੧. ਸਨ੍ਧਿਕਣ੍ਡ

ਤਤ੍ਥ ਜਿਨਸਾਸਨਾਧਿਗਮਸ੍ਸ ਅਕ੍ਖਰਕੋਸਲ੍ਲਮੂਲਕਤ੍ਤਾ ਤਂ ਸਮ੍ਪਾਦੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਅਭਿਧੇਯ੍ਯਪ੍ਪਯੋਜਨਵਾਕ੍ਯਮਿਦਮੁਚ੍ਚਤੇ.

੧. ਅਤ੍ਥੋ ਅਕ੍ਖਰਸਞ੍ਞਾਤੋ.

ਯੋ ਕੋਚਿ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾਦਿਭੇਦੋ ਵਚਨਤ੍ਥੋ, ਸੋ ਸਬ੍ਬੋ ਅਕ੍ਖਰੇਹੇਵ ਸਞ੍ਞਾਯਤੇ. ਸਿਥਿਲਧਨਿਤਾਦਿਅਕ੍ਖਰਵਿਪਤ੍ਤਿਯਞ੍ਹਿ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਦੁਨ੍ਨਯਤਾ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਕ੍ਖਰਕੋਸਲ੍ਲਂ ਬਹੂਪਕਾਰਂ ਬੁਦ੍ਧਵਚਨੇਸੁ, ਏਤ੍ਥ ਪਦਾਨਿਪਿ ਅਕ੍ਖਰਸਨ੍ਨਿਪਾਤਰੂਪਤ੍ਤਾ ਅਕ੍ਖਰੇਸ੍ਵੇਵ ਸਙ੍ਗਯ੍ਹਨ੍ਤਿ.

ਤਸ੍ਮਾ ਅਕ੍ਖਰਕੋਸਲ੍ਲਂ, ਸਮ੍ਪਾਦੇਯ੍ਯ ਹਿਤਤ੍ਥਿਕੋ;

ਉਪਟ੍ਠਹਂ ਗਰੁਂ ਸਮ੍ਮਾ, ਉਟ੍ਠਾਨਾਦੀਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ.

ਸਞ੍ਞਾਵਿਧਾਨ

ਤਤ੍ਥਾਦੋ ਤਾਵ ਸਦ੍ਦਲਕ੍ਖਣੇ ਵੋਹਾਰਵਿਞ੍ਞਾਪਨਤ੍ਥਂ ਸਞ੍ਞਾਵਿਧਾਨਮਾਰਭੀਯਤੇ.

੨. ਅਕ੍ਖਰਾਪਾਦਯੋ ਏਕਚਤ੍ਤਾਲੀਸਂ.

ਅਕ੍ਖਰਾ ਅਪਿ ਆਦਯੋ ਏਕਚਤ੍ਤਾਲੀਸਂ, ਤੇ ਚ ਖੋ ਜਿਨਵਚਨਾਨੁਰੂਪਾ ਅਕਾਰਾਦਯੋ ਨਿਗ੍ਗਹੀਤਨ੍ਤਾ ਏਕਚਤ੍ਤਾਲੀਸਮਤ੍ਤਾ ਵਣ੍ਣਾ ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਅਕ੍ਖਰਾ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤਂ ਯਥਾ – ਆ ਇ ਈ ਉ ਊ ਏ ਓ, ਕ ਖ ਗ ਘ ਙ, ਚ ਛ ਜ ਝ ਞ, ਟ ਠ ਡ ਢ ਣ, ਤ ਥ ਦ ਧ ਨ, ਪ ਫ ਬ ਭ ਮ, ਯ ਰ ਲਵ ਸ ਹ ਲ਼ ਅਂ-ਇਤਿ ਅਕ੍ਖਰਾ.

ਨਕ੍ਖਰਨ੍ਤੀਤਿ ਅਕ੍ਖਰਾ, ਅ ਆਦਿ ਯੇਸਂ ਤੇ ਆਦਯੋ. ਅਕਾਰਾਦੀਨਮਨੁਕ੍ਕਮੋ ਪਨੇਸ ਠਾਨਾਦਿਕ੍ਕਮਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤੋ, ਤਥਾ ਹਿ ਠਾਨਕਰਣਪ੍ਪਯਤਨੇਹਿ ਵਣ੍ਣਾ ਜਾਯਨ੍ਤੇ, ਤਤ੍ਥ ਛ ਠਾਨਾਨਿ ਕਣ੍ਠਤਾਲੁਮੁਦ੍ਧਦਨ੍ਤਓਟ੍ਠਨਾਸਿਕਾਵਸੇਨ.

ਤਤ੍ਥ – ਅਵਣ੍ਣ ਕਵਗ੍ਗ ਹਕਾਰਾ ਕਣ੍ਠਜਾ.

ਇਵਣ੍ਣ ਚਵਗ੍ਗ ਯਕਾਰਾ ਤਾਲੁਜਾ. ਟਵਗ੍ਗ ਰਕਾਰ ਲ਼ਕਾਰਾ ਮੁਦ੍ਧਜਾ. ਤਵਗ੍ਗ ਲਕਾਰ ਸਕਾਰਾ ਦਨ੍ਤਜਾ. ਉਵਣ੍ਣ ਪਵਗ੍ਗਾ ਓਟ੍ਠਜਾ. ਏਕਾਰੋ ਕਣ੍ਠਤਾਲੁਜੋ. ਓਕਾਰੋ ਕਣ੍ਠੋਟ੍ਠਜੋ.

ਵਕਾਰੋ ਦਨ੍ਤੋਟ੍ਠਜੋ.

ਨਿਗ੍ਗਹੀਤਂ ਨਾਸਿਕਟ੍ਠਾਨਜਂ.

ਙ ਞ ਣ ਨ ਮਾ ਸਕਟ੍ਠਾਨਜਾ, ਨਾਸਿਕਟ੍ਠਾਨਜਾ ਚਾਤਿ.

ਹਕਾਰਂ ਪਞ੍ਚਮੇਹੇਵ, ਅਨ੍ਤਟ੍ਠਾਹਿ ਚ ਸਂਯੁਤਂ;

ਓਰਸਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤੇਤ੍ਥ, ਕਣ੍ਠਜਂ ਤਦਸਂਯੁਤਂ.

ਕਰਣਂ ਜਿਵ੍ਹਾਮਜ੍ਝਂ ਤਾਲੁਜਾਨਂ, ਜਿਵ੍ਹੋਪਗ੍ਗਂ ਮੁਦ੍ਧਜਾਨਂ, ਜਿਵ੍ਹਾਗ੍ਗਂ ਦਨ੍ਤਜਾਨਂ, ਸੇਸਾ ਸਕਟ੍ਠਾਨਕਰਣਾ.

ਪਯਤਨਂ ਸਂਵੁਤਾਦਿਕਰਣਵਿਸੇਸੋ. ਸਂਵੁਤਤ੍ਤਮਕਾਰਸ੍ਸ, ਵਿਵਟਤ੍ਤਂ ਸੇਸਸਰਾਨਂ ਸਕਾਰਹਕਾਰਾਨਞ੍ਚ, ਫੁਟ੍ਠਂ ਵਗ੍ਗਾਨਂ, ਈਸਂਫੁਟ੍ਠਂ ਯਰਲਵਾਨਨ੍ਤਿ.

ਏਵਂ ਠਾਨਕਰਣਪ੍ਪਯਤਨਸੁਤਿਕਾਲਭਿਨ੍ਨੇਸੁ ਅਕ੍ਖਰੇਸੁ ਸਰਾ ਨਿਸ੍ਸਯਾ, ਇਤਰੇ ਨਿਸ੍ਸਿਤਾ. ਤਤ੍ਥ –

ਨਿਸ੍ਸਯਾਦੋ ਸਰਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾ ਨਿਸ੍ਸਿਤਾ ਤਤੋ;

ਵਗ੍ਗੇਕਜਾ ਬਹੁਤ੍ਤਾਦੋ, ਤਤੋ ਠਾਨਲਹੁਕ੍ਕਮਾ.

ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਚ –

‘‘ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਪਨ ਠਾਨਾਨਂ, ਪਟਿਪਾਟਿਵਸਾਪਿ ਚ;

ਨਿਸ੍ਸਯਾਦਿਪ੍ਪਭੇਦੇਹਿ, ਵੁਤ੍ਤੋ ਤੇਸਮਨੁਕ੍ਕਮੋ’’ਤਿ.

ਏਕੇਨਾਧਿਕਾ ਚਤ੍ਤਾਲੀਸਂ ਏਕਚਤ੍ਤਾਲੀਸਂ, ਏਤੇਨ ਗਣਨਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇਨ –

ਅਧਿਕਕ੍ਖਰਵਨ੍ਤਾਨਿ, ਏਕਤਾਲੀਸਤੋ ਇਤੋ;

ਨ ਬੁਦ੍ਧਵਚਨਾਨੀਤਿ, ਦੀਪੇਤਾਚਰਿਯਾਸਭੋ.

ਅਪਿਗ੍ਗਹਣਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਅਪੇਕ੍ਖਾਕਰਣਤ੍ਥਂ.

੩. ਤਤ੍ਥੋਦਨ੍ਤਾ ਸਰਾ ਅਟ੍ਠ.

ਤਤ੍ਥ ਤੇਸੁ ਅਕ੍ਖਰੇਸੁ ਅਕਾਰਾਦੀਸੁ ਓਕਾਰਨ੍ਤਾ ਅਟ੍ਠ ਅਕ੍ਖਰਾ ਸਰਾ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤਂ ਯਥਾ – ਅ ਆ ਇ ਈ ਉ ਊ ਏ ਓ-ਇਤਿ ਸਰਾ.

ਓ ਅਨ੍ਤੋ ਯੇਸਂ ਤੇ ਓਦਨ੍ਤਾ, ਦਕਾਰੋ ਸਨ੍ਧਿਜੋ, ਸਰਨ੍ਤਿ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਸਰਾ, ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇ ਸਾਰੇਨ੍ਤੀਤਿਪਿ ਸਰਾ.

‘‘ਤਤ੍ਥਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਤੇ.

੪. ਲਹੁਮਤ੍ਤਾ ਤਯੋ ਰਸ੍ਸਾ.

ਤਤ੍ਥ ਅਟ੍ਠਸੁ ਸਰੇਸੁ ਲਹੁਮਤ੍ਤਾ ਤਯੋ ਸਰਾ ਰਸ੍ਸਾ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤਂ ਯਥਾ – ਅ ਇ ਉ-ਇਤਿ ਰਸ੍ਸਾ.

ਲਹੁਕਾ ਮਤ੍ਤਾ ਪਮਾਣਂ ਯੇਸਂ ਤੇ ਲਹੁਮਤ੍ਤਾ, ਮਤ੍ਤਾਸਦ੍ਦੋ ਚੇਤ੍ਥ ਅਚ੍ਛਰਾਸਙ੍ਘਾਤਅਕ੍ਖਿਨਿਮੀਲਨਸਙ੍ਖਾਤਂ ਕਾਲਂ ਵਦਤਿ, ਤਾਯ ਮਤ੍ਤਾਯ ਏਕਮਤ੍ਤਾ ਰਸ੍ਸਾ, ਦ੍ਵਿਮਤ੍ਤਾ ਦੀਘਾ, ਅਡ੍ਢਮਤ੍ਤਾ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾ. ਲਹੁਗ੍ਗਹਣਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਛਨ੍ਦਸਿ ਦਿਯਡ੍ਢਮਤ੍ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਗਹਣਤ੍ਥਂ. ਰਸ੍ਸਕਾਲਯੋਗਤੋ ਰਸ੍ਸਾ, ਰਸ੍ਸਕਾਲਵਨ੍ਤੋ ਵਾ ਰਸ੍ਸਾ.

ਸਰਰਸ੍ਸਗ੍ਗਹਣਾਨਿ ਚ ਵਤ੍ਤਨ੍ਤੇ.

੫. ਅਞ੍ਞੇ ਦੀਘਾ.

ਤਤ੍ਥ ਅਟ੍ਠਸੁ ਸਰੇਸੁ ਰਸ੍ਸੇਹਿ ਅਞ੍ਞੇ ਦ੍ਵਿਮਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਚ ਸਰਾ ਦੀਘਾ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤਂ ਯਥਾ – ਆ ਈ ਊ ਏ ਓ-ਇਤਿ ਦੀਘਾ.

ਅਞ੍ਞਗ੍ਗਹਣਂ ਦਿਯਡ੍ਢਮਤ੍ਤਿਕਾਨਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਗਹਣਤ੍ਥਂ. ਦੀਘਕਾਲੇ ਨਿਯੁਤ੍ਤਾ, ਤਬ੍ਬਨ੍ਤੋ ਵਾ ਦੀਘਾ. ਕ੍ਵਚਿ ਸਂਯੋਗਪੁਬ੍ਬਾ ਏਕਾਰੋਕਾਰਾ ਰਸ੍ਸਾ ਇਵ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤੇ. ਯਥਾ – ਏਤ੍ਥ, ਸੇਯ੍ਯੋ, ਓਟ੍ਠੋ, ਸੋਤ੍ਥਿ. ਕ੍ਵਚੀਤਿ ਕਿਂ? ਮਂ ਚੇ ਤ੍ਵਂ ਨਿਖਣਂ ਵਨੇ. ਪੁਤ੍ਤੋ ਤ੍ਯਾਹਂ ਮਹਾਰਾਜ.

੬. ਦੁਮ੍ਹਿ ਗਰੁ.

ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਸਮੂਹੋ ਦੁ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਦੁਮ੍ਹਿ. ਸਂਯੋਗਭੂਤੇ ਅਕ੍ਖਰੇ ਪਰੇ ਯੋ ਪੁਬ੍ਬੋ ਰਸ੍ਸਕ੍ਖਰੋ, ਸੋ ਗਰੁਸਞ੍ਞੋ ਹੋਤਿ. ਯਥਾ – ਦਤ੍ਵਾ, ਹਿਤ੍ਵਾ, ਭੁਤ੍ਵਾ.

‘‘ਗਰੂ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਤੇ.

੭. ਦੀਘੋ ਚ.

ਦੀਘੋ ਚ ਸਰੋ ਗਰੁਸਞ੍ਞੋ ਹੋਤਿ. ਯਥਾ – ਨਾਵਾ, ਨਦੀ, ਵਧੂ, ਦ੍ਵੇ, ਤਯੋ. ਗਰੁਕਤੋ ਅਞ੍ਞੋ ‘‘ਲਹੁਕੋ’’ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

੮. ਸੇਸਾ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾ.

ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠ ਸਰੇ ਸੇਸਾ ਅਡ੍ਢਮਤ੍ਤਾ ਅਕ੍ਖਰਾ ਕਕਾਰਾਦਯੋ ਨਿਗ੍ਗਹੀਤਨ੍ਤਾ ਤੇਤ੍ਤਿਂਸ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਵੁਤ੍ਤੇਹਿ ਅਞ੍ਞੇ ਸੇਸਾ. ਬ੍ਯਞ੍ਜੀਯਤਿ ਏਤੇਹਿ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾ. ਤਂ ਯਥਾ – ਕ ਖ ਗ ਘ ਙ, ਚ ਛ ਜ ਝ ਞ, ਟ ਠ ਡ ਢ ਣ, ਤ ਥ ਦ ਧ ਨ, ਪ ਫ ਬ ਭ ਮ, ਯ ਰ ਲਵ ਸ ਹ ਲ਼ ਅਂ-ਇਤਿ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾ. ਕਕਾਰਾਦੀਸ੍ਵਕਾਰੋ ਉਚ੍ਚਾਰਣਤ੍ਥੋ.

‘‘ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਤੇ.

੯. ਵਗ੍ਗਾ ਪਞ੍ਚਪਞ੍ਚਸੋ ਮਨ੍ਤਾ.

ਤੇਸਂ ਖੋ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾਨਂ ਕਕਾਰਾਦਯੋ ਮਕਾਰਨ੍ਤਾ ਪਞ੍ਚਵੀਸਤਿ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾ ਪਞ੍ਚਪਞ੍ਚਵਿਭਾਗੇਨ ਵਗ੍ਗਾ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤਂ ਯਥਾ – ਕ ਖ ਗ ਘ ਙ, ਚ ਛ ਜ ਝ ਞ, ਟ ਠ ਡ ਢ ਣ, ਤ ਥ ਦ ਧ ਨ, ਪ ਫ ਬ ਭ ਮ-ਇਤਿ ਵਗ੍ਗਾ.

ਤੇ ਪਨ ਪਠਮਕ੍ਖਰਵਸੇਨ ਕਵਗ੍ਗਚਵਗ੍ਗਾਦਿਵੋਹਾਰਂ ਗਤਾ, ਵਗ੍ਗੋਤਿ ਸਮੂਹੋ, ਤਤ੍ਥ ਪਞ੍ਚਪਞ੍ਚਵਿਭਾਗੇਨਾਤਿ ਵਾ ਪਞ੍ਚ ਪਞ੍ਚ ਏਤੇਸਮਤ੍ਥੀਤਿ ਵਾ ਪਞ੍ਚਪਞ੍ਚਸੋ, ਮੋ ਅਨ੍ਤੋ ਯੇਸਂ ਤੇ ਮਨ੍ਤਾ.

੧੦. ਅਂਇਤਿ ਨਿਗ੍ਗਹੀਤਂ.

ਅਕਾਰੋ ਉਚ੍ਚਾਰਣਤ੍ਥੋ, ਇਤਿਸਦ੍ਦੋ ਪਨਾਨਨ੍ਤਰਵੁਤ੍ਤਨਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥੋ, ਅਂਇਤਿ ਯਂ ਅਕਾਰਤੋ ਪਰਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਬਿਨ੍ਦੁ, ਤਂ ਨਿਗ੍ਗਹੀਤਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਰਸ੍ਸਸ੍ਸਰਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਗਯ੍ਹਤਿ, ਕਰਣਂ ਨਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਗਯ੍ਹਤੀਤਿ ਵਾ ਨਿਗ੍ਗਹੀਤਂ.

ਕਰਣਂ ਨਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾਨ, ਮੁਖੇਨਾਵਿਵਟੇਨ ਯਂ;

ਵੁਚ੍ਚਤੇ ਨਿਗ੍ਗਹੀਤਨ੍ਤਿ, ਵੁਤ੍ਤਂ ਬਿਨ੍ਦੁ ਸਰਾਨੁਗਂ.

ਇਧ ਅਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰਸਮਞ੍ਞਾਨਮ੍ਪਿ ਪਯੋਜਨੇ ਸਤਿ ਗਹਣਤ੍ਥਂ ਪਰਿਭਾਸਮਾਹ.

੧੧. ਪਰਸਮਞ੍ਞਾ ਪਯੋਗੇ.

ਯਾ ਚ ਪਨ ਪਰਸ੍ਮਿਂ ਸਕ੍ਕਤਗਨ੍ਥੇ, ਪਰੇਸਂ ਵਾ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਨਂ ਸਮਞ੍ਞਾ ਘੋਸਾਘੋਸਲੋਪਸਵਣ੍ਣਸਂਯੋਗਲਿਙ੍ਗਾਦਿਕਾ, ਤਾ ਪਯੋਗੇ ਸਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਯੁਜ੍ਜਨ੍ਤੇ.

ਪਰਸ੍ਮਿਂ, ਪਰੇਸਂ ਵਾ ਸਮਞ੍ਞਾ ਪਰਸਮਞ੍ਞਾ, ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣੇ, ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਮਧੀਤਾਨਂ ਵਾ ਸਮਞ੍ਞਾਤ੍ਯਤ੍ਥੋ. ਪਯੁਜ੍ਜਨਂ ਪਯੋਗੋ, ਵਿਨਿਯੋਗੋ.

ਤਤ੍ਥ ਵਗ੍ਗਾਨਂ ਪਠਮਦੁਤਿਯਾ, ਸਕਾਰੋ ਚ ਅਘੋਸਾ. ਵਗ੍ਗਾਨਂ ਤਤਿਯਚਤੁਤ੍ਥਪਞ੍ਚਮਾ, ਯ ਰ ਲਵ ਹ ਲ਼ਾ ਚਾਤਿ ਏਕਵੀਸਤਿ ਘੋਸਾ ਨਾਮ.

ਏਤ੍ਥ ਚ ਵਗ੍ਗਾਨਂ ਦੁਤਿਯਚਤੁਤ੍ਥਾ ਧਨਿਤਾਤਿਪਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਇਤਰੇ ਸਿਥਿਲਾਤਿ. ਵਿਨਾਸੋ ਲੋਪੋ. ਰਸ੍ਸਸ੍ਸਰਾ ਸਕਦੀਘੇਹਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਸਵਣ੍ਣਾ ਨਾਮ, ਯੇ ਸਰੂਪਾਤਿਪਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਸਰਾਨਨ੍ਤਰਿਤਾਨਿ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾਨਿ ਸਂਯੋਗੋ. ਧਾਤੁਪ੍ਪਚ੍ਚਯਵਿਭਤ੍ਤਿਵਜ੍ਜਿਤਮਤ੍ਥਵਂ ਲਿਙ੍ਗਂ. ਵਿਭਤ੍ਯਨ੍ਤਂ ਪਦਂ. ਇਚ੍ਚੇਵਮਾਦਿ.

ਇਤਿ ਸਞ੍ਞਾਵਿਧਾਨਂ.

ਸਰਸਨ੍ਧਿਵਿਧਾਨ

ਅਥ ਸਰਸਨ੍ਧਿ ਵੁਚ੍ਚਤੇ.

ਲੋਕ ਅਗ੍ਗਪੁਗ੍ਗਲੋ, ਪਞ੍ਞਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ, ਤੀਣਿ ਇਮਾਨਿ, ਨੋ ਹਿ ਏਤਂ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਓਵਾਦੋ, ਮਾਤੁ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ, ਸਮੇਤੁ ਆਯਸ੍ਮਾ, ਅਭਿਭੂ ਆਯਤਨਂ, ਧਨਾ ਮੇ ਅਤ੍ਥਿ, ਸਬ੍ਬੇ ਏਵ, ਤਯੋ ਅਸ੍ਸੁ ਧਮ੍ਮਾ, ਅਸਨ੍ਤੋ ਏਤ੍ਥ ਨ ਦਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਇਤੀਧ ਸਰਾਦਿਸਞ੍ਞਾਯਂ ਸਬ੍ਬਸਨ੍ਧਿਕਰਣਟ੍ਠਾਨੇ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਵਿਯੋਜਨਤ੍ਥਂ ਪਰਿਭਾਸਮਾਹ.

੧੨. ਪੁਬ੍ਬਮਧੋਠਿਤਮਸ੍ਸਰਂ ਸਰੇਨ ਵਿਯੋਜਯੇ.

ਸਰੇਨਾਤਿ ਨਿਸ੍ਸਕ੍ਕੇ ਕਰਣਵਚਨਂ, ਸਹਯੋਗੇ ਵਾ, ਸਨ੍ਧਿਤਬ੍ਬੇ ਸਰਸਹਿਤਂ ਪੁਬ੍ਬਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਅਨਤਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤੋ ਅਧੋਠਿਤਮਸ੍ਸਰਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਸਰਤੋ ਵਿਯੋਜਯੇਤਿ ਸਰਤੋ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਵਿਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਅਸ੍ਸਰਗ੍ਗਹਣਸਾਮਤ੍ਥਿਯੇਨ ‘‘ਬ੍ਯਞ੍ਜਨ’’ਨ੍ਤਿ ਲਦ੍ਧਂ.

੧੩. ਸਰਾ ਸਰੇ ਲੋਪਂ.

ਸਰਾ ਖੋ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਸਰੇ ਪਰੇ ਠਿਤੇ ਲੋਪਂ ਪਪ੍ਪੋਨ੍ਤਿ. ਲੋਪੋਤਿ ਅਦਸ੍ਸਨਂ ਅਨੁਚ੍ਚਾਰਣਂ. ਏਤ੍ਥ ਸਰਾਤਿ ਕਾਰਿਯੀਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ਬਹੁਵਚਨਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਏਕੇਕਸ੍ਮਿਂ ਸਰੇ ਪਰੇ ਬਹੂਨਂ ਲੋਪਞਾਪਨਤ੍ਥਂ. ਸਰੇਤਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤਨਿਦ੍ਦੇਸੋ, ਨਿਮਿਤ੍ਤਸਤ੍ਤਮੀ ਚਾਯਂ, ਨਿਮਿਤ੍ਤੋਪਾਦਾਨਸਾਮਤ੍ਥਿਯਤੋ ਵਣ੍ਣਕਾਲਬ੍ਯਵਧਾਨੇ ਸਨ੍ਧਿਕਾਰਿਯਂ ਨ ਹੋਤਿ. ਲੋਪਨ੍ਤਿ ਕਾਰਿਯਨਿਦ੍ਦੇਸੋ, ਇਦਂ ਪਨ ਸੁਤ੍ਤਂ ਉਪਰਿ ਪਰਲੋਪਵਿਧਾਨਤੋ ਪੁਬ੍ਬਲੋਪਵਿਧਾਨਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ, ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਸਤ੍ਤਮੀਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸੇਵ ਵਿਧਿ, ਨ ਪਰਸ੍ਸ ਵਿਧਾਨਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

‘‘ਅਸ੍ਸਰਂ, ਅਧੋਠਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਵਤ੍ਤਤੇ, ਸਿਲਿਟ੍ਠਕਥਨੇ ਪਰਿਭਾਸਮਾਹ.

੧੪. ਨਯੇ ਪਰਂ ਯੁਤ੍ਤੇ.

ਸਰਰਹਿਤਂ ਖੋ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਅਧੋਠਿਤਂ ਪਰਕ੍ਖਰਂ ਨਯੇ ਯੁਤ੍ਤੇ ਠਾਨੇਤਿ ਪਰਨਯਨਂ ਕਾਤਬ੍ਬਂ. ਏਤ੍ਥ ਯੁਤ੍ਤਗ੍ਗਹਣਂ ਨਿਗ੍ਗਹੀਤਨਿਸੇਧਨਤ੍ਥਂ, ਤੇਨ ‘‘ਅਕ੍ਕੋਚ੍ਛਿ ਮਂ ਅਵਧਿ ਮ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਪਰਨਯਨਸਨ੍ਦੇਹੋ ਨ ਹੋਤਿ.

ਲੋਕਗ੍ਗਪੁਗ੍ਗਲੋ, ਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ, ਤੀਣਿਮਾਨਿ, ਨੋਹੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋਵਾਦੋ, ਮਾਤੁਪਟ੍ਠਾਨਂ, ਸਮੇਤਾਯਸ੍ਮਾ, ਅਭਿਭਾਯਤਨਂ, ਧਨਾ ਮਤ੍ਥਿ, ਸਬ੍ਬੇਵ, ਤਯਸ੍ਸੁ ਧਮ੍ਮਾ, ਅਸਨ੍ਤੇਤ੍ਥ ਨ ਦਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ.

ਯਸ੍ਸ ਇਦਾਨਿ, ਸਞ੍ਞਾ ਇਤਿ, ਛਾਯਾ ਇਵ, ਕਥਾ ਏਵ ਕਾ, ਇਤਿ ਅਪਿ, ਅਸ੍ਸਮਣੀ ਅਸਿ, ਚਕ੍ਖੁ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ, ਅਕਤਞ੍ਞੂ ਅਸਿ, ਆਕਾਸੇ ਇਵ, ਤੇ ਅਪਿ, ਵਨ੍ਦੇ ਅਹਂ, ਸੋ ਅਹਂ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਇਮੇ, ਵਸਲੋ ਇਤਿ, ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੋ ਆਸਿ ਬੀਜਕੋ, ਪਾਤੋ ਏਵਾਤੀਧ ਪੁਬ੍ਬਲੋਪੇ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤੇ ‘‘ਸਰੇ’’ਤਿ ਅਧਿਕਾਰੋ, ਇਧ ਪਨ ‘‘ਅਤ੍ਥਵਸਾ ਵਿਭਤ੍ਤਿਵਿਪਰਿਣਾਮੋ’’ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਰੋ, ਸਰਮ੍ਹਾ, ਲੋਪ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਵਤ੍ਤਮਾਨੇ –

੧੫. ਵਾ ਪਰੋ ਅਸਰੂਪਾ.

ਅਸਮਾਨਰੂਪਮ੍ਹਾ ਸਰਮ੍ਹਾ ਪਰੋ ਸਰੋ ਲੋਪਂ ਪਪ੍ਪੋਤਿ ਵਾ. ਸਮਾਨਂ ਰੂਪਂ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਸਰੂਪੋ, ਨ ਸਰੂਪੋ ਅਸਰੂਪੋ, ਅਸਵਣ੍ਣੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਮਰਿਯਾਦਾਯਂ, ਅਭਿਵਿਧਿਮ੍ਹਿ ਚ ਵਤ੍ਤਮਾਨੋ ਆਉਪਸਗ੍ਗੋ ਵਿਯ ਵਾਸਦ੍ਦੋ ਦ੍ਵਿਧਾ ਵਤ੍ਤਤੇ, ਕਤ੍ਥਚਿ ਵਿਕਪ੍ਪੇ, ਕਤ੍ਥਚਿ ਯਥਾਵਵਤ੍ਥਿਤਰੂਪਪਰਿਗ੍ਗਹੇ, ਇਧ ਪਨ ਪਚ੍ਛਿਮੇ, ਤਤੋ ਨਿਚ੍ਚਮਨਿਚ੍ਚਮਸਨ੍ਤਞ੍ਚ ਵਿਧਿਮੇਤ੍ਥ ਵਾਸਦ੍ਦੋ ਦੀਪੇਤਿ. ‘‘ਨਯੇ ਪਰਂ ਯੁਤ੍ਤੇ’’ਤਿ ਪਰਂ ਨੇਤਬ੍ਬਂ.

ਯਸ੍ਸਦਾਨਿ ਯਸ੍ਸ ਇਦਾਨਿ, ਸਞ੍ਞਾਤਿ ਸਞ੍ਞਾ ਇਤਿ, ਛਾਯਾਵ ਛਾਯਾ ਇਵ, ਕਥਾਵ ਕਾ ਕਥਾ ਏਵ ਕਾ, ਇਤੀਪਿ ਇਤਿ ਅਪਿ, ਅਸ੍ਸਮਣੀਸਿ ਅਸ੍ਸਮਣੀ ਅਸਿ. ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯ ਮਿਤਿ ਨਿਚ੍ਚਂ. ਅਕਤਞ੍ਞੂਸਿ ਅਕਤਞ੍ਞੂ ਅਸਿ, ਆਕਾਸੇਵ ਆਕਾਸੇ ਇਵ, ਤੇਪਿ ਤੇ ਅਪਿ, ਵਨ੍ਦੇਹਂ ਵਨ੍ਦੇ ਅਹਂ, ਸੋਹਂ ਸੋ ਅਹਂ, ਚਤ੍ਤਾਰੋਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਇਮੇ, ਵਸਲੋਤਿ ਵਸਲੋ ਇਤਿ, ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੋਸਿ ਬੀਜਕੋ ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੋ ਆਸਿ ਬੀਜਕੋ, ਪਾਤੋਵ ਪਾਤੋ ਏਵ.

ਇਧ ਨ ਭਵਤਿ – ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ, ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ, ਸਤ੍ਤੁਤ੍ਤਮੋ, ਏਕੂਨਵੀਸਤਿ, ਯਸ੍ਸੇਤੇ, ਸੁਗਤੋਵਾਦੋ, ਦਿਟ੍ਠਾਸਵੋ, ਦਿਟ੍ਠੋਘੋ, ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਂ, ਤਂ ਕੁਤੇਤ੍ਥ ਲਬ੍ਭਾ ਇਚ੍ਚਾਦਿ.

ਭਵਤਿ ਚ ਵਵਤ੍ਥਿਤਵਿਭਾਸਾਯ.

ਅਵਣ੍ਣਤੋ ਸਰੋਦਾਨੀ-ਤੀਵੇਵਾਦਿਂ ਵਿਨਾ ਪਰੋ;

ਨ ਲੁਪ੍ਪਤਞ੍ਞਤੋ ਦੀਘੋ, ਆਸੇਵਾਦਿਵਿਵਜ੍ਜਿਤੋ.

ਬਨ੍ਧੁਸ੍ਸ ਇਵ, ਉਪ ਇਕ੍ਖਤਿ, ਉਪ ਇਤੋ, ਅਵ ਇਚ੍ਚ, ਜਿਨ ਈਰਿਤਂ, ਨ ਉਪੇਤਿ, ਚਨ੍ਦ ਉਦਯੋ, ਯਥਾ ਉਦਕੇ ਇਤੀਧ ਪੁਬ੍ਬਾਵਣ੍ਣਸ੍ਸਰਾਨਂ ਲੋਪੇ ਕਤੇ ‘‘ਪਰੋ, ਅਸਰੂਪੇ’’ਤਿ ਚ ਵਤ੍ਤਤੇ, ਤਥਾ ‘‘ਇਵਣ੍ਣੋ ਯਂ ਨਵਾ’’ਤਿ ਇਤੋ ਇਵਣ੍ਣਗ੍ਗਹਣਞ੍ਚ, ‘‘ਵਮੋਦੁਦਨ੍ਤਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਇਤੋ ਉਗ੍ਗਹਣਞ੍ਚ ਸੀਹਗਤਿਯਾ ਇਧਾਨੁਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਂ.

੧੬. ਕ੍ਵਚਾਸਵਣ੍ਣਂ ਲੁਤ੍ਤੇ.

ਇਵਣ੍ਣਭੂਤੋ, ਉਕਾਰਭੂਤੋ ਚ ਪਰੋ ਸਰੋ ਅਸਰੂਪੇ ਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸਰੇ ਲੁਤ੍ਤੇ ਕ੍ਵਚਿ ਅਸਵਣ੍ਣਂ ਪਪ੍ਪੋਤਿ. ਨਤ੍ਥਿ ਸਵਣ੍ਣਾ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਅਸਵਣ੍ਣਾ, ਏਕਾਰੋਕਾਰਾ, ਤਤ੍ਥ ਠਾਨਾਸਨ੍ਨਵਸੇਨ ਇਵਣ੍ਣੁਕਾਰਾਨਮੇਕਾਰੋਕਾਰਾ ਹੋਨ੍ਤਿ.

ਬਨ੍ਧੁਸ੍ਸੇਵ, ਉਪੇਕ੍ਖਤਿ, ਉਪੇਤੋ, ਅਵੇਚ੍ਚ, ਜਿਨੇਰਿਤਂ, ਨੋਪੇਤਿ, ਚਨ੍ਦੋਦਯੋ, ਯਥੋਦਕੇ. ਕ੍ਵਚੀਤਿ ਕਿਂ? ਤਤ੍ਰਿਮੇ, ਯਸ੍ਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ, ਮਹਿਦ੍ਧਿਕੋ, ਸਬ੍ਬੀਤਿਯੋ, ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ, ਲੋਕੁਤ੍ਤਰੋ. ਲੁਤ੍ਤੇਤਿ ਕਿਂ? ਛ ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ, ਯਥਾ ਇਦਂ, ਕੁਸਲਸ੍ਸ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾ. ਅਸਰੂਪੇਤਿ ਕਿਂ? ਚਤ੍ਤਾਰਿਮਾਨਿ, ਮਾਤੁਪਟ੍ਠਾਨਂ.

ਏਤ੍ਥ ਚ ਸਤਿਪਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵਾਗ੍ਗਹਣੇ ਕ੍ਵਚਿਕਰਣਤੋ ਅਵਣ੍ਣੇ ਏਵ ਲੁਤ੍ਤੇ ਇਧ ਵੁਤ੍ਤਵਿਧਿ ਹੋਤੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਤਤੋ ਇਧ ਨ ਭਵਤਿ – ਦਿਟ੍ਠੁਪਾਦਾਨਂ, ਪਞ੍ਚਹੁਪਾਲਿ, ਮੁਦਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ, ਯੋ ਮਿਸ੍ਸਰੋਤਿ.

ਤਤ੍ਰ ਅਯਂ, ਬੁਦ੍ਧ ਅਨੁਸ੍ਸਤਿ, ਸ ਅਤ੍ਥਿਕਾ, ਪਞ੍ਞਵਾ ਅਸ੍ਸ, ਤਦਾ ਅਹਂ, ਯਾਨਿ ਇਧ ਭੂਤਾਨਿ, ਗਚ੍ਛਾਮਿ ਇਤਿ, ਅਤਿ ਇਤੋ, ਕਿਕੀ ਇਵ, ਬਹੁ ਉਪਕਾਰਂ, ਮਧੁ ਉਦਕਂ, ਸੁ ਉਪਧਾਰਿਤਂ, ਯੋਪਿ ਅਯਂ, ਇਦਾਨਿ ਅਹਂ, ਸਚੇ ਅਯਂ, ਅਪ੍ਪਸ੍ਸੁਤੋ ਅਯਂ, ਇਤਰ ਇਤਰੇਨ, ਸਦ੍ਧਾ ਇਧ ਵਿਤ੍ਤਂ, ਕਮ੍ਮ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੋ, ਤਥਾ ਉਪਮਂ, ਰਤ੍ਤਿ ਉਪਰਤੋ, ਵਿ ਉਪਸਮੋ ਇਚ੍ਚਤ੍ਰ ਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸਰਾਨਂ ਲੋਪੇ ਕਤੇ –

‘‘ਕ੍ਵਚੀ’’ਤਿ ਅਧਿਕਾਰੋ, ‘‘ਪਰੋ, ਲੁਤ੍ਤੇ’’ਤਿ ਚ ਵਤ੍ਤਤੇ.

੧੭. ਦੀਘਂ.

ਸਰੋ ਖੋ ਪਰੋ ਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸਰੇ ਲੁਤ੍ਤੇ ਕ੍ਵਚਿ ਦੀਘਭਾਵਂ ਪਪ੍ਪੋਤੀਤਿ ਠਾਨਾਸਨ੍ਨਵਸੇਨ ਰਸ੍ਸਸ੍ਸਰਾਨਂ ਸਵਣ੍ਣਦੀਘੋ.

ਤਤ੍ਰਾਯਂ, ਬੁਦ੍ਧਾਨੁਸ੍ਸਤਿ, ਸਾਤ੍ਥਿਕਾ, ਪਞ੍ਞਵਾਸ੍ਸ, ਤਦਾਹਂ, ਯਾਨੀਧ ਭੂਤਾਨਿ, ਗਚ੍ਛਾਮੀਤਿ, ਅਤੀਤੋ, ਕਿਕੀਵ, ਬਹੂਪਕਾਰਂ, ਮਧੂਦਕਂ, ਸੂਪਧਾਰਿਤਂ, ਯੋਪਾਯਂ, ਇਦਾਨਾਹਂ, ਸਚਾਯਂ, ਅਪ੍ਪਸ੍ਸੁਤਾਯਂ, ਇਤਰੀਤਰੇਨ, ਸਦ੍ਧੀਧ ਵਿਤ੍ਤਂ, ਕਮ੍ਮੂਪਨਿਸ੍ਸਯੋ, ਤਥੂਪਮਂ, ਰਤ੍ਤੂਪਰਤੋ, ਵੂਪਸਮੋ.

ਕ੍ਵਚੀਤਿ ਕਿਂ? ਅਚਿਰਂ ਵਤ’ਯਂ ਕਾਯੋ, ਕਿਮ੍ਪਿਮਾਯ, ਤੀਣਿਮਾਨਿ, ਪਞ੍ਚਸੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੇਸੁ, ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ, ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਿਕੋ, ਮੁਨਿਨ੍ਦੋ, ਸਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ, ਲਹੁਟ੍ਠਾਨਂ, ਗਚ੍ਛਾਮਹਂ, ਤਤ੍ਰਿਦਂ, ਪਞ੍ਚਹੁਪਾਲਿ, ਨਤ੍ਥਞ੍ਞਂ. ਲੁਤ੍ਤੇਤਿ ਕਿਂ? ਯਥਾ ਅਯਂ, ਨਿਮਿ ਇਵ ਰਾਜਾ, ਕਿਕੀ ਇਵ, ਸੁ ਉਪਧਾਰਿਤਂ.

ਲੋਕਸ੍ਸ ਇਤਿ, ਦੇਵ ਇਤਿ, ਵਿ ਅਤਿ ਪਤਨ੍ਤਿ, ਵਿ ਅਤਿ ਨਾਮੇਨ੍ਤਿ, ਸਙ੍ਘਾਟਿ ਅਪਿ, ਜੀਵਿਤਹੇਤੁ ਅਪਿ, ਵਿਜ੍ਜੁ ਇਵ, ਕਿਂਸੁ ਇਧ ਵਿਤ੍ਤਂ, ਸਾਧੁ ਇਤਿ ਇਤੀਧ ਪਰਸ੍ਸਰਾਨਂ ਲੋਪੇ ਕਤੇ –

‘‘ਲੁਤ੍ਤੇ, ਦੀਘ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਵਤ੍ਤਤੇ.

੧੮. ਪੁਬ੍ਬੋ ਚ.

ਪੁਬ੍ਬੋ ਸਰੋ ਪਰਸ੍ਸਰੇ ਲੁਤ੍ਤੇ ਕ੍ਵਚਿਦੀਘਂ ਪਪ੍ਪੋਤਿ. ਚਗ੍ਗਹਣਂ ਲੁਤ੍ਤਦੀਘਗ੍ਗਹਣਾਨੁਕਡ੍ਢਨਤ੍ਥਂ, ਤਂ ‘‘ਚਾਨੁਕਡ੍ਢਿਤਮੁਤ੍ਤਰਤ੍ਰ ਨਾਨੁਵਤ੍ਤਤੇ’’ਤਿ ਞਾਪਨਤ੍ਥਂ.

ਲੋਕਸ੍ਸਾਤਿ, ਦੇਵਾਤਿ, ਵੀਤਿਪਤਨ੍ਤਿ, ਵੀਤਿਨਾਮੇਨ੍ਤਿ, ਸਙ੍ਘਾਟੀਪਿ, ਜੀਵਿਤਹੇਤੂਪਿ, ਵਿਜ੍ਜੂਵ, ਕਿਂਸੂਧ ਵਿਤ੍ਤਂ, ਸਾਧੂਤਿ.

ਕ੍ਵਚੀਤਿ ਕਿਂ? ਯਸ੍ਸਦਾਨਿ, ਇਤਿਸ੍ਸ, ਇਦਾਨਿਪਿ, ਤੇਸੁਪਿ, ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ, ਕਿਨ੍ਨੁਮਾਵ.

ਅਧਿਗਤੋ ਖੋ ਮੇ ਅਯਂ ਧਮ੍ਮੋ, ਪੁਤ੍ਤੋ ਤੇ ਅਹਂ, ਤੇ ਅਸ੍ਸ ਪਹੀਨਾ, ਪਬ੍ਬਤੇ ਅਹਂ, ਯੇ ਅਸ੍ਸ ਇਤੀਧ ਪੁਬ੍ਬਲੋਪੇ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤੇ –

੧੯. ਯਮੇਦਨ੍ਤਸ੍ਸਾਦੇਸੋ.

ਏਕਾਰਸ੍ਸ ਪਦਨ੍ਤਭੂਤਸ੍ਸ ਠਾਨੇ ਸਰੇ ਪਰੇ ਕ੍ਵਚਿ ਯਕਾਰਾਦੇਸੋ ਹੋਤਿ. ਅਕਾਰੇਮੇਤੇਯੇਸਦ੍ਦਾਦਿਸ੍ਸੇਵਾਯਂ ਵਿਧਿ, ਯਨ੍ਤਿ ਯਂ ਰੂਪਂ, ਏ ਏਵ ਅਨ੍ਤੋ ਏਦਨ੍ਤੋ, ਆਦੇਸਿਟ੍ਠਾਨੇ ਆਦਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਆਦੇਸੋ. ‘‘ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇ’’ਤਿ ਅਧਿਕਿਚ੍ਚ ‘‘ਦੀਘ’’ਨ੍ਤਿ ਦੀਘੋ.

ਅਧਿਗਤੋ ਖੋ ਮ੍ਯਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ, ਪੁਤ੍ਤੋ ਤ੍ਯਾਹਂ, ਤ੍ਯਾਸ੍ਸ ਪਹੀਨਾ, ਪਬ੍ਬਤ੍ਯਾਹਂ, ਯ੍ਯਾਸ੍ਸ.

ਕ੍ਵਚੀਤਿ ਕਿਂ? ਤੇ ਨਾਗਤਾ, ਪੁਤ੍ਤਾ ਮਤ੍ਥਿ. ਅਨ੍ਤਗ੍ਗਹਣਂ ਕਿਂ? ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਂ ਪਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤੋ, ਦਮੇਨ੍ਤੋ ਚਿਤ੍ਤਂ.

ਯਾਵਤਕੋ ਅਸ੍ਸ ਕਾਯੋ, ਤਾਵਤਕੋ ਅਸ੍ਸ ਬ੍ਯਾਮੋ, ਕੋ ਅਤ੍ਥੋ, ਅਥ ਖੋ ਅਸ੍ਸ, ਅਹਂ ਖੋ ਅਜ੍ਜ, ਯੋ ਅਯਂ, ਸੋ ਅਸ੍ਸ, ਸੋ ਏਵ, ਯਤੋ ਅਧਿਕਰਣਂ, ਅਨੁ ਅਦ੍ਧਮਾਸਂ, ਅਨੁ ਏਤਿ, ਸੁ ਆਗਤਂ, ਸੁ ਆਕਾਰੋ, ਦੁ ਆਕਾਰੋ, ਚਕ੍ਖੁ ਆਪਾਥਂ, ਬਹੁ ਆਬਾਧੋ, ਪਾਤੁ ਅਕਾਸਿ, ਨ ਤੁ ਏਵਾਤੀਧ –

੨੦. ਵਮੋਦੁਦਨ੍ਤਾਨਂ.

ਓਕਾਰੁਕਾਰਾਨਂ ਅਨ੍ਤਭੂਤਾਨਂ ਸਰੇ ਪਰੇ ਕ੍ਵਚਿ ਵਕਾਰਾਦੇਸੋ ਹੋਤਿ. ਕ ਖ ਯ ਤਸਦ੍ਦਾਦਿਓਕਾਰਸ੍ਸੇਦਂ ਗਹਣਂ.

ਯਾਵਤਕ੍ਵਸ੍ਸ ਕਾਯੋ, ਤਾਵਤਕ੍ਵਸ੍ਸ ਬ੍ਯਾਮੋ, ਕ੍ਵਤ੍ਥੋ, ਅਥ ਖ੍ਵਸ੍ਸ, ਅਹਂ ਖ੍ਵਜ੍ਜ, ਯ੍ਵਾਯਂ, ਸ੍ਵਸ੍ਸ, ਸ੍ਵੇਵ, ਯਤ੍ਵਾਧਿਕਰਣਂ, ਅਨ੍ਵਦ੍ਧਮਾਸਂ, ਅਨ੍ਵੇਭਿ, ਸ੍ਵਾਗਤਂ, ਸ੍ਵਾਕਾਰੋ, ਦ੍ਵਾਕਾਰੋ, ਚਕ੍ਖ੍ਵਾਪਾਥਂ, ਬਹ੍ਵਾਬਾਧੋ, ਪਾਤ੍ਵਾਕਾਸਿ, ਨ ਤ੍ਵੇਵ.

ਕ੍ਵਚੀਤਿ ਕਿਂ? ਕੋ ਅਤ੍ਥੋ, ਅਥ ਖੋ ਅਞ੍ਞਤਰਾ, ਯੋਹਂ, ਸੋਹਂ, ਚਤ੍ਤਾਰੋਮੇ, ਸਾਗਤਂ, ਸਾਧਾਵੁਸੋ, ਹੋਤੂਤਿ. ਅਨ੍ਤਗ੍ਗਹਣਂ ਕਿਂ? ਸਵਨੀਯਂ, ਵਿਰਵਨ੍ਤਿ.

ਪਟਿਸਨ੍ਥਾਰਵੁਤ੍ਤਿ ਅਸ੍ਸ, ਸਬ੍ਬਾ ਵਿਤ੍ਤਿ ਅਨੁਭੁਯ੍ਯਤੇ, ਵਿ ਅਞ੍ਜਨਂ, ਵਿ ਆਕਤੋ, ਨਦੀ ਆਸਨ੍ਨੋ ਇਤੀਧ ਮਣ੍ਡੂਕਗਤਿਯਾ ‘‘ਅਸਰੂਪੇ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਤੇ.

੨੧. ਇਵਣ੍ਣੋ ਯਂ ਨਵਾ.

ਪੁਬ੍ਬੋ ਇਵਣ੍ਣੋ ਅਸਰੂਪੇ ਸਰੇ ਪਰੇ ਯਕਾਰਂ ਪਪ੍ਪੋਤਿ ਨਵਾ. ਇ ਏਵ ਵਣ੍ਣੋ ਇਵਣ੍ਣੋ, ਨਵਾਸਦ੍ਦੋ ਕ੍ਵਚਿਸਦ੍ਦਪਰਿਯਾਯੋ.

ਪਟਿਸਨ੍ਥਾਰਵੁਤ੍ਯਸ੍ਸ, ਸਬ੍ਬਾ ਵਿਤ੍ਯਾਨੁਭੁਯ੍ਯਤੇ, ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ, ਬ੍ਯਾਕਤੋ, ਨਦ੍ਯਾਸਨ੍ਨੋ.

ਨਵਾਤਿ ਕਿਂ? ਪਞ੍ਚਹਙ੍ਗੇਹਿ, ਤਾਨਿ ਅਤ੍ਤਨਿ, ਗਚ੍ਛਾਮਹਂ, ਮੁਤ੍ਤਚਾਗੀ ਅਨੁਦ੍ਧਤੋ. ਅਸਰੂਪੇਤਿ ਕਿਂ? ਇਤਿਹਿਦਂ, ਅਗ੍ਗੀਵ, ਅਤ੍ਥੀਤਿ.

ਅਤਿ ਅਨ੍ਤਂ, ਅਤਿ ਓਦਾਤਾ, ਪਤਿ ਅਯੋ, ਪਤਿ ਆਹਰਤਿ, ਪਤਿ ਏਤਿ, ਇਤਿ ਅਸ੍ਸ, ਇਤਿ ਏਤਂ, ਇਤਿਆਦਿ ਇਤੀਧ ‘‘ਇਵਣ੍ਣੋ ਯਂ ਨਵਾ’’ਤਿ ਯਕਾਰਾਦੇਸੇ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤੇ –

੨੨. ਸਬ੍ਬੋ ਚਨ੍ਤਿ.

ਅਤਿਪਤਿਇਤੀਨਂ ਤਿਸਦ੍ਦਸ੍ਸੇਦਂ ਗਹਣਂ.

ਸਬ੍ਬੋ ਤਿਇਚ੍ਚੇਸੋ ਸਦ੍ਦੋ ਸਰੇ ਪਰੇ ਕ੍ਵਚਿ ਚਕਾਰਂ ਪਪ੍ਪੋਤਿ. ਤੀਤਿ ਨਿਦ੍ਦੇਸਤੋ ਅਕਤਯਕਾਰਸ੍ਸੇਵਾਯਂ ਵਿਧਿ, ਇਤਰਥਾ ਕ੍ਵਚਿਗ੍ਗਹਣਸ੍ਸ ਚ ‘‘ਅਤਿਸ੍ਸ ਚਨ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਨਿਰਤ੍ਥਕਤਾ ਸਿਯਾ. ‘‘ਪਰਦ੍ਵੇਭਾਵੋ ਠਾਨੇ’’ਤਿ ਦ੍ਵਿਤ੍ਤਂ.

ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਂ, ਅਚ੍ਚੋਦਾਤਾ, ਪਚ੍ਚਯੋ, ਪਚ੍ਚਾਹਰਤਿ, ਪਚ੍ਚੇਤਿ, ਇਚ੍ਚਸ੍ਸ, ਇਚ੍ਚੇਤਂ, ਇਚ੍ਚਾਦਿ.

ਕ੍ਵਚੀਤਿ ਕਿਂ? ਇਤਿਸ੍ਸ, ਇਤਿ ਆਕਙ੍ਖਮਾਨੇਨ.

‘‘ਤੇ ਨ ਵਾਇਵਣ੍ਣੇ’’ਤਿ ਇਤੋ ‘‘ਨ ਇਵਣ੍ਣੇ’’ਤਿ ਚ ਵਤ੍ਤਤੇ.

੨੩. ਅਤਿਸ੍ਸ ਚਨ੍ਤਸ੍ਸ.

ਅਤਿਇਚ੍ਚੇਤਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਭੂਤਸ੍ਸ ਤਿਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਇਵਣ੍ਣੇ ਪਰੇ ‘‘ਸਬ੍ਬੋ ਚਂ ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਰੂਪਂ ਨ ਹੋਤਿ. ਅਤਿਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤਿਉਪਸਗ੍ਗਾਨੁਕਰਣਮੇਤਂ. ਤੇਨੇਵੇਤ੍ਥ ਵਿਭਤ੍ਤਿਲੋਪਾਭਾਵੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਅਨ੍ਤਸਦ੍ਦੋ ਸਦ੍ਦਵਿਧਿਨਿਸੇਧਪ੍ਪਕਰਣਤੋ ਅਤਿਸਦ੍ਦਨ੍ਤਭੂਤਂ ਤਿਸਦ੍ਦਮੇਵ ਵਦਤਿ, ਨ ਇਵਣ੍ਣਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ, ਇਤਰਥਾ ਇਦਂ ਸੁਤ੍ਤਮੇਵ ਨਿਰਤ੍ਥਕਂ ਸਿਯਾ.

‘‘ਇਵਣ੍ਣੋ ਯਂ ਨਵਾ’’ਤੀਧ, ਅਸਰੂਪਾਧਿਕਾਰਤੋ;

ਇਵਣ੍ਣਸ੍ਸ ਸਰੂਪਸ੍ਮਿਂ, ਯਾਦੇਸੋ ਚ ਨ ਸਮ੍ਭਵੇ.

ਚਕਾਰੋ ਅਨੁਤ੍ਤਸਮੁਚ੍ਚਯਤ੍ਥੋ, ਤੇਨ ਇਤਿਪਤੀਨਮਨ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਨ ਹੋਤਿ. ਅਤਿ ਇਸਿਗਣੋ ਅਤੀਸਿਗਣੋ, ਏਵਂ ਅਤੀਤੋ, ਅਤੀਰਿਤਂ, ਇਤੀਤਿ, ਇਤੀਦਂ, ਪਤੀਤੋ.

ਅਭਿ ਅਕ੍ਖਾਨਂ, ਅਭਿ ਉਗ੍ਗਤੋ, ਅਭਿ ਓਕਾਸੋ ਇਤੀਧ ਯਕਾਰੇ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤੇ –

‘‘ਸਰੇ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਤੇ.

੨੪. ਅਬ੍ਭੋ ਅਭਿ.

ਅਭਿਇਚ੍ਚੇਤਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸ ਸਰੇ ਪਰੇ ਅਬ੍ਭਾਦੇਸੋ ਹੋਤਿ.

‘‘ਅਭੀ’’ਤਿ ਪਠਮਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਵੁਤ੍ਤਿਯਂ ਛਟ੍ਠਿਯੋਜਨਂ;

ਆਦੇਸਾਪੇਕ੍ਖਤੋ ਵੁਤ੍ਤਂ, ‘‘ਅਂਮੋ’’ਤਿਆਦਿਕੇ ਵਿਯ.

ਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸਰਲੋਪੋ, ਅਬ੍ਭਕ੍ਖਾਨਂ, ਅਬ੍ਭੁਗ੍ਗਤੋ, ਅਬ੍ਭੋਕਾਸੋ.

ਅਧਿ ਅਗਮਾ, ਅਧਿ ਉਪਗਤੋ, ਅਧਿ ਓਗਾਹੇਤ੍ਵਾ ਇਤੀਧ

੨੫. ਅਜ੍ਝੋ ਅਧਿ.

ਅਧਿਇਚ੍ਚੇਤਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸ ਸਰੇ ਪਰੇ ਅਜ੍ਝਾਦੇਸੋ ਹੋਤਿ. ਅਜ੍ਝਗਮਾ, ਅਜ੍ਝੁਪਗਤੋ, ਅਜ੍ਝੋਗਾਹੇਤ੍ਵਾ.

ਅਭਿ ਇਚ੍ਛਿਤਂ, ਅਧਿ ਈਰਿਤਂ ਇਤੀਧ

‘‘ਅਬ੍ਭੋ ਅਭਿ, ਅਜ੍ਝੋ ਅਧੀ’’ਤਿ ਚ ਵਤ੍ਤਤੇ.

੨੬. ਤੇ ਨ ਵਾ ਇਵਣ੍ਣੇ.

ਤੇ ਚ ਖੋ ਅਭਿਅਧਿਇਚ੍ਚੇਤੇ ਉਪਸਗ੍ਗਾ ਇਵਣ੍ਣੇ ਪਰੇ ਅਬ੍ਭੋ ਅਜ੍ਝੋਇਤਿ ਵੁਤ੍ਤਰੂਪਾ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ ਵਾ. ਸਰਲੋਪਪਰਨਯਨਾਨਿ. ਅਭਿਚ੍ਛਿਤਂ, ਅਧੀਰਿਤਂ. ਵਾਤਿ ਕਿਂ? ਅਬ੍ਭੀਰਿਤਂ, ਅਜ੍ਝਿਣਮੁਤ੍ਤੋ, ਅਜ੍ਝਿਟ੍ਠੋ.

ਏਕਮਿਧ ਅਹਨ੍ਤੀਧ

੨੭. ਦੋ ਧਸ੍ਸ ਚ.

ਧਇਚ੍ਚੇਤਸ੍ਸ ਸਰੇ ਪਰੇ ਕ੍ਵਚਿ ਦਕਾਰੋ ਹੋਤਿ. ਏਕਸਦ੍ਦਤੋ ਪਰਸ੍ਸ ਇਧਸ੍ਸ ਧਕਾਰਸ੍ਸੇਵਾਯਂ, ਸਰਲੋਪਦੀਘਾ. ਏਕਮਿਦਾਹਂ. ਕ੍ਵਚੀਤਿ ਕਿਂ? ਇਧੇਵ.

ਚਸਦ੍ਦੇਨ ਕ੍ਵਚਿ ਸਾਧੁਸ੍ਸ ਧਸ੍ਸ ਹਕਾਰੋ, ਯਥਾ – ਸਾਹੁ ਦਸ੍ਸਨਂ.

ਯਥਾ ਏਵ ਤਥਾ ਏਵਾਤੀਧ

‘‘ਨਵਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਤੇ, ‘‘ਸਰਮ੍ਹਾ’’ਤਿ ਚ.

੨੮. ਏਵਾਦਿਸ੍ਸ ਰਿ ਪੁਬ੍ਬੋ ਚ ਰਸ੍ਸੋ.

ਯਥਾਤਥਾਦ੍ਵਯਪਰਸ੍ਸੇਦਂ ਗਹਣਂ. ਦੀਘਸਰਮ੍ਹਾ ਪਰਸ੍ਸ ਏਵਸਦ੍ਦਾਦਿਭੂਤਸ੍ਸ ਏਕਾਰਸ੍ਸ ਰਿਕਾਰੋ ਹੋਤਿ, ਪੁਬ੍ਬੋ ਚ ਸਰੋ ਰਸ੍ਸੋ ਹੋਤਿ ਨਵਾ. ਯਥਰਿਵ, ਤਥਰਿਵ. ਨਵਾਤਿ ਕਿਂ? ਯਥੇਵ, ਤਥੇਵ.

ਤਿ ਅਨ੍ਤਂ,ਤਿ ਅਦ੍ਧਂ, ਅਗ੍ਗਿ ਅਗਾਰੇ, ਸਤ੍ਤਮੀ ਅਤ੍ਥੇ, ਪਞ੍ਚਮੀ ਅਨ੍ਤਂ, ਦੁ ਅਙ੍ਗਿਕਂ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਆਸਨੇ, ਪੁਥੁ ਆਸਨੇ, ਸਯਮ੍ਭੂ ਆਸਨੇ ਇਤੀਧ ਯਵਾਦੇਸੇਸੁ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤੇਸੁ –

‘‘ਸਞ੍ਞਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਤੇ.