੧. ਅਬ੍ਯਾਕਤਸੁਤ੍ਤਂ

੫੪. ਅਥ ਖੋ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕੋ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਹੇਤੁ ਕੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਯੇਨ ਸੁਤਵਤੋ ਅਰਿਯਸਾਵਕਸ੍ਸ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਅਬ੍ਯਾਕਤਵਤ੍ਥੂਸੂ’’ਤਿ?

‘‘ਦਿਟ੍ਠਿਨਿਰੋਧਾ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਸੁਤਵਤੋ ਅਰਿਯਸਾਵਕਸ੍ਸ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਅਬ੍ਯਾਕਤਵਤ੍ਥੂਸੁ. ‘ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਮੇਤਂ; ‘ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਮੇਤਂ; ‘ਹੋਤਿ ਚ ਨ ਚ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਮੇਤਂ; ‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਮੇਤਂ. ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ, ਦਿਟ੍ਠਿਸਮੁਦਯਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ, ਦਿਟ੍ਠਿਨਿਰੋਧਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ, ਦਿਟ੍ਠਿਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨਿਂ ਪਟਿਪਦਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਸਾ ਦਿਟ੍ਠਿ ਪਵਡ੍ਢਤਿ, ਸੋ ਨ ਪਰਿਮੁਚ੍ਚਤਿ ਜਾਤਿਯਾ ਜਰਾਯ ਮਰਣੇਨ ਸੋਕੇਹਿ ਪਰਿਦੇਵੇਹਿ ਦੁਕ੍ਖੇਹਿ ਦੋਮਨਸ੍ਸੇਹਿ ਉਪਾਯਾਸੇਹਿ, ਨ ਪਰਿਮੁਚ੍ਚਤਿ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਮਾਤਿ ਵਦਾਮਿ.

‘‘ਸੁਤਵਾ ਚ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਦਿਟ੍ਠਿਸਮੁਦਯਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਦਿਟ੍ਠਿਨਿਰੋਧਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਦਿਟ੍ਠਿਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨਿਂ ਪਟਿਪਦਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਸਾ ਦਿਟ੍ਠਿ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਸੋ ਪਰਿਮੁਚ੍ਚਤਿ ਜਾਤਿਯਾ ਜਰਾਯ ਮਰਣੇਨ ਸੋਕੇਹਿ ਪਰਿਦੇਵੇਹਿ ਦੁਕ੍ਖੇਹਿ ਦੋਮਨਸ੍ਸੇਹਿ ਉਪਾਯਾਸੇਹਿ, ਪਰਿਮੁਚ੍ਚਤਿ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਮਾਤਿ ਵਦਾਮਿ. ਏਵਂ ਜਾਨਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਸੁਤਵਾ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਏਵਂ ਪਸ੍ਸਂ ‘ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿ ਨ ਬ੍ਯਾਕਰੋਤਿ; ‘ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿ ਨ ਬ੍ਯਾਕਰੋਤਿ; ‘ਹੋਤਿ ਚ ਨ ਚ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿ ਨ ਬ੍ਯਾਕਰੋਤਿ; ‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿ ਨ ਬ੍ਯਾਕਰੋਤਿ. ਏਵਂ ਜਾਨਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਸੁਤਵਾ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਏਵਂ ਪਸ੍ਸਂ ਏਵਂ ਅਬ੍ਯਾਕਰਣਧਮ੍ਮੋ ਹੋਤਿ ਅਬ੍ਯਾਕਤਵਤ੍ਥੂਸੁ. ਏਵਂ ਜਾਨਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਸੁਤਵਾ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਏਵਂ ਪਸ੍ਸਂ ਨ ਛਮ੍ਭਤਿ, ਨ ਕਮ੍ਪਤਿ, ਨ ਵੇਧਤਿ, ਨ ਸਨ੍ਤਾਸਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ ਅਬ੍ਯਾਕਤਵਤ੍ਥੂਸੁ.

‘‘‘ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਤਣ੍ਹਾਗਤਮੇਤਂ…ਪੇ… ਸਞ੍ਞਾਗਤਮੇਤਂ …ਪੇ… ਮਞ੍ਞਿਤਮੇਤਂ…ਪੇ… ਪਪਞ੍ਚਿਤਮੇਤਂ…ਪੇ… ਉਪਾਦਾਨਗਤਮੇਤਂ…ਪੇ… ‘ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੋ ਏਸੋ; ‘ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੋ ਏਸੋ; ‘ਹੋਤਿ ਚ ਨ ਚ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੋ ਏਸੋ; ‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੋ ਏਸੋ. ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ, ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਸਮੁਦਯਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ, ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਨਿਰੋਧਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ, ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨਿਂ ਪਟਿਪਦਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਸੋ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੋ ਪਵਡ੍ਢਤਿ, ਸੋ ਨ ਪਰਿਮੁਚ੍ਚਤਿ ਜਾਤਿਯਾ ਜਰਾਯ ਮਰਣੇਨ ਸੋਕੇਹਿ ਪਰਿਦੇਵੇਹਿ ਦੁਕ੍ਖੇਹਿ ਦੋਮਨਸ੍ਸੇਹਿ ਉਪਾਯਾਸੇਹਿ, ਨ ਪਰਿਮੁਚ੍ਚਤਿ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਮਾਤਿ ਵਦਾਮਿ.

‘‘ਸੁਤਵਾ ਚ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਸਮੁਦਯਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਨਿਰੋਧਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨਿਂ ਪਟਿਪਦਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਸੋ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੋ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਸੋ ਪਰਿਮੁਚ੍ਚਤਿ ਜਾਤਿਯਾ…ਪੇ… ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਮਾਤਿ ਵਦਾਮਿ. ਏਵਂ ਜਾਨਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਸੁਤਵਾ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਏਵਂ ਪਸ੍ਸਂ ‘ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿ ਨ ਬ੍ਯਾਕਰੋਤਿ…ਪੇ… ‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿ ਨ ਬ੍ਯਾਕਰੋਤਿ. ਏਵਂ ਜਾਨਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਸੁਤਵਾ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਏਵਂ ਪਸ੍ਸਂ ਏਵਂ ਅਬ੍ਯਾਕਰਣਧਮ੍ਮੋ ਹੋਤਿ ਅਬ੍ਯਾਕਤਵਤ੍ਥੂਸੁ. ਏਵਂ ਜਾਨਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਸੁਤਵਾ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਏਵਂ ਪਸ੍ਸਂ ਨ ਛਮ੍ਭਤਿ, ਨ ਕਮ੍ਪਤਿ, ਨ ਵੇਧਤਿ, ਨ ਸਨ੍ਤਾਸਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ ਅਬ੍ਯਾਕਤਵਤ੍ਥੂਸੁ. ਅਯਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਹੇਤੁ ਅਯਂ ਪਚ੍ਚਯੋ ਯੇਨ ਸੁਤਵਤੋ ਅਰਿਯਸਾਵਕਸ੍ਸ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਅਬ੍ਯਾਕਤਵਤ੍ਥੂਸੂ’’ਤਿ. ਪਠਮਂ.