤਤ੍ਰ ਤਂ ਮਚ੍ਛਬਨ੍ਧੋ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸੇਟ੍ਠਿਭਰਿਯਾਯ ਵਿਕ੍ਕਿਣਿ. ਸਾ ਮਚ੍ਛੇ ਸਿਨੇਹਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਹਮੇਵ ਨਂ ਪਚਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਫਾਲੇਨ੍ਤੀ ਮਚ੍ਛਕੁਚ੍ਛਿਯਂ ਸੁਵਣ੍ਣਬਿਮ੍ਬਂ ਵਿਯ ਦਾਰਕਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪੁਤ੍ਤੋ ਮੇ ਲਦ੍ਧੋਤਿ ਸੋਮਨਸ੍ਸਜਾਤਾ ਅਹੋਸਿ. ਇਤਿ ਮਚ੍ਛਕੁਚ੍ਛਿਯਂ ਅਰੋਗਭਾਵੋ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਬਾਕ੍ਕੁਲਸ੍ਸ ਪਚ੍ਛਿਮਭਵਿਕਸ੍ਸ ਤੇਨ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇਨ ਪਟਿਲਭਿਤਬ੍ਬਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਞਾਣਾਨੁਭਾਵੇਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਞਾਣਵਿਪ੍ਫਾਰਾ ਇਦ੍ਧਿ ਨਾਮ. ਵਤ੍ਥੁ ਪਨ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਕਥੇਤਬ੍ਬਂ.

ਸਂਕਿਚ੍ਚਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਪਨ ਗਬ੍ਭਗਤਸ੍ਸੇਵ ਮਾਤਾ ਕਾਲਮਕਾਸਿ. ਤਸ੍ਸਾ ਚਿਤਕਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਸੂਲੇਹਿ ਵਿਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਝਾਪਿਯਮਾਨਾਯ ਦਾਰਕੋ ਸੂਲਕੋਟਿਯਾ ਅਕ੍ਖਿਕੂਟੇ ਪਹਾਰਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਸਦ੍ਦਂ ਅਕਾਸਿ. ਤਤੋ ਦਾਰਕੋ ਜੀਵਤੀਤਿ ਓਤਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕੁਚ੍ਛਿਂ ਫਾਲੇਤ੍ਵਾ ਦਾਰਕਂ ਅਯ੍ਯਿਕਾਯ ਅਦਂਸੁ. ਸੋ ਤਾਯ ਪਟਿਜਗ੍ਗਿਤੋ ਵੁਦ੍ਧਿਮਨ੍ਵਾਯ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਸਹ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਹਿ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਇਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਦਾਰੁਚਿਤਕਾਯ ਅਰੋਗਭਾਵੋ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਸਂਕਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਞਾਣਵਿਪ੍ਫਾਰਾ ਇਦ੍ਧਿ ਨਾਮ.

ਭੂਤਪਾਲਦਾਰਕਸ੍ਸ ਪਨ ਪਿਤਾ ਰਾਜਗਹੇ ਦਲਿਦ੍ਦਮਨੁਸ੍ਸੋ. ਸੋ ਦਾਰੂਨਂ ਅਤ੍ਥਾਯ ਸਕਟੇਨ ਅਟਵਿਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਦਾਰੁਭਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਾਯਂ ਨਗਰਦ੍ਵਾਰਸਮੀਪਂ ਪਤ੍ਤੋ. ਅਥਸ੍ਸ ਗੋਣਾ ਯੁਗਂ ਓਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਨਗਰਂ ਪਵਿਸਿਂਸੁ. ਸੋ ਸਕਟਮੂਲੇ ਪੁਤ੍ਤਕਂ ਨਿਸੀਦਾਪੇਤ੍ਵਾ ਗੋਣਾਨਂ ਅਨੁਪਦਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਨਗਰਮੇਵ ਪਾਵਿਸਿ. ਤਸ੍ਸ ਅਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਦ੍ਵਾਰਂ ਪਿਹਿਤਂ. ਦਾਰਕਸ੍ਸ ਵਾਲ਼ਯਕ੍ਖਾਨੁਚਰਿਤੇਪਿ ਬਹਿਨਗਰੇ ਤਿਯਾਮਰਤ੍ਤਿਂ ਅਰੋਗਭਾਵੋ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਞਾਣਵਿਪ੍ਫਾਰਾ ਇਦ੍ਧਿ ਨਾਮ. ਵਤ੍ਥੁ ਪਨ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤਬ੍ਬਂ.

੩੭੪. ਸਮਾਧਿਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਵਾ ਤਂਖਣੇ ਵਾ ਸਮਥਾਨੁਭਾਵਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ ਵਿਸੇਸੋ ਸਮਾਧਿਵਿਪ੍ਫਾਰਾ ਇਦ੍ਧਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ‘‘ਪਠਮਜ੍ਝਾਨੇਨ ਨੀਵਰਣਾਨਂ ਪਹਾਨਟ੍ਠੋ ਇਜ੍ਝਤੀਤਿ ਸਮਾਧਿਵਿਪ੍ਫਾਰਾ ਇਦ੍ਧਿ…ਪੇ… ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਸਞ੍ਞਾਯ ਪਹਾਨਟ੍ਠੋ ਇਜ੍ਝਤੀਤਿ ਸਮਾਧਿਵਿਪ੍ਫਾਰਾ ਇਦ੍ਧਿ. ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਮਾਧਿਵਿਪ੍ਫਾਰਾ ਇਦ੍ਧਿ, ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਸਞ੍ਜੀਵਸ੍ਸ, ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਖਾਣੁਕੋਣ੍ਡਞ੍ਞਸ੍ਸ, ਉਤ੍ਤਰਾਯ ਉਪਾਸਿਕਾਯ, ਸਾਮਾਵਤਿਯਾ ਉਪਾਸਿਕਾਯ ਸਮਾਧਿਵਿਪ੍ਫਾਰਾ ਇਦ੍ਧੀ’’ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੩.੧੬).

ਤਤ੍ਥ ਯਦਾ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਤ੍ਥੇਰੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਕਪੋਤਕਨ੍ਦਰਾਯਂ ਵਿਹਰਤੋ ਜੁਣ੍ਹਾਯ ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਨਵੋਰੋਪਿਤੇਹਿ ਕੇਸੇਹਿ ਅਜ੍ਝੋਕਾਸੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਏਕੋ ਦੁਟ੍ਠਯਕ੍ਖੋ ਸਹਾਯਕੇਨ ਯਕ੍ਖੇਨ ਵਾਰਿਯਮਾਨੋਪਿ ਸੀਸੇ ਪਹਾਰਮਦਾਸਿ. ਯਸ੍ਸ ਮੇਘਸ੍ਸ ਵਿਯ ਗਜ੍ਜਤੋ ਸਦ੍ਦੋ ਅਹੋਸਿ. ਤਦਾ ਥੇਰੋ ਤਸ੍ਸ ਪਹਰਣਸਮਯੇ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਅਪ੍ਪੇਸਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਤੇਨ ਪਹਾਰੇਨ ਨ ਕੋਚਿ ਆਬਾਧੋ ਅਹੋਸਿ. ਅਯਂ ਤਸ੍ਸਾਯਸ੍ਮਤੋ ਸਮਾਧਿਵਿਪ੍ਫਾਰਾ ਇਦ੍ਧਿ. ਵਤ੍ਥੁ ਪਨ ਉਦਾਨੇ (ਉਦਾ. ੩੪) ਆਗਤਮੇਵ.

ਸਞ੍ਜੀਵਤ੍ਥੇਰਂ ਪਨ ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਨ੍ਨਂ ਕਾਲਕਤੋਤਿ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾ ਗੋਪਾਲਕਾਦਯੋ ਤਿਣਕਟ੍ਠਗੋਮਯਾਨਿ ਸਙ੍ਕਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਅਗ੍ਗਿਂ ਅਦਂਸੁ. ਥੇਰਸ੍ਸ ਚੀਵਰੇ ਅਂਸੁਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਨਜ੍ਝਾਯਿਤ੍ਥ. ਅਯਮਸ੍ਸ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਸਮਾਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਸਮਥਾਨੁਭਾਵਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਸਮਾਧਿਵਿਪ੍ਫਾਰਾ ਇਦ੍ਧਿ. ਵਤ੍ਥੁ ਪਨ ਸੁਤ੍ਤੇ (ਮ. ਨਿ. ੧.੫੦੭) ਆਗਤਮੇਵ.

ਖਾਣੁਕੋਣ੍ਡਞ੍ਞਤ੍ਥੇਰੋ ਪਨ ਪਕਤਿਯਾਵ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਬਹੁਲੋ. ਸੋ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਅਰਞ੍ਞੇ ਰਤ੍ਤਿਂ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਅਪ੍ਪੇਤ੍ਵਾ ਨਿਸੀਦਿ. ਪਞ੍ਚਸਤਾ ਚੋਰਾ ਭਣ੍ਡਕਂ ਥੇਨੇਤ੍ਵਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਾ ‘‘ਇਦਾਨਿ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਅਨੁਪਥਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਾ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਵਿਸ੍ਸਮਿਤੁਕਾਮਾ ਭਣ੍ਡਕਂ ਓਰੋਪਯਮਾਨਾ ‘‘ਖਾਣੁਕੋ ਅਯ’’ਨ੍ਤਿ ਮਞ੍ਞਮਾਨਾ ਥੇਰਸ੍ਸੇਵ ਉਪਰਿ ਸਬ੍ਬਭਣ੍ਡਕਾਨਿ ਠਪੇਸੁਂ. ਤੇਸਂ ਵਿਸ੍ਸਮਿਤ੍ਵਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਾਨਂ ਪਠਮਂ ਠਪਿਤਭਣ੍ਡਕਸ੍ਸ ਗਹਣਕਾਲੇ ਕਾਲਪਰਿਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ ਥੇਰੋ ਵੁਟ੍ਠਾਸਿ. ਤੇ ਥੇਰਸ੍ਸ ਚਲਨਾਕਾਰਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਭੀਤਾ ਵਿਰਵਿਂਸੁ. ਥੇਰੋ ‘‘ਮਾ ਭਾਯਿਤ੍ਥ ਉਪਾਸਕਾ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਹ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਤੇ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਥੇਰਗਤੇਨ ਪਸਾਦੇਨ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਸਹ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਹਿ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿਂਸੁ (ਧ. ਪ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੧). ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਪਞ੍ਚਹਿ ਭਣ੍ਡਕਸਤੇਹਿ ਅਜ੍ਝੋਤ੍ਥਟਸ੍ਸ ਥੇਰਸ੍ਸ ਆਬਾਧਾਭਾਵੋ ਸਮਾਧਿਵਿਪ੍ਫਾਰਾ ਇਦ੍ਧਿ.

ਉਤ੍ਤਰਾ ਪਨ ਉਪਾਸਿਕਾ ਪੁਣ੍ਣਸੇਟ੍ਠਿਸ੍ਸ ਧੀਤਾ. ਤਸ੍ਸਾ ਸਿਰਿਮਾ ਨਾਮ ਗਣਿਕਾ ਇਸ੍ਸਾਪਕਤਾ ਤਤ੍ਤਤੇਲਕਟਾਹਂ ਸੀਸੇ ਆਸਿਞ੍ਚਿ. ਉਤ੍ਤਰਾ ਤਂਖਣਞ੍ਞੇਵ ਮੇਤ੍ਤਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿ. ਤੇਲਂ ਪੋਕ੍ਖਰਪਤ੍ਤਤੋ ਉਦਕਬਿਨ੍ਦੁ ਵਿਯ ਵਿਵਟ੍ਟਮਾਨਂ ਅਗਮਾਸਿ. ਅਯਮਸ੍ਸਾ ਸਮਾਧਿਵਿਪ੍ਫਾਰਾ ਇਦ੍ਧਿ. ਵਤ੍ਥੁ ਪਨ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤਬ੍ਬਂ.

ਸਾਮਾਵਤੀ ਨਾਮ ਉਦੇਨਸ੍ਸ ਰਞ੍ਞੋ ਅਗ੍ਗਮਹੇਸੀ. ਮਾਗਣ੍ਡਿਯਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਧੀਤਾਯ ਅਗ੍ਗਮਹੇਸਿਟ੍ਠਾਨਂ ਪਤ੍ਥਯਮਾਨੋ ਤਸ੍ਸਾ ਵੀਣਾਯ ਆਸੀਵਿਸਂ ਪਕ੍ਖਿਪਾਪੇਤ੍ਵਾ ਰਾਜਾਨਂ ਆਹ ‘‘ਮਹਾਰਾਜ, ਸਾਮਾਵਤੀ ਤਂ ਮਾਰੇਤੁਕਾਮਾ ਵੀਣਾਯ ਆਸੀਵਿਸਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਰਿਹਰਤੀ’’ਤਿ. ਰਾਜਾ ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਕੁਪਿਤੋ ਸਾਮਾਵਤਿਂ ਵਧਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਧਨੁਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਵਿਸਪੀਤਂ ਖੁਰਪ੍ਪਂ ਸਨ੍ਨਯ੍ਹਿ. ਸਾਮਾਵਤੀ ਸਪਰਿਵਾਰਾ ਰਾਜਾਨਂ ਮੇਤ੍ਤਾਯ ਫਰਿ. ਰਾਜਾ ਨੇਵ ਸਰਂ ਖਿਪਿਤੁਂ ਨ ਓਰੋਪੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੋ ਵੇਧਮਾਨੋ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਤਤੋ ਨਂ ਦੇਵੀ ਆਹ ‘‘ਕਿਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਿਲਮਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ ਕਿਲਮਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ ਧਨੁਂ ਓਰੋਪੇਹੀ’’ਤਿ. ਸਰੋ ਰਞ੍ਞੋ ਪਾਦਮੂਲੇਯੇਵ ਪਤਿ. ਤਤੋ ਨਂ ਦੇਵੀ ‘‘ਮਹਾਰਾਜ, ਅਪ੍ਪਦੁਟ੍ਠਸ੍ਸ ਨਪ੍ਪਦੁਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਓਵਦਿ. ਇਤਿ ਰਞ੍ਞੋ ਸਰਂ ਮੁਞ੍ਚਿਤੁਂ ਅਵਿਸਹਨਭਾਵੋ ਸਾਮਾਵਤਿਯਾ ਉਪਾਸਿਕਾਯ ਸਮਾਧਿਵਿਪ੍ਫਾਰਾ ਇਦ੍ਧੀਤਿ.

੩੭੫. ਪਟਿਕ੍ਕੂਲਾਦੀਸੁ ਅਪ੍ਪਟਿਕ੍ਕੂਲਸਞ੍ਞਿਵਿਹਾਰਾਦਿਕਾ ਪਨ ਅਰਿਯਾ ਇਦ੍ਧਿ ਨਾਮ. ਯਥਾਹ – ‘‘ਕਤਮਾ ਅਰਿਯਾ ਇਦ੍ਧਿ? ਇਧ – ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਚੇ ਆਕਙ੍ਖਤਿ ‘ਪਟਿਕ੍ਕੂਲੇ ਅਪ੍ਪਟਿਕ੍ਕੂਲਸਞ੍ਞੀ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯ’ਨ੍ਤਿ, ਅਪ੍ਪਟਿਕ੍ਕੂਲਸਞ੍ਞੀ ਤਤ੍ਥ ਵਿਹਰਤਿ…ਪੇ… ਉਪੇਕ੍ਖਕੋ ਤਤ੍ਥ ਵਿਹਰਤਿ ਸਤੋ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ’’ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੩.੧੭). ਅਯਞ੍ਹਿ ਚੇਤੋਵਸਿਪ੍ਪਤ੍ਤਾਨਂ ਅਰਿਯਾਨਂਯੇਵ ਸਮ੍ਭਵਤੋ ਅਰਿਯਾ ਇਦ੍ਧੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.

ਏਤਾਯ ਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਖੀਣਾਸਵੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਟਿਕ੍ਕੂਲੇ ਅਨਿਟ੍ਠੇ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਮੇਤ੍ਤਾਫਰਣਂ ਵਾ ਧਾਤੁਮਨਸਿਕਾਰਂ ਵਾ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਅਪ੍ਪਟਿਕ੍ਕੂਲਸਞ੍ਞੀ ਵਿਹਰਤਿ. ਅਪ੍ਪਟਿਕ੍ਕੂਲੇ ਇਟ੍ਠੇ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਅਸੁਭਫਰਣਂ ਵਾ ਅਨਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਮਨਸਿਕਾਰਂ ਵਾ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਪਟਿਕ੍ਕੂਲਸਞ੍ਞੀ ਵਿਹਰਤਿ. ਤਥਾ ਪਟਿਕ੍ਕੂਲਾਪਟਿਕ੍ਕੂਲੇਸੁ ਤਦੇਵ ਮੇਤ੍ਤਾਫਰਣਂ ਵਾ ਧਾਤੁਮਨਸਿਕਾਰਂ ਵਾ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਅਪ੍ਪਟਿਕ੍ਕੂਲਸਞ੍ਞੀ ਵਿਹਰਤਿ. ਅਪ੍ਪਟਿਕ੍ਕੂਲਪਟਿਕ੍ਕੂਲੇਸੁ ਚ ਤਦੇਵ ਅਸੁਭਫਰਣਂ ਵਾ ਅਨਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਮਨਸਿਕਾਰਂ ਵਾ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਪਟਿਕ੍ਕੂਲਸਞ੍ਞੀ ਵਿਹਰਤਿ. ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਨੇਵ ਸੁਮਨੋ ਹੋਤੀਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਪਨ ਛਲ਼ਙ੍ਗੁਪੇਕ੍ਖਂ ਪਵਤ੍ਤਯਮਾਨੋ ਪਟਿਕ੍ਕੂਲੇ ਚ ਅਪ੍ਪਟਿਕ੍ਕੂਲੇ ਚ ਤਦੁਭਯਂ ਅਭਿਨਿਵਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਉਪੇਕ੍ਖਕੋ ਵਿਹਰਤਿ ਸਤੋ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ. ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਯਞ੍ਹਿ ‘‘ਕਥਂ ਪਟਿਕ੍ਕੂਲੇ ਅਪ੍ਪਟਿਕ੍ਕੂਲਸਞ੍ਞੀ ਵਿਹਰਤਿ? ਅਨਿਟ੍ਠਸ੍ਮਿਂ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਮੇਤ੍ਤਾਯ ਵਾ ਫਰਤਿ ਧਾਤੁਸੋ ਵਾ ਉਪਸਂਹਰਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਪਟਿ. ਮ. ੩.੧੭) ਨਯੇਨ ਅਯਮੇਵ ਅਤ੍ਥੋ ਵਿਭਤ੍ਤੋ. ਅਯਂ ਚੇਤੋਵਸਿਪ੍ਪਤ੍ਤਾਨਂ ਅਰਿਯਾਨਂਯੇਵ ਸਮ੍ਭਵਤੋ ਅਰਿਯਾ ਇਦ੍ਧੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.

੩੭੬. ਪਕ੍ਖੀਆਦੀਨਂ ਪਨ ਵੇਹਾਸਗਮਨਾਦਿਕਾ ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕਜਾ ਇਦ੍ਧਿ ਨਾਮ. ਯਥਾਹ – ‘‘ਕਤਮਾ ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕਜਾ ਇਦ੍ਧਿ? ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਪਕ੍ਖੀਨਂ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਦੇਵਾਨਂ ਏਕਚ੍ਚਾਨਂ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਏਕਚ੍ਚਾਨਞ੍ਚ ਵਿਨਿਪਾਤਿਕਾਨਂ ਅਯਂ ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕਜਾ ਇਦ੍ਧੀ’’ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੩.੧੮). ਏਤ੍ਥ ਹਿ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਪਕ੍ਖੀਨਂ ਝਾਨਂ ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਾ ਵਿਨਾਯੇਵ ਆਕਾਸੇਨ ਗਮਨਂ. ਤਥਾ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਦੇਵਾਨਂ ਪਠਮਕਪ੍ਪਿਕਾਨਞ੍ਚ ਏਕਚ੍ਚਾਨਂ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ. ਤਥਾ ਪਿਯਙ੍ਕਰਮਾਤਾ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੨੪੦) ਯਕ੍ਖਿਨੀ ਉਤ੍ਤਰਮਾਤਾ ਫੁਸ੍ਸਮਿਤ੍ਤਾ ਧਮ੍ਮਗੁਤ੍ਤਾਤਿ ਏਵਮਾਦੀਨਂ ਏਕਚ੍ਚਾਨਂ ਵਿਨਿਪਾਤਿਕਾਨਂ ਆਕਾਸੇਨ ਗਮਨਂ ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕਜਾ ਇਦ੍ਧੀਤਿ.

੩੭੭. ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਆਦੀਨਂ ਵੇਹਾਸਗਮਨਾਦਿਕਾ ਪਨ ਪੁਞ੍ਞਵਤੋ ਇਦ੍ਧਿ ਨਾਮ. ਯਥਾਹ ‘‘ਕਤਮਾ ਪੁਞ੍ਞਵਤੋ ਇਦ੍ਧਿ? ਰਾਜਾ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਵੇਹਾਸਂ ਗਚ੍ਛਤਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਚਤੁਰਙ੍ਗਿਨਿਯਾ ਸੇਨਾਯ ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਅਸ੍ਸਬਨ੍ਧਗੋਬਨ੍ਧਪੁਰਿਸੇ ਉਪਾਦਾਯ. ਜੋਤਿਕਸ੍ਸ ਗਹਪਤਿਸ੍ਸ ਪੁਞ੍ਞਵਤੋ ਇਦ੍ਧਿ. ਜਟਿਲਕਸ੍ਸ ਗਹਪਤਿਸ੍ਸ ਪੁਞ੍ਞਵਤੋ ਇਦ੍ਧਿ. ਘੋਸਿਤਸ੍ਸ ਗਹਪਤਿਸ੍ਸ ਪੁਞ੍ਞਵਤੋ ਇਦ੍ਧਿ. ਮੇਣ੍ਡਕਸ੍ਸ ਗਹਪਤਿਸ੍ਸ ਪੁਞ੍ਞਵਤੋ ਇਦ੍ਧਿ. ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਮਹਾਪੁਞ੍ਞਾਨਂ ਪੁਞ੍ਞਵਤੋ ਇਦ੍ਧੀ’’ਤਿ. ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਪਨ ਪਰਿਪਾਕਂ ਗਤੇ ਪੁਞ੍ਞਸਮ੍ਭਾਰੇ ਇਜ੍ਝਨਕਵਿਸੇਸੋ ਪੁਞ੍ਞਵਤੋ ਇਦ੍ਧਿ.

ਏਤ੍ਥ ਚ ਜੋਤਿਕਸ੍ਸ ਗਹਪਤਿਸ੍ਸ ਪਥਵਿਂ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਮਣਿਪਾਸਾਦੋ ਉਟ੍ਠਹਿ. ਚਤੁਸਟ੍ਠਿ ਚ ਕਪ੍ਪਰੁਕ੍ਖਾਤਿ ਅਯਮਸ੍ਸ ਪੁਞ੍ਞਵਤੋ ਇਦ੍ਧਿ. ਜਟਿਲਕਸ੍ਸ ਅਸੀਤਿਹਤ੍ਥੋ ਸੁਵਣ੍ਣਪਬ੍ਬਤੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ. ਘੋਸਿਤਸ੍ਸ ਸਤ੍ਤਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਮਾਰਣਤ੍ਥਾਯ ਉਪਕ੍ਕਮੇ ਕਤੇਪਿ ਅਰੋਗਭਾਵੋ ਪੁਞ੍ਞਵਤੋ ਇਦ੍ਧਿ. ਮੇਣ੍ਡਕਸ੍ਸ ਏਕਕਰੀਸਮਤ੍ਤੇ ਪਦੇਸੇ ਸਤ੍ਤਰਤਨਮਯਾਨਂ ਮੇਣ੍ਡਕਾਨਂ ਪਾਤੁਭਾਵੋ ਪੁਞ੍ਞਵਤੋ ਇਦ੍ਧਿ. ਪਞ੍ਚ ਮਹਾਪੁਞ੍ਞਾ ਨਾਮ ਮੇਣ੍ਡਕਸੇਟ੍ਠਿ, ਤਸ੍ਸ ਭਰਿਯਾ ਚਨ੍ਦਪਦੁਮਸਿਰੀ, ਪੁਤ੍ਤੋ ਧਨਞ੍ਚਯਸੇਟ੍ਠਿ, ਸੁਣਿਸਾ ਸੁਮਨਦੇਵੀ, ਦਾਸੋ ਪੁਣ੍ਣੋ ਨਾਮਾਤਿ. ਤੇਸੁ ਸੇਟ੍ਠਿਸ੍ਸ ਸੀਸਂ ਨ੍ਹਾਤਸ੍ਸ ਆਕਾਸਂ ਉਲ੍ਲੋਕਨਕਾਲੇ ਅਡ੍ਢਤੇਲ਼ਸਕੋਟ੍ਠਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਆਕਾਸਤੋ ਰਤ੍ਤਸਾਲੀਨਂ ਪੂਰੇਨ੍ਤਿ. ਭਰਿਯਾਯ ਨਾਲ਼ਿਕੋਦਨਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸਕਲਜਮ੍ਬੁਦੀਪਵਾਸਿਕੇ ਪਰਿਵਿਸਮਾਨਾਯ ਭਤ੍ਤਂ ਨ ਖੀਯਤਿ. ਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਹਸ੍ਸਤ੍ਥਵਿਕਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸਕਲਜਮ੍ਬੁਦੀਪਵਾਸਿਕਾਨਮ੍ਪਿ ਦੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਕਹਾਪਣਾ ਨ ਖੀਯਨ੍ਤਿ. ਸੁਣਿਸਾਯ ਏਕਂ ਵੀਹਿਤੁਮ੍ਬਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸਕਲਜਮ੍ਬੁਦੀਪਵਾਸਿਕਾਨਮ੍ਪਿ ਭਾਜਯਮਾਨਾਯ ਧਞ੍ਞਂ ਨ ਖੀਯਤਿ. ਦਾਸਸ੍ਸ ਏਕੇਨ ਨਙ੍ਗਲੇਨ ਕਸਤੋ ਇਤੋ ਸਤ੍ਤ ਇਤੋ ਸਤ੍ਤਾਤਿ ਚੁਦ੍ਦਸ ਮਗ੍ਗਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਅਯਂ ਨੇਸਂ ਪੁਞ੍ਞਵਤੋ ਇਦ੍ਧਿ.

੩੭੮. ਵਿਜ੍ਜਾਧਰਾਦੀਨਂ ਵੇਹਾਸਗਮਨਾਦਿਕਾ ਪਨ ਵਿਜ੍ਜਾਮਯਾ ਇਦ੍ਧਿ. ਯਥਾਹ ‘‘ਕਤਮਾ ਵਿਜ੍ਜਾਮਯਾ ਇਦ੍ਧਿ? ਵਿਜ੍ਜਾਧਰਾ ਵਿਜ੍ਜਂ ਪਰਿਜਪਿਤ੍ਵਾ ਵੇਹਾਸਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਆਕਾਸੇ ਅਨ੍ਤਲਿਕ੍ਖੇ ਹਤ੍ਥਿਮ੍ਪਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤਿ…ਪੇ… ਵਿਵਿਧਮ੍ਪਿ ਸੇਨਾਬ੍ਯੂਹਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੩.੧੮).

੩੭੯. ਤੇਨ ਤੇਨ ਪਨ ਸਮ੍ਮਾਪਯੋਗੇਨ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਇਜ੍ਝਨਂ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਮਾਪਯੋਗਪਚ੍ਚਯਾ ਇਜ੍ਝਨਟ੍ਠੇਨ ਇਦ੍ਧਿ. ਯਥਾਹ – ‘‘ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮੇਨ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਸ੍ਸ ਪਹਾਨਟ੍ਠੋ ਇਜ੍ਝਤੀਤਿ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਮਾਪਯੋਗਪਚ੍ਚਯਾ ਇਜ੍ਝਨਟ੍ਠੇਨ ਇਦ੍ਧਿ…ਪੇ… ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗੇਨ ਸਬ੍ਬਕਿਲੇਸਾਨਂ ਪਹਾਨਟ੍ਠੋ ਇਜ੍ਝਤੀਤਿ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਮਾਪਯੋਗਪਚ੍ਚਯਾ ਇਜ੍ਝਨਟ੍ਠੇਨ ਇਦ੍ਧੀ’’ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੩.੧੮). ਏਤ੍ਥ ਚ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸੇਵ ਸਮ੍ਮਾਪਯੋਗਸ੍ਸ ਦੀਪਨਵਸੇਨ ਪੁਰਿਮਪਾਲ਼ਿਸਦਿਸਾਵ ਪਾਲ਼ਿ ਆਗਤਾ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ਸਕਟਬ੍ਯੂਹਾਦਿਕਰਣਵਸੇਨ ਯਂਕਿਞ੍ਚਿ ਸਿਪ੍ਪਕਮ੍ਮਂ ਯਂਕਿਞ੍ਚਿ ਵੇਜ੍ਜਕਮ੍ਮਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਬੇਦਾਨਂ ਉਗ੍ਗਹਣਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਪਿਟਕਾਨਂ ਉਗ੍ਗਹਣਂ ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਕਸਨਵਪਨਾਦੀਨਿ ਉਪਾਦਾਯ ਤਂ ਤਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਵਿਸੇਸੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਮਾਪਯੋਗਪਚ੍ਚਯਾ ਇਜ੍ਝਨਟ੍ਠੇਨ ਇਦ੍ਧੀਤਿ ਆਗਤਾ. (੧੦)

ਇਤਿ ਇਮਾਸੁ ਦਸਸੁ ਇਦ੍ਧੀਸੁ ਇਦ੍ਧਿਵਿਧਾਯਾਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਦੇ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਾ ਇਦ੍ਧਿਯੇਵ ਆਗਤਾ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਨਤ੍ਥੇ ਵਿਕੁਬ੍ਬਨਾਮਨੋਮਯਾਇਦ੍ਧਿਯੋਪਿ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਾ ਏਵ.

੩੮੦. ਇਦ੍ਧਿਵਿਧਾਯਾਤਿ ਇਦ੍ਧਿਕੋਟ੍ਠਾਸਾਯ, ਇਦ੍ਧਿਵਿਕਪ੍ਪਾਯ ਵਾ. ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਭਿਨੀਹਰਤਿ ਅਭਿਨਿਨ੍ਨਾਮੇਤੀਤਿ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਵਸੇਨ ਤਸ੍ਮਿਂ ਚਿਤ੍ਤੇ ਅਭਿਞ੍ਞਾਪਾਦਕੇ ਜਾਤੇ ਇਦ੍ਧਿਵਿਧਾਧਿਗਮਤ੍ਥਾਯ ਪਰਿਕਮ੍ਮਚਿਤ੍ਤਂ ਅਭਿਨੀਹਰਤਿ ਕਸਿਣਾਰਮ੍ਮਣਤੋ ਅਪਨੇਤ੍ਵਾ ਇਦ੍ਧਿਵਿਧਾਭਿਮੁਖਂ ਪੇਸੇਤਿ. ਅਭਿਨਿਨ੍ਨਾਮੇਤੀਤਿ ਅਧਿਗਨ੍ਤਬ੍ਬਇਦ੍ਧਿਪੋਣਂ ਇਦ੍ਧਿਪਬ੍ਭਾਰਂ ਕਰੋਤਿ. ਸੋਤਿ ਸੋ ਏਵਂ ਕਤਚਿਤ੍ਤਾਭਿਨੀਹਾਰੋ ਭਿਕ੍ਖੁ. ਅਨੇਕਵਿਹਿਤਨ੍ਤਿ ਅਨੇਕਵਿਧਂ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਕਂ. ਇਦ੍ਧਿਵਿਧਨ੍ਤਿ ਇਦ੍ਧਿਕੋਟ੍ਠਾਸਂ. ਪਚ੍ਚਨੁਭੋਤੀਤਿ ਪਚ੍ਚਨੁਭਵਤਿ, ਫੁਸਤਿ ਸਚ੍ਛਿਕਰੋਤਿ ਪਾਪੁਣਾਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਦਾਨਿਸ੍ਸ ਅਨੇਕਵਿਹਿਤਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਏਕੋਪਿ ਹੁਤ੍ਵਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਏਕੋਪਿ ਹੁਤ੍ਵਾਤਿ ਇਦ੍ਧਿਕਰਣਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਪਕਤਿਯਾ ਏਕੋਪਿ ਹੁਤ੍ਵਾ. ਬਹੁਧਾ ਹੋਤੀਤਿ ਬਹੂਨਂ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਚਙ੍ਕਮਿਤੁਕਾਮੋ ਵਾ ਸਜ੍ਝਾਯਂ ਵਾ ਕਤ੍ਤੁਕਾਮੋ ਪਞ੍ਹਂ ਵਾ ਪੁਚ੍ਛਿਤੁਕਾਮੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸਤਮ੍ਪਿ ਸਹਸ੍ਸਮ੍ਪਿ ਹੋਤਿ. ਕਥਂ ਪਨਾਯਮੇਵਂ ਹੋਤਿ? ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਚਤਸ੍ਸੋ ਭੂਮਿਯੋ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪਾਦਾ ਅਟ੍ਠ ਪਦਾਨਿ ਸੋਲ਼ਸ ਚ ਮੂਲਾਨਿ ਸਮ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ਞਾਣੇਨ ਅਧਿਟ੍ਠਹਨ੍ਤੋ.

੩੮੧. ਤਤ੍ਥ ਚਤਸ੍ਸੋ ਭੂਮਿਯੋਤਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਝਾਨਾਨਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਧਮ੍ਮਸੇਨਾਪਤਿਨਾ ‘‘ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਕਤਮਾ ਚਤਸ੍ਸੋ ਭੂਮਿਯੋ? ਵਿਵੇਕਜਭੂਮਿ ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ, ਪੀਤਿਸੁਖਭੂਮਿ ਦੁਤਿਯਂ ਝਾਨਂ, ਉਪੇਕ੍ਖਾਸੁਖਭੂਮਿ ਤਤਿਯਂ ਝਾਨਂ, ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਭੂਮਿ ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਝਾਨਂ. ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਇਮਾ ਚਤਸ੍ਸੋ ਭੂਮਿਯੋ ਇਦ੍ਧਿਲਾਭਾਯ ਇਦ੍ਧਿਪਟਿਲਾਭਾਯ ਇਦ੍ਧਿਵਿਕੁਬ੍ਬਨਤਾਯ ਇਦ੍ਧਿਵਿਸਵਿਤਾਯ ਇਦ੍ਧਿਵਸਿਤਾਯ ਇਦ੍ਧਿਵੇਸਾਰਜ੍ਜਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੩.੯). ਏਤ੍ਥ ਚ ਪੁਰਿਮਾਨਿ ਤੀਣਿ ਝਾਨਾਨਿ ਯਸ੍ਮਾ ਪੀਤਿਫਰਣੇਨ ਚ ਸੁਖਫਰਣੇਨ ਚ ਸੁਖਸਞ੍ਞਞ੍ਚ ਲਹੁਸਞ੍ਞਞ੍ਚ ਓਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਲਹੁਮੁਦੁਕਮ੍ਮਞ੍ਞਕਾਯੋ ਇਦ੍ਧਿਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਇਮਿਨਾ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਇਦ੍ਧਿਲਾਭਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨਤੋ ਸਮ੍ਭਾਰਭੂਮਿਯੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਂ ਪਨ ਇਦ੍ਧਿਲਾਭਾਯ ਪਕਤਿਭੂਮਿਯੇਵ.

੩੮੨. ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪਾਦਾਤਿ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ‘‘ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਕਤਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪਾਦਾ? ਇਧ ਭਿਕ੍ਖੁ ਛਨ੍ਦਸਮਾਧਿਪਧਾਨਸਙ੍ਖਾਰਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਂ ਭਾਵੇਤਿ. ਵੀਰਿਯ… ਚਿਤ੍ਤ… ਵੀਮਂਸਾਸਮਾਧਿਪਧਾਨਸਙ੍ਖਾਰਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਂ ਭਾਵੇਤਿ. ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਇਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪਾਦਾ ਇਦ੍ਧਿਲਾਭਾਯ…ਪੇ… ਇਦ੍ਧਿਵੇਸਾਰਜ੍ਜਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੩.੯). ਏਤ੍ਥ ਚ ਛਨ੍ਦਹੇਤੁਕੋ ਛਨ੍ਦਾਧਿਕੋ ਵਾ ਸਮਾਧਿ ਛਨ੍ਦਸਮਾਧਿ. ਕਤ੍ਤੁਕਮ੍ਯਤਾਛਨ੍ਦਂ ਅਧਿਪਤਿਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਮਾਧਿਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਪਧਾਨਭੂਤਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਪਧਾਨਸਙ੍ਖਾਰਾ. ਚਤੁਕਿਚ੍ਚਸਾਧਕਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਵੀਰਿਯਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਨ੍ਤਿ ਛਨ੍ਦਸਮਾਧਿਨਾ ਚ ਪਧਾਨਸਙ੍ਖਾਰੇਹਿ ਚ ਉਪੇਤਂ. ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਨ੍ਤਿ ਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵਾ ਇਜ੍ਝਨਟ੍ਠੇਨ, ਇਜ੍ਝਨ੍ਤਿ ਏਤਾਯ ਸਤ੍ਤਾ ਇਦ੍ਧਾ ਵੁਦ੍ਧਾ ਉਕ੍ਕਂਸਗਤਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਵਾ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਇਦ੍ਧੀਤਿ ਸਙ੍ਖਂ ਗਤਾਨਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾਚਿਤ੍ਤਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਂ ਛਨ੍ਦਸਮਾਧਿਪਧਾਨਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਟ੍ਠੇਨ ਪਾਦਭੂਤਂ ਸੇਸਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਰਾਸਿਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ‘‘ਇਦ੍ਧਿਪਾਦੋਤਿ ਤਥਾਭੂਤਸ੍ਸ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ…ਪੇ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧੋ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੪੩੪).

ਅਥ ਵਾ ਪਜ੍ਜਤੇ ਅਨੇਨਾਤਿ ਪਾਦੋ. ਪਾਪੁਣੀਯਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਪਾਦੋ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦੋ. ਛਨ੍ਦਾਦੀਨਮੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਯਥਾਹ – ‘‘ਛਨ੍ਦਞ੍ਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਲਭਤਿ ਸਮਾਧਿਂ, ਲਭਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸੇਕਗ੍ਗਤਂ, ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਛਨ੍ਦਸਮਾਧਿ. ਸੋ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਪਾਪਕਾਨਂ…ਪੇ… ਪਦਹਤਿ, ਇਮੇ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਪਧਾਨਸਙ੍ਖਾਰਾ. ਇਤਿ ਅਯਞ੍ਚ ਛਨ੍ਦੋ ਅਯਞ੍ਚ ਛਨ੍ਦਸਮਾਧਿ ਇਮੇ ਚ ਪਧਾਨਸਙ੍ਖਾਰਾ, ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਛਨ੍ਦਸਮਾਧਿਪਧਾਨਸਙ੍ਖਾਰਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦੋ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੫.੮੨੫). ਏਵਂ ਸੇਸਿਦ੍ਧਿਪਾਦੇਸੁਪਿ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

੩੮੩. ਅਟ੍ਠ ਪਦਾਨੀਤਿ ਛਨ੍ਦਾਦੀਨਿ ਅਟ੍ਠ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ‘‘ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਕਤਮਾਨਿ ਅਟ੍ਠ ਪਦਾਨਿ? ਛਨ੍ਦਞ੍ਚੇ ਭਿਕ੍ਖੁ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਲਭਤਿ ਸਮਾਧਿਂ, ਲਭਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸੇਕਗ੍ਗਤਂ. ਛਨ੍ਦੋ ਨ ਸਮਾਧਿ, ਸਮਾਧਿ ਨ ਛਨ੍ਦੋ. ਅਞ੍ਞੋ ਛਨ੍ਦੋ, ਅਞ੍ਞੋ ਸਮਾਧਿ. ਵੀਰਿਯਞ੍ਚੇ ਭਿਕ੍ਖੁ… ਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚੇ ਭਿਕ੍ਖੁ… ਵੀਮਂਸਞ੍ਚੇ ਭਿਕ੍ਖੁ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਲਭਤਿ ਸਮਾਧਿਂ, ਲਭਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸੇਕਗ੍ਗਤਂ. ਵੀਮਂਸਾ ਨ ਸਮਾਧਿ, ਸਮਾਧਿ ਨ ਵੀਮਂਸਾ. ਅਞ੍ਞਾ ਵੀਮਂਸਾ, ਅਞ੍ਞੋ ਸਮਾਧਿ. ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਇਮਾਨਿ ਅਟ੍ਠ ਪਦਾਨਿ ਇਦ੍ਧਿਲਾਭਾਯ…ਪੇ… ਇਦ੍ਧਿਵੇਸਾਰਜ੍ਜਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੩.੯). ਏਤ੍ਥ ਹਿ ਇਦ੍ਧਿਮੁਪ੍ਪਾਦੇਤੁਕਾਮਤਾਛਨ੍ਦੋ ਸਮਾਧਿਨਾ ਏਕਤੋ ਨਿਯੁਤ੍ਤੋਵ ਇਦ੍ਧਿਲਾਭਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ; ਤਥਾ ਵੀਰਿਯਾਦਯੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਇਮਾਨਿ ਅਟ੍ਠ ਪਦਾਨਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨਿ.

੩੮੪. ਸੋਲ਼ਸ ਮੂਲਾਨੀਤਿ ਸੋਲ਼ਸਹਿ ਆਕਾਰੇਹਿ ਆਨੇਞ੍ਜਤਾ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ – ‘‘ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਕਤਿ ਮੂਲਾਨਿ? ਸੋਲ਼ਸ ਮੂਲਾਨਿ – ਅਨੋਨਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਕੋਸਜ੍ਜੇ ਨ ਇਞ੍ਜਤੀਤਿ ਆਨੇਞ੍ਜਂ, ਅਨੁਨ੍ਨਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚੇ ਨ ਇਞ੍ਜਤੀਤਿ ਆਨੇਞ੍ਜਂ, ਅਨਭਿਨਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਰਾਗੇ ਨ ਇਞ੍ਜਤੀਤਿ ਆਨੇਞ੍ਜਂ, ਅਨਪਨਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਬ੍ਯਾਪਾਦੇ ਨ ਇਞ੍ਜਤੀਤਿ ਆਨੇਞ੍ਜਂ, ਅਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਨ ਇਞ੍ਜਤੀਤਿ ਆਨੇਞ੍ਜਂ, ਅਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਛਨ੍ਦਰਾਗੇ ਨ ਇਞ੍ਜਤੀਤਿ ਆਨੇਞ੍ਜਂ, ਵਿਪ੍ਪਮੁਤ੍ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਕਾਮਰਾਗੇ ਨ ਇਞ੍ਜਤੀਤਿ ਆਨੇਞ੍ਜਂ, ਵਿਸਂਯੁਤ੍ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਕਿਲੇਸੇ ਨ ਇਞ੍ਜਤੀਤਿ ਆਨੇਞ੍ਜਂ, ਵਿਮਰਿਯਾਦਿਕਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਕਿਲੇਸਮਰਿਯਾਦੇ ਨ ਇਞ੍ਜਤੀਤਿ ਆਨੇਞ੍ਜਂ, ਏਕਤ੍ਤਗਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਾਨਤ੍ਤਕਿਲੇਸੇ ਨ ਇਞ੍ਜਤੀਤਿ ਆਨੇਞ੍ਜਂ, ਸਦ੍ਧਾਯ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯੇ ਨ ਇਞ੍ਜਤੀਤਿ ਆਨੇਞ੍ਜਂ, ਵੀਰਿਯੇਨ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਕੋਸਜ੍ਜੇ ਨ ਇਞ੍ਜਤੀਤਿ ਆਨੇਞ੍ਜਂ, ਸਤਿਯਾ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਮਾਦੇ ਨ ਇਞ੍ਜਤੀਤਿ ਆਨੇਞ੍ਜਂ, ਸਮਾਧਿਨਾ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚੇ ਨ ਇਞ੍ਜਤੀਤਿ ਆਨੇਞ੍ਜਂ, ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਨ ਇਞ੍ਜਤੀਤਿ ਆਨੇਞ੍ਜਂ, ਓਭਾਸਗਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਵਿਜ੍ਜਨ੍ਧਕਾਰੇ ਨ ਇਞ੍ਜਤੀਤਿ ਆਨੇਞ੍ਜਂ. ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਇਮਾਨਿ ਸੋਲ਼ਸ ਮੂਲਾਨਿ ਇਦ੍ਧਿਲਾਭਾਯ…ਪੇ… ਇਦ੍ਧਿਵੇਸਾਰਜ੍ਜਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੩.੯).

ਕਾਮਞ੍ਚ ਏਸ ਅਤ੍ਥੋ ਏਵਂ ਸਮਾਹਿਤੇ ਚਿਤ੍ਤੇਤਿਆਦਿਨਾਪਿ ਸਿਦ੍ਧੋਯੇਵ, ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਾਦੀਨਂ ਪਨ ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਭੂਮਿਪਾਦਪਦਮੂਲਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਪੁਨ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਪੁਰਿਮੋ ਚ ਸੁਤ੍ਤੇਸੁ ਆਗਤਨਯੋ. ਅਯਂ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਯਂ. ਇਤਿ ਉਭਯਤ੍ਥ ਅਸਮ੍ਮੋਹਤ੍ਥਮ੍ਪਿ ਪੁਨ ਵੁਤ੍ਤੋ.

੩੮੫. ਞਾਣੇਨ ਅਧਿਟ੍ਠਹਨ੍ਤੋਤਿ ਸ੍ਵਾਯਮੇਤੇ ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਭੂਮਿਪਾਦਪਦਭੂਤੇ ਧਮ੍ਮੇ ਸਮ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਭਿਞ੍ਞਾਪਾਦਕਂ ਝਾਨਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਸਚੇ ਸਤਂ ਇਚ੍ਛਤਿ ‘‘ਸਤਂ ਹੋਮਿ ਸਤਂ ਹੋਮੀ’’ਤਿ ਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਅਭਿਞ੍ਞਾਪਾਦਕਂ ਝਾਨਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਿ, ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਹੇਵ ਸਤਂ ਹੋਤਿ. ਸਹਸ੍ਸਾਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਸਚੇ ਏਵਂ ਨ ਇਜ੍ਝਤਿ ਪੁਨ ਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦੁਤਿਯਮ੍ਪਿ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਬ੍ਬਂ. ਸਂਯੁਤ੍ਤਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਹਿ ਏਕਵਾਰਂ ਦ੍ਵੇਵਾਰਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਪਾਦਕਜ੍ਝਾਨਚਿਤ੍ਤਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਂ. ਪਰਿਕਮ੍ਮਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਸਤਾਰਮ੍ਮਣਾਨਿ ਵਾ ਸਹਸ੍ਸਾਰਮ੍ਮਣਾਨਿ ਵਾ, ਤਾਨਿ ਚ ਖੋ ਵਣ੍ਣਵਸੇਨ, ਨੋ ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਵਸੇਨ. ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਚਿਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਤਥੇਵ ਸਤਾਰਮ੍ਮਣਂ ਵਾ ਸਹਸ੍ਸਾਰਮ੍ਮਣਂ ਵਾ. ਤਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪ੍ਪਨਾਚਿਤ੍ਤਮਿਵ ਗੋਤ੍ਰਭੁਅਨਨ੍ਤਰਂ ਏਕਮੇਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਰੂਪਾਵਚਰਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਿਕਂ.

੩੮੬. ਯਮ੍ਪਿ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪਕਤਿਯਾ ਏਕੋ ਬਹੁਕਂ ਆਵਜ੍ਜਤਿ ਸਤਂ ਵਾ ਸਹਸ੍ਸਂ ਵਾ ਸਤਸਹਸ੍ਸਂ ਵਾ, ਆਵਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਞਾਣੇਨ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਿ ‘ਬਹੁਕੋ ਹੋਮੀ’ਤਿ, ਬਹੁਕੋ ਹੋਤਿ, ਯਥਾ ਆਯਸ੍ਮਾ ਚੂਲ਼ਪਨ੍ਥਕੋ’’ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੩.੧੦). ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਆਵਜ੍ਜਤੀਤਿ ਪਰਿਕਮ੍ਮਵਸੇਨੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਆਵਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਞਾਣੇਨ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤੀਤਿ ਅਭਿਞ੍ਞਾਞਾਣਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਬਹੁਕਂ ਆਵਜ੍ਜਤਿ, ਤਤੋ ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਪਰਿਕਮ੍ਮਚਿਤ੍ਤਾਨਂ ਅਵਸਾਨੇ ਸਮਾਪਜ੍ਜਤਿ, ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਤੋ ਵੁਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਬਹੁਕੋ ਹੋਮੀਤਿ ਆਵਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਪਰਂ ਪਵਤ੍ਤਾਨਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਵਾ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਚਿਤ੍ਤਾਨਂ ਅਨਨ੍ਤਰਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇਨ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਪਨਵਸੇਨ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮੇਨ ਏਕੇਨੇਵ ਅਭਿਞ੍ਞਾਞਾਣੇਨ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤੀਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ.

ਯਂ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਯਥਾ ਆਯਸ੍ਮਾ ਚੂਲ਼ਪਨ੍ਥਕੋ’’ਤਿ, ਤਂ ਬਹੁਧਾਭਾਵਸ੍ਸ ਕਾਯਸਕ੍ਖਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਂ ਪਨ ਵਤ੍ਥੁਨਾ ਦੀਪੇਤਬ੍ਬਂ. ਤੇ ਕਿਰ ਦ੍ਵੇਭਾਤਰੋ ਪਨ੍ਥੇ ਜਾਤਤ੍ਤਾ ਪਨ੍ਥਕਾਤਿ ਨਾਮਂ ਲਭਿਂਸੁ. ਤੇਸਂ ਜੇਟ੍ਠੋ ਮਹਾਪਨ੍ਥਕੋ, ਸੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਸਹ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਹਿ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਅਰਹਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਚੂਲ਼ਪਨ੍ਥਕਂ ਪਬ੍ਬਾਜੇਤ੍ਵਾ –

ਪਦੁਮਂ ਯਥਾ ਕੋਕਨਦਂ ਸੁਗਨ੍ਧਂ, ਪਾਤੋ ਸਿਯਾ ਫੁਲ੍ਲਮਵੀਤਗਨ੍ਧਂ;

ਅਙ੍ਗੀਰਸਂ ਪਸ੍ਸ ਵਿਰੋਚਮਾਨਂ, ਤਪਨ੍ਤਮਾਦਿਚ੍ਚਮਿਵਨ੍ਤਲਿਕ੍ਖੇਤਿ. (ਅ. ਨਿ. ੫.੧੯੫) –

ਇਮਂ ਗਾਥਂ ਅਦਾਸਿ. ਸੋ ਤਂ ਚਤੂਹਿ ਮਾਸੇਹਿ ਪਗੁਣਂ ਕਾਤੁਂ ਨਾਸਕ੍ਖਿ. ਅਥ ਨਂ ਥੇਰੋ ਅਭਬ੍ਬੋ ਤ੍ਵਂ ਸਾਸਨੇਤਿ ਵਿਹਾਰਤੋ ਨੀਹਰਿ. ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਕਾਲੇ ਥੇਰੋ ਭਤ੍ਤੁਦ੍ਦੇਸਕੋ ਹੋਤਿ. ਜੀਵਕੋ ਥੇਰਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਸ੍ਵੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਞ੍ਚਭਿਕ੍ਖੁਸਤਾਨਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਗੇਹੇ ਭਿਕ੍ਖਂ ਗਣ੍ਹਥਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਥੇਰੋਪਿ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਚੂਲ਼ਪਨ੍ਥਕਂ ਸੇਸਾਨਂ ਅਧਿਵਾਸੇਮੀਤਿ ਅਧਿਵਾਸੇਸਿ.

ਚੂਲ਼ਪਨ੍ਥਕੋ ਦ੍ਵਾਰਕੋਟ੍ਠਕੇ ਠਤ੍ਵਾ ਰੋਦਤਿ. ਭਗਵਾ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਨਾ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਕਸ੍ਮਾ ਰੋਦਸੀਤਿ ਆਹ. ਸੋ ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਿਮਾਚਿਕ੍ਖਿ. ਭਗਵਾ ਨ ਸਜ੍ਝਾਯਂ ਕਾਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੋ ਮਮ ਸਾਸਨੇ ਅਭਬ੍ਬੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਮਾ ਸੋਚਿ ਭਿਕ੍ਖੂਤਿ ਤਂ ਬਾਹਾਯਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵਿਹਾਰਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਪਿਲੋਤਿਕਖਣ੍ਡਂ ਅਭਿਨਿਮ੍ਮਿਨਿਤ੍ਵਾ ਅਦਾਸਿ, ਹਨ੍ਦ ਭਿਕ੍ਖੁ ਇਮਂ ਪਰਿਮਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਰਜੋਹਰਣਂ ਰਜੋਹਰਣਨ੍ਤਿ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਸਜ੍ਝਾਯਂ ਕਰੋਹੀਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਤਥਾ ਕਰੋਤੋ ਤਂ ਕਾਲ਼ਵਣ੍ਣਂ ਅਹੋਸਿ. ਸੋ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਵਤ੍ਥਂ, ਨਤ੍ਥੇਤ੍ਥ ਦੋਸੋ, ਅਤ੍ਤਭਾਵਸ੍ਸ ਪਨਾਯਂ ਦੋਸੋਤਿ ਸਞ੍ਞਂ ਪਟਿਲਭਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚਸੁ ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਞਾਣਂ ਓਤਾਰੇਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਅਨੁਲੋਮਤੋ ਗੋਤ੍ਰਭੁਸਮੀਪਂ ਪਾਪੇਸਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਭਗਵਾ ਓਭਾਸਗਾਥਾ ਅਭਾਸਿ –

‘‘ਰਾਗੋ ਰਜੋ ਨ ਚ ਪਨ ਰੇਣੁ ਵੁਚ੍ਚਤਿ,

ਰਾਗਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ ਰਜੋਤਿ;

ਏਤਂ ਰਜਂ ਵਿਪ੍ਪਜਹਿਤ੍ਵਾ ਪਣ੍ਡਿਤਾ,

ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਤੇ ਵਿਗਤਰਜਸ੍ਸ ਸਾਸਨੇ.

‘‘ਦੋਸੋ …ਪੇ….

‘‘ਮੋਹੋ ਰਜੋ ਨ ਚ ਪਨ ਰੇਣੁ ਵੁਚ੍ਚਤਿ,

ਮੋਹਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ ਰਜੋਤਿ;

ਏਤਂ ਰਜਂ ਵਿਪ੍ਪਜਹਿਤ੍ਵਾ ਪਣ੍ਡਿਤਾ,

ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਤੇ ਵਿਗਤਰਜਸ੍ਸ ਸਾਸਨੇ’’ਤਿ. (ਮਹਾਨਿ. ੨੦੯);

ਤਸ੍ਸ ਗਾਥਾਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਚਤੁਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞਾਪਰਿਵਾਰਾ ਨਵ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਾ ਹਤ੍ਥਗਤਾਵ ਅਹੇਸੁਂ.

ਸਤ੍ਥਾ ਦੁਤਿਯਦਿਵਸੇ ਜੀਵਕਸ੍ਸ ਗੇਹਂ ਅਗਮਾਸਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇਨ. ਅਥ ਦਕ੍ਖਿਣੋਦਕਾਵਸਾਨੇ ਯਾਗੁਯਾ ਦਿਯ੍ਯਮਾਨਾਯ ਹਤ੍ਥੇਨ ਪਤ੍ਤਂ ਪਿਦਹਿ. ਜੀਵਕੋ ਕਿਂ ਭਨ੍ਤੇਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿ. ਵਿਹਾਰੇ ਏਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਤ੍ਥੀਤਿ. ਸੋ ਪੁਰਿਸਂ ਪੇਸੇਸਿ ‘‘ਗਚ੍ਛ, ਅਯ੍ਯਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸੀਘਂ ਏਹੀ’’ਤਿ. ਵਿਹਾਰਤੋ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤੇ ਪਨ ਭਗਵਤਿ,

ਸਹਸ੍ਸਕ੍ਖਤ੍ਤੁਮਤ੍ਤਾਨਂ, ਨਿਮ੍ਮਿਨਿਤ੍ਵਾਨ ਪਨ੍ਥਕੋ;

ਨਿਸੀਦਮ੍ਬਵਨੇ ਰਮ੍ਮੇ, ਯਾਵ ਕਾਲਪ੍ਪਵੇਦਨਾਤਿ. (ਥੇਰਗਾ. ੫੬੩);

ਅਥ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਕਾਸਾਵੇਹਿ ਏਕਪਜ੍ਜੋਤਂ ਆਰਾਮਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਭਰਿਤੋ ਭਨ੍ਤੇ ਆਰਾਮੋ, ਨਾਹਂ ਜਾਨਾਮਿ ਕਤਮੋ ਸੋ ਅਯ੍ਯੋਤਿ ਆਹ. ਤਤੋ ਨਂ ਭਗਵਾ ਆਹ ‘‘ਗਚ੍ਛ ਯਂ ਪਠਮਂ ਪਸ੍ਸਸਿ, ਤਂ ਚੀਵਰਕਣ੍ਣੇ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘ਸਤ੍ਥਾ ਤਂ ਆਮਨ੍ਤੇਤੀ’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਆਨੇਹੀ’’ਤਿ. ਸੋ ਤਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਥੇਰਸ੍ਸੇਵ ਚੀਵਰਕਣ੍ਣੇ ਅਗ੍ਗਹੇਸਿ. ਤਾਵਦੇਵ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਨਿਮ੍ਮਿਤਾ ਅਨ੍ਤਰਧਾਯਿਂਸੁ. ਥੇਰੋ ‘‘ਗਚ੍ਛ ਤ੍ਵ’’ਨ੍ਤਿ ਤਂ ਉਯ੍ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਮੁਖਧੋਵਨਾਦਿਸਰੀਰਕਿਚ੍ਚਂ ਨਿਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਪਠਮਤਰਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਾਸਨੇ ਨਿਸੀਦਿ. ਇਦਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਯਥਾ ਆਯਸ੍ਮਾ ਚੂਲ਼ਪਨ੍ਥਕੋ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਰ ਯੇ ਤੇ ਬਹੂ ਨਿਮ੍ਮਿਤਾ ਤੇ ਅਨਿਯਮੇਤ੍ਵਾ ਨਿਮ੍ਮਿਤਤ੍ਤਾ ਇਦ੍ਧਿਮਤਾ ਸਦਿਸਾਵ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਠਾਨਨਿਸਜ੍ਜਾਦੀਸੁ ਵਾ ਭਾਸਿਤਤੁਣ੍ਹੀਭਾਵਾਦੀਸੁ ਵਾ ਯਂ ਯਂ ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਕਰੋਤਿ, ਤਂ ਤਦੇਵ ਕਰੋਨ੍ਤਿ. ਸਚੇ ਪਨ ਨਾਨਾਵਣ੍ਣੇ ਕਾਤੁਕਾਮੋ ਹੋਤਿ, ਕੇਚਿ ਪਠਮਵਯੇ, ਕੇਚਿ ਮਜ੍ਝਿਮਵਯੇ, ਕੇਚਿ ਪਚ੍ਛਿਮਵਯੇ, ਤਥਾ ਦੀਘਕੇਸੇ, ਉਪਡ੍ਢਮੁਣ੍ਡੇ, ਮੁਣ੍ਡੇ, ਮਿਸ੍ਸਕੇਸੇ, ਉਪਡ੍ਢਰਤ੍ਤਚੀਵਰੇ, ਪਣ੍ਡੁਕਚੀਵਰੇ, ਪਦਭਾਣਧਮ੍ਮਕਥਾਸਰਭਞ੍ਞਪਞ੍ਹਪੁਚ੍ਛਨਪਞ੍ਹਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਰਜਨਪਚਨਚੀਵਰਸਿਬ੍ਬਨਧੋਵਨਾਦੀਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤੇ ਅਪਰੇਪਿ ਵਾ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਕੇ ਕਾਤੁਕਾਮੋ ਹੋਤਿ, ਤੇਨ ਪਾਦਕਜ੍ਝਾਨਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਏਤ੍ਤਕਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਪਠਮਵਯਾ ਹੋਨ੍ਤੂਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਬ੍ਬਂ. ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਇਚ੍ਛਿਤਿਚ੍ਛਿਤਪ੍ਪਕਾਰਾਯੇਵ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ. ਏਸ ਨਯੋ ਬਹੁਧਾਪਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਏਕੋ ਹੋਤੀਤਿਆਦੀਸੁ.

ਅਯਂ ਪਨ ਵਿਸੇਸੋ, ਇਮਿਨਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਏਵਂ ਬਹੁਭਾਵਂ ਨਿਮ੍ਮਿਨਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ‘‘ਏਕੋਵ ਹੁਤ੍ਵਾ ਚਙ੍ਕਮਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਸਜ੍ਝਾਯਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਵਾ, ‘‘ਅਯਂ ਵਿਹਾਰੋ ਅਪ੍ਪਭਿਕ੍ਖੁਕੋ, ਸਚੇ ਕੇਚਿ ਆਗਮਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ‘ਕੁਤੋ ਇਮੇ ਏਤ੍ਤਕਾ ਏਕਸਦਿਸਾ ਭਿਕ੍ਖੂ, ਅਦ੍ਧਾ ਥੇਰਸ੍ਸ ਏਸ ਆਨੁਭਾਵੋ’ਤਿ ਮਂ ਜਾਨਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਤਾਯ ਵਾ ਅਨ੍ਤਰਾਵ ‘‘ਏਕੋ ਹੋਮੀ’’ਤਿ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤੇਨ ਪਾਦਕਜ੍ਝਾਨਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ‘‘ਏਕੋ ਹੋਮੀ’’ਤਿ ਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ‘‘ਏਕੋ ਹੋਮੀ’’ਤਿ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਬ੍ਬਂ. ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂਯੇਵ ਏਕੋ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਅਕਰੋਨ੍ਤੋ ਪਨ ਯਥਾ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਕਾਲਵਸੇਨ ਸਯਮੇਵ ਏਕੋ ਹੋਤਿ.

੩੮੭. ਆਵਿਭਾਵਂ ਤਿਰੋਭਾਵਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਆਵਿਭਾਵਂ ਕਰੋਤਿ ਤਿਰੋਭਾਵਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ. ਇਦਮੇਵ ਹਿ ਸਨ੍ਧਾਯ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਆਵਿਭਾਵਨ੍ਤਿ ਕੇਨਚਿ ਅਨਾਵਟਂ ਹੋਤਿ ਅਪ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਵਿਵਟਂ ਪਾਕਟਂ. ਤਿਰੋਭਾਵਨ੍ਤਿ ਕੇਨਚਿ ਆਵਟਂ ਹੋਤਿ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਪਿਹਿਤਂ ਪਟਿਕੁਜ੍ਜਿਤ’’ਨ੍ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੩.੧੧). ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਆਵਿਭਾਵਂ ਕਾਤੁਕਾਮੋ ਅਨ੍ਧਕਾਰਂ ਵਾ ਆਲੋਕਂ ਕਰੋਤਿ, ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਵਾ ਵਿਵਟਂ, ਅਨਾਪਾਥਂ ਵਾ ਆਪਾਥਂ ਕਰੋਤਿ. ਕਥਂ? ਅਯਞ੍ਹਿ ਯਥਾ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨੋਪਿ ਦੂਰੇ ਠਿਤੋਪਿ ਵਾ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਏਵਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਵਾ ਪਰਂ ਵਾ ਕਾਤੁਕਾਮੋ ਪਾਦਕਜ੍ਝਾਨਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਇਦਂ ਅਨ੍ਧਕਾਰਟ੍ਠਾਨਂ ਆਲੋਕਜਾਤਂ ਹੋਤੂਤਿ ਵਾ, ਇਦਂ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਵਿਵਟਂ ਹੋਤੂਤਿ ਵਾ, ਇਦਂ ਅਨਾਪਾਥਂ ਆਪਾਥਂ ਹੋਤੂਤਿ ਵਾ ਆਵਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਿ, ਸਹ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਚਿਤ੍ਤੇਨ ਯਥਾਧਿਟ੍ਠਿਤਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਪਰੇ ਦੂਰੇ ਠਿਤਾਪਿ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਸਯਮ੍ਪਿ ਪਸ੍ਸਿਤੁਕਾਮੋ ਪਸ੍ਸਤਿ.

੩੮੮. ਏਤਂ ਪਨ ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ ਕੇਨ ਕਤਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤਿ? ਭਗਵਤਾ. ਭਗਵਾ ਹਿ ਚੂਲ਼ਸੁਭਦ੍ਦਾਯ ਨਿਮਨ੍ਤਿਤੋ ਵਿਸ੍ਸਕਮ੍ਮੁਨਾ ਨਿਮ੍ਮਿਤੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਕੂਟਾਗਾਰਸਤੇਹਿ ਸਾਵਤ੍ਥਿਤੋ ਸਤ੍ਤਯੋਜਨਬ੍ਭਨ੍ਤਰਂ ਸਾਕੇਤਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਯਥਾ ਸਾਕੇਤਨਗਰਵਾਸਿਨੋ ਸਾਵਤ੍ਥਿਵਾਸਿਕੇ, ਸਾਵਤ੍ਥਿਵਾਸਿਨੋ ਚ ਸਾਕੇਤਵਾਸਿਕੇ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਸਿ. ਨਗਰਮਜ੍ਝੇ ਚ ਓਤਰਿਤ੍ਵਾ ਪਥਵਿਂ ਦ੍ਵਿਧਾ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਯਾਵ ਅਵੀਚਿਂ ਆਕਾਸਞ੍ਚ ਦ੍ਵਿਧਾ ਵਿਯੂਹਿਤ੍ਵਾ ਯਾਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਦਸ੍ਸੇਸਿ.

ਦੇਵੋਰੋਹਣੇਨਪਿ ਚ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਵਿਭਾਵੇਤਬ੍ਬੋ. ਭਗਵਾ ਕਿਰ ਯਮਕਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ ਕਤ੍ਵਾ ਚਤੁਰਾਸੀਤਿਪਾਣਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਬਨ੍ਧਨਾ ਪਮੋਚੇਤ੍ਵਾ ਅਤੀਤਾ ਬੁਦ੍ਧਾ ਯਮਕਪਾਟਿਹਾਰਿਯਾਵਸਾਨੇ ਕੁਹਿਂ ਗਤਾਤਿ ਆਵਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਤਾਵਤਿਂਸਭਵਨਂ ਗਤਾਤਿ ਅਦ੍ਦਸ. ਅਥੇਕੇਨ ਪਾਦੇਨ ਪਥਵੀਤਲਂ ਅਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਦੁਤਿਯਂ ਯੁਗਨ੍ਧਰਪਬ੍ਬਤੇ ਪਤਿਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਪੁਰਿਮਪਾਦਂ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ਸਿਨੇਰੁਮਤ੍ਥਕਂ ਅਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਪਣ੍ਡੁਕਮ੍ਬਲਸਿਲਾਤਲੇ ਵਸ੍ਸਂ ਉਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤਾਨਂ ਦਸਸਹਸ੍ਸਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ਦੇਵਤਾਨਂ ਆਦਿਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਅਭਿਧਮ੍ਮਕਥਂ ਆਰਭਿ. ਭਿਕ੍ਖਾਚਾਰਵੇਲਾਯ ਨਿਮ੍ਮਿਤਬੁਦ੍ਧਂ ਮਾਪੇਸਿ. ਸੋ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ. ਭਗਵਾ ਨਾਗਲਤਾਦਨ੍ਤਕਟ੍ਠਂ ਖਾਦਿਤ੍ਵਾ ਅਨੋਤਤ੍ਤਦਹੇ ਮੁਖਂ ਧੋਵਿਤ੍ਵਾ ਉਤ੍ਤਰਕੁਰੂਸੁ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਨੋਤਤ੍ਤਦਹਤੀਰੇ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਤਿ. ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰੋ ਤਤ੍ਥ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਵਨ੍ਦਤਿ. ਭਗਵਾ ਅਜ੍ਜ ਏਤ੍ਤਕਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਸਿਨ੍ਤਿ ਥੇਰਸ੍ਸ ਨਯਂ ਦੇਤਿ. ਏਵਂ ਤਯੋ ਮਾਸੇ ਅਬ੍ਬੋਚ੍ਛਿਨ੍ਨਂ ਅਭਿਧਮ੍ਮਕਥਂ ਕਥੇਸਿ. ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਅਸੀਤਿਕੋਟਿਦੇਵਤਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਭਿਸਮਯੋ ਅਹੋਸਿ.

ਯਮਕਪਾਟਿਹਾਰਿਯੇ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤਾਪਿ ਦ੍ਵਾਦਸਯੋਜਨਾ ਪਰਿਸਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਪਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾਵ ਗਮਿਸ੍ਸਾਮਾਤਿ ਖਨ੍ਧਾਵਾਰਂ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਤਂ ਚੂਲ਼ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਸੇਟ੍ਠਿਯੇਵ ਸਬ੍ਬਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਉਪਟ੍ਠਾਸਿ. ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਕੁਹਿਂ ਭਗਵਾਤਿ ਜਾਨਨਤ੍ਥਾਯ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਤ੍ਥੇਰਂ ਯਾਚਿਂਸੁ. ਥੇਰੋ ਆਲੋਕਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਅਦ੍ਦਸ ਦਿਬ੍ਬੇਨ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਤਤ੍ਥ ਵਸ੍ਸੂਪਗਤਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਆਰੋਚੇਸਿ.

ਤੇ ਭਗਵਤੋ ਵਨ੍ਦਨਤ੍ਥਾਯ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਤ੍ਥੇਰਂ ਯਾਚਿਂਸੁ. ਥੇਰੋ ਪਰਿਸਮਜ੍ਝੇਯੇਵ ਮਹਾਪਥਵਿਯਂ ਨਿਮੁਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਸਿਨੇਰੁਪਬ੍ਬਤਂ ਨਿਬ੍ਬਿਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਤਥਾਗਤਪਾਦਮੂਲੇ ਭਗਵਤੋ ਪਾਦੇ ਵਨ੍ਦਮਾਨੋਵ ਉਮ੍ਮੁਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ ‘‘ਜਮ੍ਬੁਦੀਪਵਾਸਿਨੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤੋ ਪਾਦੇ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾਵ ਗਮਿਸ੍ਸਾਮਾਤਿ ਵਦਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਭਗਵਾ ਆਹ ‘‘ਕੁਹਿਂ ਪਨ ਤੇ, ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਏਤਰਹਿ ਜੇਟ੍ਠਭਾਤਾ ਧਮ੍ਮਸੇਨਾਪਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਸਙ੍ਕਸ੍ਸਨਗਰੇ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਮਂ ਦਟ੍ਠੁਕਾਮਾ ਸ੍ਵੇ ਸਙ੍ਕਸ੍ਸਨਗਰਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤੁ, ਅਹਂ ਸ੍ਵੇ ਮਹਾਪਵਾਰਣਪੁਣ੍ਣਮਾਸੀਉਪੋਸਥਦਿਵਸੇ ਸਙ੍ਕਸ੍ਸਨਗਰੇ ਓਤਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਥੇਰੋ ਦਸਬਲਂ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਆਗਤਮਗ੍ਗੇਨੇਵ ਓਰੁਯ੍ਹ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਸਮ੍ਪਾਪੁਣਿ. ਗਮਨਾਗਮਨਕਾਲੇ ਚ ਯਥਾ ਨਂ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਸਿ. ਇਦਂ ਤਾਵੇਤ੍ਥ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਤ੍ਥੇਰੋ ਆਵਿਭਾਵਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ ਅਕਾਸਿ.

ਸੋ ਏਵਂ ਆਗਤੋ ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਆਰੋਚੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਦੂਰਨ੍ਤਿ ਸਞ੍ਞਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਕਤਪਾਤਰਾਸਾਵ ਨਿਕ੍ਖਮਥਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਭਗਵਾ ਸਕ੍ਕਸ੍ਸ ਦੇਵਰਞ੍ਞੋ ਆਰੋਚੇਸਿ ‘‘ਮਹਾਰਾਜ, ਸ੍ਵੇ ਮਨੁਸ੍ਸਲੋਕਂ ਗਚ੍ਛਾਮੀ’’ਤਿ. ਦੇਵਰਾਜਾ ਵਿਸ੍ਸਕਮ੍ਮਂ ਆਣਾਪੇਸਿ ‘‘ਤਾਤ, ਸ੍ਵੇ ਭਗਵਾ ਮਨੁਸ੍ਸਲੋਕਂ ਗਨ੍ਤੁਕਾਮੋ, ਤਿਸ੍ਸੋ ਸੋਪਾਨਪਨ੍ਤਿਯੋ ਮਾਪੇਹਿ ਏਕਂ ਕਨਕਮਯਂ, ਏਕਂ ਰਜਤਮਯਂ, ਏਕਂ ਮਣਿਮਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਤਥਾ ਅਕਾਸਿ. ਭਗਵਾ ਦੁਤਿਯਦਿਵਸੇ ਸਿਨੇਰੁਮੁਦ੍ਧਨਿ ਠਤ੍ਵਾ ਪੁਰਤ੍ਥਿਮਲੋਕਧਾਤੁਂ ਓਲੋਕੇਸਿ, ਅਨੇਕਾਨਿ ਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਵਿਵਟਾਨਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਏਕਙ੍ਗਣਂ ਵਿਯ ਪਕਾਸਿਂਸੁ. ਯਥਾ ਚ ਪੁਰਤ੍ਥਿਮੇਨ, ਏਵਂ ਪਚ੍ਛਿਮੇਨਪਿ ਉਤ੍ਤਰੇਨਪਿ ਦਕ੍ਖਿਣੇਨਪਿ ਸਬ੍ਬਂ ਵਿਵਟਮਦ੍ਦਸ. ਹੇਟ੍ਠਾਪਿ ਯਾਵ ਅਵੀਚਿ, ਉਪਰਿ ਯਾਵ ਅਕਨਿਟ੍ਠਭਵਨਂ, ਤਾਵ ਅਦ੍ਦਸ.

ਤਂ ਦਿਵਸਂ ਕਿਰ ਲੋਕਵਿਵਰਣਂ ਨਾਮ ਅਹੋਸਿ. ਮਨੁਸ੍ਸਾਪਿ ਦੇਵੇ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਦੇਵਾਪਿ ਮਨੁਸ੍ਸੇ. ਤਤ੍ਥ ਨੇਵ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਉਦ੍ਧਂ ਉਲ੍ਲੋਕੇਨ੍ਤਿ, ਨ ਦੇਵਾ ਅਧੋ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬੇ ਸਮ੍ਮੁਖਾਵ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਭਗਵਾ ਮਜ੍ਝੇ ਮਣਿਮਯੇਨ ਸੋਪਾਨੇਨ ਓਤਰਤਿ, ਛਕਾਮਾਵਚਰਦੇਵਾ ਵਾਮਪਸ੍ਸੇ ਕਨਕਮਯੇਨ, ਸੁਦ੍ਧਾਵਾਸਾ ਚ ਮਹਾਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਚ ਦਕ੍ਖਿਣਪਸ੍ਸੇ ਰਜਤਮਯੇਨ. ਦੇਵਰਾਜਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਂ ਅਗ੍ਗਹੇਸਿ, ਮਹਾਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤਿਯੋਜਨਿਕਂ ਸੇਤਚ੍ਛਤ੍ਤਂ, ਸੁਯਾਮੋ ਵਾਲ਼ਬੀਜਨਿਂ, ਪਞ੍ਚਸਿਖੋ ਗਨ੍ਧਬ੍ਬਪੁਤ੍ਤੋ ਤਿਗਾਵੁਤਮਤ੍ਤਂ ਬੇਲ਼ੁਵਪਣ੍ਡੁਵੀਣਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਪੂਜਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਓਤਰਤਿ. ਤਂਦਿਵਸਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਬੁਦ੍ਧਭਾਵਾਯ ਪਿਹਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ਠਿਤਸਤ੍ਤੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਇਦਮੇਤ੍ਥ ਭਗਵਾ ਆਵਿਭਾਵਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ ਅਕਾਸਿ.

ਅਪਿਚ ਤਮ੍ਬਪਣ੍ਣਿਦੀਪੇ ਤਲਙ੍ਗਰਵਾਸੀ ਧਮ੍ਮਦਿਨ੍ਨਤ੍ਥੇਰੋਪਿ ਤਿਸ੍ਸਮਹਾਵਿਹਾਰੇ ਚੇਤਿਯਙ੍ਗਣਸ੍ਮਿਂ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਤੀਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਪਣ੍ਣਕਪਟਿਪਦਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਅਪਣ੍ਣਕਸੁਤ੍ਤਂ (ਅ. ਨਿ. ੩.੧੬) ਕਥੇਨ੍ਤੋ ਹੇਟ੍ਠਾਮੁਖਂ ਬੀਜਨਿਂ ਅਕਾਸਿ, ਯਾਵ ਅਵੀਚਿਤੋ ਏਕਙ੍ਗਣਂ ਅਹੋਸਿ. ਤਤੋ ਉਪਰਿਮੁਖਂ ਅਕਾਸਿ, ਯਾਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਾ ਏਕਙ੍ਗਣਂ ਅਹੋਸਿ. ਥੇਰੋ ਨਿਰਯਭਯੇਨ ਤਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਸਗ੍ਗਸੁਖੇਨ ਚ ਪਲੋਭੇਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਸਿ. ਕੇਚਿ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾ ਅਹੇਸੁਂ, ਕੇਚਿ ਸਕਦਾਗਾਮੀ ਅਨਾਗਾਮੀ ਅਰਹਨ੍ਤੋਤਿ.

੩੮੯. ਤਿਰੋਭਾਵਂ ਕਾਤੁਕਾਮੋ ਪਨ ਆਲੋਕਂ ਵਾ ਅਨ੍ਧਕਾਰਂ ਕਰੋਤਿ, ਅਪ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਵਾ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਂ, ਆਪਾਥਂ ਵਾ ਅਨਾਪਾਥਂ ਕਰੋਤਿ. ਕਥਂ? ਅਯਞ੍ਹਿ ਯਥਾ ਅਪ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨੋਪਿ ਸਮੀਪੇ ਠਿਤੋਪਿ ਵਾ ਨ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਏਵਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਵਾ ਪਰਂ ਵਾ ਕਾਤੁਕਾਮੋ ਪਾਦਕਜ੍ਝਾਨਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ‘‘ਇਦਂ ਆਲੋਕਟ੍ਠਾਨਂ ਅਨ੍ਧਕਾਰਂ ਹੋਤੂ’’ਤਿ ਵਾ, ‘‘ਇਦਂ ਅਪ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਹੋਤੂ’’ਤਿ ਵਾ, ‘‘ਇਦਂ ਆਪਾਥਂ ਅਨਾਪਾਥਂ ਹੋਤੂ’’ਤਿ ਵਾ ਆਵਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਿ. ਸਹ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਚਿਤ੍ਤੇਨ ਯਥਾਧਿਟ੍ਠਿਤਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਪਰੇ ਸਮੀਪੇ ਠਿਤਾਪਿ ਨ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਸਯਮ੍ਪਿ ਅਪਸ੍ਸਿਤੁਕਾਮੋ ਨ ਪਸ੍ਸਤਿ.

੩੯੦. ਏਤਂ ਪਨ ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ ਕੇਨ ਕਤਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤਿ? ਭਗਵਤਾ. ਭਗਵਾ ਹਿ ਯਸਂ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਂ ਸਮੀਪੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂਯੇਵ ਯਥਾ ਨਂ ਪਿਤਾ ਨ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਏਵਮਕਾਸਿ. ਤਥਾ ਵੀਸਯੋਜਨਸਤਂ ਮਹਾਕਪ੍ਪਿਨਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚੁਗ੍ਗਮਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਂ ਅਨਾਗਾਮਿਫਲੇ, ਅਮਚ੍ਚਸਹਸ੍ਸਞ੍ਚਸ੍ਸ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ, ਤਸ੍ਸ ਅਨੁਮਗ੍ਗਂ ਆਗਤਾ ਸਹਸ੍ਸਿਤ੍ਥਿਪਰਿਵਾਰਾ ਅਨੋਜਾਦੇਵੀ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਮੀਪੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾਪਿ ਯਥਾ ਸਪਰਿਸਂ ਰਾਜਾਨਂ ਨ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਤਥਾ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਰਾਜਾਨਂ ਪਸ੍ਸਥਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਕਿਂ ਪਨ ਤੇ ਰਾਜਾਨਂ ਗਵੇਸਿਤੁਂ ਵਰਂ, ਉਦਾਹੁ ਅਤ੍ਤਾਨ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਅਤ੍ਤਾਨਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾਯ ਤਸ੍ਸਾ ਤਥਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਸਿ, ਯਥਾ ਸਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਇਤ੍ਥਿਸਹਸ੍ਸੇਨ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਸਿ, ਅਮਚ੍ਚਾ ਅਨਾਗਾਮਿਫਲੇ, ਰਾਜਾ ਅਰਹਤ੍ਤੇਤਿ. ਅਪਿਚ ਤਮ੍ਬਪਣ੍ਣਿਦੀਪਂ ਆਗਤਦਿਵਸੇ ਯਥਾ ਅਤ੍ਤਨਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਆਗਤੇ ਅਵਸੇਸੇ ਰਾਜਾ ਨ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਏਵਂ ਕਰੋਨ੍ਤੇਨ ਮਹਿਨ੍ਦਤ੍ਥੇਰੇਨਾਪਿ ਇਦਂ ਕਤਮੇਵ (ਪਾਰਾ. ਅਟ੍ਠ. ੧.ਤਤਿਯਸਙ੍ਗੀਤਿਕਥਾ).

੩੯੧. ਅਪਿਚ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਪਾਕਟਂ ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ ਆਵਿਭਾਵਂ ਨਾਮ. ਅਪਾਕਟਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ ਤਿਰੋਭਾਵਂ ਨਾਮ. ਤਤ੍ਥ ਪਾਕਟਪਾਟਿਹਾਰਿਯੇ ਇਦ੍ਧਿਪਿ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ ਇਦ੍ਧਿਮਾਪਿ. ਤਂ ਯਮਕਪਾਟਿਹਾਰਿਯੇਨ ਦੀਪੇਤਬ੍ਬਂ. ਤਤ੍ਰ ਹਿ ‘‘ਇਧ ਤਥਾਗਤੋ ਯਮਕਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ ਕਰੋਤਿ ਅਸਾਧਾਰਣਂ ਸਾਵਕੇਹਿ. ਉਪਰਿਮਕਾਯਤੋ ਅਗ੍ਗਿਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਹੇਟ੍ਠਿਮਕਾਯਤੋ ਉਦਕਧਾਰਾ ਪਵਤ੍ਤਤੀ’’ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੧੧੬) ਏਵਂ ਉਭਯਂ ਪਞ੍ਞਾਯਿਤ੍ਥ. ਅਪਾਕਟਪਾਟਿਹਾਰਿਯੇ ਇਦ੍ਧਿਯੇਵ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਨ ਇਦ੍ਧਿਮਾ. ਤਂ ਮਹਕਸੁਤ੍ਤੇਨ (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੩੪੬) ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨਿਮਨ੍ਤਨਿਕਸੁਤ੍ਤੇਨ (ਮ. ਨਿ. ੧.੫੦੧ ਆਦਯੋ) ਚ ਦੀਪੇਤਬ੍ਬਂ. ਤਤ੍ਰ ਹਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਚ ਮਹਕਸ੍ਸ, ਭਗਵਤੋ ਚ ਇਦ੍ਧਿਯੇਵ ਪਞ੍ਞਾਯਿਤ੍ਥ, ਨ ਇਦ੍ਧਿਮਾ.

ਯਥਾਹ –

‘‘ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਮਹਕਂ ਏਤਦਵੋਚ ‘ਸਾਧੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਯ੍ਯੋ ਮਹਕੋ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਾ ਇਦ੍ਧਿਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤੂ’ਤਿ. ਤੇਨ ਹਿ ਤ੍ਵਂ ਗਹਪਤਿ ਆਲ਼ਿਨ੍ਦੇ ਉਤ੍ਤਰਾਸਙ੍ਗਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤ੍ਵਾ ਤਿਣਕਲਾਪਂ ਓਕਾਸੇਹੀਤਿ. ‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’ਤਿ ਖੋ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਮਹਕਸ੍ਸ ਪਟਿਸ੍ਸੁਤ੍ਵਾ ਆਲ਼ਿਨ੍ਦੇ ਉਤ੍ਤਰਾਸਙ੍ਗਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤ੍ਵਾ ਤਿਣਕਲਾਪਂ ਓਕਾਸੇਸਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਕੋ ਵਿਹਾਰਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਤਥਾਰੂਪਂ ਇਦ੍ਧਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਂ ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਸਿ, ਯਥਾ ਤਾਲਚ੍ਛਿਗ੍ਗਲ਼ੇਨ ਚ ਅਗ੍ਗਲ਼ਨ੍ਤਰਿਕਾਯ ਚ ਅਚ੍ਚਿ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਤਿਣਾਨਿ ਝਾਪੇਸਿ, ਉਤ੍ਤਰਾਸਙ੍ਗਂ ਨ ਝਾਪੇਸੀ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੩੪੬).

ਯਥਾ ਚਾਹ –

‘‘ਅਥ ਖ੍ਵਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਰੂਪਂ ਇਦ੍ਧਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਂ ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਸਿਂ ‘ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪਰਿਸਾ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪਾਰਿਸਜ੍ਜਾ ਚ ਸਦ੍ਦਞ੍ਚ ਮੇ ਸੋਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਨ ਚ ਮਂ ਦਕ੍ਖਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’ਤਿ ਅਨ੍ਤਰਹਿਤੋ ਇਮਂ ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿਂ –

‘ਭਵੇ ਵਾਹਂ ਭਯਂ ਦਿਸ੍ਵਾ, ਭਵਞ੍ਚ ਵਿਭਵੇਸਿਨਂ;

ਭਵਂ ਨਾਭਿਵਦਿਂ ਕਿਞ੍ਚਿ, ਨਨ੍ਦਿਞ੍ਚ ਨ ਉਪਾਦਿਯਿ’’’ਨ੍ਤਿ. (ਮ. ਨਿ. ੧.੫੦੪);

੩੯੨. ਤਿਰੋਕੁਟ੍ਟਂ ਤਿਰੋਪਾਕਾਰਂ ਤਿਰੋਪਬ੍ਬਤਂ ਅਸਜ੍ਜਮਾਨੋ ਗਚ੍ਛਤਿ ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਆਕਾਸੇਤਿ ਏਤ੍ਥ ਤਿਰੋਕੁਟ੍ਟਨ੍ਤਿ ਪਰਕੁਟ੍ਟਂ, ਕੁਟ੍ਟਸ੍ਸ ਪਰਭਾਗਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਏਸ ਨਯੋ ਇਤਰੇਸੁ. ਕੁਟ੍ਟੋਤਿ ਚ ਗੇਹਭਿਤ੍ਤਿਯਾ ਏਤਮਧਿਵਚਨਂ. ਪਾਕਾਰੋਤਿ ਗੇਹਵਿਹਾਰਗਾਮਾਦੀਨਂ ਪਰਿਕ੍ਖੇਪਪਾਕਾਰੋ. ਪਬ੍ਬਤੋਤਿ ਪਂਸੁਪਬ੍ਬਤੋ ਵਾ ਪਾਸਾਣਪਬ੍ਬਤੋ ਵਾ. ਅਸਜ੍ਜਮਾਨੋਤਿ ਅਲਗ੍ਗਮਾਨੋ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਆਕਾਸੇਤਿ ਆਕਾਸੇ ਵਿਯ. ਏਵਂ ਗਨ੍ਤੁਕਾਮੇਨ ਪਨ ਆਕਾਸਕਸਿਣਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਕੁਟ੍ਟਂ ਵਾ ਪਾਕਾਰਂ ਵਾ ਸਿਨੇਰੁਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ੇਸੁਪਿ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਪਬ੍ਬਤਂ ਵਾ ਆਵਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਕਤਪਰਿਕਮ੍ਮੇਨ ਆਕਾਸੋ ਹੋਤੂਤਿ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਬ੍ਬੋ. ਆਕਾਸੋਯੇਵ ਹੋਤਿ. ਅਧੋ ਓਤਰਿਤੁਕਾਮਸ੍ਸ, ਉਦ੍ਧਂ ਵਾ ਆਰੋਹਿਤੁਕਾਮਸ੍ਸ ਸੁਸਿਰੋ ਹੋਤਿ, ਵਿਨਿਵਿਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਗਨ੍ਤੁਕਾਮਸ੍ਸ ਛਿਦ੍ਦੋ. ਸੋ ਤਤ੍ਥ ਅਸਜ੍ਜਮਾਨੋ ਗਚ੍ਛਤਿ.

ਤਿਪਿਟਕਚੂਲ਼ਾਭਯਤ੍ਥੇਰੋ ਪਨੇਤ੍ਥਾਹ – ‘‘ਆਕਾਸਕਸਿਣਸਮਾਪਜ੍ਜਨਂ, ਆਵੁਸੋ, ਕਿਮਤ੍ਥਿਯਂ, ਕਿਂ ਹਤ੍ਥਿਅਸ੍ਸਾਦੀਨਿ ਅਭਿਨਿਮ੍ਮਿਨਿਤੁਕਾਮੋ ਹਤ੍ਥਿਅਸ੍ਸਾਦਿ ਕਸਿਣਾਨਿ ਸਮਾਪਜ੍ਜਤਿ, ਨਨੁ ਯਤ੍ਥ ਕਤ੍ਥਚਿ ਕਸਿਣੇ ਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਸਮਾਪਤ੍ਤਿਵਸੀਭਾਵੋਯੇਵ ਪਮਾਣਂ. ਯਂ ਯਂ ਇਚ੍ਛਤਿ, ਤਂ ਤਦੇਵ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਹਂਸੁ – ‘‘ਪਾਲ਼ਿਯਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਆਕਾਸਕਸਿਣਂਯੇਵ ਆਗਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਵਸ੍ਸਮੇਤਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਪਾਲ਼ਿ –

‘‘ਪਕਤਿਯਾ ਆਕਾਸਕਸਿਣਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਲਾਭੀ ਹੋਤਿ. ਤਿਰੋਕੁਟ੍ਟਂ ਤਿਰੋਪਾਕਾਰਂ ਤਿਰੋਪਬ੍ਬਤਂ ਆਵਜ੍ਜਤਿ. ਆਵਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਞਾਣੇਨ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਿ – ‘ਆਕਾਸੋ ਹੋਤੂ’ਤਿ. ਆਕਾਸੋ ਹੋਤਿ. ਤਿਰੋਕੁਟ੍ਟਂ ਤਿਰੋਪਾਕਾਰਂ ਤਿਰੋਪਬ੍ਬਤਂ ਅਸਜ੍ਜਮਾਨੋ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਯਥਾ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਪਕਤਿਯਾ ਅਨਿਦ੍ਧਿਮਨ੍ਤੋ ਕੇਨਚਿ ਅਨਾਵਟੇ ਅਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੇ ਅਸਜ੍ਜਮਾਨਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਸੋ ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਚੇਤੋਵਸਿਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਤਿਰੋਕੁਟ੍ਟਂ ਤਿਰੋਪਾਕਾਰਂ ਤਿਰੋਪਬ੍ਬਤਂ ਅਸਜ੍ਜਮਾਨੋ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਆਕਾਸੇ’’ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੩.੧੧).

ਸਚੇ ਪਨਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਅਧਿਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਰਾ ਪਬ੍ਬਤੋ ਵਾ ਰੁਕ੍ਖੋ ਵਾ ਉਟ੍ਠੇਤਿ, ਕਿਂ ਪੁਨ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ? ਦੋਸੋ ਨਤ੍ਥਿ. ਪੁਨ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਂ ਹਿ ਉਪਜ੍ਝਾਯਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਨਿਸ੍ਸਯਗ੍ਗਹਣਸਦਿਸਂ ਹੋਤਿ. ਇਮਿਨਾ ਚ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਆਕਾਸੋ ਹੋਤੂਤਿ ਅਧਿਟ੍ਠਿਤਤ੍ਤਾ ਆਕਾਸੋ ਹੋਤਿਯੇਵ. ਪੁਰਿਮਾਧਿਟ੍ਠਾਨਬਲੇਨੇਵ ਚਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਰਾ ਅਞ੍ਞੋ ਪਬ੍ਬਤੋ ਵਾ ਰੁਕ੍ਖੋ ਵਾ ਉਤੁਮਯੋ ਉਟ੍ਠਹਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਅਟ੍ਠਾਨਮੇਵੇਤਂ. ਅਞ੍ਞੇਨ ਇਦ੍ਧਿਮਤਾ ਨਿਮ੍ਮਿਤੇ ਪਨ ਪਠਮਨਿਮ੍ਮਾਨਂ ਬਲਵਂ ਹੋਤਿ. ਇਤਰੇਨ ਤਸ੍ਸ ਉਦ੍ਧਂ ਵਾ ਅਧੋ ਵਾ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬਂ.

੩੯੩. ਪਥਵਿਯਾਪਿ ਉਮ੍ਮੁਜ੍ਜਨਿਮੁਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਉਮ੍ਮੁਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਉਟ੍ਠਾਨਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਨਿਮੁਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਸਂਸੀਦਨਂ. ਉਮ੍ਮੁਜ੍ਜਞ੍ਚ ਨਿਮੁਜ੍ਜਞ੍ਚ ਉਮ੍ਮੁਜ੍ਜਨਿਮੁਜ੍ਜਂ. ਏਵਂ ਕਾਤੁਕਾਮੇਨ ਆਪੋਕਸਿਣਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯ ਏਤ੍ਤਕੇ ਠਾਨੇ ਪਥਵੀ ਉਦਕਂ ਹੋਤੂਤਿ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਬ੍ਬਂ. ਸਹ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨੇਨ ਯਥਾ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨੇ ਠਾਨੇ ਪਥਵੀ ਉਦਕਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਤਤ੍ਥ ਉਮ੍ਮੁਜ੍ਜਨਿਮੁਜ੍ਜਂ ਕਰੋਤਿ. ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਪਾਲ਼ਿ –

‘‘ਪਕਤਿਯਾ ਆਪੋਕਸਿਣਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਲਾਭੀ ਹੋਤਿ. ਪਥਵਿਂ ਆਵਜ੍ਜਤਿ. ਆਵਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਞਾਣੇਨ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਿ – ‘ਉਦਕਂ ਹੋਤੂ’ਤਿ. ਉਦਕਂ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਪਥਵਿਯਾ ਉਮ੍ਮੁਜ੍ਜਨਿਮੁਜ੍ਜਂ ਕਰੋਤਿ. ਯਥਾ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਪਕਤਿਯਾ ਅਨਿਦ੍ਧਿਮਨ੍ਤੋ ਉਦਕੇ ਉਮ੍ਮੁਜ੍ਜਨਿਮੁਜ੍ਜਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਸੋ ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਚੇਤੋਵਸਿਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਪਥਵਿਯਾ ਉਮ੍ਮੁਜ੍ਜਨਿਮੁਜ੍ਜਂ ਕਰੋਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਉਦਕੇ’’ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੩.੧੧).

ਨ ਕੇਵਲਞ੍ਚ ਉਮ੍ਮੁਜ੍ਜਨਿਮੁਜ੍ਜਮੇਵ, ਨ੍ਹਾਨਪਾਨਮੁਖਧੋਵਨਭਣ੍ਡਕਧੋਵਨਾਦੀਸੁ ਯਂ ਯਂ ਇਚ੍ਛਤਿ, ਤਂ ਤਂ ਕਰੋਤਿ. ਨ ਕੇਵਲਞ੍ਚ ਉਦਕਮੇਵ, ਸਪ੍ਪਿਤੇਲਮਧੁਫਾਣਿਤਾਦੀਸੁਪਿ ਯਂ ਯਂ ਇਚ੍ਛਤਿ, ਤਂ ਤਂ ਇਦਞ੍ਚਿਦਞ੍ਚ ਏਤ੍ਤਕਂ ਹੋਤੂਤਿ ਆਵਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਧਿਟ੍ਠਹਨ੍ਤਸ੍ਸ ਯਥਾਧਿਟ੍ਠਿਤਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ਭਾਜਨਗਤਂ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸਪ੍ਪਿ ਸਪ੍ਪਿਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਤੇਲਾਦੀਨਿ ਤੇਲਾਦੀਨਿਯੇਵ. ਉਦਕਂ ਉਦਕਮੇਵ. ਸੋ ਤਤ੍ਥ ਤੇਮਿਤੁਕਾਮੋਵ ਤੇਮੇਤਿ, ਨ ਤੇਮਿਤੁਕਾਮੋ ਨ ਤੇਮੇਤਿ. ਤਸ੍ਸੇਵ ਚ ਸਾ ਪਥਵੀ ਉਦਕਂ ਹੋਤਿ ਸੇਸਜਨਸ੍ਸ ਪਥਵੀਯੇਵ. ਤਤ੍ਥ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਪਤ੍ਤਿਕਾਪਿ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਯਾਨਾਦੀਹਿਪਿ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਕਸਿਕਮ੍ਮਾਦੀਨਿਪਿ ਕਰੋਨ੍ਤਿਯੇਵ. ਸਚੇ ਪਨਾਯਂ ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਉਦਕਂ ਹੋਤੂਤਿ ਇਚ੍ਛਤਿ, ਹੋਤਿਯੇਵ. ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਕਾਲਂ ਪਨ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਯਂ ਪਕਤਿਯਾ ਘਟਤਲ਼ਾਕਾਦੀਸੁ ਉਦਕਂ, ਤਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਵਸੇਸਂ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਟ੍ਠਾਨਂ ਪਥਵੀਯੇਵ ਹੋਤਿ.

੩੯੪. ਉਦਕੇਪਿ ਅਭਿਜ੍ਜਮਾਨੇਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯਂ ਉਦਕਂ ਅਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਸਂਸੀਦਤਿ, ਤਂ ਭਿਜ੍ਜਮਾਨਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਵਿਪਰੀਤਂ ਅਭਿਜ੍ਜਮਾਨਂ. ਏਵਂ ਗਨ੍ਤੁਕਾਮੇਨ ਪਨ ਪਥਵੀਕਸਿਣਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਏਤ੍ਤਕੇ ਠਾਨੇ ਉਦਕਂ ਪਥਵੀ ਹੋਤੂਤਿ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਬ੍ਬਂ. ਸਹ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨੇਨ ਯਥਾ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਟ੍ਠਾਨੇ ਉਦਕਂ ਪਥਵੀਯੇਵ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਤਤ੍ਥ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਪਾਲ਼ਿ –

‘‘ਪਕਤਿਯਾ ਪਥਵੀਕਸਿਣਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਲਾਭੀ ਹੋਤਿ. ਉਦਕਂ ਆਵਜ੍ਜਤਿ. ਆਵਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਞਾਣੇਨ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਿ – ‘ਪਥਵੀ ਹੋਤੂ’ਤਿ. ਪਥਵੀ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਅਭਿਜ੍ਜਮਾਨੇ ਉਦਕੇ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਯਥਾ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਪਕਤਿਯਾ ਅਨਿਦ੍ਧਿਮਨ੍ਤੋ ਅਭਿਜ੍ਜਮਾਨਾਯ ਪਥਵਿਯਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਸੋ ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਚੇਤੋਵਸਿਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਅਭਿਜ੍ਜਮਾਨੇ ਉਦਕੇ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਪਥਵਿਯ’’ਨ੍ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੩.੧੧).

ਨ ਕੇਵਲਞ੍ਚ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਯਂ ਯਂ ਇਰਿਯਾਪਥਂ ਇਚ੍ਛਤਿ, ਤਂ ਤਂ ਕਰੋਤਿ. ਨ ਕੇਵਲਞ੍ਚ ਪਥਵਿਮੇਵ ਕਰੋਤਿ, ਮਣਿਸੁਵਣ੍ਣਪਬ੍ਬਤਰੁਕ੍ਖਾਦੀਸੁਪਿ ਯਂ ਯਂ ਇਚ੍ਛਤਿ, ਤਂ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਆਵਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਿ, ਯਥਾਧਿਟ੍ਠਿਤਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਸੇਵ ਚ ਤਂ ਉਦਕਂ ਪਥਵੀ ਹੋਤਿ, ਸੇਸਜਨਸ੍ਸ ਉਦਕਮੇਵ, ਮਚ੍ਛਕਚ੍ਛਪਾ ਚ ਉਦਕਕਾਕਾਦਯੋ ਚ ਯਥਾਰੁਚਿ ਵਿਚਰਨ੍ਤਿ. ਸਚੇ ਪਨਾਯਂ ਅਞ੍ਞੇਸਮ੍ਪਿ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਤਂ ਪਥਵਿਂ ਕਾਤੁਂ ਇਚ੍ਛਤਿ, ਕਰੋਤਿਯੇਵ. ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਕਾਲਾਤਿਕ੍ਕਮੇਨ ਪਨ ਉਦਕਮੇਵ ਹੋਤਿ.

੩੯੫. ਪਲ੍ਲਙ੍ਕੇਨ ਕਮਤੀਤਿ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕੇਨ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਪਕ੍ਖੀ ਸਕੁਣੋਤਿ ਪਕ੍ਖੇਹਿ ਯੁਤ੍ਤਸਕੁਣੋ. ਏਵਂ ਕਾਤੁਕਾਮੇਨ ਪਨ ਪਥਵੀਕਸਿਣਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਸਚੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਗਨ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛਤਿ, ਪਲ੍ਲਙ੍ਕਪ੍ਪਮਾਣਂ ਠਾਨਂ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਬ੍ਬਂ. ਸਚੇ ਨਿਪਨ੍ਨੋ ਗਨ੍ਤੁਕਾਮੋ ਹੋਤਿ ਮਞ੍ਚਪ੍ਪਮਾਣਂ, ਸਚੇ ਪਦਸਾ ਗਨ੍ਤੁਕਾਮੋ ਹੋਤਿ ਮਗ੍ਗਪ੍ਪਮਾਣਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਯਥਾਨੁਰੂਪਂ ਠਾਨਂ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਪਥਵੀ ਹੋਤੂਤਿ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਬ੍ਬਂ, ਸਹ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨੇਨ ਪਥਵੀਯੇਵ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਪਾਲ਼ਿ –

‘‘ਆਕਾਸੇਪਿ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕੇਨ ਕਮਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਪਕ੍ਖੀ ਸਕੁਣੋਤਿ. ਪਕਤਿਯਾ ਪਥਵੀਕਸਿਣਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਲਾਭੀ ਹੋਤਿ, ਆਕਾਸਂ ਆਵਜ੍ਜਤਿ. ਆਵਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਞਾਣੇਨ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਿ – ‘ਪਥਵੀ ਹੋਤੂ’ਤਿ. ਪਥਵੀ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਆਕਾਸੇ ਅਨ੍ਤਲਿਕ੍ਖੇ ਚਙ੍ਕਮਤਿਪਿ ਤਿਟ੍ਠਤਿਪਿ ਨਿਸੀਦਤਿਪਿ ਸੇਯ੍ਯਮ੍ਪਿ ਕਪ੍ਪੇਤਿ. ਯਥਾ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਪਕਤਿਯਾ ਅਨਿਦ੍ਧਿਮਨ੍ਤੋ ਪਥਵਿਯਂ ਚਙ੍ਕਮਨ੍ਤਿਪਿ…ਪੇ… ਸੇਯ੍ਯਮ੍ਪਿ ਕਪ੍ਪੇਨ੍ਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਸੋ ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਚੇਤੋਵਸਿਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਆਕਾਸੇ ਅਨ੍ਤਲਿਕ੍ਖੇ ਚਙ੍ਕਮਤਿਪਿ…ਪੇ… ਸੇਯ੍ਯਮ੍ਪਿ ਕਪ੍ਪੇਤੀ’’ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੩.੧੧).

ਆਕਾਸੇ ਗਨ੍ਤੁਕਾਮੇਨ ਚ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਲਾਭਿਨਾਪਿ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ. ਕਸ੍ਮਾ? ਅਨ੍ਤਰੇ ਉਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਵਾ ਪਬ੍ਬਤਰੁਕ੍ਖਾਦਯੋ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਨਾਗਸੁਪਣ੍ਣਾਦਯੋ ਵਾ ਉਸੂਯਨ੍ਤਾ ਮਾਪੇਨ੍ਤਿ, ਨੇਸਂ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ. ਤੇ ਪਨ ਦਿਸ੍ਵਾ ਕਿਂ ਕਾਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ? ਪਾਦਕਜ੍ਝਾਨਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਆਕਾਸੋ ਹੋਤੂਤਿ ਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਬ੍ਬਂ. ਥੇਰੋ ਪਨਾਹ ‘‘ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਸਮਾਪਜ੍ਜਨਂ, ਆਵੁਸੋ, ਕਿਮਤ੍ਥਿਯਂ, ਨਨੁ ਸਮਾਹਿਤਮੇਵਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਤੇਨ ਯਂ ਯਂ ਠਾਨਂ ਆਕਾਸੋ ਹੋਤੂਤਿ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਿ, ਆਕਾਸੋਯੇਵ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਏਵਮਾਹ, ਅਥ ਖੋ ਤਿਰੋਕੁਟ੍ਟਪਾਰਿਹਾਰਿਯੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਂ.

ਅਪਿਚ ਓਕਾਸੇ ਓਰੋਹਣਤ੍ਥਮ੍ਪਿ ਇਮਿਨਾ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਲਾਭਿਨਾ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਅਯਞ੍ਹਿ ਸਚੇ ਅਨੋਕਾਸੇ ਨ੍ਹਾਨਤਿਤ੍ਥੇ ਵਾ ਗਾਮਦ੍ਵਾਰੇ ਵਾ ਓਰੋਹਤਿ. ਮਹਾਜਨਸ੍ਸ ਪਾਕਟੋ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਨਾ ਪਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ ਅਨੋਕਾਸਂ ਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਓਕਾਸੇ ਓਤਰਤੀਤਿ.

੩੯੬. ਇਮੇਪਿ ਚਨ੍ਦਿਮਸੂਰਿਯੇ ਏਵਂਮਹਿਦ੍ਧਿਕੇ ਏਵਂਮਹਾਨੁਭਾਵੇ ਪਾਣਿਨਾ ਪਰਾਮਸਤਿ ਪਰਿਮਜ੍ਜਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਚਨ੍ਦਿਮਸੂਰਿਯਾਨਂ ਦ੍ਵਾਚਤ੍ਤਾਲੀਸਯੋਜਨਸਹਸ੍ਸਸ੍ਸ ਉਪਰਿ ਚਰਣੇਨ ਮਹਿਦ੍ਧਿਕਤਾ, ਤੀਸੁ ਦੀਪੇਸੁ ਏਕਕ੍ਖਣੇ ਆਲੋਕਕਰਣੇਨ ਮਹਾਨੁਭਾਵਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਏਵਂ ਉਪਰਿ ਚਰਣਆਲੋਕਕਰਣੇਹਿ ਵਾ ਮਹਿਦ੍ਧਿਕੇ ਤੇਨੇਵ ਮਹਾਨੁਭਾਵੇ. ਪਰਾਮਸਤੀਤਿ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਤਿ ਏਕਦੇਸੇ ਵਾ ਛੁਪਤਿ. ਪਰਿਮਜ੍ਜਤੀਤਿ ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਆਦਾਸਤਲਂ ਵਿਯ ਪਰਿਮਜ੍ਜਤਿ. ਅਯਂ ਪਨਸ੍ਸ ਇਦ੍ਧਿ ਅਭਿਞ੍ਞਾਪਾਦਕਜ੍ਝਾਨਵਸੇਨੇਵ ਇਜ੍ਝਤਿ, ਨਤ੍ਥੇਤ੍ਥ ਕਸਿਣਸਮਾਪਤ੍ਤਿਨਿਯਮੋ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਯਂ –

‘‘ਇਮੇਪਿ ਚਨ੍ਦਿਮਸੂਰਿਯੇ…ਪੇ… ਪਰਿਮਜ੍ਜਤੀਤਿ ਇਧ ਸੋ ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਚੇਤੋਵਸਿਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਚਨ੍ਦਿਮਸੂਰਿਯੇ ਆਵਜ੍ਜਤਿ, ਆਵਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਞਾਣੇਨ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਿ – ‘ਹਤ੍ਥਪਾਸੇ ਹੋਤੂ’ਤਿ. ਹਤ੍ਥਪਾਸੇ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਨਿਸਿਨ੍ਨਕੋ ਵਾ ਨਿਪਨ੍ਨਕੋ ਵਾ ਚਨ੍ਦਿਮਸੂਰਿਯੇ ਪਾਣਿਨਾ ਆਮਸਤਿ ਪਰਾਮਸਤਿ ਪਰਿਮਜ੍ਜਤਿ. ਯਥਾ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਪਕਤਿਯਾ ਅਨਿਦ੍ਧਿਮਨ੍ਤੋ ਕਿਞ੍ਚਿਦੇਵ ਰੂਪਗਤਂ ਹਤ੍ਥਪਾਸੇ ਆਮਸਨ੍ਤਿ ਪਰਾਮਸਨ੍ਤਿ ਪਰਿਮਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਸੋ ਇਦ੍ਧਿਮਾ…ਪੇ… ਪਰਿਮਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੩.੧੨).

ਸ੍ਵਾਯਂ ਯਦਿ ਇਚ੍ਛਤਿ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪਰਾਮਸਿਤੁਂ, ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪਰਾਮਸਤਿ, ਯਦਿ ਪਨ ਇਧੇਵ ਨਿਸਿਨ੍ਨਕੋ ਵਾ ਨਿਪਨ੍ਨਕੋ ਵਾ ਪਰਾਮਸਿਤੁਕਾਮੋ ਹੋਤਿ, ਹਤ੍ਥਪਾਸੇ ਹੋਤੂਤਿ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਿ, ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਬਲੇਨ ਵਣ੍ਟਾ ਮੁਤ੍ਤਤਾਲਫਲਂ ਵਿਯ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਹਤ੍ਥਪਾਸੇ ਠਿਤੇ ਵਾ ਪਰਾਮਸਤਿ, ਹਤ੍ਥਂ ਵਾ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ. ਵਡ੍ਢੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਕਿਂ ਉਪਾਦਿਣ੍ਣਕਂ ਵਡ੍ਢਤਿ, ਅਨੁਪਾਦਿਣ੍ਣਕਨ੍ਤਿ? ਉਪਾਦਿਣ੍ਣਕਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਅਨੁਪਾਦਿਣ੍ਣਕਂ ਵਡ੍ਢਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਤਿਪਿਟਕਚੂਲ਼ਨਾਗਤ੍ਥੇਰੋ ਆਹ ‘‘ਕਿਂ ਪਨਾਵੁਸੋ, ਉਪਾਦਿਣ੍ਣਕਂ ਖੁਦ੍ਦਕਮ੍ਪਿ ਮਹਨ੍ਤਮ੍ਪਿ ਨ ਹੋਤਿ, ਨਨੁ ਯਦਾ ਭਿਕ੍ਖੁ ਤਾਲਚ੍ਛਿਦ੍ਦਾਦੀਹਿ ਨਿਕ੍ਖਮਤਿ, ਤਦਾ ਉਪਾਦਿਣ੍ਣਕਂ ਖੁਦ੍ਦਕਂ ਹੋਤਿ. ਯਦਾ ਮਹਨ੍ਤਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵਂ ਕਰੋਤਿ, ਤਦਾ ਮਹਨ੍ਤਂ ਹੋਤਿ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਵਿਯਾ’’ਤਿ.

ਨਨ੍ਦੋਪਨਨ੍ਦਨਾਗਦਮਨਕਥਾ

ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਕਿਰ ਸਮਯੇ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕੋ ਗਹਪਤਿ ਭਗਵਤੋ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ‘‘ਸ੍ਵੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪਞ੍ਚਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁਸਤੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਗੇਹੇ ਭਿਕ੍ਖਂ ਗਣ੍ਹਥਾ’’ਤਿ ਨਿਮਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਮਿ. ਭਗਵਾ ਅਧਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਤਂਦਿਵਸਾਵਸੇਸਂ ਰਤ੍ਤਿਭਾਗਞ੍ਚ ਵੀਤਿਨਾਮੇਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚੂਸਸਮਯੇ ਦਸਸਹਸ੍ਸਿਲੋਕਧਾਤੁਂ ਓਲੋਕੇਸਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਨਨ੍ਦੋਪਨਨ੍ਦੋ ਨਾਮ ਨਾਗਰਾਜਾ ਞਾਣਮੁਖੇ ਆਪਾਥਮਾਗਚ੍ਛਿ. ਭਗਵਾ ‘‘ਅਯਂ ਨਾਗਰਾਜਾ ਮਯ੍ਹਂ ਞਾਣਮੁਖੇ ਆਪਾਥਮਾਗਚ੍ਛਿ, ਅਤ੍ਥਿ ਨੁ ਖੋ ਅਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੋ’’ਤਿ ਆਵਜ੍ਜੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਯਂ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਕੋ ਤੀਸੁ ਰਤਨੇਸੁ ਅਪ੍ਪਸਨ੍ਨੋਤਿ ਦਿਸ੍ਵਾ ਕੋ ਨੁ ਖੋ ਇਮਂ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਤੋ ਵਿਵੇਚੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਆਵਜ੍ਜੇਨ੍ਤੋ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਤ੍ਥੇਰਂ ਅਦ੍ਦਸ.

ਤਤੋ ਪਭਾਤਾਯ ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਸਰੀਰਪਟਿਜਗ੍ਗਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਆਨਨ੍ਦਂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਆਨਨ੍ਦ, ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਤਾਨਂ ਆਰੋਚੇਹਿ ਤਥਾਗਤੋ ਦੇਵਚਾਰਿਕਂ ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ. ਤਂ ਦਿਵਸਞ੍ਚ ਨਨ੍ਦੋਪਨਨ੍ਦਸ੍ਸ ਆਪਾਨਭੂਮਿਂ ਸਜ੍ਜਯਿਂਸੁ. ਸੋ ਦਿਬ੍ਬਰਤਨਪਲ੍ਲਙ੍ਕੇ ਦਿਬ੍ਬੇਨ ਸੇਤਚ੍ਛਤ੍ਤੇਨ ਧਾਰਿਯਮਾਨੇਨ ਤਿਵਿਧਨਾਟਕੇਹਿ ਚੇਵ ਨਾਗਪਰਿਸਾਯ ਚ ਪਰਿਵੁਤੋ ਦਿਬ੍ਬਭਾਜਨੇਸੁ ਉਪਟ੍ਠਾਪਿਤਂ ਅਨ੍ਨਪਾਨਵਿਧਿਂ ਓਲੋਕਯਮਾਨੋ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ. ਅਥ ਭਗਵਾ ਯਥਾ ਨਾਗਰਾਜਾ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਤਥਾ ਕਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਵਿਤਾਨਮਤ੍ਥਕੇਨੇਵ ਪਞ੍ਚਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁਸਤੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਤਾਵਤਿਂਸਦੇਵਲੋਕਾਭਿਮੁਖੋ ਪਾਯਾਸਿ.

ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਨਨ੍ਦੋਪਨਨ੍ਦਸ੍ਸ ਨਾਗਰਾਜਸ੍ਸ ਏਵਰੂਪਂ ਪਾਪਕਂ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਹੋਤਿ – ‘‘ਇਮੇ ਹਿ ਨਾਮ ਮੁਣ੍ਡਕਾ ਸਮਣਕਾ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਉਪਰੂਪਰਿਭਵਨੇਨ ਦੇਵਾਨਂ ਤਾਵਤਿਂਸਾਨਂ ਭਵਨਂ ਪਵਿਸਨ੍ਤਿਪਿ ਨਿਕ੍ਖਮਨ੍ਤਿਪਿ, ਨ ਦਾਨਿ ਇਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਇਮੇਸਂ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਮਤ੍ਥਕੇ ਪਾਦਪਂਸੁਂ ਓਕਿਰਨ੍ਤਾਨਂ ਗਨ੍ਤੁਂ ਦਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਉਟ੍ਠਾਯ ਸਿਨੇਰੁਪਾਦਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵਂ ਵਿਜਹਿਤ੍ਵਾ ਸਿਨੇਰੁਂ ਸਤ੍ਤਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਭੋਗੇਹਿ ਪਰਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਉਪਰਿ ਫਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਾਵਤਿਂਸਭਵਨਂ ਅਵਕੁਜ੍ਜੇਨ ਫਣੇਨ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਦਸ੍ਸਨਂ ਗਮੇਸਿ.

ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ ‘‘ਪੁਬ੍ਬੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਦੇਸੇ ਠਿਤੋ ਸਿਨੇਰੁਂ ਪਸ੍ਸਾਮਿ, ਸਿਨੇਰੁਪਰਿਭਣ੍ਡਂ ਪਸ੍ਸਾਮਿ, ਤਾਵਤਿਂਸਂ ਪਸ੍ਸਾਮਿ, ਵੇਜਯਨ੍ਤਂ ਪਸ੍ਸਾਮਿ, ਵੇਜਯਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਾਸਾਦਸ੍ਸ ਉਪਰਿ ਧਜਂ ਪਸ੍ਸਾਮਿ. ਕੋ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਹੇਤੁ ਕੋ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਯਂ ਏਤਰਹਿ ਨੇਵ ਸਿਨੇਰੁਂ ਪਸ੍ਸਾਮਿ…ਪੇ… ਨ ਵੇਜਯਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਾਸਾਦਸ੍ਸ ਉਪਰਿ ਧਜਂ ਪਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਅਯਂ, ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਨਨ੍ਦੋਪਨਨ੍ਦੋ ਨਾਮ ਨਾਗਰਾਜਾ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਕੁਪਿਤੋ ਸਿਨੇਰੁਂ ਸਤ੍ਤਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਭੋਗੇਹਿ ਪਰਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਉਪਰਿ ਫਣੇਨ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਨ੍ਧਕਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਠਿਤੋ’’ਤਿ. ‘‘ਦਮੇਮਿ ਨਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ਨ ਭਗਵਾ ਅਨੁਜਾਨਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਭਦ੍ਦਿਯੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਰਾਹੁਲੋਤਿ ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਭਿਕ੍ਖੂ ਉਟ੍ਠਹਿਂਸੁ. ਨ ਭਗਵਾ ਅਨੁਜਾਨਿ.

ਅਵਸਾਨੇ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਤ੍ਥੇਰੋ ‘‘ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਦਮੇਮਿ ਨ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ‘‘ਦਮੇਹਿ ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਾ’’ਤਿ ਭਗਵਾ ਅਨੁਜਾਨਿ. ਥੇਰੋ ਅਤ੍ਤਭਾਵਂ ਵਿਜਹਿਤ੍ਵਾ ਮਹਨ੍ਤਂ ਨਾਗਰਾਜਵਣ੍ਣਂ ਅਭਿਨਿਮ੍ਮਿਨਿਤ੍ਵਾ ਨਨ੍ਦੋਪਨਨ੍ਦਂ ਚੁਦ੍ਦਸਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਭੋਗੇਹਿ ਪਰਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਫਣਮਤ੍ਥਕੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਫਣਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਸਿਨੇਰੁਨਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਭਿਨਿਪ੍ਪੀਲ਼ੇਸਿ. ਨਾਗਰਾਜਾ ਪਧੂਮਾਯਿ. ਥੇਰੋਪਿ ਨ ਤੁਯ੍ਹਂਯੇਵ ਸਰੀਰੇ ਧੂਮੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਮਯ੍ਹਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਪਧੂਮਾਯਿ. ਨਾਗਰਾਜਸ੍ਸ ਧੂਮੋ ਥੇਰਂ ਨ ਬਾਧਤਿ. ਥੇਰਸ੍ਸ ਪਨ ਧੂਮੋ ਨਾਗਰਾਜਾਨਂ ਬਾਧਤਿ. ਤਤੋ ਨਾਗਰਾਜਾ ਪਜ੍ਜਲਿ. ਥੇਰੋਪਿ ਨ ਤੁਯ੍ਹਂਯੇਵ ਸਰੀਰੇ ਅਗ੍ਗਿ ਅਤ੍ਥਿ, ਮਯ੍ਹਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਪਜ੍ਜਲਿ. ਨਾਗਰਾਜਸ੍ਸ ਤੇਜੋ ਥੇਰਂ ਨ ਬਾਧਤਿ. ਥੇਰਸ੍ਸ ਪਨ ਤੇਜੋ ਨਾਗਰਾਜਾਨਂ ਬਾਧਤਿ. ਨਾਗਰਾਜਾ ਅਯਂ ਮਂ ਸਿਨੇਰੁਨਾ ਅਭਿਨਿਪ੍ਪੀਲ਼ੇਤ੍ਵਾ ਧੂਮਾਯਤਿ ਚੇਵ ਪਜ੍ਜਲਤਿ ਚਾਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਭੋ ਤ੍ਵਂ ਕੋਸੀ’’ਤਿ ਪਟਿਪੁਚ੍ਛਿ. ‘‘ਅਹਂ ਖੋ, ਨਨ੍ਦ, ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੋ’’ਤਿ. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਭਿਕ੍ਖੁਭਾਵੇਨ ਤਿਟ੍ਠਾਹੀ’’ਤਿ.

ਥੇਰੋ ਤਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵਂ ਵਿਜਹਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਦਕ੍ਖਿਣਕਣ੍ਣਸੋਤੇਨ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਵਾਮਕਣ੍ਣਸੋਤੇਨ ਨਿਕ੍ਖਮਿ, ਵਾਮਕਣ੍ਣਸੋਤੇਨ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਦਕ੍ਖਿਣਕਣ੍ਣਸੋਤੇਨ ਨਿਕ੍ਖਮਿ, ਤਥਾ ਦਕ੍ਖਿਣਨਾਸਸੋਤੇਨ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਵਾਮਨਾਸਸੋਤੇਨ ਨਿਕ੍ਖਮਿ, ਵਾਮਨਾਸਸੋਤੇਨ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਦਕ੍ਖਿਣਨਾਸਸੋਤੇਨ ਨਿਕ੍ਖਮਿ. ਤਤੋ ਨਾਗਰਾਜਾ ਮੁਖਂ ਵਿਵਰਿ. ਥੇਰੋ ਮੁਖੇਨ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਅਨ੍ਤੋਕੁਚ੍ਛਿਯਂ ਪਾਚੀਨੇਨ ਚ ਪਚ੍ਛਿਮੇਨ ਚ ਚਙ੍ਕਮਤਿ. ਭਗਵਾ ‘‘ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਮਨਸਿਕਰੋਹਿ ਮਹਿਦ੍ਧਿਕੋ ਏਸ ਨਾਗੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਥੇਰੋ ‘‘ਮਯ੍ਹਂ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਯਾਨੀਕਤਾ ਵਤ੍ਥੁਕਤਾ ਅਨੁਟ੍ਠਿਤਾ ਪਰਿਚਿਤਾ ਸੁਸਮਾਰਦ੍ਧਾ, ਤਿਟ੍ਠਤੁ, ਭਨ੍ਤੇ, ਨਨ੍ਦੋਪਨਨ੍ਦੋ, ਅਹਂ ਨਨ੍ਦੋਪਨਨ੍ਦਸਦਿਸਾਨਂ ਨਾਗਰਾਜਾਨਂ ਸਤਮ੍ਪਿ ਸਹਸ੍ਸਮ੍ਪਿ ਸਤਸਹਸ੍ਸਮ੍ਪਿ ਦਮੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ.

ਨਾਗਰਾਜਾ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ ‘‘ਪਵਿਸਨ੍ਤੋ ਤਾਵ ਮੇ ਨ ਦਿਟ੍ਠੋ, ਨਿਕ੍ਖਮਨਕਾਲੇ ਦਾਨਿ ਨਂ ਦਾਠਨ੍ਤਰੇ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਖਾਦਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਨਿਕ੍ਖਮ ਭਨ੍ਤੇ, ਮਾ ਮਂ ਅਨ੍ਤੋਕੁਚ੍ਛਿਯਂ ਅਪਰਾਪਰਂ ਚਙ੍ਕਮਨ੍ਤੋ ਬਾਧਯਿਤ੍ਥਾਤਿ ਆਹ. ਥੇਰੋ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਬਹਿ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਨਾਗਰਾਜਾ ਅਯਂ ਸੋਤਿ ਦਿਸ੍ਵਾ ਨਾਸਵਾਤਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿ. ਥੇਰੋ ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਝਾਨਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿ. ਲੋਮਕੂਪਮ੍ਪਿਸ੍ਸ ਵਾਤੋ ਚਾਲੇਤੁਂ ਨਾਸਕ੍ਖਿ. ਅਵਸੇਸਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਕਿਰ ਆਦਿਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਸਬ੍ਬਪਾਟਿਹਾਰਿਯਾਨਿ ਕਾਤੁਂ ਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯੁਂ, ਇਮਂ ਪਨ ਠਾਨਂ ਪਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਖਿਪ੍ਪਨਿਸਨ੍ਤਿਨੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਖਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਤੇਸਂ ਭਗਵਾ ਨਾਗਰਾਜਦਮਨਂ ਨਾਨੁਜਾਨਿ.

ਨਾਗਰਾਜਾ ‘‘ਅਹਂ ਇਮਸ੍ਸ ਸਮਣਸ੍ਸ ਨਾਸਵਾਤੇਨ ਲੋਮਕੂਪਮ੍ਪਿ ਚਾਲੇਤੁਂ ਨਾਸਕ੍ਖਿਂ, ਮਹਿਦ੍ਧਿਕੋ ਸਮਣੋ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ. ਥੇਰੋ ਅਤ੍ਤਭਾਵਂ ਵਿਜਹਿਤ੍ਵਾ ਸੁਪਣ੍ਣਰੂਪਂ ਅਭਿਨਿਮ੍ਮਿਨਿਤ੍ਵਾ ਸੁਪਣ੍ਣਵਾਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਨਾਗਰਾਜਾਨਂ ਅਨੁਬਨ੍ਧਿ. ਨਾਗਰਾਜਾ ਤਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵਂ ਵਿਜਹਿਤ੍ਵਾ ਮਾਣਵਕਵਣ੍ਣਂ ਅਭਿਨਿਮ੍ਮਿਨਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਸਰਣਂ ਗਚ੍ਛਾਮੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤੋ ਥੇਰਸ੍ਸ ਪਾਦੇ ਵਨ੍ਦਿ. ਥੇਰੋ ‘‘ਸਤ੍ਥਾ, ਨਨ੍ਦ, ਆਗਤੋ, ਏਹਿ ਗਮਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਨਾਗਰਾਜਾਨਂ ਦਮਯਿਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਿਸਂ ਕਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਅਗਮਾਸਿ. ਨਾਗਰਾਜਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਸਰਣਂ ਗਚ੍ਛਾਮੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਭਗਵਾ ‘‘ਸੁਖੀ ਹੋਹਿ, ਨਾਗਰਾਜਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਪਰਿਵੁਤੋ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ ਨਿਵੇਸਨਂ ਅਗਮਾਸਿ.

ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕੋ ‘‘ਕਿਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਤਿਦਿਵਾ ਆਗਤਤ੍ਥਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਸ੍ਸ ਚ ਨਨ੍ਦੋਪਨਨ੍ਦਸ੍ਸ ਚ ਸਙ੍ਗਾਮੋ ਅਹੋਸੀਤਿ. ਕਸ੍ਸ, ਭਨ੍ਤੇ, ਜਯੋ, ਕਸ੍ਸ ਪਰਾਜਯੋਤਿ. ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਸ੍ਸ ਜਯੋ, ਨਨ੍ਦਸ੍ਸ ਪਰਾਜਯੋਤਿ. ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕੋ ‘‘ਅਧਿਵਾਸੇਤੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਸਤ੍ਤਾਹਂ ਏਕਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਭਤ੍ਤਂ, ਸਤ੍ਤਾਹਂ ਥੇਰਸ੍ਸ ਸਕ੍ਕਾਰਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਤਾਹਂ ਬੁਦ੍ਧਪਮੁਖਾਨਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਤਾਨਂ ਮਹਾਸਕ੍ਕਾਰਂ ਅਕਾਸਿ. ਇਤਿ ਇਮਂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਨਨ੍ਦੋਪਨਨ੍ਦਦਮਨੇ ਕਤਂ ਮਹਨ੍ਤਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵਂ ਸਨ੍ਧਾਯੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਯਦਾ ਮਹਨ੍ਤਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵਂ ਕਰੋਤਿ, ਤਦਾ ਮਹਨ੍ਤਂ ਹੋਤਿ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਵਿਯਾ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇਪਿ ਭਿਕ੍ਖੂ ਉਪਾਦਿਣ੍ਣਕਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਅਨੁਪਾਦਿਣ੍ਣਕਮੇਵ ਵਡ੍ਢਤੀਤਿ ਆਹਂਸੁ. ਅਯਮੇਵ ਚੇਤ੍ਥ ਯੁਤ੍ਤਿ.

ਸੋ ਏਵਂ ਕਤ੍ਵਾ ਨ ਕੇਵਲਂ ਚਨ੍ਦਿਮਸੂਰਿਯੇ ਪਰਾਮਸਤਿ. ਸਚੇ ਇਚ੍ਛਤਿ ਪਾਦਕਥਲਿਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਾਦੇ ਠਪੇਤਿ, ਪੀਠਂ ਕਤ੍ਵਾ ਨਿਸੀਦਤਿ, ਮਞ੍ਚਂ ਕਤ੍ਵਾ ਨਿਪਜ੍ਜਤਿ, ਅਪਸ੍ਸੇਨਫਲਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਪਸ੍ਸਯਤਿ. ਯਥਾ ਚ ਏਕੋ, ਏਵਂ ਅਪਰੋਪਿ. ਅਨੇਕੇਸੁਪਿ ਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁਸਤਸਹਸ੍ਸੇਸੁ ਏਵਂ ਕਰੋਨ੍ਤੇਸੁ ਤੇਸਞ੍ਚ ਏਕਮੇਕਸ੍ਸ ਤਥੇਵ ਇਜ੍ਝਤਿ. ਚਨ੍ਦਿਮਸੂਰਿਯਾਨਞ੍ਚ ਗਮਨਮ੍ਪਿ ਆਲੋਕਕਰਣਮ੍ਪਿ ਤਥੇਵ ਹੋਤਿ. ਯਥਾ ਹਿ ਪਾਤਿਸਹਸ੍ਸੇਸੁ ਉਦਕਪੂਰੇਸੁ ਸਬ੍ਬਪਾਤੀਸੁ ਚ ਚਨ੍ਦਮਣ੍ਡਲਾਨਿ ਦਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਪਾਕਤਿਕਮੇਵ ਚ ਚਨ੍ਦਸ੍ਸ ਗਮਨਂ ਆਲੋਕਕਰਣਞ੍ਚ ਹੋਤਿ. ਤਥੂਪਮਮੇਤਂ ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ.

੩੯੭. ਯਾਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਾਪੀਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਮ੍ਪਿ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਕਾਯੇਨ ਵਸਂ ਵਤ੍ਤੇਤੀਤਿ ਤਤ੍ਥ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੇ ਕਾਯੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਸਂ ਵਤ੍ਤੇਤਿ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ ਪਾਲ਼ਿਂ ਅਨੁਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਯਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਪਾਲ਼ਿ –

‘‘ਯਾਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਾਪਿ ਕਾਯੇਨ ਵਸਂ ਵਤ੍ਤੇਤੀਤਿ. ਸਚੇ ਸੋ ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਚੇਤੋਵਸਿਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਗਨ੍ਤੁਕਾਮੋ ਹੋਤਿ, ਦੂਰੇਪਿ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਿ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਹੋਤੂਤਿ, ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਹੋਤਿ. ਸਨ੍ਤਿਕੇਪਿ ਦੂਰੇ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਿ ਦੂਰੇ ਹੋਤੂਤਿ, ਦੂਰੇ ਹੋਤਿ. ਬਹੁਕਮ੍ਪਿ ਥੋਕਨ੍ਤਿ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਿ ਥੋਕਂ ਹੋਤੂਤਿ, ਥੋਕਂ ਹੋਤਿ. ਥੋਕਮ੍ਪਿ ਬਹੁਕਨ੍ਤਿ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਿ ਬਹੁਕਂ ਹੋਤੂਤਿ, ਬਹੁਕਂ ਹੋਤਿ. ਦਿਬ੍ਬੇਨ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਤਸ੍ਸ ਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨੋ ਰੂਪਂ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਦਿਬ੍ਬਾਯ ਸੋਤਧਾਤੁਯਾ ਤਸ੍ਸ ਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨੋ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਣਾਤਿ. ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣੇਨ ਤਸ੍ਸ ਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਸਚੇ ਸੋ ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਚੇਤੋਵਸਿਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਦਿਸ੍ਸਮਾਨੇਨ ਕਾਯੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਗਨ੍ਤੁਕਾਮੋ ਹੋਤਿ, ਕਾਯਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਣਾਮੇਤਿ, ਕਾਯਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਿ, ਕਾਯਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਣਾਮੇਤ੍ਵਾ ਕਾਯਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਧਿਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਸੁਖਸਞ੍ਞਞ੍ਚ ਲਹੁਸਞ੍ਞਞ੍ਚ ਓਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਦਿਸ੍ਸਮਾਨੇਨ ਕਾਯੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਸਚੇ ਸੋ ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਚੇਤੋਵਸਿਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਅਦਿਸ੍ਸਮਾਨੇਨ ਕਾਯੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਗਨ੍ਤੁਕਾਮੋ ਹੋਤਿ, ਚਿਤ੍ਤਵਸੇਨ ਕਾਯਂ ਪਰਿਣਾਮੇਤਿ, ਚਿਤ੍ਤਵਸੇਨ ਕਾਯਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਿ. ਚਿਤ੍ਤਵਸੇਨ ਕਾਯਂ ਪਰਿਣਾਮੇਤ੍ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਵਸੇਨ ਕਾਯਂ ਅਧਿਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਸੁਖਸਞ੍ਞਞ੍ਚ ਲਹੁਸਞ੍ਞਞ੍ਚ ਓਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਅਦਿਸ੍ਸਮਾਨੇਨ ਕਾਯੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਸੋ ਤਸ੍ਸ ਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨੋ ਪੁਰਤੋ ਰੂਪਂ ਅਭਿਨਿਮ੍ਮਿਨਾਤਿ ਮਨੋਮਯਂ ਸਬ੍ਬਙ੍ਗਪਞ੍ਚਙ੍ਗਿਂ ਅਹੀਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ. ਸਚੇ ਸੋ ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਚਙ੍ਕਮਤਿ, ਨਿਮ੍ਮਿਤੋਪਿ ਤਤ੍ਥ ਚਙ੍ਕਮਤਿ. ਸਚੇ ਸੋ ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਨਿਸੀਦਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਂ ਕਪ੍ਪੇਤਿ, ਨਿਮ੍ਮਿਤੋਪਿ ਤਤ੍ਥ ਸੇਯ੍ਯਂ ਕਪ੍ਪੇਤਿ. ਸਚੇ ਸੋ ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਧੂਮਾਯਤਿ, ਪਜ੍ਜਲਤਿ, ਧਮ੍ਮਂ ਭਾਸਤਿ, ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ, ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਟ੍ਠੋ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤਿ, ਨਿਮ੍ਮਿਤੋਪਿ ਤਤ੍ਥ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਟ੍ਠੋ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤਿ. ਸਚੇ ਸੋ ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਤੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਸਲ੍ਲਪਤਿ, ਸਾਕਚ੍ਛਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਤਿ, ਨਿਮ੍ਮਿਤੋਪਿ ਤਤ੍ਥ ਤੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਸਲ੍ਲਪਤਿ, ਸਾਕਚ੍ਛਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਤਿ. ਯਂ ਯਦੇਵ ਹਿ ਸੋ ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਕਰੋਤਿ, ਤਂ ਤਦੇਵ ਨਿਮ੍ਮਿਤੋ ਕਰੋਤੀ’’ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੩.੧੨).

ਤਤ੍ਥ ਦੂਰੇਪਿ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤੀਤਿ ਪਾਦਕਜ੍ਝਾਨਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਦੂਰੇ ਦੇਵਲੋਕਂ ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਵਾ ਆਵਜ੍ਜਤਿ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਹੋਤੂਤਿ. ਆਵਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਞਾਣੇਨ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਿ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਹੋਤੂਤਿ, ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਹੋਤਿ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸਪਦੇਸੁਪਿ.

ਤਤ੍ਥ ਕੋ ਦੂਰਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਅਕਾਸੀਤਿ? ਭਗਵਾ. ਭਗਵਾ ਹਿ ਯਮਕਪਾਟਿਹਾਰਿਯਾਵਸਾਨੇ ਦੇਵਲੋਕਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਯੁਗਨ੍ਧਰਞ੍ਚ ਸਿਨੇਰੁਞ੍ਚ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਕਤ੍ਵਾ ਪਥਵੀਤਲਤੋ ਏਕਪਾਦਂ ਯੁਗਨ੍ਧਰੇ ਪਤਿਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਦੁਤਿਯਂ ਸਿਨੇਰੁਮਤ੍ਥਕੇ ਠਪੇਸਿ. ਅਞ੍ਞੋ ਕੋ ਅਕਾਸਿ? ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਤ੍ਥੇਰੋ. ਥੇਰੋ ਹਿ ਸਾਵਤ੍ਥਿਤੋ ਭਤ੍ਤਕਿਚ੍ਚਂ ਕਤ੍ਵਾ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਂ ਦ੍ਵਾਦਸਯੋਜਨਿਕਂ ਪਰਿਸਂ ਤਿਂਸਯੋਜਨਂ ਸਙ੍ਕਸ੍ਸਨਗਰਮਗ੍ਗਂ ਸਙ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਤਙ੍ਖਣਞ੍ਞੇਵ ਸਮ੍ਪਾਪੇਸਿ.

ਅਪਿਚ ਤਮ੍ਬਪਣ੍ਣਿਦੀਪੇ ਚੂਲ਼ਸਮੁਦ੍ਦਤ੍ਥੇਰੋਪਿ ਅਕਾਸਿ. ਦੁਬ੍ਭਿਕ੍ਖਸਮਯੇ ਕਿਰ ਥੇਰਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਪਾਤੋਵ ਸਤ੍ਤ ਭਿਕ੍ਖੁਸਤਾਨਿ ਆਗਮਂਸੁ. ਥੇਰੋ ‘‘ਮਹਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ ਕੁਹਿਂ ਭਿਕ੍ਖਾਚਾਰੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਨ੍ਤੋ ਸਕਲਤਮ੍ਬਪਣ੍ਣਿਦੀਪੇ ਅਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਪਰਤੀਰੇ ਪਾਟਲਿਪੁਤ੍ਤੇ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਦਿਸ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਂ ਗਾਹਾਪੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਏਥਾਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਾਚਾਰਂ ਗਮਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਪਥਵਿਂ ਸਙ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਪਾਟਲਿਪੁਤ੍ਤਂ ਗਤੋ. ਭਿਕ੍ਖੂ ‘‘ਕਤਰਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਇਮਂ ਨਗਰ’’ਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਂਸੁ. ਪਾਟਲਿਪੁਤ੍ਤਂ, ਆਵੁਸੋਤਿ. ਪਾਟਲਿਪੁਤ੍ਤਂ ਨਾਮ ਦੂਰੇ ਭਨ੍ਤੇਤਿ. ਆਵੁਸੋ, ਮਹਲ੍ਲਕਤ੍ਥੇਰਾ ਨਾਮ ਦੂਰੇਪਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਕਰੋਨ੍ਤੀਤਿ. ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੋ ਕੁਹਿਂ, ਭਨ੍ਤੇਤਿ? ਨਨੁ, ਆਵੁਸੋ, ਅਨ੍ਤਰਾ ਏਕਂ ਨੀਲਮਾਤਿਕਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਗਤਤ੍ਥਾਤਿ? ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ. ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੋ ਪਨ ਮਹਨ੍ਤੋਤਿ. ਆਵੁਸੋ, ਮਹਲ੍ਲਕਤ੍ਥੇਰਾ ਨਾਮ ਮਹਨ੍ਤਮ੍ਪਿ ਖੁਦ੍ਦਕਂ ਕਰੋਨ੍ਤੀਤਿ.

ਯਥਾ ਚਾਯਂ, ਏਵਂ ਤਿਸ੍ਸਦਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰੋਪਿ ਸਾਯਨ੍ਹਸਮਯੇ ਨ੍ਹਾਯਿਤ੍ਵਾ ਕਤੁਤ੍ਤਰਾਸਙ੍ਗੋ ਮਹਾਬੋਧਿਂ ਵਨ੍ਦਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਚਿਤ੍ਤੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਅਕਾਸਿ.

ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਪਨ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਕੋ ਦੂਰਮਕਾਸੀਤਿ? ਭਗਵਾ. ਭਗਵਾ ਹਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚ ਅਙ੍ਗੁਲਿਮਾਲਸ੍ਸ (ਮ. ਨਿ. ੨.੩੪੮) ਚ ਅਨ੍ਤਰਂ ਸਨ੍ਤਿਕਮ੍ਪਿ ਦੂਰਮਕਾਸੀਤਿ.

ਅਥ ਕੋ ਬਹੁਕਂ ਥੋਕਂ ਅਕਾਸੀਤਿ? ਮਹਾਕਸ੍ਸਪਤ੍ਥੇਰੋ. ਰਾਜਗਹੇ ਕਿਰ ਨਕ੍ਖਤ੍ਤਦਿਵਸੇ ਪਞ੍ਚਸਤਾ ਕੁਮਾਰਿਯੋ ਚਨ੍ਦਪੂਵੇ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਨਕ੍ਖਤ੍ਤਕੀਲ਼ਨਤ੍ਥਾਯ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿਯੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਕਿਞ੍ਚਿ ਨਾਦਂਸੁ. ਪਚ੍ਛਤੋ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਪਨ ਥੇਰਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਥੇਰੋ ਏਤਿ ਪੂਵਂ ਦਸ੍ਸਾਮਾਤਿ ਸਬ੍ਬਾ ਪੂਵੇ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਥੇਰਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ. ਥੇਰੋ ਪਤ੍ਤਂ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਂ ਏਕਪਤ੍ਤਪੂਰਮਤ੍ਤਮਕਾਸਿ. ਭਗਵਾ ਥੇਰਂ ਆਗਮਯਮਾਨੋ ਪੁਰਤੋ ਨਿਸੀਦਿ. ਥੇਰੋ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤੋ ਅਦਾਸਿ.

ਇਲ੍ਲਿਸਸੇਟ੍ਠਿਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਤ੍ਥੇਰੋ ਥੋਕਂ ਬਹੁਕਮਕਾਸਿ, ਕਾਕਵਲਿਯਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਭਗਵਾ. ਮਹਾਕਸ੍ਸਪਤ੍ਥੇਰੋ ਕਿਰ ਸਤ੍ਤਾਹਂ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵੀਤਿਨਾਮੇਤ੍ਵਾ ਦਲਿਦ੍ਦਸਙ੍ਗਹਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਕਾਕਵਲਿਯਸ੍ਸ ਨਾਮ ਦੁਗ੍ਗਤਮਨੁਸ੍ਸਸ੍ਸ ਘਰਦ੍ਵਾਰੇ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਤਸ੍ਸ ਜਾਯਾ ਥੇਰਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਤਿਨੋ ਪਕ੍ਕਂ ਅਲੋਣਮ੍ਬਿਲਯਾਗੁਂ ਪਤ੍ਤੇ ਆਕਿਰਿ. ਥੇਰੋ ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤੋ ਹਤ੍ਥੇ ਠਪੇਸਿ. ਭਗਵਾ ਮਹਾਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਪਹੋਨਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਧਿਟ੍ਠਾਸਿ. ਏਕਪਤ੍ਤੇਨ ਆਭਤਾ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਪਹੋਸਿ. ਕਾਕਵਲਿਯੋਪਿ ਸਤ੍ਤਮੇ ਦਿਵਸੇ ਸੇਟ੍ਠਿਟ੍ਠਾਨਂ ਅਲਤ੍ਥਾਤਿ.

ਨ ਕੇਵਲਞ੍ਚ ਥੋਕਸ੍ਸ ਬਹੁਕਰਣਂ, ਮਧੁਰਂ ਅਮਧੁਰਂ, ਅਮਧੁਰਂ ਮਧੁਰਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁਪਿ ਯਂ ਯਂ ਇਚ੍ਛਤਿ, ਸਬ੍ਬਂ ਇਦ੍ਧਿਮਤੋ ਇਜ੍ਝਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਮਹਾਅਨੁਲ਼ਤ੍ਥੇਰੋ ਨਾਮ ਸਮ੍ਬਹੁਲੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਸੁਕ੍ਖਭਤ੍ਤਮੇਵ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਗਙ੍ਗਾਤੀਰੇ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਮਾਨੇ ਦਿਸ੍ਵਾ ਗਙ੍ਗਾਯ ਉਦਕਂ ਸਪ੍ਪਿਮਣ੍ਡਨ੍ਤਿ ਅਧਿਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਸਾਮਣੇਰਾਨਂ ਸਞ੍ਞਂ ਅਦਾਸਿ. ਤੇ ਥਾਲਕੇਹਿ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਅਦਂਸੁ. ਸਬ੍ਬੇ ਮਧੁਰੇਨ ਸਪ੍ਪਿਮਣ੍ਡੇਨ ਭੁਞ੍ਜਿਂਸੂਤਿ.

ਦਿਬ੍ਬੇਨ ਚਕ੍ਖੁਨਾਤਿ ਇਧੇਵ ਠਿਤੋ ਆਲੋਕਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨੋ ਰੂਪਂ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਇਧੇਵ ਚ ਠਿਤੋ ਸਬ੍ਬਂ ਤਸ੍ਸ ਭਾਸਤੋ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਣਾਤਿ. ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਕਾਯਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਣਾਮੇਤੀਤਿ ਕਰਜਕਾਯਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਣਾਮੇਤਿ. ਪਾਦਕਜ੍ਝਾਨਚਿਤ੍ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਕਾਯੇ ਆਰੋਪੇਤਿ. ਕਾਯਾਨੁਗਤਿਕਂ ਕਰੋਤਿ ਦਨ੍ਧਗਮਨਂ. ਕਾਯਗਮਨਂ ਹਿ ਦਨ੍ਧਂ ਹੋਤਿ. ਸੁਖਸਞ੍ਞਞ੍ਚ ਲਹੁਸਞ੍ਞਞ੍ਚ ਓਕ੍ਕਮਤੀਤਿ ਪਾਦਕਜ੍ਝਾਨਾਰਮ੍ਮਣੇਨ ਇਦ੍ਧਿਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਹਜਾਤਂ ਸੁਖਸਞ੍ਞਞ੍ਚ ਲਹੁਸਞ੍ਞਞ੍ਚ ਓਕ੍ਕਮਤਿ ਪਵਿਸਤਿ ਫਸ੍ਸੇਤਿ ਸਮ੍ਪਾਪੁਣਾਤਿ. ਸੁਖਸਞ੍ਞਾ ਨਾਮ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾ. ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਹਿ ਸਨ੍ਤਂ ਸੁਖਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਸਾਯੇਵ ਚ ਸਞ੍ਞਾ ਨੀਵਰਣੇਹਿ ਚੇਵ ਵਿਤਕ੍ਕਾਦੀਹਿ ਪਚ੍ਚਨੀਕੇਹਿ ਚ ਵਿਮੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਲਹੁਸਞ੍ਞਾਤਿਪਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਤਂ ਓਕ੍ਕਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਨਸ੍ਸ ਕਰਜਕਾਯੋਪਿ ਤੂਲਪਿਚੁ ਵਿਯ ਸਲ੍ਲਹੁਕੋ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਏਵਂ ਵਾਯੁਕ੍ਖਿਤ੍ਤਤੂਲਪਿਚੁਨਾ ਵਿਯ ਸਲ੍ਲਹੁਕੇਨ ਦਿਸ੍ਸਮਾਨੇਨ ਕਾਯੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਏਵਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਚ ਸਚੇ ਇਚ੍ਛਤਿ ਪਥਵੀਕਸਿਣਵਸੇਨ ਆਕਾਸੇ ਮਗ੍ਗਂ ਨਿਮ੍ਮਿਨਿਤ੍ਵਾ ਪਦਸਾ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਸਚੇ ਇਚ੍ਛਤਿ ਵਾਯੋਕਸਿਣਵਸੇਨ ਵਾਯੁਂ ਅਧਿਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਤੂਲਪਿਚੁ ਵਿਯ ਵਾਯੁਨਾ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਅਪਿਚ ਗਨ੍ਤੁਕਾਮਤਾ ਏਵ ਏਤ੍ਥ ਪਮਾਣਂ. ‘‘ਸਤਿ ਹਿ ਗਨ੍ਤੁਕਾਮਤਾਯ’’ ਏਵਂ ਕਤਚਿਤ੍ਤਾਧਿਟ੍ਠਾਨੋ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਵੇਗੁਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋਵ ਸੋ ਇਸ੍ਸਾਸਖਿਤ੍ਤਸਰੋ ਵਿਯ ਦਿਸ੍ਸਮਾਨੋ ਗਚ੍ਛਤਿ.

ਚਿਤ੍ਤਵਸੇਨ ਕਾਯਂ ਪਰਿਣਾਮੇਤੀਤਿ ਕਾਯਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਚਿਤ੍ਤੇ ਆਰੋਪੇਤਿ. ਚਿਤ੍ਤਾਨੁਗਤਿਕਂ ਕਰੋਤਿ ਸੀਘਗਮਨਂ. ਚਿਤ੍ਤਗਮਨਂ ਹਿ ਸੀਘਂ ਹੋਤਿ. ਸੁਖਸਞ੍ਞਞ੍ਚ ਲਹੁਸਞ੍ਞਞ੍ਚ ਓਕ੍ਕਮਤੀਤਿ ਰੂਪਕਾਯਾਰਮ੍ਮਣੇਨ ਇਦ੍ਧਿਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਹਜਾਤਂ ਸੁਖਸਞ੍ਞਞ੍ਚ ਲਹੁਸਞ੍ਞਞ੍ਚ ਓਕ੍ਕਮਤੀਤਿ. ਸੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਇਦਂ ਪਨ ਚਿਤ੍ਤਗਮਨਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਅਦਿਸ੍ਸਮਾਨੇਨ ਕਾਯੇਨ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਪਨਾਯਂ ਕਿਂ ਤਸ੍ਸ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਉਦਾਹੁ ਠਿਤਿਕ੍ਖਣੇ ਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਵਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਤੀਸੁਪਿ ਖਣੇਸੁ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਥੇਰੋ ਆਹ. ਕਿਂ ਪਨ ਸੋ ਸਯਂ ਗਚ੍ਛਤਿ ਨਿਮ੍ਮਿਤਂ ਪੇਸੇਤੀਤਿ. ਯਥਾਰੁਚਿ ਕਰੋਤਿ. ਇਧ ਪਨਸ੍ਸ ਸਯਂ ਗਮਨਮੇਵ ਆਗਤਂ.

ਮਨੋਮਯਨ੍ਤਿ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਮਨੇਨ ਨਿਮ੍ਮਿਤਤ੍ਤਾ ਮਨੋਮਯਂ. ਅਹੀਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਚਕ੍ਖੁਸੋਤਾਦੀਨਂ ਸਣ੍ਠਾਨਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨਿਮ੍ਮਿਤਰੂਪੇ ਪਨ ਪਸਾਦੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਸਚੇ ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਚਙ੍ਕਮਤਿ ਨਿਮ੍ਮਿਤੋਪਿ ਤਤ੍ਥ ਚਙ੍ਕਮਤੀਤਿਆਦਿ ਸਬ੍ਬਂ ਸਾਵਕਨਿਮ੍ਮਿਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਬੁਦ੍ਧਨਿਮ੍ਮਿਤੋ ਪਨ ਯਂ ਯਂ ਭਗਵਾ ਕਰੋਤਿ, ਤਂ ਤਮ੍ਪਿ ਕਰੋਤਿ. ਭਗਵਤੋ ਰੁਚਿਵਸੇਨ ਅਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਕਰੋਤੀਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਯਂ ਸੋ ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਇਧੇਵ ਠਿਤੋ ਦਿਬ੍ਬੇਨ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਦਿਬ੍ਬਾਯ ਸੋਤਧਾਤੁਯਾ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਣਾਤਿ, ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣੇਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਨ ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਕਾਯੇਨ ਵਸਂ ਵਤ੍ਤੇਤਿ. ਯਮ੍ਪਿ ਸੋ ਇਧੇਵ ਠਿਤੋ ਤੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਸਲ੍ਲਪਤਿ ਸਾਕਚ੍ਛਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਤਿ, ਏਤ੍ਤਾਵਤਾਪਿ ਨ ਕਾਯੇਨ ਵਸਂ ਵਤ੍ਤੇਤਿ. ਯਮ੍ਪਿਸ੍ਸ ਦੂਰੇਪਿ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤੀਤਿਆਦਿਕਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਂ, ਏਤ੍ਤਾਵਤਾਪਿ ਨ ਕਾਯੇਨ ਵਸਂ ਵਤ੍ਤੇਤਿ. ਯਮ੍ਪਿ ਸੋ ਦਿਸ੍ਸਮਾਨੇਨ ਵਾ ਅਦਿਸ੍ਸਮਾਨੇਨ ਵਾ ਕਾਯੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਏਤ੍ਤਾਵਤਾਪਿ ਨ ਕਾਯੇਨ ਵਸਂ ਵਤ੍ਤੇਤਿ. ਯਞ੍ਚ ਖੋ ਸੋ ਤਸ੍ਸ ਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨੋ ਪੁਰਤੋ ਰੂਪਂ ਅਭਿਨਿਮ੍ਮਿਨਾਤੀਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਵਿਧਾਨਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਕਾਯੇਨ ਵਸਂ ਵਤ੍ਤੇਤਿ ਨਾਮਂ. ਸੇਸਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਕਾਯੇਨ ਵਸਂ ਵਤ੍ਤਨਾਯ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਯਂ ਤਾਵ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਾ ਇਦ੍ਧਿ.

੩੯੮. ਵਿਕੁਬ੍ਬਨਾਯ ਪਨ ਮਨੋਮਯਾਯ ਚ ਇਦਂ ਨਾਨਾਕਰਣਂ. ਵਿਕੁਬ੍ਬਨਂ ਤਾਵ ਕਰੋਨ੍ਤੇਨ ‘‘ਸੋ ਪਕਤਿਵਣ੍ਣਂ ਵਿਜਹਿਤ੍ਵਾ ਕੁਮਾਰਕਵਣ੍ਣਂ ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਨਾਗਵਣ੍ਣਂ ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਸੁਪਣ੍ਣਵਣ੍ਣਂ ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਅਸੁਰਵਣ੍ਣਂ ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਇਨ੍ਦਵਣ੍ਣਂ ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਦੇਵਵਣ੍ਣਂ ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਣ੍ਣਂ ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਸਮੁਦ੍ਦਵਣ੍ਣਂ ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਪਬ੍ਬਤਵਣ੍ਣਂ ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਸੀਹਵਣ੍ਣਂ ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਬ੍ਯਗ੍ਘਵਣ੍ਣਂ ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਦੀਪਿਵਣ੍ਣਂ ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਹਤ੍ਥਿਮ੍ਪਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਅਸ੍ਸਮ੍ਪਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਰਥਮ੍ਪਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਪਤ੍ਤਿਮ੍ਪਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਵਿਵਿਧਮ੍ਪਿ ਸੇਨਾਬ੍ਯੂਹਂ ਦਸ੍ਸੇਤੀ’’ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੩.੧੩) ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਕੁਮਾਰਕਵਣ੍ਣਾਦੀਸੁ ਯਂ ਯਂ ਆਕਙ੍ਖਤਿ, ਤਂ ਤਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਬ੍ਬਂ. ਅਧਿਟ੍ਠਹਨ੍ਤੇਨ ਚ ਪਥਵੀਕਸਿਣਾਦੀਸੁ ਅਞ੍ਞਤਰਾਰਮ੍ਮਣਤੋ ਅਭਿਞ੍ਞਾਪਾਦਕਜ੍ਝਾਨਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕੁਮਾਰਕਵਣ੍ਣੋ ਆਵਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬੋ. ਆਵਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਕਮ੍ਮਾਵਸਾਨੇ ਪੁਨ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਏਵਰੂਪੋ ਨਾਮ ਕੁਮਾਰਕੋ ਹੋਮੀਤਿ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਬ੍ਬਂ. ਸਹ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਚਿਤ੍ਤੇਨ ਕੁਮਾਰਕੋ ਹੋਤਿ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਵਿਯ (ਚੂਲ਼ਵ. ੩੩੩). ਏਸ ਨਯੋ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ.

ਹਤ੍ਥਿਮ੍ਪਿ ਦਸ੍ਸੇਤੀਤਿਆਦਿ ਪਨੇਤ੍ਥ ਬਹਿਦ੍ਧਾਪਿ ਹਤ੍ਥਿਆਦਿਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਹਤ੍ਥੀ ਹੋਮੀਤਿ ਅਨਧਿਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਹਤ੍ਥੀ ਹੋਤੂਤਿ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਬ੍ਬਂ, ਅਸ੍ਸਾਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋਤਿ. ਅਯਂ ਵਿਕੁਬ੍ਬਨਾ ਇਦ੍ਧਿ.

੩੯੯. ਮਨੋਮਯਂ ਕਾਤੁਕਾਮੋ ਪਨ ਪਾਦਕਜ੍ਝਾਨਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਕਾਯਂ ਤਾਵ ਆਵਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਸੁਸਿਰੋ ਹੋਤੂਤਿ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਿ, ਸੁਸਿਰੋ ਹੋਤਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ ਅਞ੍ਞਂ ਕਾਯਂ ਆਵਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ ਅਞ੍ਞੋ ਕਾਯੋ ਹੋਤੂਤਿ. ਸੋ ਤਂ ਮੁਞ੍ਜਮ੍ਹਾ ਈਸਿਕਂ ਵਿਯ ਕੋਸਿਯਾ ਅਸਿਂ ਵਿਯ ਕਰਣ੍ਡਾਯ ਅਹਿਂ ਵਿਯ ਚ ਅਬ੍ਬਾਹਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਇਧ ਭਿਕ੍ਖੁ ਇਮਮ੍ਹਾ ਕਾਯਾ ਅਞ੍ਞਂ ਕਾਯਂ ਅਭਿਨਿਮ੍ਮਿਨਾਤਿ ਰੂਪਿਂ ਮਨੋਮਯਂ ਸਬ੍ਬਙ੍ਗਪਚ੍ਚਙ੍ਗਿਂ ਅਹੀਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਪੁਰਿਸੋ ਮੁਞ੍ਜਮ੍ਹਾ ਈਸਿਕਂ ਪਵਾਹੇਯ੍ਯ, ਤਸ੍ਸ ਏਵਮਸ੍ਸ ਅਯਂ ਮੁਞ੍ਜੋ ਅਯਂ ਈਸਿਕਾ, ਅਞ੍ਞੋ ਮੁਞ੍ਜੋ ਅਞ੍ਞਾ ਈਸਿਕਾ, ਮੁਞ੍ਜਮ੍ਹਾਤ੍ਵੇਵ ਈਸਿਕਾ ਪਵਾਲ਼੍ਹਾ’’ਤਿਆਦਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੩.੧੪). ਏਤ੍ਥ ਚ ਯਥਾ ਈਸਿਕਾਦਯੋ ਮੁਞ੍ਜਾਦੀਹਿ ਸਦਿਸਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਮਨੋਮਯਰੂਪਂ ਇਦ੍ਧਿਮਤਾਸਦਿਸਮੇਵ ਹੋਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਏਤਾ ਉਪਮਾ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ. ਅਯਂ ਮਨੋਮਯਾ ਇਦ੍ਧਿ.

ਇਤਿ ਸਾਧੁਜਨਪਾਮੋਜ੍ਜਤ੍ਥਾਯ ਕਤੇ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੇ

ਇਦ੍ਧਿਵਿਧਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਨਾਮ

ਦ੍ਵਾਦਸਮੋ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ.