੬. ਆਖ੍ਯਾਤਕਣ੍ਡ

ਭੂਵਾਦਿਗਣ

ਵਿਭਤ੍ਤਿਵਿਧਾਨ

ਅਥ ਆਖ੍ਯਾਤਵਿਭਤ੍ਤਿਯੋ ਕ੍ਰਿਯਾਵਾਚੀਹਿ ਧਾਤੂਹਿ ਪਰਾ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤੇ.

ਤਤ੍ਥ ਕ੍ਰਿਯਂ ਆਚਿਕ੍ਖਤੀਤਿ ਆਖ੍ਯਾਤਂ, ਕ੍ਰਿਯਾਪਦਂ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ‘‘ਕਾਲਕਾਰਕਪੁਰਿਸਪਰਿਦੀਪਕਂ ਕ੍ਰਿਯਾਲਕ੍ਖਣਮਾਖ੍ਯਾਤਿਕ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਕਾਲੋਤਿ ਅਤੀਤਾਦਯੋ, ਕਾਰਕਮਿਤਿ ਕਮ੍ਮਕਤ੍ਤੁਭਾਵਾ, ਪੁਰਿਸਾਤਿ ਪਠਮਮਜ੍ਝਿਮੁਤ੍ਤਮਾ, ਕ੍ਰਿਯਾਤਿ ਗਮਨਪਚਨਾਦਿਕੋ ਧਾਤ੍ਵਤ੍ਥੋ, ਕ੍ਰਿਯਾਲਕ੍ਖਣਂ ਸਞ੍ਞਾਣਂ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਕ੍ਰਿਯਾਲਕ੍ਖਣਂ, ਅਤਿਲਿਙ੍ਗਞ੍ਚ.

ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਚੇਤਂ –

‘‘ਯਂ ਤਿਕਾਲਂ ਤਿਪੁਰਿਸਂ, ਕ੍ਰਿਯਾਵਾਚਿ ਤਿਕਾਰਕਂ;

ਅਤਿਲਿਙ੍ਗਂ ਦ੍ਵਿਵਚਨਂ, ਤਦਾਖ੍ਯਾਤਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ.

ਕਾਲਾਦਿਵਸੇਨ ਧਾਤ੍ਵਤ੍ਥਂ ਵਿਭਜਨ੍ਤੀਤਿ ਵਿਭਤ੍ਤਿਯੋ, ਤ੍ਯਾਦਯੋ, ਤਾ ਪਨ ਵਤ੍ਤਮਾਨਾ ਪਞ੍ਚਮੀ ਸਤ੍ਤਮੀ ਪਰੋਕ੍ਖਾਹਿਯ੍ਯਤ੍ਤਨੀ ਅਜ੍ਜਤਨੀ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ ਕਾਲਾਤਿਪਤ੍ਤਿ ਚਾਤਿ ਅਟ੍ਠਵਿਧਾ ਭਵਨ੍ਤਿ.

ਕ੍ਰਿਯਂ ਧਾਰੇਨ੍ਤੀਤਿ ਧਾਤਵੋ, ਭੂਵਾਦਯੋ, ਖਾਦਿਧਾਤੁਪ੍ਪਚ੍ਚਯਨ੍ਤਾ ਚ, ਤੇ ਪਨ ਅਤ੍ਥਵਸਾ ਦ੍ਵਿਧਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਸਕਮ੍ਮਕਾ, ਅਕਮ੍ਮਕਾ ਚਾਤਿ. ਤਤ੍ਰ ਸਕਮ੍ਮਕਾ ਯੇ ਧਾਤਵੋਕਮ੍ਮਾਪੇਕ੍ਖਂ ਕ੍ਰਿਯਂ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਯਥਾ – ਕਟਂ ਕਰੋਤਿ, ਗਾਮਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਓਦਨਂ ਪਚਤੀਤਿਆਦਯੋ, ਅਕਮ੍ਮਕਾ ਯੇ ਕਮ੍ਮਨਿਰਪੇਕ੍ਖਂ ਕ੍ਰਿਯਂ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਯਥਾ – ਅਚ੍ਛਤਿ, ਸੇਤਿ, ਤਿਟ੍ਠਤੀਤਿਆਦਯੋ.

ਤੇ ਪਨ ਸਤ੍ਤਵਿਧਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਵਿਕਰਣਪ੍ਪਚ੍ਚਯਭੇਦੇਨ, ਕਥਂ? ਅਵਿਕਰਣਾ ਭੂਵਾਦਯੋ. ਨਿਗ੍ਗਹੀਤਪੁਬ੍ਬਕਅਵਿਕਰਣਾ ਰੁਧਾਦਯੋ, ਯਵਿਕਰਣਾ ਦਿਵਾਦਯੋ, ਣੁਣਾ ਉਣਾਵਿਕਰਣਾ ਸ੍ਵਾਦਯੋ, ਨਾਪ੍ਪਣ੍ਹਾਵਿਕਰਣਾ ਕਿਯਾਦਯੋ, ਓਯਿਰਵਿਕਰਣਾ ਤਨਾਦਯੋ, ਸਕਤ੍ਥੇ ਣੇ ਣਯਨ੍ਤਾ ਚੁਰਾਦਯੋਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਪਠਮਂ ਅਵਿਕਰਣੇਸੁ ਭੂਵਾਦੀਸੁ ਧਾਤੂਸੁ ਪਠਮਭੂਤਾ ਅਕਮ੍ਮਕਾ ਭੂਇਚ੍ਚੇਤਸ੍ਮਾ ਧਾਤੁਤੋ ਤ੍ਯਾਦਯੋ ਪਰਾ ਯੋਜੀਯਨ੍ਤੇ.

ਭੂਸਤ੍ਤਾਯਂ, ‘‘ਭੂ’’ਇਚ੍ਚਯਂ ਧਾਤੁ ਸਤ੍ਤਾਯਮਤ੍ਥੇ ਵਤ੍ਤਤੇ, ਕ੍ਰਿਯਾਸਾਮਞ੍ਞਭੂਤੇ ਭਵਨੇ ਵਤ੍ਤਤੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

‘‘ਭੂ’’ਇਤਿ ਠਿਤੇ –

੪੨੪. ਭੂਵਾਦਯੋ ਧਾਤਵੋ.

ਭੂਇਚ੍ਚੇਵਮਾਦਯੋ ਯੇ ਕ੍ਰਿਯਾਵਾਚਿਨੋ ਸਦ੍ਦਗਣਾ, ਤੇ ਧਾਤੁਸਞ੍ਞਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਭੂ ਆਦਿ ਯੇਸਂ ਤੇ ਭੂਵਾਦਯੋ, ਅਥ ਵਾ ਭੂਵਾ ਆਦੀ ਪਕਾਰਾ ਯੇਸਂ ਤੇ ਭੂਵਾਦਯੋ.

ਭੂਵਾਦੀਸੁ ਵਕਾਰੋਯਂ, ਞੇਯ੍ਯੋ ਆਗਮਸਨ੍ਧਿਜੋ;

ਭੂਵਾਪ੍ਪਕਾਰਾ ਵਾ ਧਾਤੂ, ਸਕਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਕਤ੍ਥਤੋ.

‘‘ਕ੍ਵਚਿ ਧਾਤੂ’’ਤਿਆਦਿਤੋ ‘‘ਕ੍ਵਚੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਤੇ.

੪੨੫. ਧਾਤੁਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਲੋਪੋਨੇਕਸ੍ਸਰਸ੍ਸ.

ਅਨੇਕਸ੍ਸਰਸ੍ਸ ਧਾਤੁਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤੋ ਕ੍ਵਚਿ ਲੋਪੋ ਹੋਤਿ.

ਕ੍ਵਚਿਗ੍ਗਹਣਂ ‘‘ਮਹੀਯਤਿ ਸਮਥੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਨਿਵਤ੍ਤਨਤ੍ਥਂ, ਇਤਿ ਅਨੇਕਸ੍ਸਰਤ੍ਤਾਭਾਵਾ ਇਧ ਧਾਤ੍ਵਨ੍ਤਲੋਪੋ ਨ ਹੋਤਿ.

ਤਤੋ ਧਾਤ੍ਵਾਧਿਕਾਰਵਿਹਿਤਾਨੇਕਪ੍ਪਚ੍ਚਯਪ੍ਪਸਙ੍ਗੇ ‘‘ਵਤ੍ਤਿਚ੍ਛਾਨੁਪੁਬ੍ਬਿਕਾ ਸਦ੍ਦਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤਮਾਨਵਚਨਿਚ੍ਛਾਯਂ –

੪੨੬. ਵਤ੍ਤਮਾਨਾ ਤਿਅਨ੍ਤਿ, ਸਿਥ, ਮਿਮ, ਤੇਅਨ੍ਤੇ, ਸੇਵ੍ਹੇ, ਏਮ੍ਹੇ.

ਤ੍ਯਾਦਯੋ ਦ੍ਵਾਦਸ ਵਤ੍ਤਮਾਨਾਸਞ੍ਞਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਤ੍ਯਾਦੀਨਂ ਵਤ੍ਤਮਾਨਤ੍ਥਵਿਸਯਤ੍ਤਾ ਵਤ੍ਤਮਾਨਾਸਞ੍ਞਾ.

੪੨੭. ਕਾਲੇ.

ਅਯਮਧਿਕਾਰੋ.

ਇਤੋ ਪਰਂ ਤ੍ਯਾਦਿਵਿਭਤ੍ਤਿਵਿਧਾਨੇ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਵਤ੍ਤਤੇ.

੪੨੮. ਵਤ੍ਤਮਾਨਾ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ.

ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਕਾਲੇ ਗਮ੍ਯਮਾਨੇ ਵਤ੍ਤਮਾਨਾਵਿਭਤ੍ਤਿ ਹੋਤਿ, ਕਾਲੋਤਿ ਚੇਤ੍ਥ ਕ੍ਰਿਯਾ, ਕਰਣਂ ਕਾਰੋ, ਰਕਾਰਸ੍ਸ ਲਕਾਰੋ, ਕਾਲੋ.

ਤਸ੍ਮਾ –

ਕ੍ਰਿਯਾਯ ਗਮ੍ਯਮਾਨਾਯ, ਵਿਭਤ੍ਤੀਨਂ ਵਿਧਾਨਤੋ;

ਧਾਤੂਹੇਵ ਭਵਨ੍ਤੀਤਿ, ਸਿਦ੍ਧਂ ਤ੍ਯਾਦਿਵਿਭਤ੍ਤਿਯੋ.

ਇਧ ਪਨ ਕਾਲਸ੍ਸ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਣਤ੍ਤਿਪਰਿਕਪ੍ਪਕਾਲਾਭਿਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਛਧਾ ਭਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ‘‘ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ’’ਤਿ ਵਿਸੇਸੇਤਿ. ਤਂ ਤਂ ਕਾਰਣਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਭਾਵੋ, ਨ ਤਾਵ ਅਤੀਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸਮੀਪੇਪਿ, ਤਬ੍ਬੋਹਾਰੂਪਚਾਰਤੋ;

ਵਤ੍ਤਮਾਨਾ ਅਤੀਤੇਪਿ, ਤਂਕਾਲਵਚਨਿਚ੍ਛਯਾਤਿ.

ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਵਤ੍ਤਮਾਨਾਵਿਭਤ੍ਤਿਂ ਕਤ੍ਵਾ, ਤਸ੍ਸਾ ਠਾਨਾਨਿਯਮੇ ‘‘ਧਾਤੁਲਿਙ੍ਗੇਹਿ ਪਰਾ ਪਚ੍ਚਯਾ’’ਤਿ ਪਰਿਭਾਸਤੋ ਧਾਤੁਤੋ ਪਰਂ ਵਤ੍ਤਮਾਨਪ੍ਪਚ੍ਚਯੇ ਕਤ੍ਵਾ, ਤੇਸਮਨਿਯਮਪ੍ਪਸਙ੍ਗੇਸਤਿ ‘‘ਵਤ੍ਤਿਚ੍ਛਾਨੁਪੁਬ੍ਬਿਕਾ ਸਦ੍ਦਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਪਰਸ੍ਸਪਦਵਚਨਿਚ੍ਛਾਯਂ –

੪੨੯. ਅਥ ਪੁਬ੍ਬਾਨਿ ਵਿਭਤ੍ਤੀਨਂ ਛ ਪਰਸ੍ਸਪਦਾਨਿ.

ਅਥ ਤਦ੍ਧਿਤਾਨਨ੍ਤਰਂ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾਨਂ ਸਬ੍ਬਾਸਂ ਵਤ੍ਤਮਾਨਾਦੀਨਂ ਅਟ੍ਠਵਿਧਾਨਂ ਵਿਭਤ੍ਤੀਨਂ ਯਾਨਿ ਯਾਨਿ ਪੁਬ੍ਬਕਾਨਿ ਛ ਪਦਾਨਿ, ਤਾਨਿ ਤਾਨਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਅਟ੍ਠਚਤ੍ਤਾਲੀਸਮਤ੍ਤਾਨਿ ਪਰਸ੍ਸਪਦਸਞ੍ਞਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿਆਦਿਮ੍ਹਿ ਛਨ੍ਨਂ ਪਰਸ੍ਸਪਦਸਞ੍ਞਾ, ਪਰਸ੍ਸਤ੍ਥਾਨਿ ਪਦਾਨਿ ਪਰਸ੍ਸਪਦਾਨਿ, ਤਬ੍ਬਾਹੁਲ੍ਲਤੋ ਤਬ੍ਬੋਹਾਰੋ.

‘‘ਧਾਤੂਹਿ ਣੇ ਣਯ’’ਇਚ੍ਚਾਦਿਤੋ ‘‘ਧਾਤੂਹੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਮਾਨੇ –

੪੩੦. ਕਤ੍ਤਰਿ ਪਰਸ੍ਸਪਦਂ.

ਕਤ੍ਤਰਿਕਾਰਕੇ ਅਭਿਧੇਯ੍ਯੇ ਸਬ੍ਬਧਾਤੂਹਿ ਪਰਸ੍ਸਪਦਂ ਹੋਤੀਤਿ ਪਰਸ੍ਸਪਦਂ ਕਤ੍ਵਾ, ਤਸ੍ਸਾਪ੍ਯਨਿਯਮਪ੍ਪਸਙ੍ਗੇ ਵਤ੍ਤਿਚ੍ਛਾਵਸਾ –

ਵਿਪਰਿਣਾਮੇਨ ‘‘ਪਰਸ੍ਸਪਦਾਨਂ, ਅਤ੍ਤਨੋਪਦਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਵਤ੍ਤਤੇ.

੪੩੧. ਦ੍ਵੇ ਦ੍ਵੇ ਪਠਮਮਜ੍ਝਿਮੁਤ੍ਤਮਪੁਰਿਸਾ.

ਤਾਸਂ ਵਿਭਤ੍ਤੀਨਂ ਪਰਸ੍ਸਪਦਾਨ’ਮਤ੍ਤਨੋਪਦਾਨਞ੍ਚ ਦ੍ਵੇ ਦ੍ਵੇ ਵਚਨਾਨਿ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਪਠਮਮਜ੍ਝਿਮੁਤ੍ਤਮਪੁਰਿਸਸਞ੍ਞਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤਂ ਯਥਾ? ਤਿ ਅਨ੍ਤਿਇਤਿ ਪਠਮਪੁਰਿਸਾ, ਸਿ ਥਇਤਿ ਮਜ੍ਝਿਮਪੁਰਿਸਾ, ਮਿ ਮਇਤਿ ਉਤ੍ਤਮਪੁਰਿਸਾ. ਅਤ੍ਤਨੋਪਦੇਸੁਪਿ ਤੇ ਅਨ੍ਤੇਇਤਿ ਪਠਮਪੁਰਿਸਾ, ਸੇ ਵ੍ਹੇਇਤਿ ਮਜ੍ਝਿਮਪੁਰਿਸਾ, ਏ ਮ੍ਹੇਇਤਿ ਉਤ੍ਤਮਪੁਰਿਸਾ. ਏਵਂ ਸੇਸਾਸੁ ਸਤ੍ਤਸੁ ਵਿਭਤ੍ਤੀਸੁਪਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਅਟ੍ਠਵਿਭਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਛਨ੍ਨਵੁਤਿਵਿਧੇ ਆਖ੍ਯਾਤਪਦੇ ਦ੍ਵਤ੍ਤਿਂਸ ਦ੍ਵਤ੍ਤਿਂਸ ਪਠਮਮਜ੍ਝਿਮਉਤ੍ਤਮਪੁਰਿਸਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਵਤ੍ਤਮਾਨਪਰਸ੍ਸਪਦਾਦਿਮ੍ਹਿ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਪਠਮਪੁਰਿਸਸਞ੍ਞਾ.

੪੩੨. ਨਾਮਮ੍ਹਿ ਪਯੁਜ੍ਜਮਾਨੇਪਿਤੁਲ੍ਯਾਧਿਕਰਣੇ ਪਠਮੋ.

ਤੁਮ੍ਹਾਮ੍ਹਸਦ੍ਦਵਜ੍ਜਿਤੇ ਤੁਲ੍ਯਾਧਿਕਰਣਭੂਤੇ ਸਾਧਕਵਾਚਕੇ ਨਾਮਮ੍ਹਿ ਪਯੁਜ੍ਜਮਾਨੇਪਿ ਅਪ੍ਪਯੁਜ੍ਜਮਾਨੇਪਿ ਧਾਤੂਹਿ ਪਠਮਪੁਰਿਸੋ ਹੋਤੀਤਿ ਪਠਮਪੁਰਿਸਂ ਕਤ੍ਵਾ, ਤਸ੍ਸਾਪ੍ਯਨਿਯਮਪ੍ਪਸਙ੍ਗੇ ਕ੍ਰਿਯਾਸਾਧਕਸ੍ਸ ਕਤ੍ਤੁਨੋ ਏਕਤ੍ਤੇ ਵਤ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛਿਤੇ ‘‘ਏਕਮ੍ਹਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ ਏਕਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਮਾਨਪਰਸ੍ਸਪਦਪਠਮਪੁਰਿਸੇਕਵਚਨਂ ਤਿ.

‘‘ਪਰੋ, ਪਚ੍ਚਯੋ, ਧਾਤੂ’’ਤਿ ਚ ਅਧਿਕਾਰੋ, ‘‘ਯਥਾ ਕਤ੍ਤਰਿ ਚਾ’’ਤਿ ਇਤੋ ‘‘ਕਤ੍ਤਰੀ’’ਤਿ ਵਿਕਰਣਪ੍ਪਚ੍ਚਯਵਿਧਾਨੇ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਵਤ੍ਤਤੇ.

੪੩੩. ਭੂਵਾਦਿਤੋ ਅ.

ਭੂਇਚ੍ਚੇਵਮਾਦਿਤੋ ਧਾਤੁਗਣਤੋ ਪਰੋ ਅਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ ਕਤ੍ਤਰਿ ਵਿਹਿਤੇਸੁ ਵਿਭਤ੍ਤਿਪ੍ਪਚ੍ਚਯੇਸੁ ਪਰੇਸੁ. ਸਬ੍ਬਧਾਤੁਕਮ੍ਹਿਯੇਵਾਯਮਿਸ੍ਸਤੇ.

‘‘ਅਸਂਯੋਗਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਵੁਦ੍ਧੀ’’ਤਿ ਚ ਵਤ੍ਤਤੇ.

੪੩੪. ਅਞ੍ਞੇਸੁ ਚ.

ਕਾਰਿਤਤੋ ਅਞ੍ਞੇਸੁ ਪਚ੍ਚਯੇਸੁ ਅਸਂਯੋਗਨ੍ਤਾਨਂ ਧਾਤੂਨਂ ਵੁਦ੍ਧਿ ਹੋਤਿ. ਚਗ੍ਗਹਣੇਨ ਣੁਪ੍ਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸਾਪਿ ਵੁਦ੍ਧਿ ਹੋਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ‘‘ਘਟਾਦੀਨਂ ਵਾ’’ਤਿ ਇਤੋ ਵਾਸਦ੍ਦੋ ਅਨੁਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬੋ, ਸੋ ਚ ਵਵਤ੍ਥਿਤਵਿਭਾਸਤ੍ਥੋ. ਤੇਨ –

ਇਵਣ੍ਣੁਵਣ੍ਣਨ੍ਤਾਨਞ੍ਚ, ਲਹੂਪਨ੍ਤਾਨ ਧਾਤੁਨਂ;

ਇਵਣ੍ਣੁਵਣ੍ਣਾਨਮੇਵ, ਵੁਦ੍ਧਿ ਹੋਤਿ ਪਰਸ੍ਸ ਨ.

ਯੁਵਣ੍ਣਾਨਮ੍ਪਿ ਯ ਣੁ ਣਾ-ਨਾਨਿਟ੍ਠਾਦੀਸੁ ਵੁਦ੍ਧਿ ਨ;

ਤੁਦਾਦਿਸ੍ਸਾਵਿਕਰਣੇ, ਨ ਛੇਤ੍ਵਾਦੀਸੁ ਵਾ ਸਿਯਾ.

ਤਸ੍ਸਾਪ੍ਯਨਿਯਮਪ੍ਪਸਙ੍ਗੇ – ‘‘ਅਯੁਵਣ੍ਣਾਨਞ੍ਚਾਯੋ ਵੁਦ੍ਧੀ’’ਤਿ ਪਰਿਭਾਸਤੋ ਊਕਾਰਸ੍ਸੋਕਾਰੋ ਵੁਦ੍ਧਿ.

ਵਿਪਰਿਣਾਮੇਨ ‘‘ਧਾਤੂਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਤੇ.

੪੩੫. ਓ ਅਵ ਸਰੇ.

ਓਕਾਰਸ੍ਸ ਧਾਤ੍ਵਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸਰੇ ਪਰੇ ਅਵਾਦੇਸੋ ਹੋਤਿ. ‘‘ਸਰਲੋਪੋ ਮਾਦੇਸ’’ਇਚ੍ਚਾਦਿਨਾ ਸਰਲੋਪਾਦਿਮ੍ਹਿ ਕਤੇ ‘‘ਨਯੇ ਪਰਂ ਯੁਤ੍ਤੇ’’ਤਿ ਪਰਨਯਨਂ ਕਾਤਬ੍ਬਂ.

ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਸਾਧੁ ਭਵਤਿ, ਸਾ ਕਞ੍ਞਾ ਸਾਧੁ ਭਵਤਿ, ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਾਧੁ ਭਵਤਿ.

ਏਤ੍ਥ ਹਿ –

ਕਤ੍ਤੁਨੋਭਿਹਿਤਤ੍ਤਾਵ, ਆਖ੍ਯਾਤੇਨ ਨ ਕਤ੍ਤਰਿ;

ਤਤਿਯਾ ਪਠਮਾ ਹੋਤਿ, ਲਿਙ੍ਗਤ੍ਥਂ ਪਨਪੇਕ੍ਖਿਯ.

ਸਤਿਪਿ ਕ੍ਰਿਯਾਯੇਕਤ੍ਤੇ ਕਤ੍ਤੂਨਂ ਬਹੁਤ੍ਤਾ ‘‘ਬਹੁਮ੍ਹਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ ਬਹੁਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਮਾਨਪਰਸ੍ਸਪਦਪਠਮਪੁਰਿਸਬਹੁਵਚਨਂ ਅਨ੍ਤਿ, ਪੁਰੇ ਵਿਯ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਵੁਦ੍ਧਿਅਵਾਦੇਸਾ, ਸਰਲੋਪਾਦਿ. ਤੇ ਪੁਰਿਸਾ ਭਵਨ੍ਤਿ, ਅਪ੍ਪਯੁਜ੍ਜਮਾਨੇਪਿ ਭਵਤਿ, ਭਵਨ੍ਤਿ.

‘‘ਪਯੁਜ੍ਜਮਾਨੇਪਿ, ਤੁਲ੍ਯਾਧਿਕਰਣੇ’’ਤਿ ਚ ਵਤ੍ਤਤੇ.

੪੩੬. ਤੁਮ੍ਹੇ ਮਜ੍ਝਿਮੋ.

ਤੁਲ੍ਯਾਧਿਕਰਣਭੂਤੇ ਤੁਮ੍ਹਸਦ੍ਦੇ ਪਯੁਜ੍ਜਮਾਨੇਪਿ ਅਪ੍ਪਯੁਜ੍ਜਮਾਨੇਪਿ ਧਾਤੂਹਿ ਮਜ੍ਝਿਮਪੁਰਿਸੋ ਹੋਤੀਤਿ ਵਤ੍ਤਮਾਨਪਰਸ੍ਸਪਦਮਜ੍ਝਿਮਪੁਰਿਸੇਕਵਚਨਂਸਿ, ਸੇਸਂ ਪੁਰਿਮਸਮਂ. ਤ੍ਵਂ ਭਵਸਿ, ਤੁਮ੍ਹੇ ਭਵਥ, ਅਪ੍ਪਯੁਜ੍ਜਮਾਨੇਪਿ ਭਵਸਿ, ਭਵਥ.

ਤੁਲ੍ਯਾਧਿਕਰਣੇਤਿ ਕਿਮਤ੍ਥਂ? ਤਯਾ ਪਚ੍ਚਤੇ ਓਦਨੋ.

ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵਾਧਿਕਾਰੇ –

੪੩੭. ਅਮ੍ਹੇ ਉਤ੍ਤਮੋ.

ਤੁਲ੍ਯਾਧਿਕਰਣਭੂਤੇ ਅਮ੍ਹਸਦ੍ਦੇ ਪਯੁਜ੍ਜਮਾਨੇਪਿ ਅਪ੍ਪਯੁਜ੍ਜਮਾਨੇਪਿ ਧਾਤੂਹਿ ਉਤ੍ਤਮਪੁਰਿਸੋ ਹੋਤੀਤਿ ਵਤ੍ਤਮਾਨਪਰਸ੍ਸਪਦਉਤ੍ਤਮਪੁਰਿਸੇਕਵਚਨਂ ਮਿ, ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਵੁਦ੍ਧਿਅਵਾਦੇਸਾ.

੪੩੮. ਅਕਾਰੋ ਦੀਘਂ ਹਿਮਿਮੇਸੁ.

ਅਕਾਰੋ ਦੀਘਮਾਪਜ੍ਜਤੇ ਹਿਮਿਮਇਚ੍ਚੇਤਾਸੁ ਵਿਭਤ੍ਤੀਸੁ. ਅਹਂ ਭਵਾਮਿ, ਮਯਂ ਭਵਾਮ. ਭਵਾਮਿ, ਭਵਾਮ.

‘‘ਵਿਭਤ੍ਤੀਨਂ, ਛਾ’’ਤਿ ਚ ਵਤ੍ਤਤੇ.

੪੩੯. ਪਰਾਣ੍ਯਤ੍ਤਨੋਪਦਾਨਿ.

ਸਬ੍ਬਾਸਂ ਵਤ੍ਤਮਾਨਾਨਂ ਅਟ੍ਠਵਿਧਾਨਂ ਵਿਭਤ੍ਤੀਨਂ ਯਾਨਿ ਯਾਨਿ ਪਰਾਨਿ ਛ ਪਦਾਨਿ, ਤਾਨਿ ਤਾਨਿ ਅਤ੍ਤਨੋਪਦਸਞ੍ਞਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਤੇਆਦੀਨਂ ਅਤ੍ਤਨੋਪਦਸਞ੍ਞਾ.

‘‘ਧਾਤੂਹਿ, ਅਤ੍ਤਨੋਪਦਾਨੀ’’ਤਿ ਚ ਵਤ੍ਤਤੇ.

੪੪੦. ਕਤ੍ਤਰਿ ਚ.

ਕਤ੍ਤਰਿ ਚ ਕਾਰਕੇ ਅਭਿਧੇਯ੍ਯੇ ਧਾਤੂਹਿ ਅਤ੍ਤਨੋਪਦਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਚਗ੍ਗਹਣਂ ਕਤ੍ਥਚਿ ਨਿਵਤ੍ਤਨਤ੍ਥਂ, ਸੇਸਂ ਪਰਸ੍ਸਪਦੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਭਵਤੇ, ਭਵਨ੍ਤੇ, ਭਵਸੇ, ਭਵਵ੍ਹੇ, ਭਵੇ, ਭਵਾਮ੍ਹੇ.

ਪਚ ਪਾਕੇ, ਧਾਤੁਸਞ੍ਞਾਯਂ ਧਾਤ੍ਵਨ੍ਤਲੋਪੋ, ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਤ੍ਯਾਦ੍ਯੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ, ਇਵਣ੍ਣੁਵਣ੍ਣਾਨਮਭਾਵਾ ਵੁਦ੍ਧਿਅਭਾਵੋਵੇਤ੍ਥ ਵਿਸੇਸੋ. ਸੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਓਦਨਂ ਪਚਤਿ, ਪਚਨ੍ਤਿ, ਪਚਸਿ, ਪਚਥ, ਪਚਾਮਿ, ਪਚਾਮ, ਸੋ ਓਦਨਂ ਪਚਤੇ, ਤੇ ਪਚਨ੍ਤੇ, ਤ੍ਵਂ ਪਚਸੇ, ਤੁਮ੍ਹੇ ਪਚਵ੍ਹੇ, ਅਹਂ ਪਚੇ, ਮਯਂ ਪਚਾਮ੍ਹੇ.

ਪਠਮਪੁਰਿਸਾਦੀਨਮੇਕਜ੍ਝਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਪ੍ਪਸਙ੍ਗੇ ਪਰਿਭਾਸਮਾਹ –

੪੪੧. ਸਬ੍ਬੇਸਮੇਕਾਭਿਧਾਨੇ ਪਰੋ ਪੁਰਿਸੋ.

ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਪਠਮਮਜ੍ਝਿਮਾਨਂ, ਪਠਮੁਤ੍ਤਮਾਨਂ, ਮਜ੍ਝਿਮੁਤ੍ਤਮਾਨਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਵਾ ਪੁਰਿਸਾਨਂ ਏਕਤੋਭਿਧਾਨੇ ਕਾਤਬ੍ਬੇ ਪਰੋ ਪੁਰਿਸੋ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ. ਏਕਕਾਲਾਨਮੇਵਾਭਿਧਾਨੇ ਚਾਯਂ. ਸੋ ਚ ਪਚਤਿ, ਤ੍ਵਞ੍ਚ ਪਚਸੀਤਿ ਪਰਿਯਾਯਪ੍ਪਸਙ੍ਗੇ ਤੁਮ੍ਹੇ ਪਚਥਾਤਿ ਭਵਤਿ. ਏਵਂ ਸੋ ਚ ਪਚਤਿ, ਅਹਞ੍ਚ ਪਚਾਮੀਤਿ ਮਯਂ ਪਚਾਮ, ਤਥਾ ਤ੍ਵਞ੍ਚ ਪਚਸਿ, ਅਹਞ੍ਚ ਪਚਾਮਿ, ਮਯਂ ਪਚਾਮ, ਸੋ ਚ ਪਚਤਿ, ਤ੍ਵਞ੍ਚ ਪਚਸਿ, ਅਹਞ੍ਚ ਪਚਾਮਿ, ਮਯਂ ਪਚਾਮ. ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ.

ਏਕਾਭਿਧਾਨੇਤਿ ਕਿਮਤ੍ਥਂ? ‘‘ਸੋ ਚ ਪਚਤਿ, ਤ੍ਵਞ੍ਚ ਪਚਿਸ੍ਸਸਿ, ਅਹਂ ਪਚਿਂ’’ ਏਤ੍ਥ ਭਿਨ੍ਨਕਾਲਤ੍ਤਾ ‘‘ਮਯਂ ਪਚਿਮ੍ਹਾ’’ਤਿ ਨ ਭਵਤਿ.

ਗਮੁ ਸਪ੍ਪ ਗਤਿਮ੍ਹਿ, ਪੁਰੇ ਵਿਯ ਧਾਤੁਸਞ੍ਞਾਯਂ ਧਾਤ੍ਵਨ੍ਤਲੋਪੋ.

ਕਤ੍ਤਰਿ ਤ੍ਯਾਦ੍ਯੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ.

੪੪੨. ਗਮਿਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਚ੍ਛੋ ਵਾ ਸਬ੍ਬਾਸੁ.

ਗਮੁਇਚ੍ਚੇਤਸ੍ਸ ਧਾਤੁਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਮਕਾਰੋ ਚ੍ਛੋ ਹੋਤਿ ਵਾ ਸਬ੍ਬਾਸੁ ਵਿਭਤ੍ਤੀਸੁ, ਸਬ੍ਬਗ੍ਗਹਣੇਨ ਮਾਨਨ੍ਤ ਯ ਕਾਰਿਤਪ੍ਪਚ੍ਚਯੇਸੁ ਚ. ਵਵਤ੍ਥਿਤਵਿਭਾਸਤ੍ਥੋਯਂ ਵਾਸਦ੍ਦੋ. ਤੇਨਾਯਂ –

ਵਿਧਿਂ ਨਿਚ੍ਚਞ੍ਚ ਵਾਸਦ੍ਦੋ, ਮਾਨ’ਨ੍ਤੇਸੁ ਤੁ ਕਤ੍ਤਰਿ;

ਦੀਪੇਤਾਨਿਚ੍ਚਮਞ੍ਞਤ੍ਥ, ਪਰੋਕ੍ਖਾਯਮਸਨ੍ਤਕਂ.

ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਪਰਨਯਨਾਨਿ, ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਗਾਮਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਤੇ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ‘‘ਕ੍ਵਚਿ ਧਾਤੂ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਗਰੁਪੁਬ੍ਬਰਸ੍ਸਤੋ ਪਰਸ੍ਸ ਪਠਮਪੁਰਿਸਬਹੁਵਚਨਸ੍ਸ ਰੇ ਵਾ ਹੋਤਿ, ਗਚ੍ਛਰੇ. ਤ੍ਵਂ ਗਚ੍ਛਸਿ, ਤੁਮ੍ਹੇ ਗਚ੍ਛਥ. ਅਹਂ ਗਚ੍ਛਾਮਿ, ਮਯਂ ਗਚ੍ਛਾਮ.

ਚ੍ਛਾਦੇਸਾਭਾਵੇ ‘‘ਲੋਪਞ੍ਚੇਤ੍ਤਮਕਾਰੋ’’ਤਿ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ ਏਕਾਰੋ. ਗਮੇਤਿ, ਗਮੇਨ੍ਤਿ, ਸਰਲੋਪੋ. ਗਮੇਸਿ, ਗਮੇਥ. ਗਮੇਮਿ, ਗਮੇਮ.

ਅਤ੍ਤਨੋਪਦੇਪਿ ਸੋ ਗਾਮਂ ਗਚ੍ਛਤੇ, ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੇ, ਗਚ੍ਛਰੇ. ਗਚ੍ਛਸੇ, ਗਚ੍ਛਵ੍ਹੇ. ਗਚ੍ਛੇ, ਗਚ੍ਛਾਮ੍ਹੇ.

‘‘ਕੁਤੋ ਨੁ ਤ੍ਵਂ ਆਗਚ੍ਛਸਿ, ਰਾਜਗਹਤੋ ਆਗਚ੍ਛਾਮੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਪਨ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸਮੀਪੇ ਵਤ੍ਤਮਾਨਵਚਨਂ.

‘‘ਵਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਤੇ.

੪੪੩. ਗਮਿਸ੍ਸ ਘਮ੍ਮਂ.

ਗਮੁਇਚ੍ਚੇਤਸ੍ਸ ਧਾਤੁਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸ ਘਮ੍ਮਾਦੇਸੋ ਹੋਤਿ ਵਾ. ਘਮ੍ਮਤਿ, ਘਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਇਚ੍ਚਾਦਿ.

ਭਾਵਕਮ੍ਮੇਸੁ ਪਨ –

੪੪੪. ਅਤ੍ਤਨੋਪਦਾਨਿ ਭਾਵੇ ਚ ਕਮ੍ਮਨਿ.

ਭਾਵੇ ਚ ਕਮ੍ਮਨਿ ਚ ਕਾਰਕੇ ਅਭਿਧੇਯ੍ਯੇ ਅਤ੍ਤਨੋਪਦਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਚਸਦ੍ਦੇਨ ਕਮ੍ਮਕਤ੍ਤਰਿਪਿ. ਭਵਨਂ ਭਾਵੋ, ਸੋ ਚ ਕਾਰਕਨ੍ਤਰੇਨ ਅਸਂਸਟ੍ਠੋ ਕੇਵਲੋ ਭਵਨਲਵਨਾਦਿਕੋ ਧਾਤ੍ਵਤ੍ਥੋ. ਕਰੀਯਤੀਤਿ ਕਮ੍ਮਂ. ਅਕਮ੍ਮਕਾਪਿ ਧਾਤਵੋ ਸੋਪਸਗ੍ਗਾ ਸਕਮ੍ਮਕਾਪਿ ਭਵਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਕਮ੍ਮਨਿ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਾ ਭੂਧਾਤੁਤੋ ਵਤ੍ਤਮਾਨਤ੍ਤਨੋਪਦਪਠਮਪੁਰਿਸੇਕਵਚਨਂ ਤੇ.

‘‘ਧਾਤੂਹਿ ਣੇ ਣਯ’’ਇਚ੍ਚਾਦਿਤੋ ‘‘ਧਾਤੂਹੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਮਾਨੇ –

੪੪੫. ਭਾਵਕਮ੍ਮੇਸੁ ਯੋ.

ਸਬ੍ਬਧਾਤੂਹਿ ਪਰੋ ਭਾਵਕਮ੍ਮੇਸੁ ਯਪ੍ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ. ਅਤ੍ਤਨੋਪਦਵਿਸਯੇਵਾਯਮਿਸ੍ਸਤੇ, ‘‘ਅਞ੍ਞੇਸੁ ਚਾ’’ਤਿ ਸੁਤ੍ਤੇ ਅਨੁਵਤ੍ਤਿਤਵਾਗ੍ਗਹਣੇਨ ਯਪ੍ਪਚ੍ਚਯੇ ਵੁਦ੍ਧਿ ਨ ਭਵਤਿ, ਅਨੁਭੂਯਤੇ ਸੁਖਂ ਦੇਵਦਤ੍ਤੇਨ.

ਆਖ੍ਯਾਤੇਨ ਅਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ, ਤਤਿਯਾ ਹੋਤਿ ਕਤ੍ਤਰਿ;

ਕਮ੍ਮਸ੍ਸਾਭਿਹਿਤਤ੍ਤਾ ਨ, ਦੁਤਿਯਾ ਪਠਮਾਵਿਧ.

ਅਨੁਭੂਯਨ੍ਤੇ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯੋ ਤਯਾ. ਅਨੁਭੂਯਸੇ ਤ੍ਵਂ ਦੇਵਦਤ੍ਤੇਨ, ਅਨੁਭੂਯਵ੍ਹੇ ਤੁਮ੍ਹੇ. ਅਹਂ ਅਨੁਭੂਯੇ ਤਯਾ, ਮਯਂ ਅਨੁਭੂਯਾਮ੍ਹੇ.

‘‘ਕ੍ਵਚਿ ਧਾਤੁ’’ਇਚ੍ਚਾਦਿਤੋ ‘‘ਕ੍ਵਚੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਮਾਨੇ –

੪੪੬. ਅਤ੍ਤਨੋਪਦਾਨਿ ਪਰਸ੍ਸਪਦਤ੍ਤਂ.

ਅਤ੍ਤਨੋਪਦਾਨਿ ਕ੍ਵਚਿ ਪਰਸ੍ਸਪਦਤ੍ਤਮਾਪਜ੍ਜਨ੍ਤੇ, ਅਕਤ੍ਤਰਿਯੇਵੇਤਂ. ਯਕਾਰਸ੍ਸ ਦ੍ਵਿਤ੍ਤਂ, ਅਨੁਭੂਯ੍ਯਤਿ ਮਯਾ ਸੁਖਂ, ਅਨੁਭੂਯ੍ਯਤੇ ਵਾ, ਅਨੁਭੂਯ੍ਯਨ੍ਤਿ. ਅਨੁਭੂਯ੍ਯਸਿ, ਅਨੁਭੂਯ੍ਯਥ. ਅਨੁਭੂਯ੍ਯਾਮਿ, ਅਨੁਭੂਯ੍ਯਾਮ. ਦ੍ਵਿਤ੍ਤਾਭਾਵੇ – ਅਨੁਭੂਯਤਿ, ਅਨੁਭੂਯਨ੍ਤਿ.

ਕ੍ਵਚੀਤਿ ਕਿਂ? ਅਨੁਭੂਯਤੇ.

ਭਾਵੇ ਅਦਬ੍ਬਵੁਤ੍ਤਿਨੋ ਭਾਵਸ੍ਸੇਕਤ੍ਤਾ ਏਕਵਚਨਮੇਵ, ਤਞ੍ਚ ਪਠਮਪੁਰਿਸਸ੍ਸੇਵ, ਭੂਯਤੇ ਦੇਵਦਤ੍ਤੇਨ, ਦੇਵਦਤ੍ਤੇਨ ਸਮ੍ਪਤਿ ਭਵਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਪਚਧਾਤੁਤੋ ਕਮ੍ਮਨਿ ਅਤ੍ਤਨੋਪਦੇ ਯਪ੍ਪਚ੍ਚਯੇ ਚ ਕਤੇ –

ਵਿਪਰਿਣਾਮੇਨ ‘‘ਯਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਮਾਨੇ –

੪੪੭. ਤਸ੍ਸ ਚਵਗ੍ਗਯਕਾਰਵਕਾਰਤ੍ਤਂ ਸਧਾਤ੍ਵਨ੍ਤਸ੍ਸ.

ਤਸ੍ਸ ਭਾਵਕਮ੍ਮਵਿਸਯਸ੍ਸ ਯਪ੍ਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ ਚਵਗ੍ਗਯਕਾਰਵਕਾਰਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ ਧਾਤ੍ਵਨ੍ਤੇਨ ਸਹ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਂ. ਏਤ੍ਥ ਚ ‘‘ਇਵਣ੍ਣਾਗਮੋ ਵਾ’’ਤਿ ਇਤੋ ਸੀਹਗਤਿਯਾ ਵਾਸਦ੍ਦੋ ਅਨੁਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬੋ, ਸੋ ਚ ਵਵਤ੍ਥਿਤਵਿਭਾਸਤ੍ਥੋ. ਤੇਨ –

ਚਵਗ੍ਗੋ ਚ ਤ ਵਗ੍ਗਾਨਂ, ਧਾਤ੍ਵਨ੍ਤਾਨਂ ਯਵਤ੍ਤਨਂ;

ਰਵਾਨਞ੍ਚ ਸਯਪ੍ਪਚ੍ਚ-ਯਾਨਂ ਹੋਤਿ ਯਥਾਕ੍ਕਮਨ੍ਤਿ.

ਧਾਤ੍ਵਨ੍ਤਸ੍ਸ ਚਵਗ੍ਗਾਦਿਤ੍ਤਾ ਚਕਾਰੇ ਕਤੇ ‘‘ਪਰਦ੍ਵੇਭਾਵੋ ਠਾਨੇ’’ਤਿ ਚਕਾਰਸ੍ਸ ਦ੍ਵਿਤ੍ਤਂ. ਪਚ੍ਚਤੇ ਓਦਨੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੇਨ, ‘‘ਕ੍ਵਚਿ ਧਾਤੂ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਗਰੁਪੁਬ੍ਬਰਸ੍ਸਤੋ ਪਰਸ੍ਸ ਪਠਮਪੁਰਿਸਬਹੁਵਚਨਸ੍ਸ ਕ੍ਵਚਿ ਰੇ ਹੋਤਿ. ਪਚ੍ਚਰੇ, ਪਚ੍ਚਨ੍ਤੇ. ਪਚ੍ਚਸੇ, ਪਚ੍ਚਵ੍ਹੇ. ਪਚ੍ਚੇ, ਪਚ੍ਚਾਮ੍ਹੇ.

ਪਰਸ੍ਸਪਦਾਦੇਸੇ ਪਚ੍ਚਤਿ, ਪਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਪਚ੍ਚਸਿ, ਪਚ੍ਚਥ. ਪਚ੍ਚਾਮਿ, ਪਚ੍ਚਾਮ. ਤਥਾ ਕਮ੍ਮਕਤ੍ਤਰਿ ਪਚ੍ਚਤੇ ਓਦਨੋ ਸਯਮੇਵ, ਪਚ੍ਚਨ੍ਤੇ. ਪਚ੍ਚਤਿ, ਪਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਵਾ ਇਚ੍ਚਾਦਿ.

ਗਮਿਤੋ ਕਮ੍ਮਨਿ ਅਤ੍ਤਨੋਪਦੇ, ਯਪ੍ਪਚ੍ਚਯੇ ਚ ਕਤੇ –

‘‘ਧਾਤੂਹਿ, ਤਸ੍ਮਿਂ, ਯੇ’’ਤਿ ਚ ਵਤ੍ਤਤੇ.

੪੪੮. ਇਵਣ੍ਣਾਗਮੋ ਵਾ.

ਸਬ੍ਬੇਹਿ ਧਾਤੂਹਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਭਾਵਕਮ੍ਮਵਿਸਯੇ ਯਪ੍ਪਚ੍ਚਯੇ ਪਰੇ ਇਵਣ੍ਣਾਗਮੋ ਹੋਤਿ ਵਾਤਿ ਈਕਾਰਾਗਮੋ. ਵਵਤ੍ਥਿਤਵਿਭਾਸਤ੍ਥੋਯਂ ਵਾਸਦ੍ਦੋ. ਚ੍ਛਾਦੇਸੋ, ਗਚ੍ਛੀਯਤੇ ਗਾਮੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੇਨ, ਗਚ੍ਛੀਯਨ੍ਤੇ. ਗਚ੍ਛੀਯਸੇ, ਗਚ੍ਛੀਯਵ੍ਹੇ. ਗਚ੍ਛੀਯੇ, ਗਚ੍ਛੀਯਾਮ੍ਹੇ.

ਚ੍ਛਾਦੇਸਾਭਾਵੇ –

‘‘ਧਾਤੂਹਿ, ਯੋ, ਵਾ’’ਤਿ ਚ ਵਤ੍ਤਤੇ.

੪੪੯. ਪੁਬ੍ਬਰੂਪਞ੍ਚ.

ਹੇਟ੍ਠਾਨੁਤ੍ਤੇਹਿ ਪਰਸ੍ਸੇਵੇਦਂ, ਤੇਨ ਕਟਪਵਗ੍ਗਯਕਾਰਲਸਨ੍ਤੇਹੇਵ ਧਾਤੂਹਿ ਪਰੋ ਯਪ੍ਪਚ੍ਚਯੋ ਪੁਬ੍ਬਰੂਪਮਾਪਜ੍ਜਤੇ ਵਾਤਿ ਮਕਾਰਾ ਪਰਸ੍ਸ ਯਕਾਰਸ੍ਸ ਮਕਾਰੋ. ਗਮ੍ਮਤੇ, ਗਮੀਯਤੇ, ਗਮ੍ਮਨ੍ਤੇ, ਗਮੀਯਨ੍ਤੇ. ਗਮ੍ਮਸੇ, ਗਮੀਯਸੇ, ਗਮ੍ਮਵ੍ਹੇ, ਗਮੀਯਵ੍ਹੇ. ਗਮ੍ਮੇ, ਗਮੀਯੇ, ਗਮ੍ਮਾਮ੍ਹੇ, ਗਮੀਯਾਮ੍ਹੇ.

ਪਰਸ੍ਸਪਦਤ੍ਤੇ – ਗਚ੍ਛੀਯ੍ਯਤਿ, ਗਚ੍ਛੀਯ੍ਯਨ੍ਤਿ. ਗਚ੍ਛੀਯਤਿ, ਗਚ੍ਛੀਯਨ੍ਤਿ ਵਾ. ਗਮ੍ਮਤਿ, ਗਮ੍ਮਨ੍ਤਿ. ਗਮੀਯਤਿ, ਗਮੀਯਨ੍ਤਿ. ਇਕਾਰਾਗਮੇ ਗਮਿਯ੍ਯਤਿ, ਗਮਿਯ੍ਯਨ੍ਤਿ. ਤਥਾ ਘਮ੍ਮੀਯਤਿ, ਘਮ੍ਮੀਯਨ੍ਤਿ ਇਚ੍ਚਾਦਿ.

ਵਤ੍ਤਮਾਨਾਵਿਭਤ੍ਤਿ.

੪੫੦. ਪਞ੍ਚਮੀ ਤੁ ਅਨ੍ਤੁ, ਹਿ ਥ, ਮਿ ਮ, ਤਂ ਅਨ੍ਤਂ, ਸ੍ਸੁਵ੍ਹੋ, ਏ ਆਮਸੇ.

ਤ੍ਵਾਦਯੋ ਦ੍ਵਾਦਸ ਪਞ੍ਚਮੀਸਞ੍ਞਾ ਹੋਨ੍ਤਿ.

੪੫੧. ਆਣਤ੍ਯਾਸਿਟ੍ਠੇਨੁਤ੍ਤਕਾਲੇ ਪਞ੍ਚਮੀ.

ਆਣਤ੍ਯਤ੍ਥੇ ਚ ਆਸੀਸਤ੍ਥੇ ਅਨੁਤ੍ਤਕਾਲੇ ਪਞ੍ਚਮੀਵਿਭਤ੍ਤਿ ਹੋਤਿ.

ਸਤਿਪਿ ਕਾਲਾਧਿਕਾਰੇ ਪੁਨ ਕਾਲਗ੍ਗਹਣੇਨ ਵਿਧਿਨਿਮਨ੍ਤਨਾਜ੍ਝੇਸਨਾਨੁਮਤਿਪਤ੍ਥਨਾਪਤ੍ਤਕਾਲਾਦੀਸੁ ਚ ਪਞ੍ਚਮੀ. ਆਣਾਪਨਮਾਣਤ੍ਤਿ, ਆਸੀਸਨਮਾਸਿਟ੍ਠੋ, ਸੋ ਚ ਇਟ੍ਠਸ੍ਸ ਅਸਮ੍ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਪਤ੍ਥਨਂ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਆਣਤ੍ਯਾਸਿਟ੍ਠੇ. ਅਨੁ ਸਮੀਪੇ ਉਤ੍ਤਕਾਲੋ ਅਨੁਤ੍ਤਕਾਲੋ, ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਕਾਲੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਨ ਉਤ੍ਤਕਾਲੋਤਿ ਵਾ ਅਨੁਤ੍ਤਕਾਲੋ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਨੁਤ੍ਤਕਾਲੇ, ਕਾਲਮਨਾਮਸਿਤ੍ਵਾ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਤਤ੍ਥ ਆਸੀਸਨਤ੍ਥੇ ਭੂਧਾਤੁਤੋ ਪਞ੍ਚਮੀਪਰਸ੍ਸਪਦਪਠਮਪੁਰਿਸੇਕਵਚਨਂ ਤੁ, ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਵੁਦ੍ਧਿਅਵਾਦੇਸਾ. ਸੋ ਸੁਖੀ ਭਵਤੁ, ਤੇ ਸੁਖਿਤਾ ਭਵਨ੍ਤੁ.

ਵਿਪਰਿਣਾਮੇਨ ‘‘ਅਕਾਰਤੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਤੇ.

੪੫੨. ਹਿਲੋਪਂ ਵਾ.

ਅਕਾਰਤੋ ਪਰੋ ਹਿਵਿਭਤ੍ਤਿ ਲੋਪਮਾਪਜ੍ਜਤੇ ਵਾ. ਤ੍ਵਂ ਸੁਖੀ ਭਵ, ਭਵਾਹਿ ਵਾ, ਹਿਮ੍ਹਿ ਦੀਘੋ. ਤੁਮ੍ਹੇ ਸੁਖਿਤਾ ਭਵਥ. ਅਹਂ ਸੁਖੀ ਭਵਾਮਿ, ਮਯਂ ਸੁਖਿਨੋ ਭਵਾਮ.

ਅਤ੍ਤਨੋਪਦੇ ਸੋ ਸੁਖੀ ਭਵਤਂ, ਤੇ ਸੁਖਿਤਾ ਭਵਨ੍ਤਂ. ਤ੍ਵਂ ਸੁਖੀ ਭਵਸ੍ਸੁ, ਤੁਮ੍ਹੇ ਸੁਖਿਤਾ ਭਵਵ੍ਹੋ. ਅਹਂ ਸੁਖੀ ਭਵੇ, ਮਯਂ ਸੁਖਿਤਾ ਭਵਾਮਸੇ.

ਕਮ੍ਮਨਿ ਅਨੁਭੂਯਤਂ ਤਯਾ, ਅਨੁਭੂਯਨ੍ਤਂ. ਅਨੁਭੂਯਸ੍ਸੁ, ਅਨੁਭੂਯਵ੍ਹੋ. ਅਨੁਭੂਯੇ, ਅਨੁਭੂਯਾਮਸੇ. ਪਰਸ੍ਸਪਦਤ੍ਤੇ ਅਨੁਭੂਯ੍ਯਤੁ, ਅਨੁਭੂਯ੍ਯਨ੍ਤੁ. ਅਨੁਭੂਯਤੁ, ਅਨੁਭੂਯਨ੍ਤੁ ਵਾ, ਅਨੁਭੂਯ੍ਯਾਹਿ ਇਚ੍ਚਾਦਿ. ਭਾਵੇ ਭੂਯਤਂ.

ਆਣਤ੍ਤਿਯਂ ਕਤ੍ਤਰਿ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਦਾਨਿ ਓਦਨਂ ਪਚਤੁ, ਪਚਨ੍ਤੁ. ਪਚ, ਪਚਾਹਿ, ਪਚਥ. ਪਚਾਮਿ, ਪਚਾਮ. ਪਚਤਂ, ਪਚਨ੍ਤਂ. ਪਚਸ੍ਸੁ, ਪਚਵ੍ਹੋ. ਪਚੇ, ਪਚਾਮਸੇ.

ਕਮ੍ਮਨਿ ਯਪ੍ਪਚ੍ਚਯਚਵਗ੍ਗਾਦਿ, ਪਚ੍ਚਤਂ ਓਦਨੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੇਨ, ਪਚ੍ਚਨ੍ਤਂ. ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੁ, ਪਚ੍ਚਵ੍ਹੋ. ਪਚ੍ਚੇ, ਪਚ੍ਚਾਮਸੇ. ਪਰਸ੍ਸਪਦਤ੍ਤੇ ਪਚ੍ਚਤੁ, ਪਚ੍ਚਨ੍ਤੁ. ਪਚ੍ਚ, ਪਚ੍ਚਾਹਿ, ਪਚ੍ਚਥ. ਪਚ੍ਚਾਮਿ, ਪਚ੍ਚਾਮ.

ਤਥਾ ਸੋ ਗਾਮਂ ਗਚ੍ਛਤੁ, ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੁ. ਗਚ੍ਛ, ਗਚ੍ਛਾਹਿ, ਗਚ੍ਛਥ. ਗਚ੍ਛਾਮਿ, ਗਚ੍ਛਾਮ. ਗਮੇਤੁ, ਗਮੇਨ੍ਤੁ. ਗਮ, ਗਮਾਹਿ, ਗਮੇਥ. ਗਮੇਮਿ, ਗਮੇਮ. ਗਚ੍ਛਤਂ, ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ. ਗਚ੍ਛਸ੍ਸੁ, ਗਚ੍ਛਵ੍ਹੋ. ਗਚ੍ਛੇ, ਗਚ੍ਛਾਮਸੇ. ਘਮ੍ਮਾਦੇਸੇ ਘਮ੍ਮਤੁ, ਘਮ੍ਮਨ੍ਤੁ ਇਚ੍ਚਾਦਿ.

ਕਮ੍ਮਨਿ ਗਚ੍ਛੀਯਤਂ, ਗਚ੍ਛੀਯਤੁ, ਗਮੀਯਤਂ, ਗਮੀਯਤੁ, ਗਮ੍ਮਤਂ, ਗਮ੍ਮਤੁ ਇਚ੍ਚਾਦਿ.

ਵਿਧਿਮ੍ਹਿ ਇਧ ਪਬ੍ਬਤੋ ਹੋਤੁ, ਅਯਂ ਪਾਸਾਦੋ ਸੁਵਣ੍ਣਮਯੋ ਹੋਤੂਤਿਆਦਿ.

ਨਿਮਨ੍ਤਨੇ ਅਧਿਵਾਸੇਤੁ ਮੇ ਭਨ੍ਤੇ ਭਗਵਾ ਭੋਜਨਂ, ਇਧ ਨਿਸੀਦਤੁ ਭਵਂ.

ਅਜ੍ਝੇਸਨੇ ਦੇਸੇਤੁ ਭਨ੍ਤੇ ਭਗਵਾ ਧਮ੍ਮਂ.

ਅਨੁਮਤਿਯਂ ਪੁਚ੍ਛਤੁ ਭਵਂ ਪਞ੍ਹਂ, ਪਵਿਸਤੁ ਭਵਂ, ਏਤ੍ਥ ਨਿਸੀਦਤੁ.