੬. ਅਬ੍ਯਾਕਤਵਗ੍ਗੋ

੧. ਅਬ੍ਯਾਕਤਸੁਤ੍ਤਂ

੫੪. ਅਥ ਖੋ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕੋ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਹੇਤੁ ਕੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਯੇਨ ਸੁਤਵਤੋ ਅਰਿਯਸਾਵਕਸ੍ਸ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਅਬ੍ਯਾਕਤਵਤ੍ਥੂਸੂ’’ਤਿ?

‘‘ਦਿਟ੍ਠਿਨਿਰੋਧਾ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਸੁਤਵਤੋ ਅਰਿਯਸਾਵਕਸ੍ਸ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਅਬ੍ਯਾਕਤਵਤ੍ਥੂਸੁ. ‘ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਮੇਤਂ; ‘ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਮੇਤਂ; ‘ਹੋਤਿ ਚ ਨ ਚ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਮੇਤਂ; ‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਮੇਤਂ. ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ, ਦਿਟ੍ਠਿਸਮੁਦਯਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ, ਦਿਟ੍ਠਿਨਿਰੋਧਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ, ਦਿਟ੍ਠਿਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨਿਂ ਪਟਿਪਦਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਸਾ ਦਿਟ੍ਠਿ ਪਵਡ੍ਢਤਿ, ਸੋ ਨ ਪਰਿਮੁਚ੍ਚਤਿ ਜਾਤਿਯਾ ਜਰਾਯ ਮਰਣੇਨ ਸੋਕੇਹਿ ਪਰਿਦੇਵੇਹਿ ਦੁਕ੍ਖੇਹਿ ਦੋਮਨਸ੍ਸੇਹਿ ਉਪਾਯਾਸੇਹਿ, ਨ ਪਰਿਮੁਚ੍ਚਤਿ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਮਾਤਿ ਵਦਾਮਿ.

‘‘ਸੁਤਵਾ ਚ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਦਿਟ੍ਠਿਸਮੁਦਯਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਦਿਟ੍ਠਿਨਿਰੋਧਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਦਿਟ੍ਠਿਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨਿਂ ਪਟਿਪਦਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਸਾ ਦਿਟ੍ਠਿ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਸੋ ਪਰਿਮੁਚ੍ਚਤਿ ਜਾਤਿਯਾ ਜਰਾਯ ਮਰਣੇਨ ਸੋਕੇਹਿ ਪਰਿਦੇਵੇਹਿ ਦੁਕ੍ਖੇਹਿ ਦੋਮਨਸ੍ਸੇਹਿ ਉਪਾਯਾਸੇਹਿ, ਪਰਿਮੁਚ੍ਚਤਿ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਮਾਤਿ ਵਦਾਮਿ. ਏਵਂ ਜਾਨਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਸੁਤਵਾ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਏਵਂ ਪਸ੍ਸਂ ‘ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿ ਨ ਬ੍ਯਾਕਰੋਤਿ; ‘ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿ ਨ ਬ੍ਯਾਕਰੋਤਿ; ‘ਹੋਤਿ ਚ ਨ ਚ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿ ਨ ਬ੍ਯਾਕਰੋਤਿ; ‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿ ਨ ਬ੍ਯਾਕਰੋਤਿ. ਏਵਂ ਜਾਨਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਸੁਤਵਾ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਏਵਂ ਪਸ੍ਸਂ ਏਵਂ ਅਬ੍ਯਾਕਰਣਧਮ੍ਮੋ ਹੋਤਿ ਅਬ੍ਯਾਕਤਵਤ੍ਥੂਸੁ. ਏਵਂ ਜਾਨਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਸੁਤਵਾ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਏਵਂ ਪਸ੍ਸਂ ਨ ਛਮ੍ਭਤਿ, ਨ ਕਮ੍ਪਤਿ, ਨ ਵੇਧਤਿ, ਨ ਸਨ੍ਤਾਸਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ ਅਬ੍ਯਾਕਤਵਤ੍ਥੂਸੁ.

‘‘‘ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਤਣ੍ਹਾਗਤਮੇਤਂ…ਪੇ… ਸਞ੍ਞਾਗਤਮੇਤਂ …ਪੇ… ਮਞ੍ਞਿਤਮੇਤਂ…ਪੇ… ਪਪਞ੍ਚਿਤਮੇਤਂ…ਪੇ… ਉਪਾਦਾਨਗਤਮੇਤਂ…ਪੇ… ‘ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੋ ਏਸੋ; ‘ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੋ ਏਸੋ; ‘ਹੋਤਿ ਚ ਨ ਚ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੋ ਏਸੋ; ‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੋ ਏਸੋ. ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ, ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਸਮੁਦਯਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ, ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਨਿਰੋਧਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ, ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨਿਂ ਪਟਿਪਦਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਸੋ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੋ ਪਵਡ੍ਢਤਿ, ਸੋ ਨ ਪਰਿਮੁਚ੍ਚਤਿ ਜਾਤਿਯਾ ਜਰਾਯ ਮਰਣੇਨ ਸੋਕੇਹਿ ਪਰਿਦੇਵੇਹਿ ਦੁਕ੍ਖੇਹਿ ਦੋਮਨਸ੍ਸੇਹਿ ਉਪਾਯਾਸੇਹਿ, ਨ ਪਰਿਮੁਚ੍ਚਤਿ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਮਾਤਿ ਵਦਾਮਿ.

‘‘ਸੁਤਵਾ ਚ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਸਮੁਦਯਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਨਿਰੋਧਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨਿਂ ਪਟਿਪਦਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਸੋ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੋ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਸੋ ਪਰਿਮੁਚ੍ਚਤਿ ਜਾਤਿਯਾ…ਪੇ… ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਮਾਤਿ ਵਦਾਮਿ. ਏਵਂ ਜਾਨਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਸੁਤਵਾ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਏਵਂ ਪਸ੍ਸਂ ‘ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿ ਨ ਬ੍ਯਾਕਰੋਤਿ…ਪੇ… ‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿ ਨ ਬ੍ਯਾਕਰੋਤਿ. ਏਵਂ ਜਾਨਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਸੁਤਵਾ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਏਵਂ ਪਸ੍ਸਂ ਏਵਂ ਅਬ੍ਯਾਕਰਣਧਮ੍ਮੋ ਹੋਤਿ ਅਬ੍ਯਾਕਤਵਤ੍ਥੂਸੁ. ਏਵਂ ਜਾਨਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਸੁਤਵਾ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਏਵਂ ਪਸ੍ਸਂ ਨ ਛਮ੍ਭਤਿ, ਨ ਕਮ੍ਪਤਿ, ਨ ਵੇਧਤਿ, ਨ ਸਨ੍ਤਾਸਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ ਅਬ੍ਯਾਕਤਵਤ੍ਥੂਸੁ. ਅਯਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਹੇਤੁ ਅਯਂ ਪਚ੍ਚਯੋ ਯੇਨ ਸੁਤਵਤੋ ਅਰਿਯਸਾਵਕਸ੍ਸ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਅਬ੍ਯਾਕਤਵਤ੍ਥੂਸੂ’’ਤਿ. ਪਠਮਂ.

੨. ਪੁਰਿਸਗਤਿਸੁਤ੍ਤਂ

੫੫. ‘‘ਸਤ੍ਤ ਚ [ਸਤ੍ਤ (ਸੀ.), ਸਤ੍ਤ ਚ ਖੋ (ਕ.)], ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਰਿਸਗਤਿਯੋ ਦੇਸੇਸ੍ਸਾਮਿ ਅਨੁਪਾਦਾ ਚ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਂ [ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਣਂ (ਸੀ.)]. ਤਂ ਸੁਣਾਥ, ਸਾਧੁਕਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਥ; ਭਾਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਖੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤੋ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸੁਂ. ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕਤਮਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤ ਪੁਰਿਸਗਤਿਯੋ?

‘‘ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਏਵਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ – ‘ਨੋ ਚਸ੍ਸ ਨੋ ਚ ਮੇ ਸਿਯਾ, ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਨ ਮੇ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਯਦਤ੍ਥਿ ਯਂ ਭੂਤਂ ਤਂ ਪਜਹਾਮੀ’ਤਿ ਉਪੇਕ੍ਖਂ ਪਟਿਲਭਤਿ. ਸੋ ਭਵੇ ਨ ਰਜ੍ਜਤਿ, ਸਮ੍ਭਵੇ ਨ ਰਜ੍ਜਤਿ, ਅਤ੍ਥੁਤ੍ਤਰਿ ਪਦਂ ਸਨ੍ਤਂ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਤਞ੍ਚ ਖ੍ਵਸ੍ਸ ਪਦਂ ਨ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਸਚ੍ਛਿਕਤਂ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਨ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਮਾਨਾਨੁਸਯੋ ਪਹੀਨੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਭਵਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਪਹੀਨੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਨੁਸਯੋ ਪਹੀਨੋ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਓਰਮ੍ਭਾਗਿਯਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਪਰਿਕ੍ਖਯਾ ਅਨ੍ਤਰਾਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯੀ ਹੋਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦਿਵਸਂਸਨ੍ਤਤ੍ਤੇ [ਦਿਵਸਸਨ੍ਤਤ੍ਤੇ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.) ਮ. ਨਿ. ੨.੧੫੪] ਅਯੋਕਪਾਲੇ ਹਞ੍ਞਮਾਨੇ ਪਪਟਿਕਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਾਯੇਯ੍ਯ. ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਏਵਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ – ‘ਨੋ ਚਸ੍ਸ ਨੋ ਚ ਮੇ ਸਿਯਾ, ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਨ ਮੇ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਯਦਤ੍ਥਿ ਯਂ ਭੂਤਂ ਤਂ ਪਜਹਾਮੀ’ਤਿ ਉਪੇਕ੍ਖਂ ਪਟਿਲਭਤਿ. ਸੋ ਭਵੇ ਨ ਰਜ੍ਜਤਿ, ਸਮ੍ਭਵੇ ਨ ਰਜ੍ਜਤਿ, ਅਤ੍ਥੁਤ੍ਤਰਿ ਪਦਂ ਸਨ੍ਤਂ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਤਞ੍ਚ ਖ੍ਵਸ੍ਸ ਪਦਂ ਨ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਸਚ੍ਛਿਕਤਂ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਨ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਮਾਨਾਨੁਸਯੋ ਪਹੀਨੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਭਵਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਪਹੀਨੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਨੁਸਯੋ ਪਹੀਨੋ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਓਰਮ੍ਭਾਗਿਯਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਪਰਿਕ੍ਖਯਾ ਅਨ੍ਤਰਾਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯੀ ਹੋਤਿ.

‘‘ਇਧ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਏਵਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ – ਨੋ ਚਸ੍ਸ ਨੋ ਚ ਮੇ ਸਿਯਾ…ਪੇ… ਸੋ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਓਰਮ੍ਭਾਗਿਯਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਪਰਿਕ੍ਖਯਾ ਅਨ੍ਤਰਾਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯੀ ਹੋਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦਿਵਸਂਸਨ੍ਤਤ੍ਤੇ ਅਯੋਕਪਾਲੇ ਹਞ੍ਞਮਾਨੇ ਪਪਟਿਕਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਤਿਤ੍ਵਾ ਅਨੁਪਹਚ੍ਚ ਤਲਂ ਨਿਬ੍ਬਾਯੇਯ੍ਯ. ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਏਵਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ – ਨੋ ਚਸ੍ਸ ਨੋ ਚ ਮੇ ਸਿਯਾ…ਪੇ… ਸੋ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਓਰਮ੍ਭਾਗਿਯਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਪਰਿਕ੍ਖਯਾ ਅਨ੍ਤਰਾਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯੀ ਹੋਤਿ.

‘‘ਇਧ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਏਵਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ – ਨੋ ਚਸ੍ਸ ਨੋ ਚ ਮੇ ਸਿਯਾ…ਪੇ… ਸੋ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਓਰਮ੍ਭਾਗਿਯਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਪਰਿਕ੍ਖਯਾ ਉਪਹਚ੍ਚਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯੀ ਹੋਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦਿਵਸਂਸਨ੍ਤਤ੍ਤੇ ਅਯੋਕਪਾਲੇ ਹਞ੍ਞਮਾਨੇ ਪਪਟਿਕਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਤਿਤ੍ਵਾ ਉਪਹਚ੍ਚ ਤਲਂ ਨਿਬ੍ਬਾਯੇਯ੍ਯ. ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਏਵਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ – ਨੋ ਚਸ੍ਸ ਨੋ ਚ ਮੇ ਸਿਯਾ…ਪੇ… ਸੋ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਓਰਮ੍ਭਾਗਿਯਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਪਰਿਕ੍ਖਯਾ ਉਪਹਚ੍ਚਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯੀ ਹੋਤਿ.

‘‘ਇਧ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਏਵਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ – ਨੋ ਚਸ੍ਸ ਨੋ ਚ ਮੇ ਸਿਯਾ…ਪੇ… ਸੋ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਓਰਮ੍ਭਾਗਿਯਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਪਰਿਕ੍ਖਯਾ ਅਸਙ੍ਖਾਰਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯੀ ਹੋਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦਿਵਸਂਸਨ੍ਤਤ੍ਤੇ ਅਯੋਕਪਾਲੇ ਹਞ੍ਞਮਾਨੇ ਪਪਟਿਕਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਤਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਤ੍ਤੇ ਤਿਣਪੁਞ੍ਜੇ ਵਾ ਕਟ੍ਠਪੁਞ੍ਜੇ ਵਾ ਨਿਪਤੇਯ੍ਯ. ਸਾ ਤਤ੍ਥ ਅਗ੍ਗਿਮ੍ਪਿ ਜਨੇਯ੍ਯ, ਧੂਮਮ੍ਪਿ ਜਨੇਯ੍ਯ, ਅਗ੍ਗਿਮ੍ਪਿ ਜਨੇਤ੍ਵਾ ਧੂਮਮ੍ਪਿ ਜਨੇਤ੍ਵਾ ਤਮੇਵ ਪਰਿਤ੍ਤਂ ਤਿਣਪੁਞ੍ਜਂ ਵਾ ਕਟ੍ਠਪੁਞ੍ਜਂ ਵਾ ਪਰਿਯਾਦਿਯਿਤ੍ਵਾ ਅਨਾਹਾਰਾ ਨਿਬ੍ਬਾਯੇਯ੍ਯ. ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਏਵਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ – ਨੋ ਚਸ੍ਸ ਨੋ ਚ ਮੇ ਸਿਯਾ…ਪੇ… ਸੋ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਓਰਮ੍ਭਾਗਿਯਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਪਰਿਕ੍ਖਯਾ ਅਸਙ੍ਖਾਰਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯੀ ਹੋਤਿ.

‘‘ਇਧ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਏਵਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ – ਨੋ ਚਸ੍ਸ ਨੋ ਚ ਮੇ ਸਿਯਾ…ਪੇ… ਸੋ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਓਰਮ੍ਭਾਗਿਯਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਪਰਿਕ੍ਖਯਾ ਸਸਙ੍ਖਾਰਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯੀ ਹੋਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦਿਵਸਂਸਨ੍ਤਤ੍ਤੇ ਅਯੋਕਪਾਲੇ ਹਞ੍ਞਮਾਨੇ ਪਪਟਿਕਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਪੁਲੇ ਤਿਣਪੁਞ੍ਜੇ ਵਾ ਕਟ੍ਠਪੁਞ੍ਜੇ ਵਾ ਨਿਪਤੇਯ੍ਯ. ਸਾ ਤਤ੍ਥ ਅਗ੍ਗਿਮ੍ਪਿ ਜਨੇਯ੍ਯ, ਧੂਮਮ੍ਪਿ ਜਨੇਯ੍ਯ, ਅਗ੍ਗਿਮ੍ਪਿ ਜਨੇਤ੍ਵਾ ਧੂਮਮ੍ਪਿ ਜਨੇਤ੍ਵਾ ਤਮੇਵ ਵਿਪੁਲਂ ਤਿਣਪੁਞ੍ਜਂ ਵਾ ਕਟ੍ਠਪੁਞ੍ਜਂ ਵਾ ਪਰਿਯਾਦਿਯਿਤ੍ਵਾ ਅਨਾਹਾਰਾ ਨਿਬ੍ਬਾਯੇਯ੍ਯ. ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਏਵਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ – ਨੋ ਚਸ੍ਸ ਨੋ ਚ ਮੇ ਸਿਯਾ…ਪੇ… ਸੋ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਓਰਮ੍ਭਾਗਿਯਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਪਰਿਕ੍ਖਯਾ ਸਸਙ੍ਖਾਰਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯੀ ਹੋਤਿ.

‘‘ਇਧ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਏਵਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ – ‘ਨੋ ਚਸ੍ਸ ਨੋ ਚ ਮੇ ਸਿਯਾ, ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਨ ਮੇ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਯਦਤ੍ਥਿ ਯਂ ਭੂਤਂ ਤਂ ਪਜਹਾਮੀ’ਤਿ ਉਪੇਕ੍ਖਂ ਪਟਿਲਭਤਿ. ਸੋ ਭਵੇ ਨ ਰਜ੍ਜਤਿ, ਸਮ੍ਭਵੇ ਨ ਰਜ੍ਜਤਿ, ਅਤ੍ਥੁਤ੍ਤਰਿ ਪਦਂ ਸਨ੍ਤਂ ਸਮ੍ਮਪਞ੍ਞਾਯ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਤਞ੍ਚ ਖ੍ਵਸ੍ਸ ਪਦਂ ਨ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਸਚ੍ਛਿਕਤਂ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਨ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਮਾਨਾਨੁਸਯੋ ਪਹੀਨੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਭਵਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਪਹੀਨੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਨੁਸਯੋ ਪਹੀਨੋ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਓਰਮ੍ਭਾਗਿਯਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਪਰਿਕ੍ਖਯਾ ਉਦ੍ਧਂਸੋਤੋ ਹੋਤਿ ਅਕਨਿਟ੍ਠਗਾਮੀ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦਿਵਸਂਸਨ੍ਤਤ੍ਤੇ ਅਯੋਕਪਾਲੇ ਹਞ੍ਞਮਾਨੇ ਪਪਟਿਕਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਤਿਤ੍ਵਾ ਮਹਨ੍ਤੇ ਤਿਣਪੁਞ੍ਜੇ ਵਾ ਕਟ੍ਠਪੁਞ੍ਜੇ ਵਾ ਨਿਪਤੇਯ੍ਯ. ਸਾ ਤਤ੍ਥ ਅਗ੍ਗਿਮ੍ਪਿ ਜਨੇਯ੍ਯ, ਧੂਮਮ੍ਪਿ ਜਨੇਯ੍ਯ, ਅਗ੍ਗਿਮ੍ਪਿ ਜਨੇਤ੍ਵਾ ਧੂਮਮ੍ਪਿ ਜਨੇਤ੍ਵਾ ਤਮੇਵ ਮਹਨ੍ਤਂ ਤਿਣਪੁਞ੍ਜਂ ਵਾ ਕਟ੍ਠਪੁਞ੍ਜਂ ਵਾ ਪਰਿਯਾਦਿਯਿਤ੍ਵਾ ਗਚ੍ਛਮ੍ਪਿ ਦਹੇਯ੍ਯ [ਡਹੇਯ੍ਯ (ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ)], ਦਾਯਮ੍ਪਿ ਦਹੇਯ੍ਯ, ਗਚ੍ਛਮ੍ਪਿ ਦਹਿਤ੍ਵਾ ਦਾਯਮ੍ਪਿ ਦਹਿਤ੍ਵਾ ਹਰਿਤਨ੍ਤਂ ਵਾ ਪਥਨ੍ਤਂ ਵਾ [ਪਨ੍ਥਨ੍ਤਂ ਵਾ (ਸੀ.) ਸ੍ਯਾਮਪੋਤ੍ਥਕੇ ਇਦਂ ਨ ਦਿਸ੍ਸਤਿ] ਸੇਲਨ੍ਤਂ ਵਾ ਉਦਕਨ੍ਤਂ ਵਾ ਰਮਣੀਯਂ ਵਾ ਭੂਮਿਭਾਗਂ ਆਗਮ੍ਮ ਅਨਾਹਾਰਾ ਨਿਬ੍ਬਾਯੇਯ੍ਯ. ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਏਵਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ – ਨੋ ਚਸ੍ਸ ਨੋ ਚ ਮੇ ਸਿਯਾ…ਪੇ… ਸੋ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਓਰਮ੍ਭਾਗਿਯਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਪਰਿਕ੍ਖਯਾ ਉਦ੍ਧਂਸੋਤੋ ਹੋਤਿ ਅਕਨਿਟ੍ਠਗਾਮੀ. ਇਮਾ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤ ਪੁਰਿਸਗਤਿਯੋ.

‘‘ਕਤਮਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨੁਪਾਦਾਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਂ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਏਵਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ – ‘ਨੋ ਚਸ੍ਸ ਨੋ ਚ ਮੇ ਸਿਯਾ, ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਨ ਮੇ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਯਦਤ੍ਥਿ ਯਂ ਭੂਤਂ ਤਂ ਪਜਹਾਮੀ’ਤਿ ਉਪੇਕ੍ਖਂ ਪਟਿਲਭਤਿ. ਸੋ ਭਵੇ ਨ ਰਜ੍ਜਤਿ, ਸਮ੍ਭਵੇ ਨ ਰਜ੍ਜਤਿ, ਅਤ੍ਥੁਤ੍ਤਰਿ ਪਦਂ ਸਨ੍ਤਂ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਤਞ੍ਚ ਖ੍ਵਸ੍ਸ ਪਦਂ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਸਚ੍ਛਿਕਤਂ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਮਾਨਾਨੁਸਯੋ ਪਹੀਨੋ ਹੋਤਿ, ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਭਵਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਪਹੀਨੋ ਹੋਤਿ, ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਨੁਸਯੋ ਪਹੀਨੋ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਾ…ਪੇ… ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ. ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨੁਪਾਦਾਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਂ. ਇਮਾ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤ ਪੁਰਿਸਗਤਿਯੋ ਅਨੁਪਾਦਾ ਚ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਦੁਤਿਯਂ.

੩. ਤਿਸ੍ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਾਸੁਤ੍ਤਂ

੫੬. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਰਾਜਗਹੇ ਵਿਹਰਤਿ ਗਿਜ੍ਝਕੂਟੇ ਪਬ੍ਬਤੇ. ਅਥ ਖੋ ਦ੍ਵੇ ਦੇਵਤਾ ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾਯ ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਵਣ੍ਣਾ ਕੇਵਲਕਪ੍ਪਂ ਗਿਜ੍ਝਕੂਟਂ ਓਭਾਸੇਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਂਸੁ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਠਿਤਾ ਖੋ ਏਕਾ ਦੇਵਤਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਏਤਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਵਿਮੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਅਪਰਾ ਦੇਵਤਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਏਤਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਾ ਸੁਵਿਮੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਇਦਮਵੋਚੁਂ ਤਾ ਦੇਵਤਾ. ਸਮਨੁਞ੍ਞੋ ਸਤ੍ਥਾ ਅਹੋਸਿ. ਅਥ ਖੋ ਤਾ ਦੇਵਤਾ ‘‘ਸਮਨੁਞ੍ਞੋ ਸਤ੍ਥਾ’’ਤਿ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਪਦਕ੍ਖਿਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥੇਵਨ੍ਤਰਧਾਯਿਂਸੁ.

ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਤਸ੍ਸਾ ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਅਚ੍ਚਯੇਨ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਇਮਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਰਤ੍ਤਿਂ ਦ੍ਵੇ ਦੇਵਤਾ ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾਯ ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਵਣ੍ਣਾ ਕੇਵਲਕਪ੍ਪਂ ਗਿਜ੍ਝਕੂਟਂ ਓਭਾਸੇਤ੍ਵਾ ਯੇਨਾਹਂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਮਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਂਸੁ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਠਿਤਾ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਾ ਦੇਵਤਾ ਮਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘ਏਤਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਵਿਮੁਤ੍ਤਾ’ਤਿ. ਅਪਰਾ ਦੇਵਤਾ ਮਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘ਏਤਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਾ ਸੁਵਿਮੁਤ੍ਤਾ’ਤਿ. ਇਦਮਵੋਚੁਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਾ ਦੇਵਤਾ. ਇਦਂ ਵਤ੍ਵਾ ਮਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਪਦਕ੍ਖਿਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥੇਵਨ੍ਤਰਧਾਯਿਂਸੂ’’ਤਿ.

ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੋ ਭਗਵਤੋ ਅਵਿਦੂਰੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਸ੍ਸ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘‘ਕਤਮੇਸਾਨਂ ਖੋ ਦੇਵਾਨਂ ਏਵਂ ਞਾਣਂ ਹੋਤਿ – ‘ਸਉਪਾਦਿਸੇਸੇ ਵਾ ਸਉਪਾਦਿਸੇਸੋਤਿ, ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸੇ ਵਾ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸੋ’’’ਤਿ? ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਤਿਸ੍ਸੋ ਨਾਮ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਧੁਨਾਕਾਲਙ੍ਕਤੋ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਉਪਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਨਂ ਏਵਂ ਜਾਨਨ੍ਤਿ – ‘‘ਤਿਸ੍ਸੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਮਹਿਦ੍ਧਿਕੋ ਮਹਾਨੁਭਾਵੋ’’ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੋ – ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਨਾਮ ਬਲਵਾ ਪੁਰਿਸੋ ਸਮਿਞ੍ਜਿਤਂ ਵਾ ਬਾਹਂ ਪਸਾਰੇਯ੍ਯ, ਪਸਾਰਿਤਂ ਵਾ ਬਾਹਂ ਸਮਿਞ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਏਵਮੇਵਂ – ਗਿਜ੍ਝਕੂਟੇ ਪਬ੍ਬਤੇ ਅਨ੍ਤਰਹਿਤੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੇ ਪਾਤੁਰਹੋਸਿ. ਅਦ੍ਦਸਾ ਖੋ ਤਿਸ੍ਸੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਂ ਦੂਰਤੋਵ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ. ਦਿਸ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਏਹਿ ਖੋ, ਮਾਰਿਸ ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ; ਸ੍ਵਾਗਤਂ, ਮਾਰਿਸ ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ! ਚਿਰਸ੍ਸਂ ਖੋ, ਮਾਰਿਸ ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਇਮਂ ਪਰਿਯਾਯਮਕਾਸਿ, ਯਦਿਦਂ ਇਧਾਗਮਨਾਯ. ਨਿਸੀਦ, ਮਾਰਿਸ ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਇਦਮਾਸਨਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਨਿਸੀਦਿ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੋ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੇ ਆਸਨੇ. ਤਿਸ੍ਸੋਪਿ ਖੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਖੋ ਤਿਸ੍ਸਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨਂ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੋ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕਤਮੇਸਾਨਂ ਖੋ, ਤਿਸ੍ਸ, ਦੇਵਾਨਂ ਏਵਂ ਞਾਣਂ ਹੋਤਿ – ‘ਸਉਪਾਦਿਸੇਸੇ ਵਾ ਸਉਪਾਦਿਸੇਸੋਤਿ, ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸੇ ਵਾ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸੋ’’’ਤਿ? ‘‘ਬ੍ਰਹ੍ਮਕਾਯਿਕਾਨਂ ਖੋ, ਮਾਰਿਸ ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਦੇਵਾਨਂ ਏਵਂ ਞਾਣਂ ਹੋਤਿ – ‘ਸਉਪਾਦਿਸੇਸੇ ਵਾ ਸਉਪਾਦਿਸੇਸੋਤਿ, ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸੇ ਵਾ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸੋ’’’ਤਿ.

‘‘ਸਬ੍ਬੇਸਞ੍ਞੇਵ ਖੋ, ਤਿਸ੍ਸ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਕਾਯਿਕਾਨਂ ਦੇਵਾਨਂ ਏਵਂ ਞਾਣਂ ਹੋਤਿ – ‘ਸਉਪਾਦਿਸੇਸੇ ਵਾ ਸਉਪਾਦਿਸੇਸੋਤਿ, ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸੇ ਵਾ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸੋ’’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਖੋ, ਮਾਰਿਸ ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਕਾਯਿਕਾਨਂ ਦੇਵਾਨਂ ਏਵਂ ਞਾਣਂ ਹੋਤਿ – ‘ਸਉਪਾਦਿਸੇਸੇ ਵਾ ਸਉਪਾਦਿਸੇਸੋਤਿ, ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸੇ ਵਾ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸੋ’’’ਤਿ.

‘‘ਯੇ ਖੋ ਤੇ, ਮਾਰਿਸ ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਕਾਯਿਕਾ ਦੇਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਨ ਆਯੁਨਾ ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਨ ਵਣ੍ਣੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਨ ਸੁਖੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਨ ਯਸੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਨ ਆਧਿਪਤੇਯ੍ਯੇਨ ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਾ, ਤੇ ਉਤ੍ਤਰਿ ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਨ੍ਤਿ. ਤੇਸਂ ਨ ਏਵਂ ਞਾਣਂ ਹੋਤਿ – ‘ਸਉਪਾਦਿਸੇਸੇ ਵਾ ਸਉਪਾਦਿਸੇਸੋਤਿ, ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸੇ ਵਾ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸੋ’ਤਿ. ਯੇ ਚ ਖੋ ਤੇ, ਮਾਰਿਸ ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਕਾਯਿਕਾ ਦੇਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਨ ਆਯੁਨਾ ਅਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਾ, ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਨ ਵਣ੍ਣੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਨ ਸੁਖੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਨ ਯਸੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਨ ਆਧਿਪਤੇਯ੍ਯੇਨ ਅਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਾ, ਤੇ ਚ ਉਤ੍ਤਰਿ ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਨ੍ਤਿ. ਤੇਸਂ ਏਵਂ ਞਾਣਂ ਹੋਤਿ – ‘ਸਉਪਾਦਿਸੇਸੇ ਵਾ ਸਉਪਾਦਿਸੇਸੋਤਿ, ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸੇ ਵਾ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸੋ’’’ਤਿ.

‘‘ਇਧ, ਮਾਰਿਸ ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਉਭਤੋਭਾਗਵਿਮੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ. ਤਮੇਨਂ ਤੇ ਦੇਵਾ ਏਵਂ ਜਾਨਨ੍ਤਿ – ‘ਅਯਂ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਉਭਤੋਭਾਗਵਿਮੁਤ੍ਤੋ. ਯਾਵਸ੍ਸ ਕਾਯੋ ਠਸ੍ਸਤਿ ਤਾਵ ਨਂ ਦਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾ. ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਨ ਨਂ ਦਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾ’ਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਮਾਰਿਸ ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਤੇਸਂ ਦੇਵਾਨਂ ਞਾਣਂ ਹੋਤਿ – ‘ਸਉਪਾਦਿਸੇਸੇ ਵਾ ਸਉਪਾਦਿਸੇਸੋਤਿ, ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸੇ ਵਾ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸੋ’’’ਤਿ.

‘‘ਇਧ ਪਨ, ਮਾਰਿਸ ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ. ਤਮੇਨਂ ਤੇ ਦੇਵਾ ਏਵਂ ਜਾਨਨ੍ਤਿ – ‘ਅਯਂ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤੋ. ਯਾਵਸ੍ਸ ਕਾਯੋ ਠਸ੍ਸਤਿ ਤਾਵ ਨਂ ਦਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾ. ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਨ ਨਂ ਦਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾ’ਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਮਾਰਿਸ ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਤੇਸਂ ਦੇਵਾਨਂ ਞਾਣਂ ਹੋਤਿ – ‘ਸਉਪਾਦਿਸੇਸੇ ਵਾ ਸਉਪਾਦਿਸੇਸੋਤਿ, ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸੇ ਵਾ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸੋ’’’ਤਿ.

‘‘ਇਧ ਪਨ, ਮਾਰਿਸ ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਕਾਯਸਕ੍ਖੀ ਹੋਤਿ. ਤਮੇਨਂ ਦੇਵਾ ਏਵਂ ਜਾਨਨ੍ਤਿ – ‘ਅਯਂ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਕਾਯਸਕ੍ਖੀ. ਅਪ੍ਪੇਵ ਨਾਮ ਅਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਅਨੁਲੋਮਿਕਾਨਿ ਸੇਨਾਸਨਾਨਿ ਪਟਿਸੇਵਮਾਨੋ ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤੇ ਭਜਮਾਨੋ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਸਮਨ੍ਨਾਨਯਮਾਨੋ – ਯਸ੍ਸਤ੍ਥਾਯ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਾ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਨ੍ਤਿ ਤਦਨੁਤ੍ਤਰਂ – ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯਾ’ਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਮਾਰਿਸ ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਤੇਸਂ ਦੇਵਾਨਂ ਞਾਣਂ ਹੋਤਿ – ‘ਸਉਪਾਦਿਸੇਸੇ ਵਾ ਸਉਪਾਦਿਸੇਸੋਤਿ, ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸੇ ਵਾ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸੋ’’’ਤਿ.

‘‘ਇਧ ਪਨ, ਮਾਰਿਸ ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਦਿਟ੍ਠਿਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਸਦ੍ਧਾਵਿਮੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਧਮ੍ਮਾਨੁਸਾਰੀ ਹੋਤਿ. ਤਮੇਨਂ ਤੇ ਦੇਵਾ ਏਵਂ ਜਾਨਨ੍ਤਿ – ‘ਅਯਂ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਧਮ੍ਮਾਨੁਸਾਰੀ. ਅਪ੍ਪੇਵ ਨਾਮ ਅਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਅਨੁਲੋਮਿਕਾਨਿ ਸੇਨਾਸਨਾਨਿ ਪਟਿਸੇਵਮਾਨੋ ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤੇ ਭਜਮਾਨੋ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਸਮਨ੍ਨਾਨਯਮਾਨੋ – ਯਸ੍ਸਤ੍ਥਾਯ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਾ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਨ੍ਤਿ ਤਦਨੁਤ੍ਤਰਂ – ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯਾ’ਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਮਾਰਿਸ ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਤੇਸਂ ਦੇਵਾਨਂ ਞਾਣਂ ਹੋਤਿ – ‘ਸਉਪਾਦਿਸੇਸੇ ਵਾ ਸਉਪਾਦਿਸੇਸੋਤਿ, ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸੇ ਵਾ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸੋ’’’ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੋ ਤਿਸ੍ਸਸ੍ਸ ਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨੋ ਭਾਸਿਤਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਅਨੁਮੋਦਿਤ੍ਵਾ – ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਨਾਮ ਬਲਵਾ ਪੁਰਿਸੋ ਸਮਿਞ੍ਜਿਤਂ ਵਾ ਬਾਹਂ ਪਸਾਰੇਯ੍ਯ, ਪਸਾਰਿਤਂ ਵਾ ਬਾਹਂ ਸਮਿਞ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਏਵਮੇਵਂ – ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੇ ਅਨ੍ਤਰਹਿਤੋ ਗਿਜ੍ਝਕੂਟੇ ਪਬ੍ਬਤੇ ਪਾਤੁਰਹੋਸਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੋ ਯਾਵਤਕੋ ਅਹੋਸਿ ਤਿਸ੍ਸੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਕਥਾਸਲ੍ਲਾਪੋ ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਭਗਵਤੋ ਆਰੋਚੇਸਿ.

‘‘ਨ ਹਿ ਪਨ ਤੇ, ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਤਿਸ੍ਸੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸਤ੍ਤਮਂ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਵਿਹਾਰਿਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਦੇਸੇਤਿ’’. ‘‘ਏਤਸ੍ਸ, ਭਗਵਾ, ਕਾਲੋ; ਏਤਸ੍ਸ, ਸੁਗਤ, ਕਾਲੋ! ਯਂ ਭਗਵਾ ਸਤ੍ਤਮਂ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਵਿਹਾਰਿਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਦੇਸੇਯ੍ਯ. ਭਗਵਤੋ ਸੁਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਧਾਰੇਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਸੁਣਾਹਿ, ਸਾਧੁਕਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਹਿ; ਭਾਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੋ ਭਗਵਤੋ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸਿ. ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਇਧ, ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਬ੍ਬਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਂ ਅਮਨਸਿਕਾਰਾ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਚੇਤੋਸਮਾਧਿਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ. ਤਮੇਨਂ ਤੇ ਦੇਵਾ ਏਵਂ ਜਾਨਨ੍ਤਿ – ‘ਅਯਂ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਂ ਅਮਨਸਿਕਾਰਾ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਚੇਤੋਸਮਾਧਿਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ. ਅਪ੍ਪੇਵ ਨਾਮ ਅਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਅਨੁਲੋਮਿਕਾਨਿ ਸੇਨਾਸਨਾਨਿ ਪਟਿਸੇਵਮਾਨੋ ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤੇ ਭਜਮਾਨੋ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਸਮਨ੍ਨਾਨਯਮਾਨੋ – ਯਸ੍ਸਤ੍ਥਾਯ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਾ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਨ੍ਤਿ ਤਦਨੁਤ੍ਤਰਂ – ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯਾ’ਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਤੇਸਂ ਦੇਵਾਨਂ ਞਾਣਂ ਹੋਤਿ – ‘ਸਉਪਾਦਿਸੇਸੇ ਵਾ ਸਉਪਾਦਿਸੇਸੋਤਿ, ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸੇ ਵਾ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸੋ’’’ਤਿ. ਤਤਿਯਂ.

੪. ਸੀਹਸੇਨਾਪਤਿਸੁਤ੍ਤਂ

੫੭. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਵੇਸਾਲਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਮਹਾਵਨੇ ਕੂਟਾਗਾਰਸਾਲਾਯਂ. ਅਥ ਖੋ ਸੀਹੋ ਸੇਨਾਪਤਿ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਸੀਹੋ ਸੇਨਾਪਤਿ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਸਕ੍ਕਾ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਨ੍ਦਿਟ੍ਠਿਕਂ ਦਾਨਫਲਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿ?

‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਸੀਹ, ਤਞ੍ਞੇਵੇਤ੍ਥ ਪਟਿਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਯਥਾ ਤੇ ਖਮੇਯ੍ਯ ਤਥਾ ਨਂ ਬ੍ਯਾਕਰੇਯ੍ਯਾਸਿ. ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਸੀਹ, ਇਧ ਦ੍ਵੇ ਪੁਰਿਸਾ – ਏਕੋ ਪੁਰਿਸੋ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧੋ ਮਚ੍ਛਰੀ ਕਦਰਿਯੋ ਪਰਿਭਾਸਕੋ, ਏਕੋ ਪੁਰਿਸੋ ਸਦ੍ਧੋ ਦਾਨਪਤਿ ਅਨੁਪ੍ਪਦਾਨਰਤੋ. ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਸੀਹ, ਕਂ ਨੁ ਖੋ [ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ (ਕ.)] ਅਰਹਨ੍ਤੋ ਪਠਮਂ ਅਨੁਕਮ੍ਪਨ੍ਤਾ ਅਨੁਕਮ੍ਪੇਯ੍ਯੁਂ – ‘ਯੋ ਵਾ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧੋ ਮਚ੍ਛਰੀ ਕਦਰਿਯੋ ਪਰਿਭਾਸਕੋ, ਯੋ ਵਾ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਸਦ੍ਧੋ ਦਾਨਪਤਿ ਅਨੁਪ੍ਪਦਾਨਰਤੋ’’’ਤਿ?

‘‘ਯੋ ਸੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪੁਰਿਸੋ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧੋ ਮਚ੍ਛਰੀ ਕਦਰਿਯੋ ਪਰਿਭਾਸਕੋ, ਕਿਨ੍ਤਂ [ਕਿਨ੍ਤਿ (ਕ.)] ਅਰਹਨ੍ਤੋ ਪਠਮਂ ਅਨੁਕਮ੍ਪਨ੍ਤਾ ਅਨੁਕਮ੍ਪਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ! ਯੋ ਚ ਖੋ ਸੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪੁਰਿਸੋ ਸਦ੍ਧੋ ਦਾਨਪਤਿ ਅਨੁਪ੍ਪਦਾਨਰਤੋ ਤਂਯੇਵ ਅਰਹਨ੍ਤੋ ਪਠਮਂ ਅਨੁਕਮ੍ਪਨ੍ਤਾ ਅਨੁਕਮ੍ਪੇਯ੍ਯੁਂ’’.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਸੀਹ, ਕਂ ਨੁ ਖੋ ਅਰਹਨ੍ਤੋ ਪਠਮਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਨ੍ਤਾ ਉਪਸਙ੍ਕਮੇਯ੍ਯੁਂ – ‘ਯੋ ਵਾ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧੋ ਮਚ੍ਛਰੀ ਕਦਰਿਯੋ ਪਰਿਭਾਸਕੋ, ਯੋ ਵਾ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਸਦ੍ਧੋ ਦਾਨਪਤਿ ਅਨੁਪ੍ਪਦਾਨਰਤੋ’’’ਤਿ? ‘‘ਯੋ ਸੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪੁਰਿਸੋ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧੋ ਮਚ੍ਛਰੀ ਕਦਰਿਯੋ ਪਰਿਭਾਸਕੋ, ਕਿਨ੍ਤਂ ਅਰਹਨ੍ਤੋ ਪਠਮਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਨ੍ਤਾ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ! ਯੋ ਚ ਖੋ ਸੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪੁਰਿਸੋ ਸਦ੍ਧੋ ਦਾਨਪਤਿ ਅਨੁਪ੍ਪਦਾਨਰਤੋ ਤਂਯੇਵ ਅਰਹਨ੍ਤੋ ਪਠਮਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਨ੍ਤਾ ਉਪਸਙ੍ਕਮੇਯ੍ਯੁਂ’’.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਸੀਹ, ਕਸ੍ਸ ਨੁ ਖੋ ਅਰਹਨ੍ਤੋ ਪਠਮਂ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਾ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹੇਯ੍ਯੁਂ – ‘ਯੋ ਵਾ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧੋ ਮਚ੍ਛਰੀ ਕਦਰਿਯੋ ਪਰਿਭਾਸਕੋ, ਯੋ ਵਾ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਸਦ੍ਧੋ ਦਾਨਪਤਿ ਅਨੁਪ੍ਪਦਾਨਰਤੋ’’’ਤਿ? ‘‘ਯੋ ਸੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪੁਰਿਸੋ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧੋ ਮਚ੍ਛਰੀ ਕਦਰਿਯੋ ਪਰਿਭਾਸਕੋ, ਕਿਨ੍ਤਂ ਤਸ੍ਸ ਅਰਹਨ੍ਤੋ ਪਠਮਂ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਾ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ! ਯੋ ਚ ਖੋ ਸੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪੁਰਿਸੋ ਸਦ੍ਧੋ ਦਾਨਪਤਿ ਅਨੁਪ੍ਪਦਾਨਰਤੋ ਤਸ੍ਸੇਵ ਅਰਹਨ੍ਤੋ ਪਠਮਂ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਾ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹੇਯ੍ਯੁਂ’’’.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਸੀਹ, ਕਸ੍ਸ ਨੁ ਖੋ ਅਰਹਨ੍ਤੋ ਪਠਮਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤਾ ਦੇਸੇਯ੍ਯੁਂ – ‘ਯੋ ਵਾ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧੋ ਮਚ੍ਛਰੀ ਕਦਰਿਯੋ ਪਰਿਭਾਸਕੋ, ਯੋ ਵਾ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਸਦ੍ਧੋ ਦਾਨਪਤਿ ਅਨੁਪ੍ਪਦਾਨਰਤੋ’’’ਤਿ? ‘‘ਯੋ ਸੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪੁਰਿਸੋ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧੋ ਮਚ੍ਛਰੀ ਕਦਰਿਯੋ ਪਰਿਭਾਸਕੋ, ਕਿਨ੍ਤਂ ਤਸ੍ਸ ਅਰਹਨ੍ਤੋ ਪਠਮਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤਾ ਦੇਸੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ! ਯੋ ਚ ਖੋ ਸੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪੁਰਿਸੋ ਸਦ੍ਧੋ ਦਾਨਪਤਿ ਅਨੁਪ੍ਪਦਾਨਰਤੋ ਤਸ੍ਸੇਵ ਅਰਹਨ੍ਤੋ ਪਠਮਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤਾ ਦੇਸੇਯ੍ਯੁਂ’’.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਸੀਹ, ਕਸ੍ਸ ਨੁ ਖੋ ਕਲ੍ਯਾਣੋ ਕਿਤ੍ਤਿਸਦ੍ਦੋ ਅਬ੍ਭੁਗ੍ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ – ‘ਯੋ ਵਾ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧੋ ਮਚ੍ਛਰੀ ਕਦਰਿਯੋ ਪਰਿਭਾਸਕੋ, ਯੋ ਵਾ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਸਦ੍ਧੋ ਦਾਨਪਤਿ ਅਨੁਪ੍ਪਦਾਨਰਤੋ’’’ਤਿ? ‘‘ਯੋ ਸੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪੁਰਿਸੋ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧੋ ਮਚ੍ਛਰੀ ਕਦਰਿਯੋ ਪਰਿਭਾਸਕੋ, ਕਿਨ੍ਤਂ ਤਸ੍ਸ ਕਲ੍ਯਾਣੋ ਕਿਤ੍ਤਿਸਦ੍ਦੋ ਅਬ੍ਭੁਗ੍ਗਚ੍ਛਿਸ੍ਸਤਿ! ਯੋ ਚ ਖੋ ਸੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪੁਰਿਸੋ ਸਦ੍ਧੋ ਦਾਨਪਤਿ ਅਨੁਪ੍ਪਦਾਨਰਤੋ ਤਸ੍ਸੇਵ ਕਲ੍ਯਾਣੋ ਕਿਤ੍ਤਿਸਦ੍ਦੋ ਅਬ੍ਭੁਗ੍ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ’’.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਸੀਹ, ਕੋ ਨੁ ਖੋ ਯਂਯਦੇਵ ਪਰਿਸਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮੇਯ੍ਯ, ਯਦਿ ਖਤ੍ਤਿਯਪਰਿਸਂ ਯਦਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਪਰਿਸਂ ਯਦਿ ਗਹਪਤਿਪਰਿਸਂ ਯਦਿ ਸਮਣਪਰਿਸਂ ਵਿਸਾਰਦੋ ਉਪਸਙ੍ਕਮੇਯ੍ਯ ਅਮਙ੍ਕੁਭੂਤੋ – ‘ਯੋ ਵਾ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧੋ ਮਚ੍ਛਰੀ ਕਦਰਿਯੋ ਪਰਿਭਾਸਕੋ, ਯੋ ਵਾ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਸਦ੍ਧੋ ਦਾਨਪਤਿ ਅਨੁਪ੍ਪਦਾਨਰਤੋ’’’ਤਿ? ‘‘ਯੋ ਸੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪੁਰਿਸੋ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧੋ ਮਚ੍ਛਰੀ ਕਦਰਿਯੋ ਪਰਿਭਾਸਕੋ, ਕਿਂ ਸੋ ਯਂਯਦੇਵ ਪਰਿਸਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਸ੍ਸਤਿ, ਯਦਿ ਖਤ੍ਤਿਯਪਰਿਸਂ ਯਦਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਪਰਿਸਂ ਯਦਿ ਗਹਪਤਿਪਰਿਸਂ ਯਦਿ ਸਮਣਪਰਿਸਂ ਵਿਸਾਰਦੋ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਸ੍ਸਤਿ ਅਮਙ੍ਕੁਭੂਤੋ! ਯੋ ਚ ਖੋ ਸੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪੁਰਿਸੋ ਸਦ੍ਧੋ ਦਾਨਪਤਿ ਅਨੁਪ੍ਪਦਾਨਰਤੋ ਸੋ ਯਂਯਦੇਵ ਪਰਿਸਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮੇਯ੍ਯ, ਯਦਿ ਖਤ੍ਤਿਯਪਰਿਸਂ ਯਦਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਪਰਿਸਂ ਯਦਿ ਗਹਪਤਿਪਰਿਸਂ ਯਦਿ ਸਮਣਪਰਿਸਂ ਵਿਸਾਰਦੋ ਉਪਸਙ੍ਕਮੇਯ੍ਯ ਅਮਙ੍ਕੁਭੂਤੋ’’.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਸੀਹ, ਕੋ ਨੁ ਖੋ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ – ‘ਯੋ ਵਾ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧੋ ਮਚ੍ਛਰੀ ਕਦਰਿਯੋ ਪਰਿਭਾਸਕੋ, ਯੋ ਵਾ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਸਦ੍ਧੋ ਦਾਨਪਤਿ ਅਨੁਪ੍ਪਦਾਨਰਤੋ’’’ਤਿ? ‘‘ਯੋ ਸੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪੁਰਿਸੋ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧੋ ਮਚ੍ਛਰੀ ਕਦਰਿਯੋ ਪਰਿਭਾਸਕੋ, ਕਿਂ ਸੋ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤਿ! ਯੋ ਚ ਖੋ ਸੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪੁਰਿਸੋ ਸਦ੍ਧੋ ਦਾਨਪਤਿ ਅਨੁਪ੍ਪਦਾਨਰਤੋ ਸੋ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ’’.

‘‘ਯਾਨਿਮਾਨਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤਾ ਸਨ੍ਦਿਟ੍ਠਿਕਾਨਿ ਦਾਨਫਲਾਨਿ ਅਕ੍ਖਾਤਾਨਿ, ਨਾਹਂ ਏਤ੍ਥ ਭਗਵਤੋ ਸਦ੍ਧਾਯ ਗਚ੍ਛਾਮਿ. ਅਹਮ੍ਪਿ ਏਤਾਨਿ ਜਾਨਾਮਿ. ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਦਾਯਕੋ ਦਾਨਪਤਿ, ਮਂ ਅਰਹਨ੍ਤੋ ਪਠਮਂ ਅਨੁਕਮ੍ਪਨ੍ਤਾ ਅਨੁਕਮ੍ਪਨ੍ਤਿ. ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਦਾਯਕੋ ਦਾਨਪਤਿ, ਮਂ ਅਰਹਨ੍ਤੋ ਪਠਮਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਨ੍ਤਾ ਉਪਸਙ੍ਕਮਨ੍ਤਿ. ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਦਾਯਕੋ ਦਾਨਪਤਿ, ਮਯ੍ਹਂ ਅਰਹਨ੍ਤੋ ਪਠਮਂ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਾ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ. ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਦਾਯਕੋ ਦਾਨਪਤਿ, ਮਯ੍ਹਂ ਅਰਹਨ੍ਤੋ ਪਠਮਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤਾ ਦੇਸੇਨ੍ਤਿ. ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਦਾਯਕੋ ਦਾਨਪਤਿ, ਮਯ੍ਹਂ ਕਲ੍ਯਾਣੋ ਕਿਤ੍ਤਿਸਦ੍ਦੋ ਅਬ੍ਭੁਗ੍ਗਤੋ – ‘ਸੀਹੋ ਸੇਨਾਪਤਿ ਦਾਯਕੋ ਕਾਰਕੋ ਸਙ੍ਘੁਪਟ੍ਠਾਕੋ’ਤਿ. ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਦਾਯਕੋ ਦਾਨਪਤਿ ਯਂਯਦੇਵ ਪਰਿਸਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਾਮਿ, ਯਦਿ ਖਤ੍ਤਿਯਪਰਿਸਂ…ਪੇ… ਯਦਿ ਸਮਣਪਰਿਸਂ ਵਿਸਾਰਦੋ ਉਪਸਙ੍ਕਮਾਮਿ ਅਮਙ੍ਕੁਭੂਤੋ. ਯਾਨਿਮਾਨਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤਾ ਸਨ੍ਦਿਟ੍ਠਿਕਾਨਿ ਦਾਨਫਲਾਨਿ ਅਕ੍ਖਾਤਾਨਿ, ਨਾਹਂ ਏਤ੍ਥ ਭਗਵਤੋ ਸਦ੍ਧਾਯ ਗਚ੍ਛਾਮਿ. ਅਹਮ੍ਪਿ ਏਤਾਨਿ ਜਾਨਾਮਿ. ਯਞ੍ਚ ਖੋ ਮਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਏਵਮਾਹ – ‘ਦਾਯਕੋ, ਸੀਹ, ਦਾਨਪਤਿ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤੀ’ਤਿ. ਏਤਾਹਂ ਨ ਜਾਨਾਮਿ, ਏਤ੍ਥ ਚ ਪਨਾਹਂ, ਭਗਵਤੋ ਸਦ੍ਧਾਯ ਗਚ੍ਛਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਤਂ, ਸੀਹ; ਏਵਮੇਤਂ, ਸੀਹ! ਦਾਯਕੋ, ਸੀਹ, ਦਾਨਪਤਿ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ. ਚਤੁਤ੍ਥਂ.

੫. ਅਰਕ੍ਖੇਯ੍ਯਸੁਤ੍ਤਂ

੫੮. ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਅਰਕ੍ਖੇਯ੍ਯਾਨਿ, ਤੀਹਿ ਚ ਅਨੁਪਵਜ੍ਜੋ. ਕਤਮਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਅਰਕ੍ਖੇਯ੍ਯਾਨਿ? ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਕਾਯਸਮਾਚਾਰੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤੋ; ਨਤ੍ਥਿ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਯਂ ਤਥਾਗਤੋ ਰਕ੍ਖੇਯ੍ਯ – ‘ਮਾ ਮੇ ਇਦਂ ਪਰੋ ਅਞ੍ਞਾਸੀ’ਤਿ. ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਵਚੀਸਮਾਚਾਰੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤੋ; ਨਤ੍ਥਿ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਵਚੀਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਯਂ ਤਥਾਗਤੋ ਰਕ੍ਖੇਯ੍ਯ – ‘ਮਾ ਮੇ ਇਦਂ ਪਰੋ ਅਞ੍ਞਾਸੀ’ਤਿ. ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਮਨੋਸਮਾਚਾਰੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤੋ; ਨਤ੍ਥਿ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਮਨੋਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਯਂ ਤਥਾਗਤੋ ਰਕ੍ਖੇਯ੍ਯ – ‘ਮਾ ਮੇ ਇਦਂ ਪਰੋ ਅਞ੍ਞਾਸੀ’ਤਿ. ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾਜੀਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤੋ; ਨਤ੍ਥਿ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਮਿਚ੍ਛਾਆਜੀਵੋ ਯਂ ਤਥਾਗਤੋ ਰਕ੍ਖੇਯ੍ਯ – ‘ਮਾ ਮੇ ਇਦਂ ਪਰੋ ਅਞ੍ਞਾਸੀ’ਤਿ. ਇਮਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਅਰਕ੍ਖੇਯ੍ਯਾਨਿ.

‘‘ਕਤਮੇਹਿ ਤੀਹਿ ਅਨੁਪਵਜ੍ਜੋ? ਸ੍ਵਾਕ੍ਖਾਤਧਮ੍ਮੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤੋ. ਤਤ੍ਰ ਵਤ ਮਂ ਸਮਣੋ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵਾ ਦੇਵੋ ਵਾ ਮਾਰੋ ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਵਾ ਕੋਚਿ ਵਾ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ ਸਹਧਮ੍ਮੇਨ ਪਟਿਚੋਦੇਸ੍ਸਤਿ – ‘ਇਤਿਪਿ ਤ੍ਵਂ ਨ ਸ੍ਵਾਕ੍ਖਾਤਧਮ੍ਮੋ’ਤਿ. ਨਿਮਿਤ੍ਤਮੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਾਮਿ. ਏਤਮਹਂ [ਏਤਂਪਹਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.)], ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਅਸਮਨੁਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਖੇਮਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਅਭਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਵੇਸਾਰਜ੍ਜਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਵਿਹਰਾਮਿ.

‘‘ਸੁਪਞ੍ਞਤ੍ਤਾ ਖੋ ਪਨ ਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਾਵਕਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾ. ਯਥਾਪਟਿਪਨ੍ਨਾ ਮਮ ਸਾਵਕਾ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਾ ਅਨਾਸਵਂ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਰ ਵਤ ਮਂ ਸਮਣੋ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵਾ ਦੇਵੋ ਵਾ ਮਾਰੋ ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਵਾ ਕੋਚਿ ਵਾ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ ਸਹਧਮ੍ਮੇਨ ਪਟਿਚੋਦੇਸ੍ਸਤਿ – ‘ਇਤਿਪਿ ਤੇ ਨ ਸੁਪਞ੍ਞਤ੍ਤਾ ਸਾਵਕਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾ. ਯਥਾਪਟਿਪਨ੍ਨਾ ਤਵ ਸਾਵਕਾ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਾ…ਪੇ… ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਨ੍ਤੀ’ਤਿ. ਨਿਮਿਤ੍ਤਮੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਾਮਿ. ਏਤਮਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਅਸਮਨੁਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਖੇਮਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਅਭਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਵੇਸਾਰਜ੍ਜਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਵਿਹਰਾਮਿ.

‘‘ਅਨੇਕਸਤਾ ਖੋ ਪਨ ਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਾਵਕਪਰਿਸਾ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਾ…ਪੇ… ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਰ ਵਤ ਮਂ ਸਮਣੋ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵਾ ਦੇਵੋ ਵਾ ਮਾਰੋ ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਵਾ ਕੋਚਿ ਵਾ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ ਸਹਧਮ੍ਮੇਨ ਪਟਿਚੋਦੇਸ੍ਸਤਿ – ‘ਇਤਿਪਿ ਤੇ ਨ ਅਨੇਕਸਤਾ ਸਾਵਕਪਰਿਸਾ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਾ ਅਨਾਸਵਂ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਨ੍ਤੀ’ਤਿ. ਨਿਮਿਤ੍ਤਮੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਾਮਿ. ਏਤਮਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਅਸਮਨੁਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਖੇਮਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਅਭਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਵੇਸਾਰਜ੍ਜਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਵਿਹਰਾਮਿ. ਇਮੇਹਿ ਤੀਹਿ ਅਨੁਪਵਜ੍ਜੋ.

‘‘ਇਮਾਨਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਅਰਕ੍ਖੇਯ੍ਯਾਨਿ, ਇਮੇਹਿ ਚ ਤੀਹਿ ਅਨੁਪਵਜ੍ਜੋ’’ਤਿ. ਪਞ੍ਚਮਂ.

੬. ਕਿਮਿਲਸੁਤ੍ਤਂ

੫੯. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਕਿਮਿਲਾਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਨਿਚੁਲਵਨੇ [ਵੇਲ਼ੁਵਨੇ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.) ਅ. ਨਿ. ੫.੨੦੨; ੭.੪੦]. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਕਿਮਿਲੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਕਿਮਿਲੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕੋ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਹੇਤੁ ਕੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਯੇਨ ਤਥਾਗਤੇ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੇ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮੋ ਨ ਚਿਰਟ੍ਠਿਤਿਕੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ?

‘‘ਇਧ, ਕਿਮਿਲ, ਤਥਾਗਤੇ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਉਪਾਸਕਾ ਉਪਾਸਿਕਾਯੋ ਸਤ੍ਥਰਿ ਅਗਾਰਵਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਅਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸਾ, ਧਮ੍ਮੇ ਅਗਾਰਵਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਅਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸਾ, ਸਙ੍ਘੇ ਅਗਾਰਵਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਅਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸਾ, ਸਿਕ੍ਖਾਯ ਅਗਾਰਵਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਅਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸਾ, ਸਮਾਧਿਸ੍ਮਿਂ ਅਗਾਰਵਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਅਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸਾ, ਅਪ੍ਪਮਾਦੇ ਅਗਾਰਵਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਅਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸਾ, ਪਟਿਸਨ੍ਥਾਰੇ ਅਗਾਰਵਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਅਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸਾ. ਅਯਂ ਖੋ, ਕਿਮਿਲ, ਹੇਤੁ ਅਯਂ ਪਚ੍ਚਯੋ ਯੇਨ ਤਥਾਗਤੇ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੇ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮੋ ਨ ਚਿਰਟ੍ਠਿਤਿਕੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਕੋ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਹੇਤੁ ਕੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਯੇਨ ਤਥਾਗਤੇ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੇ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮੋ ਚਿਰਟ੍ਠਿਤਿਕੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਇਧ, ਕਿਮਿਲ, ਤਥਾਗਤੇ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਉਪਾਸਕਾ ਉਪਾਸਿਕਾਯੋ ਸਤ੍ਥਰਿ ਸਗਾਰਵਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਸਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸਾ, ਧਮ੍ਮੇ ਸਗਾਰਵਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਸਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸਾ, ਸਙ੍ਘੇ ਸਗਾਰਵਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਸਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸਾ, ਸਿਕ੍ਖਾਯ ਸਗਾਰਵਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਸਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸਾ, ਸਮਾਧਿਸ੍ਮਿਂ ਸਗਾਰਵਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਸਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸਾ, ਅਪ੍ਪਮਾਦੇ ਸਗਾਰਵਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਸਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸਾ, ਪਟਿਸਨ੍ਥਾਰੇ ਸਗਾਰਵਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਸਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸਾ. ਅਯਂ ਖੋ, ਕਿਮਿਲ, ਹੇਤੁ ਅਯਂ ਪਚ੍ਚਯੋ ਯੇਨ ਤਥਾਗਤੇ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੇ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮੋ ਚਿਰਟ੍ਠਿਤਿਕੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਛਟ੍ਠਂ.

੭. ਸਤ੍ਤਧਮ੍ਮਸੁਤ੍ਤਂ

੬੦. ‘‘ਸਤ੍ਤਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਾ…ਪੇ… ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯ. ਕਤਮੇਹਿ ਸਤ੍ਤਹਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਦ੍ਧੋ ਹੋਤਿ, ਸੀਲਵਾ ਹੋਤਿ, ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ ਹੋਤਿ, ਪਟਿਸਲ੍ਲੀਨੋ ਹੋਤਿ, ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯੋ ਹੋਤਿ, ਸਤਿਮਾ ਹੋਤਿ, ਪਞ੍ਞਵਾ ਹੋਤਿ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਾ…ਪੇ… ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਤਮਂ.

੮. ਪਚਲਾਯਮਾਨਸੁਤ੍ਤਂ

੬੧. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਭਗ੍ਗੇਸੁ ਵਿਹਰਤਿ ਸੁਸੁਮਾਰਗਿਰੇ ਭੇਸਕਲ਼ਾਵਨੇ ਮਿਗਦਾਯੇ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੋ ਮਗਧੇਸੁ ਕਲ੍ਲਵਾਲ਼ਪੁਤ੍ਤਗਾਮੇ [ਕਲ੍ਲਵਾਲਮੁਤ੍ਤਗਾਮੇ (ਸ੍ਯਾ.)] ਪਚਲਾਯਮਾਨੋ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ. ਅਦ੍ਦਸਾ ਖੋ ਭਗਵਾ ਦਿਬ੍ਬੇਨ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਵਿਸੁਦ੍ਧੇਨ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਮਾਨੁਸਕੇਨ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਂ ਮਗਧੇਸੁ ਕਲ੍ਲਵਾਲ਼ਪੁਤ੍ਤਗਾਮੇ ਪਚਲਾਯਮਾਨਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ. ਦਿਸ੍ਵਾ – ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਨਾਮ ਬਲਵਾ ਪੁਰਿਸੋ ਸਮਿਞ੍ਜਿਤਂ ਵਾ ਬਾਹਂ ਪਸਾਰੇਯ੍ਯ, ਪਸਾਰਿਤਂ ਵਾ ਬਾਹਂ ਸਮਿਞ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਏਵਮੇਵਂ – ਭਗ੍ਗੇਸੁ ਸੁਸੁਮਾਰਗਿਰੇ ਭੇਸਕਲ਼ਾਵਨੇ ਮਿਗਦਾਯੇ ਅਨ੍ਤਰਹਿਤੋ ਮਗਧੇਸੁ ਕਲ੍ਲਵਾਲ਼ਪੁਤ੍ਤਗਾਮੇ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮੁਖੇ ਪਾਤੁਰਹੋਸਿ. ਨਿਸੀਦਿ ਭਗਵਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੇ ਆਸਨੇ. ਨਿਸਜ੍ਜ ਖੋ ਭਗਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਂ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਪਚਲਾਯਸਿ ਨੋ ਤ੍ਵਂ, ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਪਚਲਾਯਸਿ ਨੋ ਤ੍ਵਂ, ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਾ’’ਤਿ? ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ, ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਯਥਾਸਞ੍ਞਿਸ੍ਸ ਤੇ ਵਿਹਰਤੋ ਤਂ ਮਿਦ੍ਧਂ ਓਕ੍ਕਮਤਿ, ਤਂ ਸਞ੍ਞਂ ਮਾ ਮਨਸਾਕਾਸਿ [ਮਾ ਮਨਸਿਕਾਸਿ (ਸੀ.), ਮਨਸਿ ਕਰੇਯ੍ਯਾਸਿ (ਸ੍ਯਾ.), ਮਨਸਾਕਾਸਿ (ਕ.)], ਤਂ ਸਞ੍ਞਂ ਮਾ ਬਹੁਲਮਕਾਸਿ [ਤਂ ਸਞ੍ਞਂ ਬਹੁਲਂ ਕਰੇਯ੍ਯਾਸਿ (ਸ੍ਯਾ.), ਤਂ ਸਞ੍ਞਂ ਬਹੁਲਮਕਾਸਿ (ਕ.)]. ਠਾਨਂ ਖੋ ਪਨੇਤਂ, ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਵਿਜ੍ਜਤਿ ਯਂ ਤੇ ਏਵਂ ਵਿਹਰਤੋ ਤਂ ਮਿਦ੍ਧਂ ਪਹੀਯੇਥ’’.

‘‘ਨੋ ਚੇ ਤੇ ਏਵਂ ਵਿਹਰਤੋ ਤਂ ਮਿਦ੍ਧਂ ਪਹੀਯੇਥ, ਤਤੋ ਤ੍ਵਂ, ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਯਥਾਸੁਤਂ ਯਥਾਪਰਿਯਤ੍ਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਚੇਤਸਾ ਅਨੁਵਿਤਕ੍ਕੇਯ੍ਯਾਸਿ ਅਨੁਵਿਚਾਰੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਮਨਸਾ ਅਨੁਪੇਕ੍ਖੇਯ੍ਯਾਸਿ. ਠਾਨਂ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ ਯਂ ਤੇ ਏਵਂ ਵਿਹਰਤੋ ਤਂ ਮਿਦ੍ਧਂ ਪਹੀਯੇਥ.

‘‘ਨੋ ਚੇ ਤੇ ਏਵਂ ਵਿਹਰਤੋ ਤਂ ਮਿਦ੍ਧਂ ਪਹੀਯੇਥ, ਤਤੋ ਤ੍ਵਂ, ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਯਥਾਸੁਤਂ ਯਥਾਪਰਿਯਤ੍ਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਸਜ੍ਝਾਯਂ ਕਰੇਯ੍ਯਾਸਿ. ਠਾਨਂ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ ਯਂ ਤੇ ਏਵਂ ਵਿਹਰਤੋ ਤਂ ਮਿਦ੍ਧਂ ਪਹੀਯੇਥ.

‘‘ਨੋ ਚੇ ਤੇ ਏਵਂ ਵਿਹਰਤੋ ਤਂ ਮਿਦ੍ਧਂ ਪਹੀਯੇਥ, ਤਤੋ ਤ੍ਵਂ, ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਉਭੋ ਕਣ੍ਣਸੋਤਾਨਿ ਆਵਿਞ੍ਛੇਯ੍ਯਾਸਿ [ਆਵਿਞ੍ਜੇਯ੍ਯਾਸਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.)], ਪਾਣਿਨਾ ਗਤ੍ਤਾਨਿ ਅਨੁਮਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਸਿ. ਠਾਨਂ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ ਯਂ ਤੇ ਏਵਂ ਵਿਹਰਤੋ ਤਂ ਮਿਦ੍ਧਂ ਪਹੀਯੇਥ.

‘‘ਨੋ ਚੇ ਤੇ ਏਵਂ ਵਿਹਰਤੋ ਤਂ ਮਿਦ੍ਧਂ ਪਹੀਯੇਥ, ਤਤੋ ਤ੍ਵਂ, ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਉਦਕੇਨ ਅਕ੍ਖੀਨਿ ਅਨੁਮਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ [ਪਨਿਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ (ਕ.)] ਦਿਸਾ ਅਨੁਵਿਲੋਕੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਨਕ੍ਖਤ੍ਤਾਨਿ ਤਾਰਕਰੂਪਾਨਿ ਉਲ੍ਲੋਕੇਯ੍ਯਾਸਿ. ਠਾਨਂ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ ਯਂ ਤੇ ਏਵਂ ਵਿਹਰਤੋ ਤਂ ਮਿਦ੍ਧਂ ਪਹੀਯੇਥ.

‘‘ਨੋ ਚੇ ਤੇ ਏਵਂ ਵਿਹਰਤੋ ਤਂ ਮਿਦ੍ਧਂ ਪਹੀਯੇਥ, ਤਤੋ ਤ੍ਵਂ, ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਆਲੋਕਸਞ੍ਞਂ ਮਨਸਿ ਕਰੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਦਿਵਾਸਞ੍ਞਂ ਅਧਿਟ੍ਠਹੇਯ੍ਯਾਸਿ – ਯਥਾ ਦਿਵਾ ਤਥਾ ਰਤ੍ਤਿਂ ਯਥਾ ਰਤ੍ਤਿਂ ਤਥਾ ਦਿਵਾ. ਇਤਿ ਵਿਵਟੇਨ [ਵਿਵਟ੍ਟੇਨ (ਸ੍ਯਾ.), ਮਿਦ੍ਧਵਿਗਤੇਨ (ਕ.)] ਚੇਤਸਾ ਅਪਰਿਯੋਨਦ੍ਧੇਨ ਸਪ੍ਪਭਾਸਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਭਾਵੇਯ੍ਯਾਸਿ. ਠਾਨਂ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ ਯਂ ਤੇ ਏਵਂ ਵਿਹਰਤੋ ਤਂ ਮਿਦ੍ਧਂ ਪਹੀਯੇਥ.

‘‘ਨੋ ਚੇ ਤੇ ਏਵਂ ਵਿਹਰਤੋ ਤਂ ਮਿਦ੍ਧਂ ਪਹੀਯੇਥ, ਤਤੋ ਤ੍ਵਂ, ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਪਚ੍ਛਾਪੁਰੇਸਞ੍ਞੀ [ਪਚ੍ਛਾਪੁਰੇ ਤਥਾਸਞ੍ਞੀ (ਕਤ੍ਥਚਿ)] ਚਙ੍ਕਮਂ ਅਧਿਟ੍ਠਹੇਯ੍ਯਾਸਿ ਅਨ੍ਤੋਗਤੇਹਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਹਿ ਅਬਹਿਗਤੇਨ ਮਾਨਸੇਨ. ਠਾਨਂ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ ਯਂ ਤੇ ਏਵਂ ਵਿਹਰਤੋ ਤਂ ਮਿਦ੍ਧਂ ਪਹੀਯੇਥ.

‘‘ਨੋ ਚੇ ਤੇ ਏਵਂ ਵਿਹਰਤੋ ਤਂ ਮਿਦ੍ਧਂ ਪਹੀਯੇਥ, ਤਤੋ ਤ੍ਵਂ, ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਦਕ੍ਖਿਣੇਨ ਪਸ੍ਸੇਨ ਸੀਹਸੇਯ੍ਯਂ ਕਪ੍ਪੇਯ੍ਯਾਸਿ ਪਾਦੇ ਪਾਦਂ ਅਚ੍ਚਾਧਾਯ ਸਤੋ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਉਟ੍ਠਾਨਸਞ੍ਞਂ ਮਨਸਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ. ਪਟਿਬੁਦ੍ਧੇਨ ਚ [ਪਟਿਬੁਦ੍ਧੇਨੇਵ (ਸ੍ਯਾ.)] ਤੇ, ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਖਿਪ੍ਪਞ੍ਞੇਵ ਪਚ੍ਚੁਟ੍ਠਾਤਬ੍ਬਂ – ‘ਨ ਸੇਯ੍ਯਸੁਖਂ ਨ ਪਸ੍ਸਸੁਖਂ ਨ ਮਿਦ੍ਧਸੁਖਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤੋ ਵਿਹਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਤੇ, ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ.

‘‘ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ, ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਏਵਂ ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ – ‘ਨ ਉਚ੍ਚਾਸੋਣ੍ਡਂ ਪਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਕੁਲਾਨਿ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਤੇ, ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ. ਸਚੇ, ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਉਚ੍ਚਾਸੋਣ੍ਡਂ ਪਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਕੁਲਾਨਿ ਉਪਸਙ੍ਕਮਤਿ, ਸਨ੍ਤਿ ਹਿ, ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਕੁਲੇਸੁ ਕਿਚ੍ਚਕਰਣੀਯਾਨਿ. ਯੇਹਿ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਆਗਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਨ ਮਨਸਿ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਰ ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਕੋਸੁ ਨਾਮ ਇਦਾਨਿ ਮਂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਕੁਲੇ ਪਰਿਭਿਨ੍ਦਿ, ਵਿਰਤ੍ਤਰੂਪਾ ਦਾਨਿਮੇ ਮਯਿ ਮਨੁਸ੍ਸਾ’ਤਿ. ਇਤਿਸ੍ਸ ਅਲਾਭੇਨ ਮਙ੍ਕੁਭਾਵੋ, ਮਙ੍ਕੁਭੂਤਸ੍ਸ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਂ, ਉਦ੍ਧਤਸ੍ਸ ਅਸਂਵਰੋ, ਅਸਂਵੁਤਸ੍ਸ ਆਰਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਮਾਧਿਮ੍ਹਾ.

‘‘ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ, ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਏਵਂ ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ – ‘ਨ ਵਿਗ੍ਗਾਹਿਕਕਥਂ ਕਥੇਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਤੇ, ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ. ਵਿਗ੍ਗਾਹਿਕਾਯ, ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਕਥਾਯ ਸਤਿ ਕਥਾਬਾਹੁਲ੍ਲਂ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਂ, ਕਥਾਬਾਹੁਲ੍ਲੇ ਸਤਿ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਂ, ਉਦ੍ਧਤਸ੍ਸ ਅਸਂਵਰੋ, ਅਸਂਵੁਤਸ੍ਸ ਆਰਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਮਾਧਿਮ੍ਹਾ [ਨਾਹਂ ਮੋਗ੍ਗਲਾਨ ਸਬ੍ਬੇਹੇਵ ਸਮਗ੍ਗਂ ਵਣ੍ਣਯਾਮਿ ਗਹਟ੍ਠੇਹਿ. ਪਬ੍ਬਜਿਤੇਹਿ ਖੋ ਅਹਂ ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ ਸਮਗ੍ਗਂ ਵਣ੍ਣਯਾਮਿ (ਕ.)]. ਨਾਹਂ, ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਸਬ੍ਬੇਹੇਵ ਸਂਸਗ੍ਗਂ ਵਣ੍ਣਯਾਮਿ. ਨ ਪਨਾਹਂ, ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਸਬ੍ਬੇਹੇਵ ਸਂਸਗ੍ਗਂ ਨ ਵਣ੍ਣਯਾਮਿ. ਸਗਹਟ੍ਠਪਬ੍ਬਜਿਤੇਹਿ ਖੋ ਅਹਂ, ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਸਂਸਗ੍ਗਂ ਨ ਵਣ੍ਣਯਾਮਿ [ਨਾਹਂ ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ ਸਬ੍ਬੇਹੇਵ ਸਮਗ੍ਗਂ ਵਣ੍ਣਯਾਮਿ ਗਹਟ੍ਠੇਹਿ, ਪਬ੍ਬਜਿਤੇਹਿ ਖੋ ਅਹਂ ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ ਸਮਗ੍ਗਂ ਵਣ੍ਣਯਾਮਿ (ਕ.)]. ਯਾਨਿ ਚ ਖੋ ਤਾਨਿ ਸੇਨਾਸਨਾਨਿ ਅਪ੍ਪਸਦ੍ਦਾਨਿ ਅਪ੍ਪਨਿਗ੍ਘੋਸਾਨਿ ਵਿਜਨਵਾਤਾਨਿ ਮਨੁਸ੍ਸਰਾਹਸ੍ਸੇਯ੍ਯਕਾਨਿ [ਮਨੁਸ੍ਸਰਾਹਸੇਯ੍ਯਕਾਨਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.)] ਪਟਿਸਲ੍ਲਾਨਸਾਰੁਪ੍ਪਾਨਿ ਤਥਾਰੂਪੇਹਿ ਸੇਨਾਸਨੇਹਿ ਸਂਸਗ੍ਗਂ [ਸਮਗ੍ਗਂ (ਕ.)] ਵਣ੍ਣਯਾਮੀ’’ਤਿ.

ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਂਖਿਤ੍ਤੇਨ ਤਣ੍ਹਾਸਙ੍ਖਯਵਿਮੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਨਿਟ੍ਠੋ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਯੋਗਕ੍ਖੇਮੀ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਪਰਿਯੋਸਾਨੋ ਸੇਟ੍ਠੋ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨ’’ਨ੍ਤਿ?

‘‘ਇਧ, ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਸੁਤਂ ਹੋਤਿ – ‘ਸਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮਾ ਨਾਲਂ ਅਭਿਨਿਵੇਸਾਯਾ’ਤਿ; ਏਵਞ੍ਚੇਤਂ, ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਸੁਤਂ ਹੋਤਿ – ‘ਸਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮਾ ਨਾਲਂ ਅਭਿਨਿਵੇਸਾਯਾ’ਤਿ. ਸੋ ਸਬ੍ਬਂ ਧਮ੍ਮਂ ਅਭਿਜਾਨਾਤਿ, ਸਬ੍ਬਂ ਧਮ੍ਮਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯ ਸਬ੍ਬਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਰਿਜਾਨਾਤਿ. ਸਬ੍ਬਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਰਿਞ੍ਞਾਯ ਯਂਕਿਞ੍ਚਿ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਿਯਤਿ ਸੁਖਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਵਾ. ਸੋ ਤਾਸੁ ਵੇਦਨਾਸੁ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਵਿਹਰਤਿ, ਵਿਰਾਗਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਵਿਹਰਤਿ, ਨਿਰੋਧਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਵਿਹਰਤਿ, ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਵਿਹਰਤਿ. ਸੋ ਤਾਸੁ ਵੇਦਨਾਸੁ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਵਿਰਾਗਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਨਿਰੋਧਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿ [ਨ ਚ ਕਿਞ੍ਚਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕ.) ਮ. ਨਿ. ੧.੩੯੦ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ] ਲੋਕੇ ਉਪਾਦਿਯਤਿ, ਅਨੁਪਾਦਿਯਂ ਨ ਪਰਿਤਸ੍ਸਤਿ, ਅਪਰਿਤਸ੍ਸਂ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂਯੇਵ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਤਿ. ‘ਖੀਣਾ ਜਾਤਿ, ਵੁਸਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ, ਕਤਂ ਕਰਣੀਯਂ, ਨਾਪਰਂ ਇਤ੍ਥਤ੍ਤਾਯਾ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਖੋ, ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਂਖਿਤ੍ਤੇਨ ਤਣ੍ਹਾਸਙ੍ਖਯਵਿਮੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਨਿਟ੍ਠੋ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਯੋਗਕ੍ਖੇਮੀ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਪਰਿਯੋਸਾਨੋ ਸੇਟ੍ਠੋ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠਮਂ.

੯. ਮੇਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਂ

੬੨. [ਇਤਿਵੁ. ੨੨ ਇਤਿਵੁਤ੍ਤਕੇਪਿ] ‘‘ਮਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਞ੍ਞਾਨਂ ਭਾਯਿਤ੍ਥ. ਸੁਖਸ੍ਸੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਧਿਵਚਨਂ ਯਦਿਦਂ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ [ਯਦਿਦਂ ਪੁਞ੍ਞਨ੍ਤਿ (ਸੀ.), ਯਦਿਦਂ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ (ਕ.)]. ਅਭਿਜਾਨਾਮਿ ਖੋ ਪਨਾਹਂ [ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਇਟ੍ਠਂ (ਸ੍ਯਾ.), ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਪੁਞ੍ਞਾਨਂ ਇਟ੍ਠਂ (?)], ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਕਤਾਨਂ ਪੁਞ੍ਞਾਨਂ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਇਟ੍ਠਂ [ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਇਟ੍ਠਂ (ਸ੍ਯਾ.), ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਪੁਞ੍ਞਾਨਂ ਇਟ੍ਠਂ (?)] ਕਨ੍ਤਂ ਮਨਾਪਂ ਵਿਪਾਕਂ ਪਚ੍ਚਨੁਭੂਤਂ. ਸਤ੍ਤ ਵਸ੍ਸਾਨਿ ਮੇਤ੍ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਭਾਵੇਸਿਂ. ਸਤ੍ਤ ਵਸ੍ਸਾਨਿ ਮੇਤ੍ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਭਾਵੇਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਤ ਸਂਵਟ੍ਟਵਿਵਟ੍ਟਕਪ੍ਪੇ ਨਯਿਮਂ ਲੋਕਂ ਪੁਨਾਗਮਾਸਿਂ. ਸਂਵਟ੍ਟਮਾਨੇ ਸੁਦਾਹਂ [ਸਂਵਟ੍ਟਮਾਨਸ੍ਸੁਦਾਹਂ (ਕ.)], ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਲੋਕੇ ਆਭਸ੍ਸਰੂਪਗੋ ਹੋਮਿ, ਵਿਵਟ੍ਟਮਾਨੇ ਲੋਕੇ ਸੁਞ੍ਞਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਮਾਨਂ ਉਪਪਜ੍ਜਾਮਿ.

‘‘ਤਤ੍ਰ ਸੁਦਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਹੋਮਿ ਮਹਾਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਅਭਿਭੂ ਅਨਭਿਭੂਤੋ ਅਞ੍ਞਦਤ੍ਥੁਦਸੋ ਵਸਵਤ੍ਤੀ. ਛਤ੍ਤਿਂਸਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਖੋ ਪਨਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਕ੍ਕੋ ਅਹੋਸਿਂ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦੋ; ਅਨੇਕਸਤਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਰਾਜਾ ਅਹੋਸਿਂ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਧਮ੍ਮਿਕੋ ਧਮ੍ਮਰਾਜਾ ਚਾਤੁਰਨ੍ਤੋ ਵਿਜਿਤਾਵੀ ਜਨਪਦਤ੍ਥਾਵਰਿਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਸਤ੍ਤਰਤਨਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ. ਤਸ੍ਸ ਮਯ੍ਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਮਾਨਿ ਸਤ੍ਤ ਰਤਨਾਨਿ ਅਹੇਸੁਂ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਚਕ੍ਕਰਤਨਂ, ਹਤ੍ਥਿਰਤਨਂ, ਅਸ੍ਸਰਤਨਂ, ਮਣਿਰਤਨਂ, ਇਤ੍ਥਿਰਤਨਂ, ਗਹਪਤਿਰਤਨਂ, ਪਰਿਣਾਯਕਰਤਨਮੇਵ ਸਤ੍ਤਮਂ. ਪਰੋਸਹਸ੍ਸਂ ਖੋ ਪਨ ਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਤ੍ਤਾ ਅਹੇਸੁਂ ਸੂਰਾ ਵੀਰਙ੍ਗਰੂਪਾ ਪਰਸੇਨਪ੍ਪਮਦ੍ਦਨਾ. ਸੋ ਇਮਂ ਪਥਵਿਂ ਸਾਗਰਪਰਿਯਨ੍ਤਂ ਅਦਣ੍ਡੇਨ ਅਸਤ੍ਥੇਨ ਧਮ੍ਮੇਨ ਅਭਿਵਿਜਿਯ ਅਜ੍ਝਾਵਸਿ’’ਨ੍ਤਿ [ਅਜ੍ਝਾਵਸਨ੍ਤਿ (ਸ੍ਯਾ.) ਅਜ੍ਝਾਵਸਤਿ (ਸੀ. ਕ.)].

‘‘ਪਸ੍ਸ ਪੁਞ੍ਞਾਨਂ ਵਿਪਾਕਂ, ਕੁਸਲਾਨਂ ਸੁਖੇਸਿਨੋ [ਸੁਖੇਸਿਨਂ (ਸੀ.)];

ਮੇਤ੍ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਭਾਵੇਤ੍ਵਾ, ਸਤ੍ਤ ਵਸ੍ਸਾਨਿ ਭਿਕ੍ਖਵੋ [ਭਿਕ੍ਖਵੇ (ਕ.)];

ਸਤ੍ਤਸਂਵਟ੍ਟਵਿਵਟ੍ਟਕਪ੍ਪੇ, ਨਯਿਮਂ ਲੋਕਂ ਪੁਨਾਗਮਿਂ [ਪੁਨਾਗਮਂ (ਸ੍ਯਾ.)].

‘‘ਸਂਵਟ੍ਟਮਾਨੇ ਲੋਕਮ੍ਹਿ, ਹੋਮਿ ਆਭਸ੍ਸਰੂਪਗੋ;

ਵਿਵਟ੍ਟਮਾਨੇ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ, ਸੁਞ੍ਞਬ੍ਰਹ੍ਮੂਪਗੋ ਅਹੁਂ.

‘‘ਸਤ੍ਤਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਮਹਾਬ੍ਰਹ੍ਮਾ, ਵਸਵਤ੍ਤੀ ਤਦਾ ਅਹੁਂ;

ਛਤ੍ਤਿਂਸਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਦੇਵਿਨ੍ਦੋ, ਦੇਵਰਜ੍ਜਮਕਾਰਯਿਂ.

‘‘ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਅਹੁਂ ਰਾਜਾ, ਜਮ੍ਬੁਮਣ੍ਡਸ੍ਸ [ਜਮ੍ਬੁਦੀਪਸ੍ਸ (ਸੀ.), ਜਮ੍ਬੁਸਣ੍ਡਸ੍ਸ (ਸ੍ਯਾ.)] ਇਸ੍ਸਰੋ;

ਮੁਦ੍ਧਾਵਸਿਤ੍ਤੋ [ਮੁਦ੍ਧਾਭਿਸਿਤ੍ਤੋ (ਕ.)] ਖਤ੍ਤਿਯੋ, ਮਨੁਸ੍ਸਾਧਿਪਤੀ ਅਹੁਂ.

‘‘ਅਦਣ੍ਡੇਨ ਅਸਤ੍ਥੇਨ, ਵਿਜੇਯ੍ਯ ਪਥਵਿਂ ਇਮਂ;

ਅਸਾਹਸੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨ [ਧਮ੍ਮੇਨ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.)], ਸਮੇਨ ਅਨੁਸਾਸਿ ਤਂ.

‘‘ਧਮ੍ਮੇਨ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਤ੍ਵਾ, ਅਸ੍ਮਿਂ ਪਥਵਿਮਣ੍ਡਲੇ;

ਮਹਦ੍ਧਨੇ ਮਹਾਭੋਗੇ, ਅਡ੍ਢੇ ਅਜਾਯਿਹਂ ਕੁਲੇ.

‘‘ਸਬ੍ਬਕਾਮੇਹਿ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇ [ਸਮ੍ਪੁਣ੍ਣੇ (ਕ.)], ਰਤਨੇਹਿ ਚ ਸਤ੍ਤਹਿ;

ਬੁਦ੍ਧਾ ਸਙ੍ਗਾਹਕਾ ਲੋਕੇ, ਤੇਹਿ ਏਤਂ ਸੁਦੇਸਿਤਂ.

‘‘ਏਸੋ ਹੇਤੁ ਮਹਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਪਥਬ੍ਯੋ ਮੇ ਨ ਵਿਪਜ੍ਜਤਿ [ਏਸ ਹੇਤੁ ਮਹਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਪੁਥਬ੍ਯੋ ਯੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.)];

ਪਹੂਤਵਿਤ੍ਤੂਪਕਰਣੋ, ਰਾਜਾ ਹੋਤਿ [ਹੋਮਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.)] ਪਤਾਪਵਾ.

‘‘ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਯਸਵਾ ਹੋਤਿ [ਹੋਮਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.)], ਜਮ੍ਬੁਮਣ੍ਡਸ੍ਸ [ਜਮ੍ਬੁਸਣ੍ਡਸ੍ਸ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.)] ਇਸ੍ਸਰੋ;

ਕੋ ਸੁਤ੍ਵਾ ਨਪ੍ਪਸੀਦੇਯ੍ਯ, ਅਪਿ ਕਣ੍ਹਾਭਿਜਾਤਿਯੋ.

‘‘ਤਸ੍ਮਾ ਹਿ ਅਤ੍ਤਕਾਮੇਨ [ਅਤ੍ਥਕਾਮੇਨ (ਸ੍ਯਾ. ਕ.)], ਮਹਤ੍ਤਮਭਿਕਙ੍ਖਤਾ;

ਸਦ੍ਧਮ੍ਮੋ ਗਰੁਕਾਤਬ੍ਬੋ, ਸਰਂ ਬੁਦ੍ਧਾਨਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਨਵਮਂ;

੧੦. ਭਰਿਯਾਸੁਤ੍ਤਂ

੬੩. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਸਮਯਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਯੇਨ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ ਗਹਪਤਿਸ੍ਸ ਨਿਵੇਸਨਂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੇ ਆਸਨੇ ਨਿਸੀਦਿ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ ਗਹਪਤਿਸ੍ਸ ਨਿਵੇਸਨੇ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਉਚ੍ਚਾਸਦ੍ਦਾ ਮਹਾਸਦ੍ਦਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕੋ ਗਹਪਤਿ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਖੋ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਂ ਗਹਪਤਿਂ ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਤੇ, ਗਹਪਤਿ, ਨਿਵੇਸਨੇ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਉਚ੍ਚਾਸਦ੍ਦਾ ਮਹਾਸਦ੍ਦਾ ਕੇਵਟ੍ਟਾ ਮਞ੍ਞੇ ਮਚ੍ਛਵਿਲੋਪੇ’’ਤਿ? ‘‘ਅਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸੁਜਾਤਾ ਘਰਸੁਣ੍ਹਾ ਅਡ੍ਢਕੁਲਾ ਆਨੀਤਾ. ਸਾ ਨੇਵ ਸਸ੍ਸੁਂ ਆਦਿਯਤਿ, ਨ ਸਸੁਰਂ ਆਦਿਯਤਿ, ਨ ਸਾਮਿਕਂ ਆਦਿਯਤਿ, ਭਗਵਨ੍ਤਮ੍ਪਿ ਨ ਸਕ੍ਕਰੋਤਿ ਨ ਗਰੁਂ ਕਰੋਤਿ ਨ ਮਾਨੇਤਿ ਨ ਪੂਜੇਤੀ’’ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਸੁਜਾਤਂ ਘਰਸੁਣ੍ਹਂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਏਹਿ, ਸੁਜਾਤੇ’’ਤਿ! ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਖੋ ਸੁਜਾਤਾ ਘਰਸੁਣ੍ਹਾ ਭਗਵਤੋ ਪਟਿਸ੍ਸੁਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਖੋ ਸੁਜਾਤਂ ਘਰਸੁਣ੍ਹਂ ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਸਤ੍ਤ ਖੋ ਇਮਾ, ਸੁਜਾਤੇ, ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਭਰਿਯਾਯੋ. ਕਤਮਾ ਸਤ੍ਤ? ਵਧਕਸਮਾ, ਚੋਰੀਸਮਾ, ਅਯ੍ਯਸਮਾ, ਮਾਤਾਸਮਾ, ਭਗਿਨੀਸਮਾ, ਸਖੀਸਮਾ, ਦਾਸੀਸਮਾ. ਇਮਾ ਖੋ, ਸੁਜਾਤੇ, ਸਤ੍ਤ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਭਰਿਯਾਯੋ. ਤਾਸਂ ਤ੍ਵਂ ਕਤਮਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਖੋ ਅਹਂ [ਨਾਹਂ (ਸ੍ਯਾ.)], ਭਨ੍ਤੇ, ਇਮਸ੍ਸ ਭਗਵਤਾ ਸਂਖਿਤ੍ਤੇਨ ਭਾਸਿਤਸ੍ਸ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਅਤ੍ਥਂ ਆਜਾਨਾਮਿ. ਸਾਧੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਤਥਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤੁ ਯਥਾਹਂ ਇਮਸ੍ਸ ਭਗਵਤਾ ਸਂਖਿਤ੍ਤੇਨ ਭਾਸਿਤਸ੍ਸ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਅਤ੍ਥਂ ਜਾਨੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਸੁਜਾਤੇ, ਸੁਣਾਹਿ, ਸਾਧੁਕਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਹਿ; ਭਾਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਖੋ ਸੁਜਾਤਾ ਘਰਸੁਣ੍ਹਾ ਭਗਵਤੋ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸਿ. ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਪਦੁਟ੍ਠਚਿਤ੍ਤਾ ਅਹਿਤਾਨੁਕਮ੍ਪਿਨੀ,

ਅਞ੍ਞੇਸੁ ਰਤ੍ਤਾ ਅਤਿਮਞ੍ਞਤੇ ਪਤਿਂ;

ਧਨੇਨ ਕੀਤਸ੍ਸ ਵਧਾਯ ਉਸ੍ਸੁਕਾ,

ਯਾ ਏਵਰੂਪਾ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਭਰਿਯਾ;

‘ਵਧਾ ਚ ਭਰਿਯਾ’ਤਿ ਚ ਸਾ ਪਵੁਚ੍ਚਤਿ.

‘‘ਯਂ ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਵਿਨ੍ਦਤਿ ਸਾਮਿਕੋ ਧਨਂ,

ਸਿਪ੍ਪਂ ਵਣਿਜ੍ਜਞ੍ਚ ਕਸਿਂ ਅਧਿਟ੍ਠਹਂ;

ਅਪ੍ਪਮ੍ਪਿ ਤਸ੍ਸ ਅਪਹਾਤੁਮਿਚ੍ਛਤਿ,

ਯਾ ਏਵਰੂਪਾ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਭਰਿਯਾ;

‘ਚੋਰੀ ਚ ਭਰਿਯਾ’ਤਿ ਚ ਸਾ ਪਵੁਚ੍ਚਤਿ.

‘‘ਅਕਮ੍ਮਕਾਮਾ ਅਲਸਾ ਮਹਗ੍ਘਸਾ,

ਫਰੁਸਾ ਚ ਚਣ੍ਡੀ ਦੁਰੁਤ੍ਤਵਾਦਿਨੀ;

ਉਟ੍ਠਾਯਕਾਨਂ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਵਤ੍ਤਤਿ,

ਯਾ ਏਵਰੂਪਾ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਭਰਿਯਾ;

‘ਅਯ੍ਯਾ ਚ ਭਰਿਯਾ’ਤਿ ਚ ਸਾ ਪਵੁਚ੍ਚਤਿ.

‘‘ਯਾ ਸਬ੍ਬਦਾ ਹੋਤਿ ਹਿਤਾਨੁਕਮ੍ਪਿਨੀ,

ਮਾਤਾਵ ਪੁਤ੍ਤਂ ਅਨੁਰਕ੍ਖਤੇ ਪਤਿਂ;

ਤਤੋ ਧਨਂ ਸਮ੍ਭਤਮਸ੍ਸ ਰਕ੍ਖਤਿ,

ਯਾ ਏਵਰੂਪਾ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਭਰਿਯਾ;

‘ਮਾਤਾ ਚ ਭਰਿਯਾ’ਤਿ ਚ ਸਾ ਪਵੁਚ੍ਚਤਿ.

‘‘ਯਥਾਪਿ ਜੇਟ੍ਠਾ ਭਗਿਨੀ ਕਨਿਟ੍ਠਕਾ [ਕਣਿਟ੍ਠਾ (ਸੀ.), ਕਨਿਟ੍ਠਾ (ਸ੍ਯਾ.)],

ਸਗਾਰਵਾ ਹੋਤਿ ਸਕਮ੍ਹਿ ਸਾਮਿਕੇ;

ਹਿਰੀਮਨਾ ਭਤ੍ਤੁਵਸਾਨੁਵਤ੍ਤਿਨੀ,

ਯਾ ਏਵਰੂਪਾ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਭਰਿਯਾ;‘ਭਗਿਨੀ ਚ ਭਰਿਯਾ’ਤਿ ਚ ਸਾ ਪਵੁਚ੍ਚਤਿ.

‘‘ਯਾਚੀਧ ਦਿਸ੍ਵਾਨ ਪਤਿਂ ਪਮੋਦਤਿ,

ਸਖੀ ਸਖਾਰਂਵ ਚਿਰਸ੍ਸਮਾਗਤਂ;

ਕੋਲੇਯ੍ਯਕਾ ਸੀਲਵਤੀ ਪਤਿਬ੍ਬਤਾ,

ਯਾ ਏਵਰੂਪਾ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਭਰਿਯਾ;

‘ਸਖੀ ਚ ਭਰਿਯਾ’ਤਿ ਚ ਸਾ ਪਵੁਚ੍ਚਤਿ.

‘‘ਅਕ੍ਕੁਦ੍ਧਸਨ੍ਤਾ ਵਧਦਣ੍ਡਤਜ੍ਜਿਤਾ,

ਅਦੁਟ੍ਠਚਿਤ੍ਤਾ ਪਤਿਨੋ ਤਿਤਿਕ੍ਖਤਿ;

ਅਕ੍ਕੋਧਨਾ ਭਤ੍ਤੁਵਸਾਨੁਵਤ੍ਤਿਨੀ,

ਯਾ ਏਵਰੂਪਾ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਭਰਿਯਾ;

‘ਦਾਸੀ ਚ ਭਰਿਯਾ’ਤਿ ਚ ਸਾ ਪਵੁਚ੍ਚਤਿ.

‘‘ਯਾਚੀਧ ਭਰਿਯਾ ਵਧਕਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ,

‘ਚੋਰੀ ਚ ਅਯ੍ਯਾ’ਤਿ ਚ ਯਾ ਪਵੁਚ੍ਚਤਿ;

ਦੁਸ੍ਸੀਲਰੂਪਾ ਫਰੁਸਾ ਅਨਾਦਰਾ,

ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਨਿਰਯਂ ਵਜਨ੍ਤਿ ਤਾ.

‘‘ਯਾਚੀਧ ਮਾਤਾ ਭਗਿਨੀ ਸਖੀਤਿ ਚ,

‘ਦਾਸੀ ਚ ਭਰਿਯਾ’ਤਿ ਚ ਸਾ ਪਵੁਚ੍ਚਤਿ;

ਸੀਲੇ ਠਿਤਤ੍ਤਾ ਚਿਰਰਤ੍ਤਸਂਵੁਤਾ,

ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਸੁਗਤਿਂ ਵਜਨ੍ਤਿ ਤਾ’’ਤਿ.

‘‘ਇਮਾ ਖੋ, ਸੁਜਾਤੇ, ਸਤ੍ਤ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਭਰਿਯਾਯੋ. ਤਾਸਂ ਤ੍ਵਂ ਕਤਮਾ’’ਤਿ? ‘‘ਅਜ੍ਜਤਗ੍ਗੇ ਮਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਦਾਸੀਸਮਂ ਸਾਮਿਕਸ੍ਸ ਭਰਿਯਂ ਧਾਰੇਤੂ’’ਤਿ. ਦਸਮਂ.

੧੧. ਕੋਧਨਸੁਤ੍ਤਂ

੬੪. ‘‘ਸਤ੍ਤਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਾ ਸਪਤ੍ਤਕਨ੍ਤਾ ਸਪਤ੍ਤਕਰਣਾ ਕੋਧਨਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਇਤ੍ਥਿਂ ਵਾ ਪੁਰਿਸਂ ਵਾ. ਕਤਮੇ ਸਤ੍ਤ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਪਤ੍ਤੋ ਸਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਇਚ੍ਛਤਿ – ‘ਅਹੋ ਵਤਾਯਂ ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣੋ ਅਸ੍ਸਾ’ਤਿ! ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਪਤ੍ਤੋ ਸਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣਵਤਾਯ ਨਨ੍ਦਤਿ. ਕੋਧਨੋਯਂ [ਕੋਧਨਾਯਂ (ਕ.)], ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ ਕੋਧਾਭਿਭੂਤੋ ਕੋਧਪਰੇਤੋ, ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਸੋ ਹੋਤਿ ਸੁਨ੍ਹਾਤੋ ਸੁਵਿਲਿਤ੍ਤੋ ਕਪ੍ਪਿਤਕੇਸਮਸ੍ਸੁ ਓਦਾਤਵਤ੍ਥਵਸਨੋ [ਓਦਾਤਵਸਨੋ (ਕ.)]; ਅਥ ਖੋ ਸੋ ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣੋਵ ਹੋਤਿ ਕੋਧਾਭਿਭੂਤੋ. ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਠਮੋ ਧਮ੍ਮੋ ਸਪਤ੍ਤਕਨ੍ਤੋ ਸਪਤ੍ਤਕਰਣੋ ਕੋਧਨਂ ਆਗਚ੍ਛਤਿ ਇਤ੍ਥਿਂ ਵਾ ਪੁਰਿਸਂ ਵਾ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਪਤ੍ਤੋ ਸਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਇਚ੍ਛਤਿ – ‘ਅਹੋ ਵਤਾਯਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਸਯੇਯ੍ਯਾ’ਤਿ! ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਪਤ੍ਤੋ ਸਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸੁਖਸੇਯ੍ਯਾਯ ਨਨ੍ਦਤਿ. ਕੋਧਨੋਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ ਕੋਧਾਭਿਭੂਤੋ ਕੋਧਪਰੇਤੋ, ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਸੋ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕੇ ਸੇਤਿ ਗੋਨਕਤ੍ਥਤੇ ਪਟਲਿਕਤ੍ਥਤੇ ਕਦਲਿਮਿਗਪਵਰਪਚ੍ਚਤ੍ਥਰਣੇ ਸਉਤ੍ਤਰਚ੍ਛਦੇ ਉਭਤੋਲੋਹਿਤਕੂਪਧਾਨੇ; ਅਥ ਖੋ ਸੋ ਦੁਕ੍ਖਞ੍ਞੇਵ ਸੇਤਿ ਕੋਧਾਭਿਭੂਤੋ. ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਤਿਯੋ ਧਮ੍ਮੋ ਸਪਤ੍ਤਕਨ੍ਤੋ ਸਪਤ੍ਤਕਰਣੋ ਕੋਧਨਂ ਆਗਚ੍ਛਤਿ ਇਤ੍ਥਿਂ ਵਾ ਪੁਰਿਸਂ ਵਾ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਪਤ੍ਤੋ ਸਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਇਚ੍ਛਤਿ – ‘ਅਹੋ ਵਤਾਯਂ ਨ ਪਚੁਰਤ੍ਥੋ ਅਸ੍ਸਾ’ਤਿ! ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਪਤ੍ਤੋ ਸਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਚੁਰਤ੍ਥਤਾਯ ਨਨ੍ਦਤਿ. ਕੋਧਨੋਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ ਕੋਧਾਭਿਭੂਤੋ ਕੋਧਪਰੇਤੋ, ਅਨਤ੍ਥਮ੍ਪਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘ਅਤ੍ਥੋ ਮੇ ਗਹਿਤੋ’ਤਿ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਅਤ੍ਥਮ੍ਪਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘ਅਨਤ੍ਥੋ ਮੇ ਗਹਿਤੋ’ਤਿ ਮਞ੍ਞਤਿ. ਤਸ੍ਸਿਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਵਿਪਚ੍ਚਨੀਕਾ ਗਹਿਤਾ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਅਹਿਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਕੋਧਾਭਿਭੂਤਸ੍ਸ. ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਤਿਯੋ ਧਮ੍ਮੋ ਸਪਤ੍ਤਕਨ੍ਤੋ ਸਪਤ੍ਤਕਰਣੋ ਕੋਧਨਂ ਆਗਚ੍ਛਤਿ ਇਤ੍ਥਿਂ ਵਾ ਪੁਰਿਸਂ ਵਾ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਪਤ੍ਤੋ ਸਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਇਚ੍ਛਤਿ – ‘ਅਹੋ ਵਤਾਯਂ ਨ ਭੋਗਵਾ ਅਸ੍ਸਾ’ਤਿ! ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਪਤ੍ਤੋ ਸਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਭੋਗਵਤਾਯ ਨਨ੍ਦਤਿ. ਕੋਧਨਸ੍ਸ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਕੋਧਾਭਿਭੂਤਸ੍ਸ ਕੋਧਪਰੇਤਸ੍ਸ, ਯੇਪਿਸ੍ਸ ਤੇ ਹੋਨ੍ਤਿ ਭੋਗਾ ਉਟ੍ਠਾਨਵੀਰਿਯਾਧਿਗਤਾ ਬਾਹਾਬਲਪਰਿਚਿਤਾ ਸੇਦਾਵਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾ ਧਮ੍ਮਿਕਾ ਧਮ੍ਮਲਦ੍ਧਾ, ਤੇਪਿ ਰਾਜਾਨੋ ਰਾਜਕੋਸਂ ਪਵੇਸੇਨ੍ਤਿ ਕੋਧਾਭਿਭੂਤਸ੍ਸ. ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤੁਤ੍ਥੋ ਧਮ੍ਮੋ ਸਪਤ੍ਤਕਨ੍ਤੋ ਸਪਤ੍ਤਕਰਣੋ ਕੋਧਨਂ ਆਗਚ੍ਛਤਿ ਇਤ੍ਥਿਂ ਵਾ ਪੁਰਿਸਂ ਵਾ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਪਤ੍ਤੋ ਸਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਇਚ੍ਛਤਿ – ‘ਅਹੋ ਵਤਾਯਂ ਨ ਯਸਵਾ ਅਸ੍ਸਾ’ਤਿ! ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਪਤ੍ਤੋ ਸਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਯਸਵਤਾਯ ਨਨ੍ਦਤਿ. ਕੋਧਨੋਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ ਕੋਧਾਭਿਭੂਤੋ ਕੋਧਪਰੇਤੋ, ਯੋਪਿਸ੍ਸ ਸੋ ਹੋਤਿ ਯਸੋ ਅਪ੍ਪਮਾਦਾਧਿਗਤੋ, ਤਮ੍ਹਾਪਿ ਧਂਸਤਿ ਕੋਧਾਭਿਭੂਤੋ. ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚਮੋ ਧਮ੍ਮੋ ਸਪਤ੍ਤਕਨ੍ਤੋ ਸਪਤ੍ਤਕਰਣੋ ਕੋਧਨਂ ਆਗਚ੍ਛਤਿ ਇਤ੍ਥਿਂ ਵਾ ਪੁਰਿਸਂ ਵਾ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਪਤ੍ਤੋ ਸਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਇਚ੍ਛਤਿ – ‘ਅਹੋ ਵਤਾਯਂ ਨ ਮਿਤ੍ਤਵਾ ਅਸ੍ਸਾ’ਤਿ! ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਪਤ੍ਤੋ ਸਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਮਿਤ੍ਤਵਤਾਯ ਨਨ੍ਦਤਿ. ਕੋਧਨਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲਂ ਕੋਧਾਭਿਭੂਤਂ ਕੋਧਪਰੇਤਂ, ਯੇਪਿਸ੍ਸ ਤੇ ਹੋਨ੍ਤਿ ਮਿਤ੍ਤਾਮਚ੍ਚਾ ਞਾਤਿਸਾਲੋਹਿਤਾ, ਤੇਪਿ ਆਰਕਾ ਪਰਿਵਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਕੋਧਾਭਿਭੂਤਂ. ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਛਟ੍ਠੋ ਧਮ੍ਮੋ ਸਪਤ੍ਤਕਨ੍ਤੋ ਸਪਤ੍ਤਕਰਣੋ ਕੋਧਨਂ ਆਗਚ੍ਛਤਿ ਇਤ੍ਥਿਂ ਵਾ ਪੁਰਿਸਂ ਵਾ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਪਤ੍ਤੋ ਸਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਇਚ੍ਛਤਿ – ‘ਅਹੋ ਵਤਾਯਂ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾ’ਤਿ! ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਪਤ੍ਤੋ ਸਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸੁਗਤਿਗਮਨੇ ਨਨ੍ਦਤਿ. ਕੋਧਨੋਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ ਕੋਧਾਭਿਭੂਤੋ ਕੋਧਪਰੇਤੋ ਕਾਯੇਨ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਚਰਤਿ, ਵਾਚਾਯ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਚਰਤਿ, ਮਨਸਾ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਚਰਤਿ. ਸੋ ਕਾਯੇਨ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਵਾਚਾਯ…ਪੇ… ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ ਕੋਧਾਭਿਭੂਤੋ. ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਮੋ ਧਮ੍ਮੋ ਸਪਤ੍ਤਕਨ੍ਤੋ ਸਪਤ੍ਤਕਰਣੋ ਕੋਧਨਂ ਆਗਚ੍ਛਤਿ ਇਤ੍ਥਿਂ ਵਾ ਪੁਰਿਸਂ ਵਾ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤ ਧਮ੍ਮਾ ਸਪਤ੍ਤਕਨ੍ਤਾ ਸਪਤ੍ਤਕਰਣਾ ਕੋਧਨਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਇਤ੍ਥਿਂ ਵਾ ਪੁਰਿਸਂ ਵਾ’’ਤਿ.

‘‘ਕੋਧਨੋ ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣੋ ਹੋਤਿ, ਅਥੋ ਦੁਕ੍ਖਮ੍ਪਿ ਸੇਤਿ ਸੋ;

ਅਥੋ ਅਤ੍ਥਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾਨ, ਅਨਤ੍ਥਂ ਅਧਿਪਜ੍ਜਤਿ [ਅਧਿਗਚ੍ਛਤਿ (ਸੀ.), ਪਟਿਪਜ੍ਜਤਿ (ਸ੍ਯਾ.)].