੩. ਗਹਪਤਿਵਗ੍ਗੋ

੧. ਪਠਮਉਗ੍ਗਸੁਤ੍ਤਂ

੨੧. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਵੇਸਾਲਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਮਹਾਵਨੇ ਕੂਟਾਗਾਰਸਾਲਾਯਂ. ਤਤ੍ਰ ਖੋ ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ ‘‘ਅਟ੍ਠਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਚ੍ਛਰਿਯੇਹਿ ਅਬ੍ਭੁਤੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ [ਅਬ੍ਭੁਤਧਮ੍ਮੇਹਿ (ਸ੍ਯਾ. ਕ.)] ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਉਗ੍ਗਂ ਗਹਪਤਿਂ ਵੇਸਾਲਿਕਂ ਧਾਰੇਥਾ’’ਤਿ. ਇਦਮਵੋਚ ਭਗਵਾ. ਇਦਂ ਵਤ੍ਵਾਨ ਸੁਗਤੋ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਵਿਹਾਰਂ ਪਾਵਿਸਿ.

ਅਥ ਖੋ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਸਮਯਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਯੇਨ ਉਗ੍ਗਸ੍ਸ ਗਹਪਤਿਨੋ ਵੇਸਾਲਿਕਸ੍ਸ ਨਿਵੇਸਨਂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੇ ਆਸਨੇ ਨਿਸੀਦਿ. ਅਥ ਖੋ ਉਗ੍ਗੋ ਗਹਪਤਿ ਵੇਸਾਲਿਕੋ ਯੇਨ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਖੋ ਉਗ੍ਗਂ ਗਹਪਤਿਂ ਵੇਸਾਲਿਕਂ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਅਟ੍ਠਹਿ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਗਹਪਤਿ, ਅਚ੍ਛਰਿਯੇਹਿ ਅਬ੍ਭੁਤੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਗਵਤਾ ਬ੍ਯਾਕਤੋ. ਕਤਮੇ ਤੇ, ਗਹਪਤਿ, ਅਟ੍ਠ ਅਚ੍ਛਰਿਯਾ ਅਬ੍ਭੁਤਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਯੇਹਿ ਤ੍ਵਂ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਗਵਤਾ ਬ੍ਯਾਕਤੋ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਖੋ ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਜਾਨਾਮਿ – ਕਤਮੇਹਿ ਅਟ੍ਠਹਿ ਅਚ੍ਛਰਿਯੇਹਿ ਅਬ੍ਭੁਤੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਗਵਤਾ ਬ੍ਯਾਕਤੋਤਿ. ਅਪਿ ਚ, ਭਨ੍ਤੇ, ਯੇ ਮੇ ਅਟ੍ਠ ਅਚ੍ਛਰਿਯਾ ਅਬ੍ਭੁਤਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਂਵਿਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਸੁਣੋਹਿ, ਸਾਧੁਕਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਹਿ; ਭਾਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ, ਗਹਪਤੀ’’ਤਿ ਖੋ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਉਗ੍ਗਸ੍ਸ ਗਹਪਤਿਨੋ ਵੇਸਾਲਿਕਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸਿ. ਉਗ੍ਗੋ ਗਹਪਤਿ ਵੇਸਾਲਿਕੋ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਯਦਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਪਠਮਂ ਦੂਰਤੋਵ ਅਦ੍ਦਸਂ; ਸਹ ਦਸ੍ਸਨੇਨੇਵ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਸੀਦਿ. ਅਯਂ ਖੋ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪਠਮੋ ਅਚ੍ਛਰਿਯੋ ਅਬ੍ਭੁਤੋ ਧਮ੍ਮੋ ਸਂਵਿਜ੍ਜਤਿ’’.

‘‘ਸੋ ਖੋ ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਪਯਿਰੁਪਾਸਿਂ. ਤਸ੍ਸ ਮੇ ਭਗਵਾ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਿਂ ਕਥਂ ਕਥੇਸਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਦਾਨਕਥਂ ਸੀਲਕਥਂ ਸਗ੍ਗਕਥਂ; ਕਾਮਾਨਂ ਆਦੀਨਵਂ ਓਕਾਰਂ ਸਂਕਿਲੇਸਂ, ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮੇ ਆਨਿਸਂਸਂ ਪਕਾਸੇਸਿ. ਯਦਾ ਮਂ ਭਗਵਾ ਅਞ੍ਞਾਸਿ ਕਲ੍ਲਚਿਤ੍ਤਂ ਮੁਦੁਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਨੀਵਰਣਚਿਤ੍ਤਂ ਉਦਗ੍ਗਚਿਤ੍ਤਂ ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤਂ, ਅਥ ਯਾ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਸਾਮੁਕ੍ਕਂਸਿਕਾ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾ ਤਂ ਪਕਾਸੇਸਿ – ਦੁਕ੍ਖਂ, ਸਮੁਦਯਂ, ਨਿਰੋਧਂ, ਮਗ੍ਗਂ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਨਾਮ ਸੁਦ੍ਧਂ ਵਤ੍ਥਂ ਅਪਗਤਕਾਲ਼ਕਂ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਰਜਨਂ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹੇਯ੍ਯ; ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ ਮੇ ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਆਸਨੇ ਵਿਰਜਂ ਵੀਤਮਲਂ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਖੁਂ ਉਦਪਾਦਿ – ‘ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਸਮੁਦਯਧਮ੍ਮਂ, ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਨਿਰੋਧਧਮ੍ਮ’ਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਖੋ ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮੋ ਪਤ੍ਤਧਮ੍ਮੋ ਵਿਦਿਤਧਮ੍ਮੋ ਪਰਿਯੋਗਾਲ਼੍ਹਧਮ੍ਮੋ ਤਿਣ੍ਣਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛੋ ਵਿਗਤਕਥਂਕਥੋ ਵੇਸਾਰਜ੍ਜਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਅਪਰਪ੍ਪਚ੍ਚਯੋ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨੇ ਤਤ੍ਥੇਵ ਬੁਦ੍ਧਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਸਙ੍ਘਞ੍ਚ ਸਰਣਂ ਅਗਮਾਸਿਂ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਪਞ੍ਚਮਾਨਿ ਚ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਿ ਸਮਾਦਿਯਿਂ. ਅਯਂ ਖੋ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਦੁਤਿਯੋ ਅਚ੍ਛਰਿਯੋ ਅਬ੍ਭੁਤੋ ਧਮ੍ਮੋ ਸਂਵਿਜ੍ਜਤਿ.

‘‘ਤਸ੍ਸ ਮਯ੍ਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਚਤਸ੍ਸੋ ਕੋਮਾਰਿਯੋ ਪਜਾਪਤਿਯੋ ਅਹੇਸੁਂ. ਅਥ ਖ੍ਵਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਯੇਨ ਤਾ ਪਜਾਪਤਿਯੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਤਾ ਪਜਾਪਤਿਯੋ ਏਤਦਵਚਂ – ‘ਮਯਾ ਖੋ, ਭਗਿਨਿਯੋ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਪਞ੍ਚਮਾਨਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਿ ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਾਨਿ [ਸਮਾਦਿਣ੍ਣਾਨਿ (ਸੀ. ਕ.)]. ਯਾ ਇਚ੍ਛਤਿ ਸਾ ਇਧੇਵ ਭੋਗੇ ਚ ਭੁਞ੍ਜਤੁ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਚ ਕਰੋਤੁ, ਸਕਾਨਿ ਵਾ ਞਾਤਿਕੁਲਾਨਿ ਗਚ੍ਛਤੁ. ਹੋਤਿ ਵਾ ਪਨ ਪੁਰਿਸਾਧਿਪ੍ਪਾਯੋ, ਕਸ੍ਸ ਵੋ ਦਮ੍ਮੀ’ਤਿ? ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ ਸਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਜੇਟ੍ਠਾ ਪਜਾਪਤਿ ਮਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮਸ੍ਸ ਮਂ, ਅਯ੍ਯਪੁਤ੍ਤ, ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਦੇਹੀ’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਤਂ ਪੁਰਿਸਂ ਪਕ੍ਕੋਸਾਪੇਤ੍ਵਾ ਵਾਮੇਨ ਹਤ੍ਥੇਨ ਪਜਾਪਤਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਦਕ੍ਖਿਣੇਨ ਹਤ੍ਥੇਨ ਭਿਙ੍ਗਾਰਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਓਣੋਜੇਸਿਂ. ਕੋਮਾਰਿਂ ਖੋ ਪਨਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਦਾਰਂ ਪਰਿਚ੍ਚਜਨ੍ਤੋ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ. ਅਯਂ ਖੋ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਤਤਿਯੋ ਅਚ੍ਛਰਿਯੋ ਅਬ੍ਭੁਤੋ ਧਮ੍ਮੋ ਸਂਵਿਜ੍ਜਤਿ.

‘‘ਸਂਵਿਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਖੋ ਪਨ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕੁਲੇ ਭੋਗਾ. ਤੇ ਚ ਖੋ ਅਪ੍ਪਟਿਵਿਭਤ੍ਤਾ ਸੀਲਵਨ੍ਤੇਹਿ ਕਲ੍ਯਾਣਧਮ੍ਮੇਹਿ. ਅਯਂ ਖੋ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਚਤੁਤ੍ਥੋ ਅਚ੍ਛਰਿਯੋ ਅਬ੍ਭੁਤੋ ਧਮ੍ਮੋ ਸਂਵਿਜ੍ਜਤਿ.

‘‘ਯਂ ਖੋ ਪਨਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਪਯਿਰੁਪਾਸਾਮਿ; ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂਯੇਵ ਪਯਿਰੁਪਾਸਾਮਿ, ਨੋ ਅਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ. ਅਯਂ ਖੋ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪਞ੍ਚਮੋ ਅਚ੍ਛਰਿਯੋ ਅਬ੍ਭੁਤੋ ਧਮ੍ਮੋ ਸਂਵਿਜ੍ਜਤਿ.

‘‘ਸੋ ਚੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਮੇ ਆਯਸ੍ਮਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ; ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂਯੇਵ ਸੁਣੋਮਿ, ਨੋ ਅਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ. ਨੋ ਚੇ ਮੇ ਸੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ, ਅਹਮਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਮਿ. ਅਯਂ ਖੋ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ ਛਟ੍ਠੋ ਅਚ੍ਛਰਿਯੋ ਅਬ੍ਭੁਤੋ ਧਮ੍ਮੋ ਸਂਵਿਜ੍ਜਤਿ.

‘‘ਅਨਚ੍ਛਰਿਯਂ ਖੋ ਪਨ ਮਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਦੇਵਤਾ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਰੋਚੇਨ੍ਤਿ – ‘ਸ੍ਵਾਕ੍ਖਾਤੋ, ਗਹਪਤਿ, ਭਗਵਤਾ ਧਮ੍ਮੋ’ਤਿ. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਤਾ ਦੇਵਤਾ ਏਵਂ ਵਦਾਮਿ – ‘ਵਦੇਯ੍ਯਾਥ ਵਾ ਏਵਂ ਖੋ ਤੁਮ੍ਹੇ ਦੇਵਤਾ ਨੋ ਵਾ ਵਦੇਯ੍ਯਾਥ, ਅਥ ਖੋ ਸ੍ਵਾਕ੍ਖਾਤੋ ਭਗਵਤਾ ਧਮ੍ਮੋ’ਤਿ. ਨ ਖੋ ਪਨਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਭਿਜਾਨਾਮਿ ਤਤੋਨਿਦਾਨਂ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਨ੍ਨਤਿਂ [ਉਣ੍ਣਤਿਂ (ਕ.) ਧ. ਸ. ੧੧੨੧; ਵਿਭ. ੮੪੩, ੮੪੫ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ] – ‘ਮਂ ਵਾ ਦੇਵਤਾ ਉਪਸਙ੍ਕਮਨ੍ਤਿ, ਅਹਂ ਵਾ ਦੇਵਤਾਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਲ੍ਲਪਾਮੀ’ਤਿ. ਅਯਂ ਖੋ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਤ੍ਤਮੋ ਅਚ੍ਛਰਿਯੋ ਅਬ੍ਭੁਤੋ ਧਮ੍ਮੋ ਸਂਵਿਜ੍ਜਤਿ.

‘‘ਯਾਨਿਮਾਨਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤਾ ਦੇਸਿਤਾਨਿ ਪਞ੍ਚੋਰਮ੍ਭਾਗਿਯਾਨਿ ਸਂਯੋਜਨਾਨਿ, ਨਾਹਂ ਤੇਸਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਤ੍ਤਨਿ ਅਪ੍ਪਹੀਨਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਾਮਿ. ਅਯਂ ਖੋ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਟ੍ਠਮੋ ਅਚ੍ਛਰਿਯੋ ਅਬ੍ਭੁਤੋ ਧਮ੍ਮੋ ਸਂਵਿਜ੍ਜਤਿ. ਇਮੇ ਖੋ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਟ੍ਠ ਅਚ੍ਛਰਿਯਾ ਅਬ੍ਭੁਤਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਂਵਿਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਨ ਚ ਖੋ ਅਹਂ ਜਾਨਾਮਿ – ਕਤਮੇਹਿ ਚਾਹਂ [ਕਤਮੇਹਿਪਹਂ (ਸੀ.), ਕਤਮੇਹਿਪਾਹਂ (ਪੀ. ਕ.)] ਅਟ੍ਠਹਿ ਅਚ੍ਛਰਿਯੇਹਿ ਅਬ੍ਭੁਤੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਗਵਤਾ ਬ੍ਯਾਕਤੋ’’ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਉਗ੍ਗਸ੍ਸ ਗਹਪਤਿਨੋ ਵੇਸਾਲਿਕਸ੍ਸ ਨਿਵੇਸਨੇ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਪਕ੍ਕਾਮਿ. ਅਥ ਖੋ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਂ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਪਟਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਾਵਤਕੋ ਅਹੋਸਿ ਉਗ੍ਗੇਨ ਗਹਪਤਿਨਾ ਵੇਸਾਲਿਕੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਕਥਾਸਲ੍ਲਾਪੋ, ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਭਗਵਤੋ ਆਰੋਚੇਸਿ.

‘‘ਸਾਧੁ ਸਾਧੁ, ਭਿਕ੍ਖੁ! ਯਥਾ ਤਂ ਉਗ੍ਗੋ ਗਹਪਤਿ ਵੇਸਾਲਿਕੋ ਸਮ੍ਮਾ ਬ੍ਯਾਕਰਮਾਨੋ ਬ੍ਯਾਕਰੇਯ੍ਯ, ਇਮੇਹੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਅਟ੍ਠਹਿ ਅਚ੍ਛਰਿਯੇਹਿ ਅਬ੍ਭੁਤੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਉਗ੍ਗੋ ਗਹਪਤਿ ਵੇਸਾਲਿਕੋ ਮਯਾ ਬ੍ਯਾਕਤੋ. ਇਮੇਹਿ ਚ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਅਟ੍ਠਹਿ ਅਚ੍ਛਰਿਯੇਹਿ ਅਬ੍ਭੁਤੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਉਗ੍ਗਂ ਗਹਪਤਿਂ ਵੇਸਾਲਿਕਂ ਧਾਰੇਹੀ’’ਤਿ. ਪਠਮਂ.

੨. ਦੁਤਿਯਉਗ੍ਗਸੁਤ੍ਤਂ

੨੨. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਵਜ੍ਜੀਸੁ ਵਿਹਰਤਿ ਹਤ੍ਥਿਗਾਮੇ. ਤਤ੍ਰ ਖੋ ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਅਟ੍ਠਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਚ੍ਛਰਿਯੇਹਿ ਅਬ੍ਭੁਤੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਉਗ੍ਗਂ ਗਹਪਤਿਂ ਹਤ੍ਥਿਗਾਮਕਂ ਧਾਰੇਥਾ’’ਤਿ. ਇਦਮਵੋਚ ਭਗਵਾ. ਇਦਂ ਵਤ੍ਵਾਨ ਸੁਗਤੋ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਵਿਹਾਰਂ ਪਾਵਿਸਿ.

ਅਥ ਖੋ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਸਮਯਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਯੇਨ ਉਗ੍ਗਸ੍ਸ ਗਹਪਤਿਨੋ ਹਤ੍ਥਿਗਾਮਕਸ੍ਸ ਨਿਵੇਸਨਂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੇ ਆਸਨੇ ਨਿਸੀਦਿ. ਅਥ ਖੋ ਉਗ੍ਗੋ ਗਹਪਤਿ ਹਤ੍ਥਿਗਾਮਕੋ ਯੇਨ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਖੋ ਉਗ੍ਗਂ ਗਹਪਤਿਂ ਹਤ੍ਥਿਗਾਮਕਂ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਟ੍ਠਹਿ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਗਹਪਤਿ, ਅਚ੍ਛਰਿਯੇਹਿ ਅਬ੍ਭੁਤੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਗਵਤਾ ਬ੍ਯਾਕਤੋ. ਕਤਮੇ ਤੇ, ਗਹਪਤਿ, ਅਟ੍ਠ ਅਚ੍ਛਰਿਯਾ ਅਬ੍ਭੁਤਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਯੇਹਿ ਤ੍ਵਂ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਗਵਤਾ ਬ੍ਯਾਕਤੋ’’ਤਿ?

‘‘ਨ ਖੋ ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਜਾਨਾਮਿ – ਕਤਮੇਹਿ ਅਟ੍ਠਹਿ ਅਚ੍ਛਰਿਯੇਹਿ ਅਬ੍ਭੁਤੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਗਵਤਾ ਬ੍ਯਾਕਤੋਤਿ. ਅਪਿ ਚ, ਭਨ੍ਤੇ, ਯੇ ਮੇ ਅਟ੍ਠ ਅਚ੍ਛਰਿਯਾ ਅਬ੍ਭੁਤਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਂਵਿਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਸੁਣਾਹਿ, ਸਾਧੁਕਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਹਿ; ਭਾਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ, ਗਹਪਤੀ’’ਤਿ ਖੋ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਉਗ੍ਗਸ੍ਸ ਗਹਪਤਿਨੋ ਹਤ੍ਥਿਗਾਮਕਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸਿ. ਉਗ੍ਗੋ ਗਹਪਤਿ ਹਤ੍ਥਿਗਾਮਕੋ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਯਦਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਨਾਗਵਨੇ ਪਰਿਚਰਨ੍ਤੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਪਠਮਂ ਦੂਰਤੋਵ ਅਦ੍ਦਸਂ; ਸਹ ਦਸ੍ਸਨੇਨੇਵ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਸੀਦਿ, ਸੁਰਾਮਦੋ ਚ ਪਹੀਯਿ. ਅਯਂ ਖੋ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪਠਮੋ ਅਚ੍ਛਰਿਯੋ ਅਬ੍ਭੁਤੋ ਧਮ੍ਮੋ ਸਂਵਿਜ੍ਜਤਿ.

‘‘ਤਸ੍ਸ ਮਯ੍ਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਚਤਸ੍ਸੋ ਕੋਮਾਰਿਯੋ ਪਜਾਪਤਿਯੋ ਅਹੇਸੁਂ. ਅਥ ਖ੍ਵਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਯੇਨ ਤਾ ਪਜਾਪਤਿਯੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਤਾ ਪਜਾਪਤਿਯੋ ਏਤਦਵਚਂ – ‘ਮਯਾ ਖੋ, ਭਗਿਨਿਯੋ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਪਞ੍ਚਮਾਨਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਿ ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਾਨਿ. ਯਾ ਇਚ੍ਛਤਿ ਸਾ ਇਧੇਵ ਭੋਗੇ ਚ ਭੁਞ੍ਜਤੁ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਚ ਕਰੋਤੁ, ਸਕਾਨਿ ਵਾ ਞਾਤਿਕੁਲਾਨਿ ਗਚ੍ਛਤੁ. ਹੋਤਿ ਵਾ ਪਨ ਪੁਰਿਸਾਧਿਪ੍ਪਾਯੋ, ਕਸ੍ਸ ਵੋ ਦਮ੍ਮੀ’ਤਿ? ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ ਸਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਜੇਟ੍ਠਾ ਪਜਾਪਤਿ ਮਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮਸ੍ਸ ਮਂ, ਅਯ੍ਯਪੁਤ੍ਤ, ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਦੇਹੀ’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਤਂ ਪੁਰਿਸਂ ਪਕ੍ਕੋਸਾਪੇਤ੍ਵਾ ਵਾਮੇਨ ਹਤ੍ਥੇਨ ਪਜਾਪਤਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਦਕ੍ਖਿਣੇਨ ਹਤ੍ਥੇਨ ਭਿਙ੍ਗਾਰਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਓਣੋਜੇਸਿਂ. ਕੋਮਾਰਿਂ ਖੋ ਪਨਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਦਾਰਂ ਪਰਿਚ੍ਚਜਨ੍ਤੋ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ. ਅਯਂ ਖੋ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਤਤਿਯੋ ਅਚ੍ਛਰਿਯੋ ਅਬ੍ਭੁਤੋ ਧਮ੍ਮੋ ਸਂਵਿਜ੍ਜਤਿ.

‘‘ਯਂ ਖੋ ਪਨਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਪਯਿਰੁਪਾਸਾਮਿ; ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂਯੇਵ ਪਯਿਰੁਪਾਸਾਮਿ, ਨੋ ਅਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ. ਸੋ ਚੇ ਮੇ ਆਯਸ੍ਮਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ; ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂਯੇਵ ਸੁਣੋਮਿ, ਨੋ ਅਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ. ਨੋ ਚੇ ਮੇ ਸੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ, ਅਹਮਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਮਿ. ਅਯਂ ਖੋ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪਞ੍ਚਮੋ ਅਚ੍ਛਰਿਯੋ ਅਬ੍ਭੁਤੋ ਧਮ੍ਮੋ ਸਂਵਿਜ੍ਜਤਿ.

‘‘ਅਨਚ੍ਛਰਿਯਂ ਖੋ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘੇ ਨਿਮਨ੍ਤਿਤੇ ਦੇਵਤਾ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਰੋਚੇਨ੍ਤਿ – ‘ਅਸੁਕੋ, ਗਹਪਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਉਭਤੋਭਾਗਵਿਮੁਤ੍ਤੋ ਅਸੁਕੋ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤੋ ਅਸੁਕੋ ਕਾਯਸਕ੍ਖੀ ਅਸੁਕੋ ਦਿਟ੍ਠਿਪ੍ਪਤ੍ਤੋ [ਦਿਟ੍ਠਪ੍ਪਤ੍ਤੋ (ਕ.)] ਅਸੁਕੋ ਸਦ੍ਧਾਵਿਮੁਤ੍ਤੋ ਅਸੁਕੋ ਧਮ੍ਮਾਨੁਸਾਰੀ ਅਸੁਕੋ ਸਦ੍ਧਾਨੁਸਾਰੀ ਅਸੁਕੋ ਸੀਲਵਾ ਕਲ੍ਯਾਣਧਮ੍ਮੋ ਅਸੁਕੋ ਦੁਸ੍ਸੀਲੋ ਪਾਪਧਮ੍ਮੋ’ਤਿ. ਸਙ੍ਘਂ ਖੋ ਪਨਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪਰਿਵਿਸਨ੍ਤੋ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ ਏਵਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਨ੍ਤੋ – ‘ਇਮਸ੍ਸ ਵਾ ਥੋਕਂ ਦੇਮਿ ਇਮਸ੍ਸ ਵਾ ਬਹੁਕ’ਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਖ੍ਵਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਮਚਿਤ੍ਤੋਵ ਦੇਮਿ. ਅਯਂ ਖੋ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਛਟ੍ਠੋ ਅਚ੍ਛਰਿਯੋ ਅਬ੍ਭੁਤੋ ਧਮ੍ਮੋ ਸਂਵਿਜ੍ਜਤਿ.

‘‘ਅਨਚ੍ਛਰਿਯਂ ਖੋ ਪਨ ਮਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਦੇਵਤਾ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਰੋਚੇਨ੍ਤਿ – ‘ਸ੍ਵਾਕ੍ਖਾਤੋ, ਗਹਪਤਿ, ਭਗਵਤਾ ਧਮ੍ਮੋ’ਤਿ. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਤਾ ਦੇਵਤਾ ਏਵਂ ਵਦੇਮਿ – ‘ਵਦੇਯ੍ਯਾਥ ਵਾ ਏਵਂ ਖੋ ਤੁਮ੍ਹੇ ਦੇਵਤਾ ਨੋ ਵਾ ਵਦੇਯ੍ਯਾਥ, ਅਥ ਖੋ ਸ੍ਵਾਕ੍ਖਾਤੋ ਭਗਵਤਾ ਧਮ੍ਮੋ’ਤਿ. ਨ ਖੋ ਪਨਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਭਿਜਾਨਾਮਿ ਤਤੋਨਿਦਾਨਂ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਨ੍ਨਤਿਂ – ‘ਮਂ ਤਾ ਦੇਵਤਾ ਉਪਸਙ੍ਕਮਨ੍ਤਿ, ਅਹਂ ਵਾ ਦੇਵਤਾਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਲ੍ਲਪਾਮੀ’ਤਿ. ਅਯਂ ਖੋ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਤ੍ਤਮੋ ਅਚ੍ਛਰਿਯੋ ਅਬ੍ਭੁਤੋ ਧਮ੍ਮੋ ਸਂਵਿਜ੍ਜਤਿ.

‘‘ਸਚੇ ਖੋ ਪਨਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤੋ ਪਠਮਤਰਂ ਕਾਲਂ ਕਰੇਯ੍ਯਂ, ਅਨਚ੍ਛਰਿਯਂ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਯਂ ਮਂ ਭਗਵਾ ਏਵਂ ਬ੍ਯਾਕਰੇਯ੍ਯ – ‘ਨਤ੍ਥਿ ਤਂ ਸਂਯੋਜਨਂ ਯੇਨ ਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਉਗ੍ਗੋ ਗਹਪਤਿ ਹਤ੍ਥਿਗਾਮਕੋ ਪੁਨ ਇਮਂ ਲੋਕਂ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾ’ਤਿ. ਅਯਂ ਖੋ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਟ੍ਠਮੋ ਅਚ੍ਛਰਿਯੋ ਅਬ੍ਭੁਤੋ ਧਮ੍ਮੋ ਸਂਵਿਜ੍ਜਤਿ. ਇਮੇ ਖੋ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਟ੍ਠ ਅਚ੍ਛਰਿਯਾ ਅਬ੍ਭੁਤਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਂਵਿਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਨ ਚ ਖੋ ਅਹਂ ਜਾਨਾਮਿ – ਕਤਮੇਹਿ ਚਾਹਂ ਅਟ੍ਠਹਿ ਅਚ੍ਛਰਿਯੇਹਿ ਅਬ੍ਭੁਤੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਗਵਤਾ ਬ੍ਯਾਕਤੋ’’ਤਿ.

‘‘ਅਥ ਖੋ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਉਗ੍ਗਸ੍ਸ ਗਹਪਤਿਨੋ ਹਤ੍ਥਿਗਾਮਕਸ੍ਸ ਨਿਵੇਸਨੇ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਪਕ੍ਕਾਮਿ. ਅਥ ਖੋ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਂ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਪਟਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਾਵਤਕੋ ਅਹੋਸਿ ਉਗ੍ਗੇਨ ਗਹਪਤਿਨਾ ਹਤ੍ਥਿਗਾਮਕੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਕਥਾਸਲ੍ਲਾਪੋ, ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਭਗਵਤੋ ਆਰੋਚੇਸਿ.

‘‘ਸਾਧੁ ਸਾਧੁ, ਭਿਕ੍ਖੁ! ਯਥਾ ਤਂ ਉਗ੍ਗੋ ਗਹਪਤਿ ਹਤ੍ਥਿਗਾਮਕੋ ਸਮ੍ਮਾ ਬ੍ਯਾਕਰਮਾਨੋ ਬ੍ਯਾਕਰੇਯ੍ਯ, ਇਮੇਹੇਵ ਖੋ ਭਿਕ੍ਖੁ, ਅਟ੍ਠਹਿ ਅਚ੍ਛਰਿਯੇਹਿ ਅਬ੍ਭੁਤੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਉਗ੍ਗੋ ਗਹਪਤਿ ਹਤ੍ਥਿਗਾਮਕੋ ਮਯਾ ਬ੍ਯਾਕਤੋ. ਇਮੇਹਿ ਚ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਅਟ੍ਠਹਿ ਅਚ੍ਛਰਿਯੇਹਿ ਅਬ੍ਭੁਤੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਉਗ੍ਗਂ ਗਹਪਤਿਂ ਹਤ੍ਥਿਗਾਮਕਂ ਧਾਰੇਹੀ’’ਤਿ. ਦੁਤਿਯਂ.

੩. ਪਠਮਹਤ੍ਥਕਸੁਤ੍ਤਂ

੨੩. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਆਲ਼ਵਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਅਗ੍ਗਾਲ਼ਵੇ ਚੇਤਿਯੇ. ਤਤ੍ਰ ਖੋ ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਸਤ੍ਤਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਚ੍ਛਰਿਯੇਹਿ ਅਬ੍ਭੁਤੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਹਤ੍ਥਕਂ ਆਲ਼ਵਕਂ ਧਾਰੇਥ. ਕਤਮੇਹਿ ਸਤ੍ਤਹਿ? ਸਦ੍ਧੋ ਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਹਤ੍ਥਕੋ ਆਲ਼ਵਕੋ; ਸੀਲਵਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਹਤ੍ਥਕੋ ਆਲ਼ਵਕੋ; ਹਿਰੀਮਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਹਤ੍ਥਕੋ ਆਲ਼ਵਕੋ; ਓਤ੍ਤਪ੍ਪੀ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਹਤ੍ਥਕੋ ਆਲ਼ਵਕੋ; ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਹਤ੍ਥਕੋ ਆਲ਼ਵਕੋ; ਚਾਗਵਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਹਤ੍ਥਕੋ ਆਲ਼ਵਕੋ; ਪਞ੍ਞਵਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਹਤ੍ਥਕੋ ਆਲ਼ਵਕੋ – ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਹਿ ਅਚ੍ਛਰਿਯੇਹਿ ਅਬ੍ਭੁਤੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਹਤ੍ਥਕਂ ਆਲ਼ਵਕਂ ਧਾਰੇਥਾ’’ਤਿ. ਇਦਮਵੋਚ ਭਗਵਾ. ਇਦਂ ਵਤ੍ਵਾਨ ਸੁਗਤੋ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਵਿਹਾਰਂ ਪਾਵਿਸਿ.

ਅਥ ਖੋ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਸਮਯਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਯੇਨ ਹਤ੍ਥਕਸ੍ਸ ਆਲ਼ਵਕਸ੍ਸ ਨਿਵੇਸਨਂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੇ ਆਸਨੇ ਨਿਸੀਦਿ. ਅਥ ਖੋ ਹਤ੍ਥਕੋ ਆਲ਼ਵਕੋ ਯੇਨ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਖੋ ਹਤ੍ਥਕਂ ਆਲ਼ਵਕਂ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਸਤ੍ਤਹਿ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਆਵੁਸੋ, ਅਚ੍ਛਰਿਯੇਹਿ ਅਬ੍ਭੁਤੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਗਵਤਾ ਬ੍ਯਾਕਤੋ. ਕਤਮੇਹਿ ਸਤ੍ਤਹਿ? ‘ਸਦ੍ਧੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਹਤ੍ਥਕੋ ਆਲ਼ਵਕੋ; ਸੀਲਵਾ…ਪੇ… ਹਿਰਿਮਾ… ਓਤ੍ਤਪ੍ਪੀ… ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ… ਚਾਗਵਾ… ਪਞ੍ਞਵਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਹਤ੍ਥਕੋ ਆਲ਼ਵਕੋ’ਤਿ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਆਵੁਸੋ, ਸਤ੍ਤਹਿ ਅਚ੍ਛਰਿਯੇਹਿ ਅਬ੍ਭੁਤੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਗਵਤਾ ਬ੍ਯਾਕਤੋ’’ਤਿ. ‘‘ਕਚ੍ਚਿਤ੍ਥ, ਭਨ੍ਤੇ, ਨ ਕੋਚਿ ਗਿਹੀ ਅਹੋਸਿ ਓਦਾਤਵਸਨੋ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹੇਤ੍ਥ, ਆਵੁਸੋ, ਕੋਚਿ ਗਿਹੀ ਅਹੋਸਿ ਓਦਾਤਵਸਨੋ’’ਤਿ. ‘‘ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ, ਯਦੇਤ੍ਥ ਨ ਕੋਚਿ ਗਿਹੀ ਅਹੋਸਿ ਓਦਾਤਵਸਨੋ’’ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਹਤ੍ਥਕਸ੍ਸ ਆਲ਼ਵਕਸ੍ਸ ਨਿਵੇਸਨੇ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਪਕ੍ਕਾਮਿ. ਅਥ ਖੋ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਂ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਪਟਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਇਧਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਸਮਯਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਯੇਨ ਹਤ੍ਥਕਸ੍ਸ ਆਲ਼ਵਕਸ੍ਸ ਨਿਵੇਸਨਂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੇ ਆਸਨੇ ਨਿਸੀਦਿਂ. ਅਥ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਹਤ੍ਥਕੋ ਆਲ਼ਵਕੋ ਯੇਨਾਹਂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਮਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਖੋ ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਹਤ੍ਥਕਂ ਆਲ਼ਵਕਂ ਏਤਦਵਚਂ – ‘ਸਤ੍ਤਹਿ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਆਵੁਸੋ, ਅਚ੍ਛਰਿਯੇਹਿ ਅਬ੍ਭੁਤੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਗਵਤਾ ਬ੍ਯਾਕਤੋ. ਕਤਮੇਹਿ ਸਤ੍ਤਹਿ? ਸਦ੍ਧੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਹਤ੍ਥਕੋ ਆਲ਼ਵਕੋ; ਸੀਲਵਾ…ਪੇ… ਹਿਰਿਮਾ… ਓਤ੍ਤਪ੍ਪੀ… ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ… ਚਾਗਵਾ… ਪਞ੍ਞਵਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਹਤ੍ਥਕੋ ਆਲ਼ਵਕੋਤਿ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਆਵੁਸੋ, ਸਤ੍ਤਹਿ ਅਚ੍ਛਰਿਯੇਹਿ ਅਬ੍ਭੁਤੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਗਵਤਾ ਬ੍ਯਾਕਤੋ’ਤਿ.

‘‘ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਹਤ੍ਥਕੋ ਮਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘ਕਚ੍ਚਿਤ੍ਥ, ਭਨ੍ਤੇ, ਨ ਕੋਚਿ ਗਿਹੀ ਅਹੋਸਿ ਓਦਾਤਵਸਨੋ’ਤਿ? ‘ਨ ਹੇਤ੍ਥ, ਆਵੁਸੋ, ਕੋਚਿ ਗਿਹੀ ਅਹੋਸਿ ਓਦਾਤਵਸਨੋ’ਤਿ. ‘ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ, ਯਦੇਤ੍ਥ ਨ ਕੋਚਿ ਗਿਹੀ ਅਹੋਸਿ ਓਦਾਤਵਸਨੋ’’’ਤਿ.

‘‘ਸਾਧੁ ਸਾਧੁ, ਭਿਕ੍ਖੁ! ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛੋ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ. ਸਨ੍ਤੇਯੇਵ ਅਤ੍ਤਨਿ ਕੁਸਲਧਮ੍ਮੇ ਨ ਇਚ੍ਛਤਿ ਪਰੇਹਿ ਞਾਯਮਾਨੇ [ਪਞ੍ਞਾਪਯਮਾਨੇ (ਕ.)]. ਤੇਨ ਹਿ ਤ੍ਵਂ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਇਮਿਨਾਪਿ ਅਟ੍ਠਮੇਨ ਅਚ੍ਛਰਿਯੇਨ ਅਬ੍ਭੁਤੇਨ ਧਮ੍ਮੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਹਤ੍ਥਕਂ ਆਲ਼ਵਕਂ ਧਾਰੇਹਿ, ਯਦਿਦਂ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਤਾਯਾ’’ਤਿ. ਤਤਿਯਂ.

੪. ਦੁਤਿਯਹਤ੍ਥਕਸੁਤ੍ਤਂ

੨੪. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਆਲ਼ਵਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਅਗ੍ਗਾਲ਼ਵੇ ਚੇਤਿਯੇ. ਅਥ ਖੋ ਹਤ੍ਥਕੋ ਆਲ਼ਵਕੋ ਪਞ੍ਚਮਤ੍ਤੇਹਿ ਉਪਾਸਕਸਤੇਹਿ ਪਰਿਵੁਤੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਖੋ ਹਤ੍ਥਕਂ ਆਲ਼ਵਕਂ ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਮਹਤੀ ਖੋ ਤ੍ਯਾਯਂ, ਹਤ੍ਥਕ, ਪਰਿਸਾ. ਕਥਂ ਪਨ ਤ੍ਵਂ, ਹਤ੍ਥਕ, ਇਮਂ ਮਹਤਿਂ ਪਰਿਸਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਯਾਨਿਮਾਨਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤਾ ਦੇਸਿਤਾਨਿ [ਅ. ਨਿ. ੪.੩੨; ਦੀ. ਨਿ. ੩.੩੧੩] ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸਙ੍ਗਹਵਤ੍ਥੂਨਿ, ਤੇਹਾਹਂ [ਤੇਨਾਹਂ (ਸੀ.)] ਇਮਂ ਮਹਤਿਂ ਪਰਿਸਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਮਿ. ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਯਂ ਜਾਨਾਮਿ – ‘ਅਯਂ ਦਾਨੇਨ ਸਙ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ’ਤਿ, ਤਂ ਦਾਨੇਨ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਮਿ; ਯਂ ਜਾਨਾਮਿ – ‘ਅਯਂ ਪੇਯ੍ਯਵਜ੍ਜੇਨ ਸਙ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ’ਤਿ, ਤਂ ਪੇਯ੍ਯਵਜ੍ਜੇਨ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਮਿ; ਯਂ ਜਾਨਾਮਿ – ‘ਅਯਂ ਅਤ੍ਥਚਰਿਯਾਯ ਸਙ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ’ਤਿ, ਤਂ ਅਤ੍ਥਚਰਿਯਾਯ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਮਿ; ਯਂ ਜਾਨਾਮਿ – ‘ਅਯਂ ਸਮਾਨਤ੍ਤਤਾਯ ਸਙ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ’ਤਿ, ਤਂ ਸਮਾਨਤ੍ਤਤਾਯ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਮਿ. ਸਂਵਿਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਖੋ ਪਨ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕੁਲੇ ਭੋਗਾ. ਦਲਿਦ੍ਦਸ੍ਸ ਖੋ ਨੋ ਤਥਾ ਸੋਤਬ੍ਬਂ ਮਞ੍ਞਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਸਾਧੁ ਸਾਧੁ, ਹਤ੍ਥਕ! ਯੋਨਿ ਖੋ ਤ੍ਯਾਯਂ, ਹਤ੍ਥਕ, ਮਹਤਿਂ ਪਰਿਸਂ ਸਙ੍ਗਹੇਤੁਂ. ਯੇ ਹਿ ਕੇਚਿ, ਹਤ੍ਥਕ, ਅਤੀਤਮਦ੍ਧਾਨਂ ਮਹਤਿਂ ਪਰਿਸਂ ਸਙ੍ਗਹੇਸੁਂ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਇਮੇਹੇਵ ਚਤੂਹਿ ਸਙ੍ਗਹਵਤ੍ਥੂਹਿ ਮਹਤਿਂ ਪਰਿਸਂ ਸਙ੍ਗਹੇਸੁਂ. ਯੇਪਿ ਹਿ ਕੇਚਿ, ਹਤ੍ਥਕ, ਅਨਾਗਤਮਦ੍ਧਾਨਂ ਮਹਤਿਂ ਪਰਿਸਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਇਮੇਹੇਵ ਚਤੂਹਿ ਸਙ੍ਗਹਵਤ੍ਥੂਹਿ ਮਹਤਿਂ ਪਰਿਸਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਯੇਪਿ ਹਿ ਕੇਚਿ, ਹਤ੍ਥਕ, ਏਤਰਹਿ ਮਹਤਿਂ ਪਰਿਸਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਇਮੇਹੇਵ ਚਤੂਹਿ ਸਙ੍ਗਹਵਤ੍ਥੂਹਿ ਮਹਤਿਂ ਪਰਿਸਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਹਤ੍ਥਕੋ ਆਲ਼ਵਕੋ ਭਗਵਤਾ ਧਮ੍ਮਿਯਾ ਕਥਾਯ ਸਨ੍ਦਸ੍ਸਿਤੋ ਸਮਾਦਪਿਤੋ ਸਮੁਤ੍ਤੇਜਿਤੋ ਸਮ੍ਪਹਂਸਿਤੋ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਪਦਕ੍ਖਿਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਾਮਿ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਅਚਿਰਪਕ੍ਕਨ੍ਤੇ ਹਤ੍ਥਕੇ ਆਲ਼ਵਕੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਅਟ੍ਠਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਚ੍ਛਰਿਯੇਹਿ ਅਬ੍ਭੁਤੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਹਤ੍ਥਕਂ ਆਲ਼ਵਕਂ ਧਾਰੇਥ. ਕਤਮੇਹਿ ਅਟ੍ਠਹਿ? ਸਦ੍ਧੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਹਤ੍ਥਕੋ ਆਲ਼ਵਕੋ; ਸੀਲਵਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ…ਪੇ… ਹਿਰੀਮਾ… ਓਤ੍ਤਪ੍ਪੀ… ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ… ਚਾਗਵਾ… ਪਞ੍ਞਵਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਹਤ੍ਥਕੋ ਆਲ਼ਵਕੋ; ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਹਤ੍ਥਕੋ ਆਲ਼ਵਕੋ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਟ੍ਠਹਿ ਅਚ੍ਛਰਿਯੇਹਿ ਅਬ੍ਭੁਤੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਹਤ੍ਥਕਂ ਆਲ਼ਵਕਂ ਧਾਰੇਥਾ’’ਤਿ. ਚਤੁਤ੍ਥਂ.

੫. ਮਹਾਨਾਮਸੁਤ੍ਤਂ

੨੫. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਸਕ੍ਕੇਸੁ ਵਿਹਰਤਿ ਕਪਿਲਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਨਿਗ੍ਰੋਧਾਰਾਮੇ. ਅਥ ਖੋ ਮਹਾਨਾਮੋ ਸਕ੍ਕੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਮਹਾਨਾਮੋ ਸਕ੍ਕੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਉਪਾਸਕੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਯਤੋ ਖੋ, ਮਹਾਨਾਮ, ਬੁਦ੍ਧਂ ਸਰਣਂ ਗਤੋ ਹੋਤਿ, ਧਮ੍ਮਂ ਸਰਣਂ ਗਤੋ ਹੋਤਿ, ਸਙ੍ਘਂ ਸਰਣਂ ਗਤੋ ਹੋਤਿ; ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਖੋ, ਮਹਾਨਾਮ, ਉਪਾਸਕੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਉਪਾਸਕੋ ਸੀਲਵਾ ਹੋਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਯਤੋ ਖੋ, ਮਹਾਨਾਮ, ਉਪਾਸਕੋ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ, ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ, ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ, ਮੁਸਾਵਾਦਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ, ਸੁਰਾਮੇਰਯਮਜ੍ਜਪਮਾਦਟ੍ਠਾਨਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ; ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਖੋ, ਮਹਾਨਾਮ, ਉਪਾਸਕੋ ਸੀਲਵਾ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਉਪਾਸਕੋ ਅਤ੍ਤਹਿਤਾਯ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਨੋ ਪਰਹਿਤਾਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਯਤੋ ਖੋ, ਮਹਾਨਾਮ, ਉਪਾਸਕੋ ਅਤ੍ਤਨਾਵ ਸਦ੍ਧਾਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਨੋ ਪਰਂ ਸਦ੍ਧਾਸਮ੍ਪਦਾਯ ਸਮਾਦਪੇਤਿ [ਸਮਾਦਾਪੇਤਿ (?)]; ਅਤ੍ਤਨਾਵ ਸੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਨੋ ਪਰਂ ਸੀਲਸਮ੍ਪਦਾਯ ਸਮਾਦਪੇਤਿ; ਅਤ੍ਤਨਾਵ ਚਾਗਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਨੋ ਪਰਂ ਚਾਗਸਮ੍ਪਦਾਯ ਸਮਾਦਪੇਤਿ; ਅਤ੍ਤਨਾਵ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਦਸ੍ਸਨਕਾਮੋ ਹੋਤਿ, ਨੋ ਪਰਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਦਸ੍ਸਨੇ ਸਮਾਦਪੇਤਿ; ਅਤ੍ਤਨਾਵ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਂ ਸੋਤੁਕਾਮੋ ਹੋਤਿ, ਨੋ ਪਰਂ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨੇ ਸਮਾਦਪੇਤਿ; ਅਤ੍ਤਨਾਵ ਸੁਤਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਧਾਰਣਜਾਤਿਕੋ ਹੋਤਿ, ਨੋ ਪਰਂ ਧਮ੍ਮਧਾਰਣਾਯ ਸਮਾਦਪੇਤਿ; ਅਤ੍ਤਨਾਵ ਸੁਤਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਤ੍ਥੂਪਪਰਿਕ੍ਖਿਤਾ ਹੋਤਿ, ਨੋ ਪਰਂ ਅਤ੍ਥੂਪਪਰਿਕ੍ਖਾਯ ਸਮਾਦਪੇਤਿ; ਅਤ੍ਤਨਾਵ ਅਤ੍ਥਮਞ੍ਞਾਯ ਧਮ੍ਮਮਞ੍ਞਾਯ ਧਮ੍ਮਾਨੁਧਮ੍ਮਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਨੋ ਪਰਂ ਧਮ੍ਮਾਨੁਧਮ੍ਮਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਮਾਦਪੇਤਿ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਖੋ, ਮਹਾਨਾਮ, ਉਪਾਸਕੋ ਅਤ੍ਤਹਿਤਾਯ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਨੋ ਪਰਹਿਤਾਯਾ’’ਤਿ.

‘‘ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਉਪਾਸਕੋ ਅਤ੍ਤਹਿਤਾਯ ਚ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ ਪਰਹਿਤਾਯ ਚਾ’’ਤਿ? ‘‘ਯਤੋ ਖੋ, ਮਹਾਨਾਮ, ਉਪਾਸਕੋ ਅਤ੍ਤਨਾ ਚ ਸਦ੍ਧਾਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਪਰਞ੍ਚ ਸਦ੍ਧਾਸਮ੍ਪਦਾਯ ਸਮਾਦਪੇਤਿ; ਅਤ੍ਤਨਾ ਚ ਸੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਪਰਞ੍ਚ ਸੀਲਸਮ੍ਪਦਾਯ ਸਮਾਦਪੇਤਿ; ਅਤ੍ਤਨਾ ਚ ਚਾਗਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਪਰਞ੍ਚ ਚਾਗਸਮ੍ਪਦਾਯ ਸਮਾਦਪੇਤਿ; ਅਤ੍ਤਨਾ ਚ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਦਸ੍ਸਨਕਾਮੋ ਹੋਤਿ, ਪਰਞ੍ਚ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਦਸ੍ਸਨੇ ਸਮਾਦਪੇਤਿ; ਅਤ੍ਤਨਾ ਚ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਂ ਸੋਤੁਕਾਮੋ ਹੋਤਿ, ਪਰਞ੍ਚ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨੇ ਸਮਾਦਪੇਤਿ; ਅਤ੍ਤਨਾ ਚ ਸੁਤਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਧਾਰਣਜਾਤਿਕੋ ਹੋਤਿ, ਪਰਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਧਾਰਣਾਯ ਸਮਾਦਪੇਤਿ; ਅਤ੍ਤਨਾ ਚ ਸੁਤਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਤ੍ਥੂਪਪਰਿਕ੍ਖਿਤਾ ਹੋਤਿ, ਪਰਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥੂਪਪਰਿਕ੍ਖਾਯ ਸਮਾਦਪੇਤਿ, ਅਤ੍ਤਨਾ ਚ ਅਤ੍ਥਮਞ੍ਞਾਯ ਧਮ੍ਮਮਞ੍ਞਾਯ ਧਮ੍ਮਾਨੁਧਮ੍ਮਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਪਰਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਾਨੁਧਮ੍ਮਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਮਾਦਪੇਤਿ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਖੋ, ਮਹਾਨਾਮ, ਉਪਾਸਕੋ ਅਤ੍ਤਹਿਤਾਯ ਚ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ ਪਰਹਿਤਾਯ ਚਾ’’ਤਿ. ਪਞ੍ਚਮਂ.

੬. ਜੀਵਕਸੁਤ੍ਤਂ

੨੬. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਰਾਜਗਹੇ ਵਿਹਰਤਿ ਜੀਵਕਮ੍ਬਵਨੇ. ਅਥ ਖੋ ਜੀਵਕੋ ਕੋਮਾਰਭਚ੍ਚੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਜੀਵਕੋ ਕੋਮਾਰਭਚ੍ਚੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਉਪਾਸਕੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਯਤੋ ਖੋ, ਜੀਵਕ, ਬੁਦ੍ਧਂ ਸਰਣਂ ਗਤੋ ਹੋਤਿ, ਧਮ੍ਮਂ ਸਰਣਂ ਗਤੋ ਹੋਤਿ, ਸਙ੍ਘਂ ਸਰਣਂ ਗਤੋ ਹੋਤਿ; ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਖੋ ਜੀਵਕ, ਉਪਾਸਕੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਉਪਾਸਕੋ ਸੀਲਵਾ ਹੋਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਯਤੋ ਖੋ, ਜੀਵਕ, ਉਪਾਸਕੋ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਸੁਰਾਮੇਰਯਮਜ੍ਜਪਮਾਦਟ੍ਠਾਨਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ; ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਖੋ, ਜੀਵਕ, ਉਪਾਸਕੋ ਸੀਲਵਾ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਉਪਾਸਕੋ ਅਤ੍ਤਹਿਤਾਯ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਨੋ ਪਰਹਿਤਾਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਯਤੋ ਖੋ, ਜੀਵਕ, ਉਪਾਸਕੋ ਅਤ੍ਤਨਾਵ ਸਦ੍ਧਾਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਨੋ ਪਰਂ ਸਦ੍ਧਾਸਮ੍ਪਦਾਯ ਸਮਾਦਪੇਤਿ…ਪੇ… ਅਤ੍ਤਨਾਵ ਅਤ੍ਥਮਞ੍ਞਾਯ ਧਮ੍ਮਮਞ੍ਞਾਯ ਧਮ੍ਮਾਨੁਧਮ੍ਮਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਨੋ ਪਰਂ ਧਮ੍ਮਾਨੁਧਮ੍ਮਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਮਾਦਪੇਤਿ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਖੋ, ਜੀਵਕ, ਉਪਾਸਕੋ ਅਤ੍ਤਹਿਤਾਯ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਨੋ ਪਰਹਿਤਾਯਾ’’ਤਿ.

‘‘ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਉਪਾਸਕੋ ਅਤ੍ਤਹਿਤਾਯ ਚ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ ਪਰਹਿਤਾਯ ਚਾ’’ਤਿ? ‘‘ਯਤੋ ਖੋ, ਜੀਵਕ, ਉਪਾਸਕੋ ਅਤ੍ਤਨਾ ਚ ਸਦ੍ਧਾਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਪਰਞ੍ਚ ਸਦ੍ਧਾਸਮ੍ਪਦਾਯ ਸਮਾਦਪੇਤਿ; ਅਤ੍ਤਨਾ ਚ ਸੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਪਰਞ੍ਚ ਸੀਲਸਮ੍ਪਦਾਯ ਸਮਾਦਪੇਤਿ; ਅਤ੍ਤਨਾ ਚ ਚਾਗਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਪਰਞ੍ਚ ਚਾਗਸਮ੍ਪਦਾਯ ਸਮਾਦਪੇਤਿ; ਅਤ੍ਤਨਾ ਚ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਦਸ੍ਸਨਕਾਮੋ ਹੋਤਿ, ਪਰਞ੍ਚ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਦਸ੍ਸਨੇ ਸਮਾਦਪੇਤਿ; ਅਤ੍ਤਨਾ ਚ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਂ ਸੋਤੁਕਾਮੋ ਹੋਤਿ, ਪਰਞ੍ਚ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨੇ ਸਮਾਦਪੇਤਿ; ਅਤ੍ਤਨਾ ਚ ਸੁਤਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਧਾਰਣਜਾਤਿਕੋ ਹੋਤਿ, ਪਰਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਧਾਰਣਾਯ ਸਮਾਦਪੇਤਿ; ਅਤ੍ਤਨਾ ਚ ਸੁਤਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਤ੍ਥੂਪਪਰਿਕ੍ਖਿਤਾ ਹੋਤਿ, ਪਰਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥੂਪਪਰਿਕ੍ਖਾਯ ਸਮਾਦਪੇਤਿ; ਅਤ੍ਤਨਾ ਚ ਅਤ੍ਥਮਞ੍ਞਾਯ ਧਮ੍ਮਮਞ੍ਞਾਯ ਧਮ੍ਮਾਨੁਧਮ੍ਮਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਪਰਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਾਨੁਧਮ੍ਮਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਮਾਦਪੇਤਿ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਖੋ, ਜੀਵਕ, ਉਪਾਸਕੋ ਅਤ੍ਤਹਿਤਾਯ ਚ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ ਪਰਹਿਤਾਯ ਚਾ’’ਤਿ. ਛਟ੍ਠਂ.

੭. ਪਠਮਬਲਸੁਤ੍ਤਂ

੨੭. ‘‘ਅਟ੍ਠਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਬਲਾਨਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਅਟ੍ਠ? ਰੁਣ੍ਣਬਲਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦਾਰਕਾ, ਕੋਧਬਲਾ ਮਾਤੁਗਾਮਾ, ਆਵੁਧਬਲਾ ਚੋਰਾ, ਇਸ੍ਸਰਿਯਬਲਾ ਰਾਜਾਨੋ, ਉਜ੍ਝਤ੍ਤਿਬਲਾ ਬਾਲਾ, ਨਿਜ੍ਝਤ੍ਤਿਬਲਾ ਪਣ੍ਡਿਤਾ, ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਨਬਲਾ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਾ, ਖਨ੍ਤਿਬਲਾ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ – ਇਮਾਨਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਟ੍ਠ ਬਲਾਨੀ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਤਮਂ.

੮. ਦੁਤਿਯਬਲਸੁਤ੍ਤਂ

੨੮. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕਤਿ ਨੁ ਖੋ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਖੀਣਾਸਵਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਬਲਾਨਿ, ਯੇਹਿ ਬਲੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਖੀਣਾਸਵੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਂ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ – ‘ਖੀਣਾ ਮੇ ਆਸਵਾ’’’ਤਿ? ‘‘ਅਟ੍ਠ, ਭਨ੍ਤੇ, ਖੀਣਾਸਵਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਬਲਾਨਿ, ਯੇਹਿ ਬਲੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਖੀਣਾਸਵੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਂ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ – ‘ਖੀਣਾ ਮੇ ਆਸਵਾ’’’ਤਿ.

‘‘ਕਤਮਾਨਿ ਅਟ੍ਠ? [ਅ. ਨਿ. ੧੦.੯੦; ਪਟਿ. ਮ. ੨.੪੪] ਇਧ, ਭਨ੍ਤੇ, ਖੀਣਾਸਵਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਸਬ੍ਬੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਯਥਾਭੂਤਂ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਞ੍ਞਾਯ ਸੁਦਿਟ੍ਠਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਯਮ੍ਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਖੀਣਾਸਵਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਸਬ੍ਬੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਯਥਾਭੂਤਂ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਞ੍ਞਾਯ ਸੁਦਿਟ੍ਠਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਇਦਮ੍ਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਖੀਣਾਸਵਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਬਲਂ ਹੋਤਿ, ਯਂ ਬਲਂ ਆਗਮ੍ਮ ਖੀਣਾਸਵੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਂ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ – ‘ਖੀਣਾ ਮੇ ਆਸਵਾ’’’ਤਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਖੀਣਾਸਵਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਅਙ੍ਗਾਰਕਾਸੂਪਮਾ ਕਾਮਾ ਯਥਾਭੂਤਂ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਞ੍ਞਾਯ ਸੁਦਿਟ੍ਠਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਯਮ੍ਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਖੀਣਾਸਵਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਅਙ੍ਗਾਰਕਾਸੂਪਮਾ ਕਾਮਾ ਯਥਾਭੂਤਂ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਞ੍ਞਾਯ ਸੁਦਿਟ੍ਠਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਇਦਮ੍ਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਖੀਣਾਸਵਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਬਲਂ ਹੋਤਿ, ਯਂ ਬਲਂ ਆਗਮ੍ਮ ਖੀਣਾਸਵੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਂ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ – ‘ਖੀਣਾ ਮੇ ਆਸਵਾ’’’ਤਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਖੀਣਾਸਵਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਵਿਵੇਕਨਿਨ੍ਨਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ ਵਿਵੇਕਪੋਣਂ ਵਿਵੇਕਪਬ੍ਭਾਰਂ ਵਿਵੇਕਟ੍ਠਂ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਾਭਿਰਤਂ ਬ੍ਯਨ੍ਤਿਭੂਤਂ ਸਬ੍ਬਸੋ ਆਸਵਟ੍ਠਾਨਿਯੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ. ਯਮ੍ਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਖੀਣਾਸਵਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਵਿਵੇਕਨਿਨ੍ਨਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ ਵਿਵੇਕਪੋਣਂ ਵਿਵੇਕਪਬ੍ਭਾਰਂ ਵਿਵੇਕਟ੍ਠਂ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਾਭਿਰਤਂ ਬ੍ਯਨ੍ਤਿਭੂਤਂ ਸਬ੍ਬਸੋ ਆਸਵਟ੍ਠਾਨਿਯੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ, ਇਦਮ੍ਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਖੀਣਾਸਵਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਬਲਂ ਹੋਤਿ, ਯਂ ਬਲਂ ਆਗਮ੍ਮ ਖੀਣਾਸਵੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਂ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ – ‘ਖੀਣਾ ਮੇ ਆਸਵਾ’’’ਤਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਖੀਣਾਸਵਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾ ਭਾਵਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਸੁਭਾਵਿਤਾ. ਯਮ੍ਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਖੀਣਾਸਵਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾ ਭਾਵਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਸੁਭਾਵਿਤਾ, ਇਦਮ੍ਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਖੀਣਾਸਵਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਬਲਂ ਹੋਤਿ, ਯਂ ਬਲਂ ਆਗਮ੍ਮ ਖੀਣਾਸਵੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਂ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ – ‘ਖੀਣਾ ਮੇ ਆਸਵਾ’’’ਤਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਖੀਣਾਸਵਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਾ ਭਾਵਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਸੁਭਾਵਿਤਾ…ਪੇ… ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਭਾਵਿਤਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ ਸੁਭਾਵਿਤਾਨਿ…ਪੇ… ਸਤ੍ਤ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ ਭਾਵਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਸੁਭਾਵਿਤਾ…ਪੇ… ਅਰਿਯੋ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋ ਭਾਵਿਤੋ ਹੋਤਿ ਸੁਭਾਵਿਤੋ. ਯਮ੍ਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਖੀਣਾਸਵਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਅਰਿਯੋ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋ ਭਾਵਿਤੋ ਹੋਤਿ ਸੁਭਾਵਿਤੋ, ਇਦਮ੍ਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਖੀਣਾਸਵਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਬਲਂ ਹੋਤਿ, ਯਂ ਬਲਂ ਆਗਮ੍ਮ ਖੀਣਾਸਵੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਂ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ – ‘ਖੀਣਾ ਮੇ ਆਸਵਾ’’’ਤਿ.

‘‘ਇਮਾਨਿ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਟ੍ਠ ਖੀਣਾਸਵਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਬਲਾਨਿ, ਯੇਹਿ ਬਲੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਖੀਣਾਸਵੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਂ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ – ‘ਖੀਣਾ ਮੇ ਆਸਵਾ’’’ਤਿ. ਅਟ੍ਠਮਂ.

੯. ਅਕ੍ਖਣਸੁਤ੍ਤਂ

੨੯. ‘‘‘ਖਣਕਿਚ੍ਚੋ ਲੋਕੋ, ਖਣਕਿਚ੍ਚੋ ਲੋਕੋ’ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਭਾਸਤਿ, ਨੋ ਚ ਖੋ ਸੋ ਜਾਨਾਤਿ ਖਣਂ ਵਾ ਅਕ੍ਖਣਂ ਵਾ. ਅਟ੍ਠਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਕ੍ਖਣਾ ਅਸਮਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਵਾਸਾਯ. ਕਤਮੇ ਅਟ੍ਠ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤੋ ਚ ਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਵਿਜ੍ਜਾਚਰਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਸੁਗਤੋ ਲੋਕਵਿਦੂ ਅਨੁਤ੍ਤਰੋ ਪੁਰਿਸਦਮ੍ਮਸਾਰਥਿ ਸਤ੍ਥਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ, ਧਮ੍ਮੋ ਚ ਦੇਸਿਯਤਿ ਓਪਸਮਿਕੋ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਿਕੋ ਸਮ੍ਬੋਧਗਾਮੀ ਸੁਗਤਪ੍ਪਵੇਦਿਤੋ; ਅਯਞ੍ਚ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ. ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਠਮੋ ਅਕ੍ਖਣੋ ਅਸਮਯੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਵਾਸਾਯ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤੋ ਚ ਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਸਤ੍ਥਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ, ਧਮ੍ਮੋ ਚ ਦੇਸਿਯਤਿ ਓਪਸਮਿਕੋ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਿਕੋ ਸਮ੍ਬੋਧਗਾਮੀ ਸੁਗਤਪ੍ਪਵੇਦਿਤੋ; ਅਯਞ੍ਚ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿਂ ਉਪਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ…ਪੇ….

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ…ਪੇ… ਅਯਞ੍ਚ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪੇਤ੍ਤਿਵਿਸਯਂ ਉਪਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ…ਪੇ….

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ…ਪੇ… ਅਯਞ੍ਚ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਦੀਘਾਯੁਕਂ ਦੇਵਨਿਕਾਯਂ ਉਪਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ…ਪੇ….

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ…ਪੇ… ਅਯਞ੍ਚ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਚ੍ਚਨ੍ਤਿਮੇਸੁ ਜਨਪਦੇਸੁ ਪਚ੍ਚਾਜਾਤੋ ਹੋਤਿ, ਸੋ ਚ ਹੋਤਿ ਅਵਿਞ੍ਞਾਤਾਰੇਸੁ ਮਿਲਕ੍ਖੇਸੁ [ਮਿਲਕ੍ਖੂਸੁ (ਸ੍ਯਾ. ਕ.) ਦੀ. ਨਿ. ੩.੩੫੮], ਯਤ੍ਥ ਨਤ੍ਥਿ ਗਤਿ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਨਂ ਉਪਾਸਕਾਨਂ ਉਪਾਸਿਕਾਨਂ…ਪੇ… ਪਞ੍ਚਮੋ ਅਕ੍ਖਣੋ ਅਸਮਯੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਵਾਸਾਯ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ…ਪੇ… ਅਯਞ੍ਚ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਮਜ੍ਝਿਮੇਸੁ ਜਨਪਦੇਸੁ ਪਚ੍ਚਾਜਾਤੋ ਹੋਤਿ, ਸੋ ਚ ਹੋਤਿ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਕੋ ਵਿਪਰੀਤਦਸ੍ਸਨੋ – ‘ਨਤ੍ਥਿ ਦਿਨ੍ਨਂ, ਨਤ੍ਥਿ ਯਿਟ੍ਠਂ, ਨਤ੍ਥਿ ਹੁਤਂ, ਨਤ੍ਥਿ ਸੁਕਤਦੁਕ੍ਕਟਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਫਲਂ ਵਿਪਾਕੋ, ਨਤ੍ਥਿ ਅਯਂ ਲੋਕੋ, ਨਤ੍ਥਿ ਪਰੋ ਲੋਕੋ, ਨਤ੍ਥਿ ਮਾਤਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਪਿਤਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਸਤ੍ਤਾ ਓਪਪਾਤਿਕਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਲੋਕੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਸਮ੍ਮਗ੍ਗਤਾ ਸਮ੍ਮਾ ਪਟਿਪਨ੍ਨਾ ਯੇ ਇਮਞ੍ਚ ਲੋਕਂ ਪਰਞ੍ਚ ਲੋਕਂ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਪਵੇਦੇਨ੍ਤੀ’ਤਿ…ਪੇ….

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ…ਪੇ… ਅਯਞ੍ਚ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਮਜ੍ਝਿਮੇਸੁ ਜਨਪਦੇਸੁ ਪਚ੍ਚਾਜਾਤੋ ਹੋਤਿ, ਸੋ ਚ ਹੋਤਿ ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞੋ ਜਲ਼ੋ ਏਲ਼ਮੂਗੋ ਅਪ੍ਪਟਿਬਲੋ ਸੁਭਾਸਿਤਦੁਬ੍ਭਾਸਿਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਮਞ੍ਞਾਤੁਂ. ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਮੋ ਅਕ੍ਖਣੋ ਅਸਮਯੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਵਾਸਾਯ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤੋ ਚ ਲੋਕੇ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ…ਪੇ… ਸਤ੍ਥਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ. ਧਮ੍ਮੋ ਚ ਨ ਦੇਸਿਯਤਿ ਓਪਸਮਿਕੋ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਿਕੋ ਸਮ੍ਬੋਧਗਾਮੀ ਸੁਗਤਪ੍ਪਵੇਦਿਤੋ. ਅਯਞ੍ਚ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਮਜ੍ਝਿਮੇਸੁ ਜਨਪਦੇਸੁ ਪਚ੍ਚਾਜਾਤੋ ਹੋਤਿ, ਸੋ ਚ ਹੋਤਿ ਪਞ੍ਞਵਾ ਅਜਲ਼ੋ ਅਨੇਲ਼ਮੂਗੋ ਪਟਿਬਲੋ ਸੁਭਾਸਿਤਦੁਬ੍ਭਾਸਿਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਮਞ੍ਞਾਤੁਂ. ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਟ੍ਠਮੋ ਅਕ੍ਖਣੋ ਅਸਮਯੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਵਾਸਾਯ. ‘ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਟ੍ਠ ਅਕ੍ਖਣਾ ਅਸਮਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਵਾਸਾਯ’’’.

‘‘ਏਕੋਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਖਣੋ ਚ ਸਮਯੋ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਵਾਸਾਯ. ਕਤਮੋ ਏਕੋ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤੋ ਚ ਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਵਿਜ੍ਜਾਚਰਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਸੁਗਤੋ ਲੋਕਵਿਦੂ ਅਨੁਤ੍ਤਰੋ ਪੁਰਿਸਦਮ੍ਮਸਾਰਥਿ ਸਤ੍ਥਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ. ਧਮ੍ਮੋ ਚ ਦੇਸਿਯਤਿ ਓਪਸਮਿਕੋ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਿਕੋ ਸਮ੍ਬੋਧਗਾਮੀ ਸੁਗਤਪ੍ਪਵੇਦਿਤੋ. ਅਯਞ੍ਚ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਮਜ੍ਝਿਮੇਸੁ ਜਨਪਦੇਸੁ ਪਚ੍ਚਾਜਾਤੋ ਹੋਤਿ, ਸੋ ਚ ਹੋਤਿ ਪਞ੍ਞਵਾ ਅਜਲ਼ੋ ਅਨੇਲ਼ਮੂਗੋ ਪਟਿਬਲੋ ਸੁਭਾਸਿਤਦੁਬ੍ਭਾਸਿਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਮਞ੍ਞਾਤੁਂ. ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕੋਵ ਖਣੋ ਚ ਸਮਯੋ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਵਾਸਾਯਾ’’ਤਿ.

‘‘ਮਨੁਸ੍ਸਲਾਭਂ [ਮਨੁਸ੍ਸਲੋਕਂ (ਸ੍ਯਾ.)] ਲਦ੍ਧਾਨ, ਸਦ੍ਧਮ੍ਮੇ ਸੁਪ੍ਪਵੇਦਿਤੇ;

ਯੇ ਖਣਂ ਨਾਧਿਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਅਤਿਨਾਮੇਨ੍ਤਿ ਤੇ ਖਣਂ.

‘‘ਬਹੂ ਹਿ ਅਕ੍ਖਣਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਰਾਯਿਕਾ;

ਕਦਾਚਿ ਕਰਹਚਿ ਲੋਕੇ, ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਤਥਾਗਤਾ.

‘‘ਤਯਿਦਂ [ਤਸ੍ਸਿਦਂ (ਕ.)] ਸਮ੍ਮੁਖੀਭੂਤਂ, ਯਂ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ ਸੁਦੁਲ੍ਲਭਂ;

ਮਨੁਸ੍ਸਪਟਿਲਾਭੋ ਚ, ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਚ ਦੇਸਨਾ;

ਅਲਂ ਵਾਯਮਿਤੁਂ ਤਤ੍ਥ, ਅਤ੍ਤਕਾਮੇਨ [ਅਤ੍ਥਕਾਮੇਨ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕ.)] ਜਨ੍ਤੁਨਾ.

‘‘ਕਥਂ ਵਿਜਞ੍ਞਾ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਂ, ਖਣੋ ਵੇ [ਵੋ (ਸ੍ਯਾ.)] ਮਾ ਉਪਚ੍ਚਗਾ;

ਖਣਾਤੀਤਾ ਹਿ ਸੋਚਨ੍ਤਿ, ਨਿਰਯਮ੍ਹਿ ਸਮਪ੍ਪਿਤਾ.

‘‘ਇਧ ਚੇ ਨਂ ਵਿਰਾਧੇਤਿ, ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਨਿਯਾਮਤਂ [ਨਿਯਾਮਿਤਂ (ਸ੍ਯਾ.)];

ਵਾਣਿਜੋਵ ਅਤੀਤਤ੍ਥੋ, ਚਿਰਤ੍ਤਂ [ਚਿਰਨ੍ਤਂ (ਕ.)] ਅਨੁਤਪਿਸ੍ਸਤਿ.

‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਨਿਵੁਤੋ ਪੋਸੋ, ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਂ ਅਪਰਾਧਿਕੋ;

ਜਾਤਿਮਰਣਸਂਸਾਰਂ, ਚਿਰਂ ਪਚ੍ਚਨੁਭੋਸ੍ਸਤਿ.

‘‘ਯੇ ਚ ਲਦ੍ਧਾ ਮਨੁਸ੍ਸਤ੍ਤਂ, ਸਦ੍ਧਮ੍ਮੇ ਸੁਪ੍ਪਵੇਦਿਤੇ;

ਅਕਂਸੁ ਸਤ੍ਥੁ ਵਚਨਂ, ਕਰਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਕਰੋਨ੍ਤਿ ਵਾ.

‘‘ਖਣਂ ਪਚ੍ਚਵਿਦੁਂ ਲੋਕੇ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ;

ਯੇ ਮਗ੍ਗਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਂਸੁ, ਤਥਾਗਤਪ੍ਪਵੇਦਿਤਂ.

‘‘ਯੇ ਸਂਵਰਾ ਚਕ੍ਖੁਮਤਾ, ਦੇਸਿਤਾਦਿਚ੍ਚਬਨ੍ਧੁਨਾ;

ਤੇਸੁ [ਤੇਸਂ (ਕ.)] ਗੁਤ੍ਤੋ ਸਦਾ ਸਤੋ, ਵਿਹਰੇ ਅਨਵਸ੍ਸੁਤੋ.

‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਅਨੁਸਯੇ ਛੇਤ੍ਵਾ, ਮਾਰਧੇਯ੍ਯਪਰਾਨੁਗੇ;

ਤੇ ਵੇ ਪਾਰਙ੍ਗਤਾ [ਪਾਰਗਤਾ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਪੀ.)] ਲੋਕੇ, ਯੇ ਪਤ੍ਤਾ ਆਸਵਕ੍ਖਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਨਵਮਂ;

੧੦. ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਮਹਾਵਿਤਕ੍ਕਸੁਤ੍ਤਂ

੩੦. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਭਗ੍ਗੇਸੁ ਵਿਹਰਤਿ ਸੁਂਸੁਮਾਰਗਿਰੇ ਭੇਸਕਲ਼ਾਵਨੇ ਮਿਗਦਾਯੇ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਆਯਸ੍ਮਾ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧੋ ਚੇਤੀਸੁ ਵਿਹਰਤਿ ਪਾਚੀਨਵਂਸਦਾਯੇ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਰਹੋਗਤਸ੍ਸ ਪਟਿਸਲ੍ਲੀਨਸ੍ਸ ਏਵਂ ਚੇਤਸੋ ਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕੋ ਉਦਪਾਦਿ – ‘‘ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਸ੍ਸਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ, ਨਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਮਹਿਚ੍ਛਸ੍ਸ; ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਸ੍ਸਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ, ਨਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਅਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਸ੍ਸ; ਪਵਿਵਿਤ੍ਤਸ੍ਸਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ, ਨਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਸਙ੍ਗਣਿਕਾਰਾਮਸ੍ਸ; ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯਸ੍ਸਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ, ਨਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਕੁਸੀਤਸ੍ਸ; ਉਪਟ੍ਠਿਤਸ੍ਸਤਿਸ੍ਸਾਯਂ [ਉਪਟ੍ਠਿਤਸਤਿਸ੍ਸਾਯਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਪੀ.)] ਧਮ੍ਮੋ, ਨਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਮੁਟ੍ਠਸ੍ਸਤਿਸ੍ਸ [ਮੁਟ੍ਠਸਤਿਸ੍ਸ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਪੀ.)]; ਸਮਾਹਿਤਸ੍ਸਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ, ਨਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਅਸਮਾਹਿਤਸ੍ਸ; ਪਞ੍ਞਵਤੋ ਅਯਂ ਧਮ੍ਮੋ, ਨਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞਸ੍ਸਾ’’ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਚੇਤਸਾ ਚੇਤੋਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕਮਞ੍ਞਾਯ – ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਨਾਮ ਬਲਵਾ ਪੁਰਿਸੋ ਸਮਿਞ੍ਜਿਤਂ ਵਾ ਬਾਹਂ ਪਸਾਰੇਯ੍ਯ, ਪਸਾਰਿਤਂ ਵਾ ਬਾਹਂ ਸਮਿਞ੍ਜੇਯ੍ਯ; ਏਵਮੇਵਂ – ਭਗ੍ਗੇਸੁ ਸੁਂਸੁਮਾਰਗਿਰੇ ਭੇਸਕਲ਼ਾਵਨੇ ਮਿਗਦਾਯੇ ਅਨ੍ਤਰਹਿਤੋ ਚੇਤੀਸੁ ਪਾਚੀਨਵਂਸਦਾਯੇ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮੁਖੇ ਪਾਤੁਰਹੋਸਿ. ਨਿਸੀਦਿ ਭਗਵਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੇ ਆਸਨੇ. ਆਯਸ੍ਮਾਪਿ ਖੋ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ

ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਂ ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਸਾਧੁ ਸਾਧੁ, ਅਨੁਰੁਦ੍ਧ! ਸਾਧੁ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਅਨੁਰੁਦ੍ਧ, (ਯਂ ਤਂ ਮਹਾਪੁਰਿਸਵਿਤਕ੍ਕਂ) [ਸਤ੍ਤ ਮਹਾਪੁਰਿਸਵਿਤਕ੍ਕੇ (ਸੀ. ਪੀ.) ਦੀ. ਨਿ. ੩.੩੫੮] ਵਿਤਕ੍ਕੇਸਿ – ‘ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਸ੍ਸਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ, ਨਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਮਹਿਚ੍ਛਸ੍ਸ; ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਸ੍ਸਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ, ਨਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਅਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਸ੍ਸ; ਪਵਿਵਿਤ੍ਤਸ੍ਸਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ, ਨਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਸਙ੍ਗਣਿਕਾਰਾਮਸ੍ਸ; ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯਸ੍ਸਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ, ਨਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਕੁਸੀਤਸ੍ਸ; ਉਪਟ੍ਠਿਤਸ੍ਸਤਿਸ੍ਸਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ, ਨਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਮੁਟ੍ਠਸ੍ਸਤਿਸ੍ਸ; ਸਮਾਹਿਤਸ੍ਸਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ, ਨਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਅਸਮਾਹਿਤਸ੍ਸ; ਪਞ੍ਞਵਤੋ ਅਯਂ ਧਮ੍ਮੋ, ਨਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞਸ੍ਸਾ’ਤਿ. ਤੇਨ ਹਿ ਤ੍ਵਂ, ਅਨੁਰੁਦ੍ਧ, ਇਮਮ੍ਪਿ ਅਟ੍ਠਮਂ ਮਹਾਪੁਰਿਸਵਿਤਕ੍ਕਂ ਵਿਤਕ੍ਕੇਹਿ – ‘ਨਿਪ੍ਪਪਞ੍ਚਾਰਾਮਸ੍ਸਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਨਿਪ੍ਪਪਞ੍ਚਰਤਿਨੋ, ਨਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਪਪਞ੍ਚਾਰਾਮਸ੍ਸ ਪਪਞ੍ਚਰਤਿਨੋ’’’ਤਿ.

‘‘ਯਤੋ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਅਨੁਰੁਦ੍ਧ, ਇਮੇ ਅਟ੍ਠ ਮਹਾਪੁਰਿਸਵਿਤਕ੍ਕੇ ਵਿਤਕ੍ਕੇਸ੍ਸਸਿ, ਤਤੋ ਤ੍ਵਂ, ਅਨੁਰੁਦ੍ਧ, ਯਾਵਦੇਵ [ਯਾਵਦੇ (ਸਂ. ਨਿ. ੨.੧੫੨)] ਆਕਙ੍ਖਿਸ੍ਸਸਿ, ਵਿਵਿਚ੍ਚੇਵ ਕਾਮੇਹਿ ਵਿਵਿਚ੍ਚ ਅਕੁਸਲੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਵਿਤਕ੍ਕਂ ਸਵਿਚਾਰਂ ਵਿਵੇਕਜਂ ਪੀਤਿਸੁਖਂ ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਿਸ੍ਸਸਿ.

‘‘ਯਤੋ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਅਨੁਰੁਦ੍ਧ, ਇਮੇ ਅਟ੍ਠ ਮਹਾਪੁਰਿਸਵਿਤਕ੍ਕੇ ਵਿਤਕ੍ਕੇਸ੍ਸਸਿ, ਤਤੋ ਤ੍ਵਂ, ਅਨੁਰੁਦ੍ਧ, ਯਾਵਦੇਵ ਆਕਙ੍ਖਿਸ੍ਸਸਿ, ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਾਨਂ ਵੂਪਸਮਾ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਸਮ੍ਪਸਾਦਨਂ ਚੇਤਸੋ ਏਕੋਦਿਭਾਵਂ ਅਵਿਤਕ੍ਕਂ ਅਵਿਚਾਰਂ ਸਮਾਧਿਜਂ ਪੀਤਿਸੁਖਂ ਦੁਤਿਯਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਿਸ੍ਸਸਿ.

‘‘ਯਤੋ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਅਨੁਰੁਦ੍ਧ, ਇਮੇ ਅਟ੍ਠ ਮਹਾਪੁਰਿਸਵਿਤਕ੍ਕੇ ਵਿਤਕ੍ਕੇਸ੍ਸਸਿ, ਤਤੋ ਤ੍ਵਂ, ਅਨੁਰੁਦ੍ਧ, ਯਾਵਦੇਵ ਆਕਙ੍ਖਿਸ੍ਸਸਿ, ਪੀਤਿਯਾ ਚ ਵਿਰਾਗਾ ਉਪੇਕ੍ਖਕੋ ਚ ਵਿਹਰਿਸ੍ਸਸਿ ਸਤੋ ਚ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਸੁਖਞ੍ਚ ਕਾਯੇਨ ਪਟਿਸਂਵੇਦਿਸ੍ਸਸਿ ਯਂ ਤਂ ਅਰਿਯਾ ਆਚਿਕ੍ਖਨ੍ਤਿ – ‘ਉਪੇਕ੍ਖਕੋ ਸਤਿਮਾ ਸੁਖਵਿਹਾਰੀ’ਤਿ ਤਤਿਯਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਿਸ੍ਸਸਿ.

‘‘ਯਤੋ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਅਨੁਰੁਦ੍ਧ, ਇਮੇ ਅਟ੍ਠ ਮਹਾਪੁਰਿਸਵਿਤਕ੍ਕੇ ਵਿਤਕ੍ਕੇਸ੍ਸਸਿ, ਤਤੋ ਤ੍ਵਂ, ਅਨੁਰੁਦ੍ਧ, ਯਾਵਦੇਵ ਆਕਙ੍ਖਿਸ੍ਸਸਿ, ਸੁਖਸ੍ਸ ਚ ਪਹਾਨਾ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਚ ਪਹਾਨਾ ਪੁਬ੍ਬੇਵ ਸੋਮਨਸ੍ਸਦੋਮਨਸ੍ਸਾਨਂ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਤਿਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਿਸ੍ਸਸਿ.

‘‘ਯਤੋ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਅਨੁਰੁਦ੍ਧ, ਇਮੇ ਚ ਅਟ੍ਠ ਮਹਾਪੁਰਿਸਵਿਤਕ੍ਕੇ ਵਿਤਕ੍ਕੇਸ੍ਸਸਿ, ਇਮੇਸਞ੍ਚ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਝਾਨਾਨਂ ਆਭਿਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਵਿਹਾਰਾਨਂ ਨਿਕਾਮਲਾਭੀ ਭਵਿਸ੍ਸਸਿ ਅਕਿਚ੍ਛਲਾਭੀ ਅਕਸਿਰਲਾਭੀ, ਤਤੋ ਤੁਯ੍ਹਂ, ਅਨੁਰੁਦ੍ਧ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਨਾਮ ਗਹਪਤਿਸ੍ਸ ਵਾ ਗਹਪਤਿਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਾ ਨਾਨਾਰਤ੍ਤਾਨਂ ਦੁਸ੍ਸਾਨਂ ਦੁਸ੍ਸਕਰਣ੍ਡਕੋ ਪੂਰੋ; ਏਵਮੇਵਂ ਤੇ ਪਂਸੁਕੂਲਚੀਵਰਂ ਖਾਯਿਸ੍ਸਤਿ ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਸ੍ਸ ਵਿਹਰਤੋ ਰਤਿਯਾ ਅਪਰਿਤਸ੍ਸਾਯ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰਾਯ ਓਕ੍ਕਮਨਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ.

‘‘ਯਤੋ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਅਨੁਰੁਦ੍ਧ, ਇਮੇ ਚ ਅਟ੍ਠ ਮਹਾਪੁਰਿਸਵਿਤਕ੍ਕੇ ਵਿਤਕ੍ਕੇਸ੍ਸਸਿ, ਇਮੇਸਞ੍ਚ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਝਾਨਾਨਂ ਆਭਿਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਵਿਹਾਰਾਨਂ ਨਿਕਾਮਲਾਭੀ ਭਵਿਸ੍ਸਸਿ ਅਕਿਚ੍ਛਲਾਭੀ ਅਕਸਿਰਲਾਭੀ, ਤਤੋ ਤੁਯ੍ਹਂ, ਅਨੁਰੁਦ੍ਧ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਨਾਮ ਗਹਪਤਿਸ੍ਸ ਵਾ ਗਹਪਤਿਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਾ ਸਾਲੀਨਂ ਓਦਨੋ ਵਿਚਿਤਕਾਲ਼ਕੋ ਅਨੇਕਸੂਪੋ ਅਨੇਕਬ੍ਯਞ੍ਜਨੋ; ਏਵਮੇਵਂ ਤੇ ਪਿਣ੍ਡਿਯਾਲੋਪਭੋਜਨਂ ਖਾਯਿਸ੍ਸਤਿ ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਸ੍ਸ ਵਿਹਰਤੋ ਰਤਿਯਾ ਅਪਰਿਤਸ੍ਸਾਯ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰਾਯ ਓਕ੍ਕਮਨਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ.

‘‘ਯਤੋ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਅਨੁਰੁਦ੍ਧ, ਇਮੇ ਚ ਅਟ੍ਠ ਮਹਾਪੁਰਿਸਵਿਤਕ੍ਕੇ ਵਿਤਕ੍ਕੇਸ੍ਸਸਿ, ਇਮੇਸਞ੍ਚ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਝਾਨਾਨਂ ਆਭਿਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਵਿਹਾਰਾਨਂ ਨਿਕਾਮਲਾਭੀ ਭਵਿਸ੍ਸਸਿ ਅਕਿਚ੍ਛਲਾਭੀ ਅਕਸਿਰਲਾਭੀ, ਤਤੋ ਤੁਯ੍ਹਂ, ਅਨੁਰੁਦ੍ਧ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਨਾਮ ਗਹਪਤਿਸ੍ਸ ਵਾ ਗਹਪਤਿਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਾ ਕੂਟਾਗਾਰਂ ਉਲ੍ਲਿਤ੍ਤਾਵਲਿਤ੍ਤਂ ਨਿਵਾਤਂ ਫੁਸਿਤਗ੍ਗਲ਼ਂ ਪਿਹਿਤਵਾਤਪਾਨਂ; ਏਵਮੇਵਂ ਤੇ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਸੇਨਾਸਨਂ ਖਾਯਿਸ੍ਸਤਿ ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਸ੍ਸ ਵਿਹਰਤੋ ਰਤਿਯਾ ਅਪਰਿਤਸ੍ਸਾਯ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰਾਯ ਓਕ੍ਕਮਨਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ.

‘‘ਯਤੋ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਅਨੁਰੁਦ੍ਧ, ਇਮੇ ਚ ਅਟ੍ਠ ਮਹਾਪੁਰਿਸਵਿਤਕ੍ਕੇ ਵਿਤਕ੍ਕੇਸ੍ਸਸਿ, ਇਮੇਸਞ੍ਚ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਝਾਨਾਨਂ ਆਭਿਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਵਿਹਾਰਾਨਂ ਨਿਕਾਮਲਾਭੀ ਭਵਿਸ੍ਸਸਿ ਅਕਿਚ੍ਛਲਾਭੀ ਅਕਸਿਰਲਾਭੀ, ਤਤੋ ਤੁਯ੍ਹਂ, ਅਨੁਰੁਦ੍ਧ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਨਾਮ ਗਹਪਤਿਸ੍ਸ ਵਾ ਗਹਪਤਿਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਾ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕੋ ਗੋਨਕਤ੍ਥਤੋ ਪਟਿਕਤ੍ਥਤੋ ਪਟਲਿਕਤ੍ਥਤੋ ਕਦਲਿਮਿਗਪਵਰਪਚ੍ਚਤ੍ਥਰਣੋ [ਕਾਦਲਿ… ਪਚ੍ਚਤ੍ਥਰਣੋ (ਸੀ.)] ਸਉਤ੍ਤਰਚ੍ਛਦੋ ਉਭਤੋਲੋਹਿਤਕੂਪਧਾਨੋ; ਏਵਮੇਵਂ ਤੇ ਤਿਣਸਨ੍ਥਾਰਕਸਯਨਾਸਨਂ ਖਾਯਿਸ੍ਸਤਿ ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਸ੍ਸ ਵਿਹਰਤੋ ਰਤਿਯਾ ਅਪਰਿਤਸ੍ਸਾਯ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰਾਯ ਓਕ੍ਕਮਨਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ.

‘‘ਯਤੋ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਅਨੁਰੁਦ੍ਧ, ਇਮੇ ਚ ਅਟ੍ਠ ਮਹਾਪੁਰਿਸਵਿਤਕ੍ਕੇ ਵਿਤਕ੍ਕੇਸ੍ਸਸਿ, ਇਮੇਸਞ੍ਚ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਝਾਨਾਨਂ ਆਭਿਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਵਿਹਾਰਾਨਂ ਨਿਕਾਮਲਾਭੀ ਭਵਿਸ੍ਸਸਿ ਅਕਿਚ੍ਛਲਾਭੀ ਅਕਸਿਰਲਾਭੀ, ਤਤੋ ਤੁਯ੍ਹਂ, ਅਨੁਰੁਦ੍ਧ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਨਾਮ ਗਹਪਤਿਸ੍ਸ ਵਾ ਗਹਪਤਿਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਾ ਨਾਨਾਭੇਸਜ੍ਜਾਨਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਸਪ੍ਪਿ ਨਵਨੀਤਂ ਤੇਲਂ ਮਧੁ ਫਾਣਿਤਂ; ਏਵਮੇਵਂ ਤੇ ਪੂਤਿਮੁਤ੍ਤਭੇਸਜ੍ਜਂ ਖਾਯਿਸ੍ਸਤਿ ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਸ੍ਸ ਵਿਹਰਤੋ ਰਤਿਯਾ ਅਪਰਿਤਸ੍ਸਾਯ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰਾਯ ਓਕ੍ਕਮਨਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ. ਤੇਨ ਹਿ ਤ੍ਵਂ, ਅਨੁਰੁਦ੍ਧ, ਆਯਤਿਕਮ੍ਪਿ ਵਸ੍ਸਾਵਾਸਂ ਇਧੇਵ ਚੇਤੀਸੁ ਪਾਚੀਨਵਂਸਦਾਯੇ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯਾਸੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਤੋ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸਿ.

ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਂ ਇਮਿਨਾ ਓਵਾਦੇਨ ਓਵਦਿਤ੍ਵਾ – ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਨਾਮ ਬਲਵਾ ਪੁਰਿਸੋ ਸਮਿਞ੍ਜਿਤਂ ਵਾ ਬਾਹਂ ਪਸਾਰੇਯ੍ਯ, ਪਸਾਰਿਤਂ ਵਾ ਬਾਹਂ ਸਮਿਞ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਏਵਮੇਵਂ – ਚੇਤੀਸੁ ਪਾਚੀਨਵਂਸਦਾਯੇ ਅਨ੍ਤਰਹਿਤੋ ਭਗ੍ਗੇਸੁ ਸੁਂਸੁਮਾਰਗਿਰੇ ਭੇਸਕਲ਼ਾਵਨੇ ਮਿਗਦਾਯੇ ਪਾਤੁਰਹੋਸੀਤਿ. ਨਿਸੀਦਿ ਭਗਵਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੇ ਆਸਨੇ. ਨਿਸਜ੍ਜ ਖੋ ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਅਟ੍ਠ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਹਾਪੁਰਿਸਵਿਤਕ੍ਕੇ ਦੇਸੇਸ੍ਸਾਮਿ, ਤਂ ਸੁਣਾਥ…ਪੇ… ਕਤਮੇ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਟ੍ਠ ਮਹਾਪੁਰਿਸਵਿਤਕ੍ਕਾ? ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਸ੍ਸਾਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੋ, ਨਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਮਹਿਚ੍ਛਸ੍ਸ; ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਸ੍ਸਾਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੋ, ਨਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਅਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਸ੍ਸ; ਪਵਿਵਿਤ੍ਤਸ੍ਸਾਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੋ, ਨਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਸਙ੍ਗਣਿਕਾਰਾਮਸ੍ਸ; ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯਸ੍ਸਾਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੋ, ਨਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਕੁਸੀਤਸ੍ਸ; ਉਪਟ੍ਠਿਤਸ੍ਸਤਿਸ੍ਸਾਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੋ, ਨਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਮੁਟ੍ਠਸ੍ਸਤਿਸ੍ਸ; ਸਮਾਹਿਤਸ੍ਸਾਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੋ, ਨਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਅਸਮਾਹਿਤਸ੍ਸ; ਪਞ੍ਞਵਤੋ ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੋ, ਨਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞਸ੍ਸ; ਨਿਪ੍ਪਪਞ੍ਚਾਰਾਮਸ੍ਸਾਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੋ ਨਿਪ੍ਪਪਞ੍ਚਰਤਿਨੋ, ਨਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਪਪਞ੍ਚਾਰਾਮਸ੍ਸ ਪਪਞ੍ਚਰਤਿਨੋ’’.

‘‘‘ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਸ੍ਸਾਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੋ, ਨਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਮਹਿਚ੍ਛਸ੍ਸਾ’ਤਿ, ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਿਞ੍ਚੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛੋ ਸਮਾਨੋ ‘ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛੋਤਿ ਮਂ ਜਾਨੇਯ੍ਯੁ’ਨ੍ਤਿ ਨ ਇਚ੍ਛਤਿ, ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠੋ ਸਮਾਨੋ ‘ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠੋਤਿ ਮਂ ਜਾਨੇਯ੍ਯੁ’ਨ੍ਤਿ ਨ ਇਚ੍ਛਤਿ, ਪਵਿਵਿਤ੍ਤੋ ਸਮਾਨੋ ‘ਪਵਿਵਿਤ੍ਤੋਤਿ ਮਂ ਜਾਨੇਯ੍ਯੁ’ਨ੍ਤਿ ਨ ਇਚ੍ਛਤਿ, ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯੋ ਸਮਾਨੋ ‘ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯੋਤਿ ਮਂ ਜਾਨੇਯ੍ਯੁ’ਨ੍ਤਿ ਨ ਇਚ੍ਛਤਿ, ਉਪਟ੍ਠਿਤਸ੍ਸਤਿ ਸਮਾਨੋ ‘ਉਪਟ੍ਠਿਤਸ੍ਸਤੀਤਿ ਮਂ ਜਾਨੇਯ੍ਯੁ’ਨ੍ਤਿ ਨ ਇਚ੍ਛਤਿ, ਸਮਾਹਿਤੋ ਸਮਾਨੋ ‘ਸਮਾਹਿਤੋਤਿ ਮਂ ਜਾਨੇਯ੍ਯੁ’ਨ੍ਤਿ ਨ ਇਚ੍ਛਤਿ, ਪਞ੍ਞਵਾ ਸਮਾਨੋ ‘ਪਞ੍ਞਵਾਤਿ ਮਂ ਜਾਨੇਯ੍ਯੁ’ਨ੍ਤਿ ਨ ਇਚ੍ਛਤਿ, ਨਿਪ੍ਪਪਞ੍ਚਾਰਾਮੋ ਸਮਾਨੋ ‘ਨਿਪ੍ਪਪਞ੍ਚਾਰਾਮੋਤਿ ਮਂ ਜਾਨੇਯ੍ਯੁ’ਨ੍ਤਿ ਨ ਇਚ੍ਛਤਿ. ‘ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਸ੍ਸਾਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੋ, ਨਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਮਹਿਚ੍ਛਸ੍ਸਾ’ਤਿ, ਇਤਿ ਯਂ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਇਦਮੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ.

‘‘‘ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਸ੍ਸਾਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੋ, ਨਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਅਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਸ੍ਸਾ’ਤਿ, ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਕਿਞ੍ਚੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠੋ ਹੋਤਿ ਇਤਰੀਤਰਚੀਵਰਪਿਣ੍ਡਪਾਤਸੇਨਾਸਨਗਿਲਾਨਪਚ੍ਚਯਭੇਸਜ੍ਜਪਰਿਕ੍ਖਾਰੇਨ. ‘ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਸ੍ਸਾਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੋ, ਨਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਅਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਸ੍ਸਾ’ਤਿ, ਇਤਿ ਯਂ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਇਦਮੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ.

‘‘‘ਪਵਿਵਿਤ੍ਤਸ੍ਸਾਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੋ, ਨਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਸਙ੍ਗਣਿਕਾਰਾਮਸ੍ਸਾ’ਤਿ, ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਕਿਞ੍ਚੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਪਵਿਵਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਹਰਤੋ ਭਵਨ੍ਤਿ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤਾਰੋ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਉਪਾਸਕਾ ਉਪਾਸਿਕਾਯੋ ਰਾਜਾਨੋ ਰਾਜਮਹਾਮਤ੍ਤਾ ਤਿਤ੍ਥਿਯਾ ਤਿਤ੍ਥਿਯਸਾਵਕਾ. ਤਤ੍ਰ ਭਿਕ੍ਖੁ ਵਿਵੇਕਨਿਨ੍ਨੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਵਿਵੇਕਪੋਣੇਨ ਵਿਵੇਕਪਬ੍ਭਾਰੇਨ ਵਿਵੇਕਟ੍ਠੇਨ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਾਭਿਰਤੇਨ ਅਞ੍ਞਦਤ੍ਥੁ ਉਯ੍ਯੋਜਨਿਕਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਂਯੇਵ ਕਥਂ ਕਤ੍ਤਾ [ਪਵਤ੍ਤਾ (ਕ.)] ਹੋਤਿ. ‘ਪਵਿਵਿਤ੍ਤਸ੍ਸਾਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੋ, ਨਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਸਙ੍ਗਣਿਕਾਰਾਮਸ੍ਸਾ’ਤਿ, ਇਤਿ ਯਂ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਇਦਮੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ.

‘‘‘ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯਸ੍ਸਾਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੋ, ਨਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਕੁਸੀਤਸ੍ਸਾ’ਤਿ, ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਕਿਞ੍ਚੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯੋ ਵਿਹਰਤਿ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਹਾਨਾਯ ਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾਯ ਥਾਮਵਾ ਦਲ਼੍ਹਪਰਕ੍ਕਮੋ ਅਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਧੁਰੋ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ. ‘ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯਸ੍ਸਾਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੋ, ਨਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਕੁਸੀਤਸ੍ਸਾ’ਤਿ, ਇਤਿ ਯਂ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਇਦਮੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ.

‘‘‘ਉਪਟ੍ਠਿਤਸ੍ਸਤਿਸ੍ਸਾਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੋ, ਨਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਮੁਟ੍ਠਸ੍ਸਤਿਸ੍ਸਾ’ਤਿ, ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਿਞ੍ਚੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਤਿਮਾ ਹੋਤਿ ਪਰਮੇਨ ਸਤਿਨੇਪਕ੍ਕੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ, ਚਿਰਕਤਮ੍ਪਿ ਚਿਰਭਾਸਿਤਮ੍ਪਿ ਸਰਿਤਾ ਅਨੁਸ੍ਸਰਿਤਾ. ‘ਉਪਟ੍ਠਿਤਸ੍ਸਤਿਸ੍ਸਾਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੋ, ਨਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ, ਮੁਟ੍ਠਸ੍ਸਤਿਸ੍ਸਾ’ਤਿ, ਇਤਿ ਯਂ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਇਦਮੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ.

‘‘‘ਸਮਾਹਿਤਸ੍ਸਾਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੋ, ਨਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਅਸਮਾਹਿਤਸ੍ਸਾ’ਤਿ, ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਿਞ੍ਚੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਵਿਵਿਚ੍ਚੇਵ ਕਾਮੇਹਿ…ਪੇ… ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ. ‘ਸਮਾਹਿਤਸ੍ਸਾਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੋ, ਨਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਅਸਮਾਹਿਤਸ੍ਸਾ’ਤਿ, ਇਤਿ ਯਂ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਇਦਮੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ.

‘‘‘ਪਞ੍ਞਵਤੋ ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੋ, ਨਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞਸ੍ਸਾ’ਤਿ, ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਿਞ੍ਚੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਞ੍ਞਵਾ ਹੋਤਿ ਉਦਯਤ੍ਥਗਾਮਿਨਿਯਾ ਪਞ੍ਞਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਅਰਿਯਾਯ ਨਿਬ੍ਬੇਧਿਕਾਯ ਸਮ੍ਮਾ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯਗਾਮਿਨਿਯਾ. ‘ਪਞ੍ਞਵਤੋ ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੋ, ਨਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞਸ੍ਸਾ’ਤਿ, ਇਤਿ ਯਂ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਇਦਮੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ.

‘‘‘ਨਿਪ੍ਪਪਞ੍ਚਾਰਾਮਸ੍ਸਾਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੋ ਨਿਪ੍ਪਪਞ੍ਚਰਤਿਨੋ, ਨਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਪਪਞ੍ਚਾਰਾਮਸ੍ਸ ਪਪਞ੍ਚਰਤਿਨੋ’ਤਿ, ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਿਞ੍ਚੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਪਪਞ੍ਚਨਿਰੋਧੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਤਿ ਪਸੀਦਤਿ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਵਿਮੁਚ੍ਚਤਿ. ‘ਨਿਪ੍ਪਪਞ੍ਚਾਰਾਮਸ੍ਸਾਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੋ, ਨਿਪ੍ਪਪਞ੍ਚਰਤਿਨੋ, ਨਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਪਪਞ੍ਚਾਰਾਮਸ੍ਸ ਪਪਞ੍ਚਰਤਿਨੋ’ਤਿ, ਇਤਿ ਯਂ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਇਦਮੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧੋ ਆਯਤਿਕਮ੍ਪਿ ਵਸ੍ਸਾਵਾਸਂ ਤਤ੍ਥੇਵ ਚੇਤੀਸੁ ਪਾਚੀਨਵਂਸਦਾਯੇ ਵਿਹਾਸਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧੋ ਏਕੋ ਵੂਪਕਟ੍ਠੋ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤੋ ਆਤਾਪੀ ਪਹਿਤਤ੍ਤੋ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ – ਯਸ੍ਸਤ੍ਥਾਯ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਾ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਨ੍ਤਿ, ਤਦਨੁਤ੍ਤਰਂ – ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਾਸਿ. ‘‘ਖੀਣਾ ਜਾਤਿ, ਵੁਸਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ, ਕਤਂ ਕਰਣੀਯਂ, ਨਾਪਰਂ ਇਤ੍ਥਤ੍ਤਾਯਾ’’ਤਿ ਅਬ੍ਭਞ੍ਞਾਸਿ. ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਚ ਪਨਾਯਸ੍ਮਾ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧੋ ਅਰਹਤਂ ਅਹੋਸੀਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧੋ ਅਰਹਤ੍ਤਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਤਾਯਂ ਵੇਲਾਯਂ ਇਮਾ ਗਾਥਾਯੋ ਅਭਾਸਿ –

[ਥੇਰਗਾ. ੯੦੧-੯੦੩] ‘‘ਮਮ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪਮਞ੍ਞਾਯ, ਸਤ੍ਥਾ ਲੋਕੇ ਅਨੁਤ੍ਤਰੋ;

ਮਨੋਮਯੇਨ ਕਾਯੇਨ, ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿ.

‘‘ਯਥਾ ਮੇ ਅਹੁ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ, ਤਤੋ ਉਤ੍ਤਰਿ ਦੇਸਯਿ;

ਨਿਪ੍ਪਪਞ੍ਚਰਤੋ ਬੁਦ੍ਧੋ, ਨਿਪ੍ਪਪਞ੍ਚਂ ਅਦੇਸਯਿ.

‘‘ਤਸ੍ਸਾਹਂ ਧਮ੍ਮਮਞ੍ਞਾਯ, ਵਿਹਾਸਿਂ ਸਾਸਨੇ ਰਤੋ;

ਤਿਸ੍ਸੋ ਵਿਜ੍ਜਾ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਾ, ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਦਸਮਂ;

ਗਹਪਤਿਵਗ੍ਗੋ ਤਤਿਯੋ.