੫. ਮਹਾਯਞ੍ਞਵਗ੍ਗੋ

੧. ਸਤ੍ਤਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿਸੁਤ੍ਤਂ

੪੪. [ਦੀ. ਨਿ. ੩.੩੩੨; ਚੂਲ਼ਨਿ. ਪੋਸਾਲਮਾਣਵਪੁਚ੍ਛਾਨਿਦ੍ਦੇਸ ੮੩] ‘‘ਸਤ੍ਤਿਮਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿਯੋ. ਕਤਮਾ ਸਤ੍ਤ? ਸਨ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਨਾਨਤ੍ਤਕਾਯਾ ਨਾਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਿਨੋ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਮਨੁਸ੍ਸਾ, ਏਕਚ੍ਚੇ ਚ ਦੇਵਾ, ਏਕਚ੍ਚੇ ਚ ਵਿਨਿਪਾਤਿਕਾ. ਅਯਂ ਪਠਮਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿ.

‘‘ਸਨ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਨਾਨਤ੍ਤਕਾਯਾ ਏਕਤ੍ਤਸਞ੍ਞਿਨੋ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਦੇਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਕਾਯਿਕਾ ਪਠਮਾਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ. ਅਯਂ ਦੁਤਿਯਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿ.

‘‘ਸਨ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਏਕਤ੍ਤਕਾਯਾ ਨਾਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਿਨੋ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਦੇਵਾ ਆਭਸ੍ਸਰਾ. ਅਯਂ ਤਤਿਯਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿ.

‘‘ਸਨ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਏਕਤ੍ਤਕਾਯਾ ਏਕਤ੍ਤਸਞ੍ਞਿਨੋ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਦੇਵਾ ਸੁਭਕਿਣ੍ਹਾ. ਅਯਂ ਚਤੁਤ੍ਥਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿ.

‘‘ਸਨ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬਸੋ ਰੂਪਸਞ੍ਞਾਨਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਾ ਪਟਿਘਸਞ੍ਞਾਨਂ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਾ ਨਾਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾਨਂ ਅਮਨਸਿਕਾਰਾ ‘ਅਨਨ੍ਤੋ ਆਕਾਸੋ’ਤਿ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨੂਪਗਾ. ਅਯਂ ਪਞ੍ਚਮਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿ.

‘‘ਸਨ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬਸੋ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮ ‘ਅਨਨ੍ਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣ’ਨ੍ਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨੂਪਗਾ. ਅਯਂ ਛਟ੍ਠਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿ.

‘‘ਸਨ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬਸੋ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮ ‘ਨਤ੍ਥਿ ਕਿਞ੍ਚੀ’ਤਿ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨੂਪਗਾ. ਅਯਂ ਸਤ੍ਤਮਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿ. ਇਮਾ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤ ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿਯੋ’’ਤਿ. ਪਠਮਂ.

੨. ਸਮਾਧਿਪਰਿਕ੍ਖਾਰਸੁਤ੍ਤਂ

੪੫. ‘‘ਸਤ੍ਤਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮਾਧਿਪਰਿਕ੍ਖਾਰਾ. ਕਤਮੇ ਸਤ੍ਤ? ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ, ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ, ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾ, ਸਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤੋ, ਸਮ੍ਮਾਆਜੀਵੋ, ਸਮ੍ਮਾਵਾਯਾਮੋ, ਸਮ੍ਮਾਸਤਿ. ਯਾ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਮੇਹਿ ਸਤ੍ਤਹਙ੍ਗੇਹਿ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸੇਕਗ੍ਗਤਾ ਪਰਿਕ੍ਖਤਾ [‘ਸਪਰਿਕ੍ਖਾਰਤਾ’ਤਿਪਿ, ‘ਸਪਰਿਕ੍ਖਤਾ’ਤਿਪਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੫.੨੮)], ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਿਯੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿ [ਸਮਾਧਿ (ਸ੍ਯਾ.)] ਸਉਪਨਿਸੋ ਇਤਿਪਿ ਸਪਰਿਕ੍ਖਾਰੋ ਇਤਿਪੀ’’ਤਿ. ਦੁਤਿਯਂ.

੩. ਪਠਮਅਗ੍ਗਿਸੁਤ੍ਤਂ

੪੬. ‘‘ਸਤ੍ਤਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਗ੍ਗੀ. ਕਤਮੇ ਸਤ੍ਤ? ਰਾਗਗ੍ਗਿ, ਦੋਸਗ੍ਗਿ, ਮੋਹਗ੍ਗਿ, ਆਹੁਨੇਯ੍ਯਗ੍ਗਿ, ਗਹਪਤਗ੍ਗਿ, ਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯਗ੍ਗਿ, ਕਟ੍ਠਗ੍ਗਿ – ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤ ਅਗ੍ਗੀ’’ਤਿ. ਤਤਿਯਂ.

੪. ਦੁਤਿਯਅਗ੍ਗਿਸੁਤ੍ਤਂ

੪੭. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਉਗ੍ਗਤਸਰੀਰਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਮਹਾਯਞ੍ਞੋ ਉਪਕ੍ਖਟੋ ਹੋਤਿ. ਪਞ੍ਚ ਉਸਭਸਤਾਨਿ ਥੂਣੂਪਨੀਤਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ ਯਞ੍ਞਤ੍ਥਾਯ, ਪਞ੍ਚ ਵਚ੍ਛਤਰਸਤਾਨਿ ਥੂਣੂਪਨੀਤਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ ਯਞ੍ਞਤ੍ਥਾਯ, ਪਞ੍ਚ ਵਚ੍ਛਤਰਿਸਤਾਨਿ ਥੂਣੂਪਨੀਤਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ ਯਞ੍ਞਤ੍ਥਾਯ, ਪਞ੍ਚ ਅਜਸਤਾਨਿ ਥੂਣੂਪਨੀਤਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ ਯਞ੍ਞਤ੍ਥਾਯ, ਪਞ੍ਚ ਉਰਬ੍ਭਸਤਾਨਿ ਥੂਣੂਪਨੀਤਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ ਯਞ੍ਞਤ੍ਥਾਯ. ਅਥ ਖੋ ਉਗ੍ਗਤਸਰੀਰੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿ. ਸਮ੍ਮੋਦਨੀਯਂ ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ ਵੀਤਿਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਉਗ੍ਗਤਸਰੀਰੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਸੁਤਂ ਮੇਤਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਅਗ੍ਗਿਸ੍ਸ ਆਦਾਨਂ [ਆਧਾਨਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.)] ਯੂਪਸ੍ਸ ਉਸ੍ਸਾਪਨਂ ਮਹਪ੍ਫਲਂ ਹੋਤਿ ਮਹਾਨਿਸਂਸ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਮਯਾਪਿ ਖੋ ਏਤਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਸੁਤਂ ਅਗ੍ਗਿਸ੍ਸ ਆਦਾਨਂ ਯੂਪਸ੍ਸ ਉਸ੍ਸਾਪਨਂ ਮਹਪ੍ਫਲਂ ਹੋਤਿ ਮਹਾਨਿਸਂਸ’’ਨ੍ਤਿ. ਦੁਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਉਗ੍ਗਤਸਰੀਰੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ…ਪੇ… ਤਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਉਗ੍ਗਤਸਰੀਰੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਸੁਤਂ ਮੇਤਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਅਗ੍ਗਿਸ੍ਸ ਆਦਾਨਂ ਯੂਪਸ੍ਸ ਉਸ੍ਸਾਪਨਂ ਮਹਪ੍ਫਲਂ ਹੋਤਿ ਮਹਾਨਿਸਂਸ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਮਯਾਪਿ ਖੋ ਏਤਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਸੁਤਂ ਅਗ੍ਗਿਸ੍ਸ ਆਦਾਨਂ ਯੂਪਸ੍ਸ ਉਸ੍ਸਾਪਨਂ ਮਹਪ੍ਫਲਂ ਹੋਤਿ ਮਹਾਨਿਸਂਸ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਤਯਿਦਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਸਮੇਤਿ ਭੋਤੋ ਚੇਵ ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਅਮ੍ਹਾਕਞ੍ਚ, ਯਦਿਦਂ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ’’.

ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਉਗ੍ਗਤਸਰੀਰਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਨ ਖੋ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਤਥਾਗਤਾ ਏਵਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਾ – ‘ਸੁਤਂ ਮੇਤਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਅਗ੍ਗਿਸ੍ਸ ਆਦਾਨਂ ਯੂਪਸ੍ਸ ਉਸ੍ਸਾਪਨਂ ਮਹਪ੍ਫਲਂ ਹੋਤਿ ਮਹਾਨਿਸਂਸ’ਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਤਥਾਗਤਾ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਾ – ‘ਅਹਞ੍ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਗ੍ਗਿਂ [ਅਗ੍ਗਿਸ੍ਸ (ਕ.)] ਆਦਾਤੁਕਾਮੋ, [ਆਧਾਤੁਕਾਮੋ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.)] ਯੂਪਂ ਉਸ੍ਸਾਪੇਤੁਕਾਮੋ. ਓਵਦਤੁ ਮਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ. ਅਨੁਸਾਸਤੁ ਮਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਯਂ ਮਮ ਅਸ੍ਸ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯਾ’’’ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਉਗ੍ਗਤਸਰੀਰੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਹਞ੍ਹਿ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਅਗ੍ਗਿਂ ਆਦਾਤੁਕਾਮੋ ਯੂਪਂ ਉਸ੍ਸਾਪੇਤੁਕਾਮੋ. ਓਵਦਤੁ ਮਂ ਭਵਂ ਗੋਤਮੋ. ਅਨੁਸਾਸਤੁ ਮਂ ਭਵਂ ਗੋਤਮੋ ਯਂ ਮਮ ਅਸ੍ਸ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯਾ’’ਤਿ.

‘‘ਅਗ੍ਗਿਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਆਦੇਨ੍ਤੋ [ਆਧੇਨ੍ਤੋ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.)] ਯੂਪਂ ਉਸ੍ਸਾਪੇਨ੍ਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇਵ ਯਞ੍ਞਾ ਤੀਣਿ ਸਤ੍ਥਾਨਿ ਉਸ੍ਸਾਪੇਤਿ ਅਕੁਸਲਾਨਿ ਦੁਕ੍ਖੁਦ੍ਰਯਾਨਿ [ਦੁਕ੍ਖੁਦ੍ਦਯਾਨਿ (ਸੀ.)] ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕਾਨਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਤੀਣਿ? ਕਾਯਸਤ੍ਥਂ, ਵਚੀਸਤ੍ਥਂ, ਮਨੋਸਤ੍ਥਂ. ਅਗ੍ਗਿਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਆਦੇਨ੍ਤੋ ਯੂਪਂ ਉਸ੍ਸਾਪੇਨ੍ਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇਵ ਯਞ੍ਞਾ ਏਵਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਸਿ – ‘ਏਤ੍ਤਕਾ ਉਸਭਾ ਹਞ੍ਞਨ੍ਤੁ ਯਞ੍ਞਤ੍ਥਾਯ, ਏਤ੍ਤਕਾ ਵਚ੍ਛਤਰਾ ਹਞ੍ਞਨ੍ਤੁ ਯਞ੍ਞਤ੍ਥਾਯ, ਏਤ੍ਤਕਾ ਵਚ੍ਛਤਰਿਯੋ ਹਞ੍ਞਨ੍ਤੁ ਯਞ੍ਞਤ੍ਥਾਯ, ਏਤ੍ਤਕਾ ਅਜਾ ਹਞ੍ਞਨ੍ਤੁ ਯਞ੍ਞਤ੍ਥਾਯ, ਏਤ੍ਤਕਾ ਉਰਬ੍ਭਾ ਹਞ੍ਞਨ੍ਤੁ ਯਞ੍ਞਤ੍ਥਾਯਾ’ਤਿ. ਸੋ ‘ਪੁਞ੍ਞਂ ਕਰੋਮੀ’ਤਿ ਅਪੁਞ੍ਞਂ ਕਰੋਤਿ, ‘ਕੁਸਲਂ ਕਰੋਮੀ’ਤਿ ਅਕੁਸਲਂ ਕਰੋਤਿ, ‘ਸੁਗਤਿਯਾ ਮਗ੍ਗਂ ਪਰਿਯੇਸਾਮੀ’ਤਿ ਦੁਗ੍ਗਤਿਯਾ ਮਗ੍ਗਂ ਪਰਿਯੇਸਤਿ. ਅਗ੍ਗਿਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਆਦੇਨ੍ਤੋ ਯੂਪਂ ਉਸ੍ਸਾਪੇਨ੍ਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇਵ ਯਞ੍ਞਾ ਇਦਂ ਪਠਮਂ ਮਨੋਸਤ੍ਥਂ ਉਸ੍ਸਾਪੇਤਿ ਅਕੁਸਲਂ ਦੁਕ੍ਖੁਦ੍ਰਯਂ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕਂ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਅਗ੍ਗਿਂ ਆਦੇਨ੍ਤੋ ਯੂਪਂ ਉਸ੍ਸਾਪੇਨ੍ਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇਵ ਯਞ੍ਞਾ ਏਵਂ ਵਾਚਂ ਭਾਸਤਿ – ‘ਏਤ੍ਤਕਾ ਉਸਭਾ ਹਞ੍ਞਨ੍ਤੁ ਯਞ੍ਞਤ੍ਥਾਯ, ਏਤ੍ਤਕਾ ਵਚ੍ਛਤਰਾ ਹਞ੍ਞਨ੍ਤੁ ਯਞ੍ਞਤ੍ਥਾਯ, ਏਤ੍ਤਕਾ ਵਚ੍ਛਤਰਿਯੋ ਹਞ੍ਞਨ੍ਤੁ ਯਞ੍ਞਤ੍ਥਾਯ, ਏਤ੍ਤਕਾ ਅਜਾ ਹਞ੍ਞਨ੍ਤੁ ਯਞ੍ਞਤ੍ਥਾਯ, ਏਤ੍ਤਕਾ ਉਰਬ੍ਭਾ ਹਞ੍ਞਨ੍ਤੁ ਯਞ੍ਞਤ੍ਥਾਯਾ’ਤਿ. ਸੋ ‘ਪੁਞ੍ਞਂ ਕਰੋਮੀ’ਤਿ ਅਪੁਞ੍ਞਂ ਕਰੋਤਿ, ‘ਕੁਸਲਂ ਕਰੋਮੀ’ਤਿ ਅਕੁਸਲਂ ਕਰੋਤਿ, ‘ਸੁਗਤਿਯਾ ਮਗ੍ਗਂ ਪਰਿਯੇਸਾਮੀ’ਤਿ ਦੁਗ੍ਗਤਿਯਾ ਮਗ੍ਗਂ ਪਰਿਯੇਸਤਿ. ਅਗ੍ਗਿਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਆਦੇਨ੍ਤੋ ਯੂਪਂ ਉਸ੍ਸਾਪੇਨ੍ਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇਵ ਯਞ੍ਞਾ ਇਦਂ ਦੁਤਿਯਂ ਵਚੀਸਤ੍ਥਂ ਉਸ੍ਸਾਪੇਤਿ ਅਕੁਸਲਂ ਦੁਕ੍ਖੁਦ੍ਰਯਂ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕਂ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਅਗ੍ਗਿਂ ਆਦੇਨ੍ਤੋ ਯੂਪਂ ਉਸ੍ਸਾਪੇਨ੍ਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇਵ ਯਞ੍ਞਾ ਸਯਂ ਪਠਮਂ ਸਮਾਰਮ੍ਭਤਿ [ਸਮਾਰਬ੍ਭਤਿ (ਸੀ. ਕ.), ਸਮਾਰਭਤਿ (ਸ੍ਯਾ.)] ਉਸਭਾ ਹਨ੍ਤੁਂ [ਹਞ੍ਞਨ੍ਤੁ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.)] ਯਞ੍ਞਤ੍ਥਾਯ, ਸਯਂ ਪਠਮਂ ਸਮਾਰਮ੍ਭਤਿ ਵਚ੍ਛਤਰਾ ਹਨ੍ਤੁਂ ਯਞ੍ਞਤ੍ਥਾਯ, ਸਯਂ ਪਠਮਂ ਸਮਾਰਮ੍ਭਤਿ ਵਚ੍ਛਤਰਿਯੋ ਹਨ੍ਤੁਂ ਯਞ੍ਞਤ੍ਥਾਯ, ਸਯਂ ਪਠਮਂ ਸਮਾਰਮ੍ਭਤਿ ਅਜਾ ਹਨ੍ਤੁਂ ਯਞ੍ਞਤ੍ਥਾਯ, ਸਯਂ ਪਠਮਂ ਸਮਾਰਮ੍ਭਤਿ ਉਰਬ੍ਭਾ ਹਨ੍ਤੁਂ ਯਞ੍ਞਤ੍ਥਾਯ [ਹਞ੍ਞਨ੍ਤੁ ਯਞ੍ਞਤ੍ਥਾਯਾਤਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.)]. ਸੋ ‘ਪੁਞ੍ਞਂ ਕਰੋਮੀ’ਤਿ ਅਪੁਞ੍ਞਂ ਕਰੋਤਿ, ‘ਕੁਸਲਂ ਕਰੋਮੀ’ਤਿ ਅਕੁਸਲਂ ਕਰੋਤਿ, ‘ਸੁਗਤਿਯਾ ਮਗ੍ਗਂ ਪਰਿਯੇਸਾਮੀ’ਤਿ ਦੁਗ੍ਗਤਿਯਾ ਮਗ੍ਗਂ ਪਰਿਯੇਸਤਿ. ਅਗ੍ਗਿਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਆਦੇਨ੍ਤੋ ਯੂਪਂ ਉਸ੍ਸਾਪੇਨ੍ਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇਵ ਯਞ੍ਞਾ ਇਦਂ ਤਤਿਯਂ ਕਾਯਸਤ੍ਥਂ ਉਸ੍ਸਾਪੇਤਿ ਅਕੁਸਲਂ ਦੁਕ੍ਖੁਦ੍ਰਯਂ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕਂ. ਅਗ੍ਗਿਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਆਦੇਨ੍ਤੋ ਯੂਪਂ ਉਸ੍ਸਾਪੇਨ੍ਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇਵ ਯਞ੍ਞਾ ਇਮਾਨਿ ਤੀਣਿ ਸਤ੍ਥਾਨਿ ਉਸ੍ਸਾਪੇਤਿ ਅਕੁਸਲਾਨਿ ਦੁਕ੍ਖੁਦ੍ਰਯਾਨਿ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕਾਨਿ.

‘‘ਤਯੋਮੇ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਅਗ੍ਗੀ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ ਪਰਿਵਜ੍ਜੇਤਬ੍ਬਾ, ਨ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਾ. ਕਤਮੇ ਤਯੋ? ਰਾਗਗ੍ਗਿ, ਦੋਸਗ੍ਗਿ, ਮੋਹਗ੍ਗਿ.

‘‘ਕਸ੍ਮਾ ਚਾਯਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਰਾਗਗ੍ਗਿ ਪਹਾਤਬ੍ਬੋ ਪਰਿਵਜ੍ਜੇਤਬ੍ਬੋ, ਨ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬੋ? ਰਤ੍ਤੋ ਖੋ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਰਾਗੇਨ ਅਭਿਭੂਤੋ ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਕਾਯੇਨ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਚਰਤਿ, ਵਾਚਾਯ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਚਰਤਿ, ਮਨਸਾ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਚਰਤਿ. ਸੋ ਕਾਯੇਨ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਚਰਿਤ੍ਵਾ, ਵਾਚਾਯ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਚਰਿਤ੍ਵਾ, ਮਨਸਾ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ. ਤਸ੍ਮਾਯਂ ਰਾਗਗ੍ਗਿ ਪਹਾਤਬ੍ਬੋ ਪਰਿਵਜ੍ਜੇਤਬ੍ਬੋ, ਨ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬੋ.

‘‘ਕਸ੍ਮਾ ਚਾਯਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਦੋਸਗ੍ਗਿ ਪਹਾਤਬ੍ਬੋ ਪਰਿਵਜ੍ਜੇਤਬ੍ਬੋ, ਨ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬੋ? ਦੁਟ੍ਠੋ ਖੋ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਦੋਸੇਨ ਅਭਿਭੂਤੋ ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਕਾਯੇਨ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਚਰਤਿ, ਵਾਚਾਯ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਚਰਤਿ, ਮਨਸਾ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਚਰਤਿ. ਸੋ ਕਾਯੇਨ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਚਰਿਤ੍ਵਾ, ਵਾਚਾਯ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਚਰਿਤ੍ਵਾ, ਮਨਸਾ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ. ਤਸ੍ਮਾਯਂ ਦੋਸਗ੍ਗਿ ਪਹਾਤਬ੍ਬੋ ਪਰਿਵਜ੍ਜੇਤਬ੍ਬੋ, ਨ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬੋ.

‘‘ਕਸ੍ਮਾ ਚਾਯਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਮੋਹਗ੍ਗਿ ਪਹਾਤਬ੍ਬੋ ਪਰਿਵਜ੍ਜੇਤਬ੍ਬੋ, ਨ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬੋ? ਮੂਲ਼੍ਹੋ ਖੋ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਮੋਹੇਨ ਅਭਿਭੂਤੋ ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਕਾਯੇਨ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਚਰਤਿ, ਵਾਚਾਯ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਚਰਤਿ, ਮਨਸਾ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਚਰਤਿ. ਸੋ ਕਾਯੇਨ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਚਰਿਤ੍ਵਾ, ਵਾਚਾਯ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਚਰਿਤ੍ਵਾ, ਮਨਸਾ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ. ਤਸ੍ਮਾਯਂ ਮੋਹਗ੍ਗਿ ਪਹਾਤਬ੍ਬੋ ਪਰਿਵਜ੍ਜੇਤਬ੍ਬੋ, ਨ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬੋ. ਇਮੇ ਖੋ ਤਯੋ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਅਗ੍ਗੀ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ ਪਰਿਵਜ੍ਜੇਤਬ੍ਬਾ, ਨ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਾ.

‘‘ਤਯੋ ਖੋ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਅਗ੍ਗੀ ਸਕ੍ਕਤ੍ਵਾ ਗਰੁਂ ਕਤ੍ਵਾ ਮਾਨੇਤ੍ਵਾ ਪੂਜੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਮਾ ਸੁਖਂ ਪਰਿਹਾਤਬ੍ਬਾ. ਕਤਮੇ ਤਯੋ? ਆਹੁਨੇਯ੍ਯਗ੍ਗਿ, ਗਹਪਤਗ੍ਗਿ, ਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯਗ੍ਗਿ.

‘‘ਕਤਮੋ ਚ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਆਹੁਨੇਯ੍ਯਗ੍ਗਿ? ਇਧ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਯਸ੍ਸ ਤੇ ਹੋਨ੍ਤਿ ਮਾਤਾਤਿ ਵਾ ਪਿਤਾਤਿ ਵਾ, ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਆਹੁਨੇਯ੍ਯਗ੍ਗਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਅਤੋਹਯਂ [ਇਤੋਪਾਯਂ (ਕ.)], ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਆਹੁਤੋ ਸਮ੍ਭੂਤੋ, ਤਸ੍ਮਾਯਂ ਆਹੁਨੇਯ੍ਯਗ੍ਗਿ ਸਕ੍ਕਤ੍ਵਾ ਗਰੁਂ ਕਤ੍ਵਾ ਮਾਨੇਤ੍ਵਾ ਪੂਜੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਮਾ ਸੁਖਂ ਪਰਿਹਾਤਬ੍ਬੋ.

‘‘ਕਤਮੋ ਚ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਗਹਪਤਗ੍ਗਿ? ਇਧ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਯਸ੍ਸ ਤੇ ਹੋਨ੍ਤਿ ਪੁਤ੍ਤਾਤਿ ਵਾ ਦਾਰਾਤਿ ਵਾ ਦਾਸਾਤਿ ਵਾ ਪੇਸ੍ਸਾਤਿ ਵਾ ਕਮ੍ਮਕਰਾਤਿ ਵਾ, ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਗਹਪਤਗ੍ਗਿ. ਤਸ੍ਮਾਯਂ ਗਹਪਤਗ੍ਗਿ ਸਕ੍ਕਤ੍ਵਾ ਗਰੁਂ ਕਤ੍ਵਾ ਮਾਨੇਤ੍ਵਾ ਪੂਜੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਮਾ ਸੁਖਂ ਪਰਿਹਾਤਬ੍ਬੋ.

‘‘ਕਤਮੋ ਚ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯਗ੍ਗਿ? ਇਧ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਯੇ ਤੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਪਰਪ੍ਪਵਾਦਾ ਪਟਿਵਿਰਤਾ ਖਨ੍ਤਿਸੋਰਚ੍ਚੇ ਨਿਵਿਟ੍ਠਾ ਏਕਮਤ੍ਤਾਨਂ ਦਮੇਨ੍ਤਿ, ਏਕਮਤ੍ਤਾਨਂ ਸਮੇਨ੍ਤਿ, ਏਕਮਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਪੇਨ੍ਤਿ, ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯਗ੍ਗਿ. ਤਸ੍ਮਾਯਂ ਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯਗ੍ਗਿ ਸਕ੍ਕਤ੍ਵਾ ਗਰੁਂ ਕਤ੍ਵਾ ਮਾਨੇਤ੍ਵਾ ਪੂਜੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਮਾ ਸੁਖਂ ਪਰਿਹਾਤਬ੍ਬੋ. ਇਮੇ ਖੋ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਤਯੋ ਅਗ੍ਗੀ ਸਕ੍ਕਤ੍ਵਾ ਗਰੁਂ ਕਤ੍ਵਾ ਮਾਨੇਤ੍ਵਾ ਪੂਜੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਮਾ ਸੁਖਂ ਪਰਿਹਾਤਬ੍ਬਾ.

‘‘ਅਯਂ ਖੋ ਪਨ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਕਟ੍ਠਗ੍ਗਿ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਉਜ੍ਜਲੇਤਬ੍ਬੋ, ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬੋ, ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਨਿਬ੍ਬਾਪੇਤਬ੍ਬੋ, ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਨਿਕ੍ਖਿਪਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ.

ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ ਉਗ੍ਗਤਸਰੀਰੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ; ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ…ਪੇ… ਉਪਾਸਕਂ ਮਂ ਭਵਂ ਗੋਤਮੋ ਧਾਰੇਤੁ ਅਜ੍ਜਤਗ੍ਗੇ ਪਾਣੁਪੇਤਂ ਸਰਣਂ ਗਤਨ੍ਤਿ. ਏਸਾਹਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਪਞ੍ਚ ਉਸਭਸਤਾਨਿ ਮੁਞ੍ਚਾਮਿ ਜੀਵਿਤਂ ਦੇਮਿ, ਪਞ੍ਚ ਵਚ੍ਛਤਰਸਤਾਨਿ ਮੁਞ੍ਚਾਮਿ ਜੀਵਿਤਂ ਦੇਮਿ, ਪਞ੍ਚ ਵਚ੍ਛਤਰਿਸਤਾਨਿ ਮੁਞ੍ਚਾਮਿ ਜੀਵਿਤਂ ਦੇਮਿ, ਪਞ੍ਚ ਅਜਸਤਾਨਿ ਮੁਞ੍ਚਾਮਿ ਜੀਵਿਤਂ ਦੇਮਿ, ਪਞ੍ਚ ਉਰਬ੍ਭਸਤਾਨਿ ਮੁਞ੍ਚਾਮਿ ਜੀਵਿਤਂ ਦੇਮਿ. ਹਰਿਤਾਨਿ ਚੇਵ ਤਿਣਾਨਿ ਖਾਦਨ੍ਤੁ, ਸੀਤਾਨਿ ਚ ਪਾਨੀਯਾਨਿ ਪਿਵਨ੍ਤੁ, ਸੀਤੋ ਚ ਨੇਸਂ ਵਾਤੋ ਉਪਵਾਯਤ’’ਨ੍ਤਿ [ਉਪਵਾਯਤੂਤਿ (ਕ.)]. ਚਤੁਤ੍ਥਂ.

੫. ਪਠਮਸਞ੍ਞਾਸੁਤ੍ਤਂ

੪੮. ‘‘ਸਤ੍ਤਿਮਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਞ੍ਞਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਮਹਪ੍ਫਲਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਮਹਾਨਿਸਂਸਾ ਅਮਤੋਗਧਾ ਅਮਤਪਰਿਯੋਸਾਨਾ.

‘‘ਕਤਮਾ ਸਤ੍ਤ? ਅਸੁਭਸਞ੍ਞਾ, ਮਰਣਸਞ੍ਞਾ, ਆਹਾਰੇ ਪਟਿਕੂਲਸਞ੍ਞਾ, ਸਬ੍ਬਲੋਕੇ ਅਨਭਿਰਤਸਞ੍ਞਾ, ਅਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਾ, ਅਨਿਚ੍ਚੇ ਦੁਕ੍ਖਸਞ੍ਞਾ, ਦੁਕ੍ਖੇ ਅਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾ. ਇਮਾ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤ ਸਞ੍ਞਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਮਹਪ੍ਫਲਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਮਹਾਨਿਸਂਸਾ ਅਮਤੋਗਧਾ ਅਮਤਪਰਿਯੋਸਾਨਾ’’ਤਿ. ਪਞ੍ਚਮਂ.

੬. ਦੁਤਿਯਸਞ੍ਞਾਸੁਤ੍ਤਂ

੪੯. ‘‘ਸਤ੍ਤਿਮਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਞ੍ਞਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਮਹਪ੍ਫਲਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਮਹਾਨਿਸਂਸਾ ਅਮਤੋਗਧਾ ਅਮਤਪਰਿਯੋਸਾਨਾ. ਕਤਮਾ ਸਤ੍ਤ? ਅਸੁਭਸਞ੍ਞਾ, ਮਰਣਸਞ੍ਞਾ, ਆਹਾਰੇ ਪਟਿਕੂਲਸਞ੍ਞਾ, ਸਬ੍ਬਲੋਕੇ ਅਨਭਿਰਤਸਞ੍ਞਾ, ਅਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਾ, ਅਨਿਚ੍ਚੇ ਦੁਕ੍ਖਸਞ੍ਞਾ, ਦੁਕ੍ਖੇ ਅਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾ. ਇਮਾ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤ ਸਞ੍ਞਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਮਹਪ੍ਫਲਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਮਹਾਨਿਸਂਸਾ ਅਮਤੋਗਧਾ ਅਮਤਪਰਿਯੋਸਾਨਾਤਿ.

‘‘‘ਅਸੁਭਸਞ੍ਞਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਮਹਪ੍ਫਲਾ ਹੋਤਿ ਮਹਾਨਿਸਂਸਾ ਅਮਤੋਗਧਾ ਅਮਤਪਰਿਯੋਸਾਨਾ’ਤਿ. ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਿਞ੍ਚੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ? ਅਸੁਭਸਞ੍ਞਾਪਰਿਚਿਤੇਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਚੇਤਸਾ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਤੋ ਮੇਥੁਨਧਮ੍ਮਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਤਿਲੀਯਤਿ ਪਤਿਕੁਟਤਿ ਪਤਿਵਤ੍ਤਤਿ, ਨ ਸਮ੍ਪਸਾਰਿਯਤਿ ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਵਾ ਪਾਟਿਕੁਲ੍ਯਤਾ ਵਾ ਸਣ੍ਠਾਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕੁਕ੍ਕੁਟਪਤ੍ਤਂ ਵਾ ਨ੍ਹਾਰੁਦਦ੍ਦੁਲਂ ਵਾ ਅਗ੍ਗਿਮ੍ਹਿ ਪਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ ਪਤਿਲੀਯਤਿ ਪਤਿਕੁਟਤਿ ਪਤਿਵਤ੍ਤਤਿ, ਨ ਸਮ੍ਪਸਾਰਿਯਤਿ. ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਅਸੁਭਸਞ੍ਞਾਪਰਿਚਿਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਤੋ ਮੇਥੁਨਧਮ੍ਮਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਤਿਲੀਯਤਿ ਪਤਿਕੁਟਤਿ ਪਤਿਵਤ੍ਤਤਿ, ਨ ਸਮ੍ਪਸਾਰਿਯਤਿ ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਵਾ ਪਾਟਿਕੁਲ੍ਯਤਾ ਵਾ ਸਣ੍ਠਾਤਿ.

‘‘ਸਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਅਸੁਭਸਞ੍ਞਾਪਰਿਚਿਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਤੋ ਮੇਥੁਨਧਮ੍ਮਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਨੁਸਨ੍ਦਹਤਿ [ਅਨੁਸਣ੍ਠਾਤਿ (ਸੀ.)] ਅਪ੍ਪਟਿਕੁਲ੍ਯਤਾ ਸਣ੍ਠਾਤਿ; ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਮੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ‘ਅਭਾਵਿਤਾ ਮੇ ਅਸੁਭਸਞ੍ਞਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਮੇ ਪੁਬ੍ਬੇਨਾਪਰਂ ਵਿਸੇਸੋ, ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਮੇ ਭਾਵਨਾਬਲ’ਨ੍ਤਿ. ਇਤਿਹ ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਹੋਤਿ. ਸਚੇ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਅਸੁਭਸਞ੍ਞਾਪਰਿਚਿਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਤੋ ਮੇਥੁਨਧਮ੍ਮਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਤਿਲੀਯਤਿ ਪਤਿਕੁਟਤਿ ਪਤਿਵਤ੍ਤਤਿ, ਨ ਸਮ੍ਪਸਾਰਿਯਤਿ ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਵਾ ਪਾਟਿਕੁਲ੍ਯਤਾ ਵਾ ਸਣ੍ਠਾਤਿ; ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਮੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ‘ਸੁਭਾਵਿਤਾ ਮੇ ਅਸੁਭਸਞ੍ਞਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਮੇ ਪੁਬ੍ਬੇਨਾਪਰਂ ਵਿਸੇਸੋ, ਪਤ੍ਤਂ ਮੇ ਭਾਵਨਾਬਲ’ਨ੍ਤਿ. ਇਤਿਹ ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਹੋਤਿ. ‘ਅਸੁਭਸਞ੍ਞਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਮਹਪ੍ਫਲਾ ਹੋਤਿ ਮਹਾਨਿਸਂਸਾ ਅਮਤੋਗਧਾ ਅਮਤਪਰਿਯੋਸਾਨਾ’ਤਿ, ਇਤਿ ਯਂ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਇਦਮੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ.

‘‘‘ਮਰਣਸਞ੍ਞਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਮਹਪ੍ਫਲਾ ਹੋਤਿ ਮਹਾਨਿਸਂਸਾ ਅਮਤੋਗਧਾ ਅਮਤਪਰਿਯੋਸਾਨਾ’ਤਿ, ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਕਿਞ੍ਚੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ? ਮਰਣਸਞ੍ਞਾਪਰਿਚਿਤੇਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਚੇਤਸਾ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਤੋ ਜੀਵਿਤਨਿਕਨ੍ਤਿਯਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਤਿਲੀਯਤਿ ਪਤਿਕੁਟਤਿ ਪਤਿਵਤ੍ਤਤਿ, ਨ ਸਮ੍ਪਸਾਰਿਯਤਿ ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਵਾ ਪਾਟਿਕੁਲ੍ਯਤਾ ਵਾ ਸਣ੍ਠਾਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕੁਕ੍ਕੁਟਪਤ੍ਤਂ ਵਾ ਨ੍ਹਾਰੁਦਦ੍ਦੁਲਂ ਵਾ ਅਗ੍ਗਿਮ੍ਹਿ ਪਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ ਪਤਿਲੀਯਤਿ ਪਤਿਕੁਟਤਿ ਪਤਿਵਤ੍ਤਤਿ, ਨ ਸਮ੍ਪਸਾਰਿਯਤਿ. ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਮਰਣਸਞ੍ਞਾਪਰਿਚਿਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਤੋ ਜੀਵਿਤਨਿਕਨ੍ਤਿਯਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਤਿਲੀਯਤਿ ਪਤਿਕੁਟਤਿ ਪਤਿਵਤ੍ਤਤਿ, ਨ ਸਮ੍ਪਸਾਰਿਯਤਿ ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਵਾ ਪਾਟਿਕੁਲ੍ਯਤਾ ਵਾ ਸਣ੍ਠਾਤਿ.

‘‘ਸਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਮਰਣਸਞ੍ਞਾਪਰਿਚਿਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਤੋ ਜੀਵਿਤਨਿਕਨ੍ਤਿਯਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਨੁਸਨ੍ਦਹਤਿ ਅਪ੍ਪਟਿਕੁਲ੍ਯਤਾ ਸਣ੍ਠਾਤਿ; ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਮੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ‘ਅਭਾਵਿਤਾ ਮੇ ਮਰਣਸਞ੍ਞਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਮੇ ਪੁਬ੍ਬੇਨਾਪਰਂ ਵਿਸੇਸੋ, ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਮੇ ਭਾਵਨਾਬਲ’ਨ੍ਤਿ. ਇਤਿਹ ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਹੋਤਿ. ਸਚੇ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਮਰਣਸਞ੍ਞਾਪਰਿਚਿਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਤੋ ਜੀਵਿਤਨਿਕਨ੍ਤਿਯਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਤਿਲੀਯਤਿ ਪਤਿਕੁਟਤਿ ਪਤਿਵਤ੍ਤਤਿ, ਨ ਸਮ੍ਪਸਾਰਿਯਤਿ ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਵਾ ਪਾਟਿਕੁਲ੍ਯਤਾ ਵਾ ਸਣ੍ਠਾਤਿ; ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਮੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ‘ਸੁਭਾਵਿਤਾ ਮੇ ਮਰਣਸਞ੍ਞਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਮੇ ਪੁਬ੍ਬੇਨਾਪਰਂ ਵਿਸੇਸੋ, ਪਤ੍ਤਂ ਮੇ ਭਾਵਨਾਬਲ’ਨ੍ਤਿ. ਇਤਿਹ ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਹੋਤਿ. ‘ਮਰਣਸਞ੍ਞਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਮਹਪ੍ਫਲਾ ਹੋਤਿ ਮਹਾਨਿਸਂਸਾ ਅਮਤੋਗਧਾ ਅਮਤਪਰਿਯੋਸਾਨਾ’ਤਿ, ਇਤਿ ਯਂ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਇਦਮੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ.

‘‘‘ਆਹਾਰੇ ਪਟਿਕੂਲਸਞ੍ਞਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਮਹਪ੍ਫਲਾ ਹੋਤਿ ਮਹਾਨਿਸਂਸਾ ਅਮਤੋਗਧਾ ਅਮਤਪਰਿਯੋਸਾਨਾ’ਤਿ, ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਕਿਞ੍ਚੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ? ਆਹਾਰੇ ਪਟਿਕੂਲਸਞ੍ਞਾਪਰਿਚਿਤੇਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਚੇਤਸਾ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਤੋ ਰਸਤਣ੍ਹਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਤਿਲੀਯਤਿ …ਪੇ… ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਵਾ ਪਾਟਿਕੁਲ੍ਯਤਾ ਵਾ ਸਣ੍ਠਾਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕੁਕ੍ਕੁਟਪਤ੍ਤਂ ਵਾ ਨ੍ਹਾਰੁਦਦ੍ਦੁਲਂ ਵਾ ਅਗ੍ਗਿਮ੍ਹਿ ਪਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ ਪਤਿਲੀਯਤਿ ਪਤਿਕੁਟਤਿ ਪਤਿਵਤ੍ਤਤਿ, ਨ ਸਮ੍ਪਸਾਰਿਯਤਿ. ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਆਹਾਰੇ ਪਟਿਕੂਲਸਞ੍ਞਾਪਰਿਚਿਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਤੋ ਰਸਤਣ੍ਹਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਤਿਲੀਯਤਿ…ਪੇ… ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਵਾ ਪਾਟਿਕੁਲ੍ਯਤਾ ਵਾ ਸਣ੍ਠਾਤਿ.

‘‘ਸਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਆਹਾਰੇ ਪਟਿਕੂਲਸਞ੍ਞਾਪਰਿਚਿਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਤੋ ਰਸਤਣ੍ਹਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਨੁਸਨ੍ਦਹਤਿ ਅਪ੍ਪਟਿਕੁਲ੍ਯਤਾ ਸਣ੍ਠਾਤਿ; ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਮੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ‘ਅਭਾਵਿਤਾ ਮੇ ਆਹਾਰੇ ਪਟਿਕੂਲਸਞ੍ਞਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਮੇ ਪੁਬ੍ਬੇਨਾਪਰਂ ਵਿਸੇਸੋ, ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਮੇ ਭਾਵਨਾਬਲ’ਨ੍ਤਿ. ਇਤਿਹ ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਹੋਤਿ. ਸਚੇ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਆਹਾਰੇ ਪਟਿਕੂਲਸਞ੍ਞਾਪਰਿਚਿਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਤੋ ਰਸਤਣ੍ਹਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਤਿਲੀਯਤਿ…ਪੇ… ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਵਾ ਪਾਟਿਕੁਲ੍ਯਤਾ ਵਾ ਸਣ੍ਠਾਤਿ; ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਮੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ‘ਸੁਭਾਵਿਤਾ ਮੇ ਆਹਾਰੇ ਪਟਿਕੂਲਸਞ੍ਞਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਮੇ ਪੁਬ੍ਬੇਨਾਪਰਂ ਵਿਸੇਸੋ, ਪਤ੍ਤਂ ਮੇ ਭਾਵਨਾਬਲ’ਨ੍ਤਿ. ਇਤਿਹ ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਹੋਤਿ. ‘ਆਹਾਰੇ ਪਟਿਕੂਲਸਞ੍ਞਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਮਹਪ੍ਫਲਾ ਹੋਤਿ ਮਹਾਨਿਸਂਸਾ ਅਮਤੋਗਧਾ ਅਮਤਪਰਿਯੋਸਾਨਾ’ਤਿ, ਇਤਿ ਯਂ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਇਦਮੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ.

‘‘‘ਸਬ੍ਬਲੋਕੇ ਅਨਭਿਰਤਸਞ੍ਞਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਮਹਪ੍ਫਲਾ ਹੋਤਿ ਮਹਾਨਿਸਂਸਾ ਅਮਤੋਗਧਾ ਅਮਤਪਰਿਯੋਸਾਨਾ’ਤਿ, ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਿਞ੍ਚੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ? ਸਬ੍ਬਲੋਕੇ ਅਨਭਿਰਤਸਞ੍ਞਾਪਰਿਚਿਤੇਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਚੇਤਸਾ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਤੋ ਲੋਕਚਿਤ੍ਰੇਸੁ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਤਿਲੀਯਤਿ…ਪੇ… ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਭਿਕ੍ਖਵੇ…ਪੇ… ਪਤਿਲੀਯਤਿ ਪਤਿਕੁਟਤਿ ਪਤਿਵਤ੍ਤਤਿ, ਨ ਸਮ੍ਪਸਾਰਿਯਤਿ. ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਸਬ੍ਬਲੋਕੇ ਅਨਭਿਰਤਸਞ੍ਞਾਪਰਿਚਿਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਤੋ ਲੋਕਚਿਤ੍ਰੇਸੁ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਤਿਲੀਯਤਿ ਪਤਿਕੁਟਤਿ ਪਤਿਵਤ੍ਤਤਿ, ਨ ਸਮ੍ਪਸਾਰਿਯਤਿ ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਵਾ ਪਾਟਿਕੁਲ੍ਯਤਾ ਵਾ ਸਣ੍ਠਾਤਿ.

‘‘ਸਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਸਬ੍ਬਲੋਕੇ ਅਨਭਿਰਤਸਞ੍ਞਾਪਰਿਚਿਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਤੋ ਲੋਕਚਿਤ੍ਰੇਸੁ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਨੁਸਨ੍ਦਹਤਿ ਅਪ੍ਪਟਿਕੁਲ੍ਯਤਾ ਸਣ੍ਠਾਤਿ; ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਮੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ‘ਅਭਾਵਿਤਾ ਮੇ ਸਬ੍ਬਲੋਕੇ ਅਨਭਿਰਤਸਞ੍ਞਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਮੇ ਪੁਬ੍ਬੇਨਾਪਰਂ ਵਿਸੇਸੋ, ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਮੇ ਭਾਵਨਾਬਲ’ਨ੍ਤਿ. ਇਤਿਹ ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਹੋਤਿ. ਸਚੇ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਸਬ੍ਬਲੋਕੇ ਅਨਭਿਰਤਸਞ੍ਞਾਪਰਿਚਿਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਤੋ ਲੋਕਚਿਤ੍ਰੇਸੁ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਤਿਲੀਯਤਿ…ਪੇ… ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਵਾ ਪਾਟਿਕੁਲ੍ਯਤਾ ਵਾ ਸਣ੍ਠਾਤਿ; ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਮੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ‘ਸੁਭਾਵਿਤਾ ਮੇ ਸਬ੍ਬਲੋਕੇ ਅਨਭਿਰਤਸਞ੍ਞਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਮੇ ਪੁਬ੍ਬੇਨਾਪਰਂ ਵਿਸੇਸੋ, ਪਤ੍ਤਂ ਮੇ ਭਾਵਨਾਬਲ’ਨ੍ਤਿ. ਇਤਿਹ ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਹੋਤਿ. ‘ਸਬ੍ਬਲੋਕੇ ਅਨਭਿਰਤਸਞ੍ਞਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਮਹਪ੍ਫਲਾ ਹੋਤਿ ਮਹਾਨਿਸਂਸਾ ਅਮਤੋਗਧਾ ਅਮਤਪਰਿਯੋਸਾਨਾ’ਤਿ, ਇਤਿ ਯਂ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਇਦਮੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ.

‘‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਮਹਪ੍ਫਲਾ ਹੋਤਿ ਮਹਾਨਿਸਂਸਾ ਅਮਤੋਗਧਾ ਅਮਤਪਰਿਯੋਸਾਨਾ’ਤਿ, ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਿਞ੍ਚੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ? ਅਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਾਪਰਿਚਿਤੇਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਚੇਤਸਾ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਤੋ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਤਿਲੀਯਤਿ…ਪੇ… ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਵਾ ਪਾਟਿਕੁਲ੍ਯਤਾ ਵਾ ਸਣ੍ਠਾਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕੁਕ੍ਕੁਟਪਤ੍ਤਂ ਵਾ ਨ੍ਹਾਰੁਦਦ੍ਦੁਲਂ ਵਾ ਅਗ੍ਗਿਮ੍ਹਿ ਪਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ ਪਤਿਲੀਯਤਿ ਪਤਿਕੁਟਤਿ ਪਤਿਵਤ੍ਤਤਿ ਨ ਸਮ੍ਪਸਾਰਿਯਤਿ. ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਅਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਾਪਰਿਚਿਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਤੋ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਤਿਲੀਯਤਿ…ਪੇ… ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਵਾ ਪਾਟਿਕੁਲ੍ਯਤਾ ਵਾ ਸਣ੍ਠਾਤਿ.

‘‘ਸਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਅਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਾਪਰਿਚਿਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਤੋ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਨੁਸਨ੍ਦਹਤਿ ਅਪ੍ਪਟਿਕੁਲ੍ਯਤਾ ਸਣ੍ਠਾਤਿ; ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਮੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ‘ਅਭਾਵਿਤਾ ਮੇ ਅਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਮੇ ਪੁਬ੍ਬੇਨਾਪਰਂ ਵਿਸੇਸੋ, ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਮੇ ਭਾਵਨਾਬਲ’ਨ੍ਤਿ. ਇਤਿਹ ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਹੋਤਿ. ਸਚੇ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਅਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਾਪਰਿਚਿਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਤੋ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਤਿਲੀਯਤਿ ਪਤਿਕੁਟਤਿ ਪਤਿਵਤ੍ਤਤਿ, ਨ ਸਮ੍ਪਸਾਰਿਯਤਿ ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਵਾ ਪਾਟਿਕੁਲ੍ਯਤਾ ਵਾ ਸਣ੍ਠਾਤਿ; ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਮੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ‘ਸੁਭਾਵਿਤਾ ਮੇ ਅਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਮੇ ਪੁਬ੍ਬੇਨਾਪਰਂ ਵਿਸੇਸੋ, ਪਤ੍ਤਂ ਮੇ ਭਾਵਨਾਬਲ’ਨ੍ਤਿ. ਇਤਿਹ ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਹੋਤਿ. ‘ਅਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਮਹਪ੍ਫਲਾ ਹੋਤਿ ਮਹਾਨਿਸਂਸਾ ਅਮਤੋਗਧਾ ਅਮਤਪਰਿਯੋਸਾਨਾ’ਤਿ, ਇਤਿ ਯਂ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਇਦਮੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ.

‘‘‘ਅਨਿਚ੍ਚੇ ਦੁਕ੍ਖਸਞ੍ਞਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਮਹਪ੍ਫਲਾ ਹੋਤਿ ਮਹਾਨਿਸਂਸਾ ਅਮਤੋਗਧਾ ਅਮਤਪਰਿਯੋਸਾਨਾ’ਤਿ, ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਿਞ੍ਚੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ? ਅਨਿਚ੍ਚੇ ਦੁਕ੍ਖਸਞ੍ਞਾਪਰਿਚਿਤੇਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਚੇਤਸਾ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਤੋ ਆਲਸ੍ਯੇ ਕੋਸਜ੍ਜੇ ਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਿਯੇ ਪਮਾਦੇ ਅਨਨੁਯੋਗੇ ਅਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਯ ਤਿਬ੍ਬਾ ਭਯਸਞ੍ਞਾ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤਾ ਹੋਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਉਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾਸਿਕੇ ਵਧਕੇ.

‘‘ਸਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਅਨਿਚ੍ਚੇ ਦੁਕ੍ਖਸਞ੍ਞਾਪਰਿਚਿਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਤੋ ਆਲਸ੍ਯੇ ਕੋਸਜ੍ਜੇ ਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਿਯੇ ਪਮਾਦੇ ਅਨਨੁਯੋਗੇ ਅਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਯ ਤਿਬ੍ਬਾ ਭਯਸਞ੍ਞਾ, ਨ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤਾ ਹੋਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਉਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾਸਿਕੇ ਵਧਕੇ. ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਮੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ‘ਅਭਾਵਿਤਾ ਮੇ ਅਨਿਚ੍ਚੇ ਦੁਕ੍ਖਸਞ੍ਞਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਮੇ ਪੁਬ੍ਬੇਨਾਪਰਂ ਵਿਸੇਸੋ, ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਮੇ ਭਾਵਨਾਬਲ’ਨ੍ਤਿ. ਇਤਿਹ ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਹੋਤਿ. ਸਚੇ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਅਨਿਚ੍ਚੇ ਦੁਕ੍ਖਸਞ੍ਞਾਪਰਿਚਿਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਤੋ ਆਲਸ੍ਯੇ ਕੋਸਜ੍ਜੇ ਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਿਯੇ ਪਮਾਦੇ ਅਨਨੁਯੋਗੇ ਅਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਯ ਤਿਬ੍ਬਾ ਭਯਸਞ੍ਞਾ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤਾ ਹੋਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਉਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾਸਿਕੇ ਵਧਕੇ. ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਮੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ‘ਸੁਭਾਵਿਤਾ ਮੇ ਅਨਿਚ੍ਚੇ ਦੁਕ੍ਖਸਞ੍ਞਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਮੇ ਪੁਬ੍ਬੇਨਾਪਰਂ ਵਿਸੇਸੋ, ਪਤ੍ਤਂ ਮੇ ਭਾਵਨਾਬਲ’ਨ੍ਤਿ. ਇਤਿਹ ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਹੋਤਿ. ‘ਅਨਿਚ੍ਚੇ ਦੁਕ੍ਖਸਞ੍ਞਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਮਹਪ੍ਫਲਾ ਹੋਤਿ ਮਹਾਨਿਸਂਸਾ ਅਮਤੋਗਧਾ ਅਮਤਪਰਿਯੋਸਾਨਾ’ਤਿ, ਇਤਿ ਯਂ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਇਦਮੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ.

‘‘‘ਦੁਕ੍ਖੇ ਅਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਮਹਪ੍ਫਲਾ ਹੋਤਿ ਮਹਾਨਿਸਂਸਾ ਅਮਤੋਗਧਾ ਅਮਤਪਰਿਯੋਸਾਨਾ’ਤਿ, ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਿਞ੍ਚੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ? ਦੁਕ੍ਖੇ ਅਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾਪਰਿਚਿਤੇਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਚੇਤਸਾ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਸਵਿਞ੍ਞਾਣਕੇ ਕਾਯੇ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਚ ਸਬ੍ਬਨਿਮਿਤ੍ਤੇਸੁ ਅਹਙ੍ਕਾਰਮਮਙ੍ਕਾਰਮਾਨਾਪਗਤਂ ਮਾਨਸਂ ਹੋਤਿ ਵਿਧਾਸਮਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ ਸਨ੍ਤਂ ਸੁਵਿਮੁਤ੍ਤਂ.

‘‘ਸਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਦੁਕ੍ਖੇ ਅਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾਪਰਿਚਿਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਸਵਿਞ੍ਞਾਣਕੇ ਕਾਯੇ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਚ ਸਬ੍ਬਨਿਮਿਤ੍ਤੇਸੁ ਨ ਅਹਙ੍ਕਾਰਮਮਙ੍ਕਾਰਮਾਨਾਪਗਤਂ ਮਾਨਸਂ ਹੋਤਿ ਵਿਧਾਸਮਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ ਸਨ੍ਤਂ ਸੁਵਿਮੁਤ੍ਤਂ. ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਮੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ‘ਅਭਾਵਿਤਾ ਮੇ ਦੁਕ੍ਖੇ ਅਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਮੇ ਪੁਬ੍ਬੇਨਾਪਰਂ ਵਿਸੇਸੋ, ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਮੇ ਭਾਵਨਾਬਲ’ਨ੍ਤਿ. ਇਤਿਹ ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਹੋਤਿ.

‘‘ਸਚੇ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਦੁਕ੍ਖੇ ਅਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾਪਰਿਚਿਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਸਵਿਞ੍ਞਾਣਕੇ ਕਾਯੇ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਚ ਸਬ੍ਬਨਿਮਿਤ੍ਤੇਸੁ ਅਹਙ੍ਕਾਰਮਮਙ੍ਕਾਰਮਾਨਾਪਗਤਂ ਮਾਨਸਂ ਹੋਤਿ ਵਿਧਾਸਮਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ ਸਨ੍ਤਂ ਸੁਵਿਮੁਤ੍ਤਂ. ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਮੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ‘ਸੁਭਾਵਿਤਾ ਮੇ ਦੁਕ੍ਖੇ ਅਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਮੇ ਪੁਬ੍ਬੇਨਾਪਰਂ ਵਿਸੇਸੋ, ਪਤ੍ਤਂ ਮੇ ਭਾਵਨਾਬਲ’ਨ੍ਤਿ. ਇਤਿਹ ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਹੋਤਿ. ‘ਦੁਕ੍ਖੇ ਅਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਮਹਪ੍ਫਲਾ ਹੋਤਿ ਮਹਾਨਿਸਂਸਾ ਅਮਤੋਗਧਾ ਅਮਤਪਰਿਯੋਸਾਨਾ’ਤਿ, ਇਤਿ ਯਂ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਇਦਮੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ.

‘‘ਇਮਾ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤ ਸਞ੍ਞਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਮਹਪ੍ਫਲਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਮਹਾਨਿਸਂਸਾ ਅਮਤੋਗਧਾ ਅਮਤਪਰਿਯੋਸਾਨਾ’’ਤਿ. ਛਟ੍ਠਂ.

੭. ਮੇਥੁਨਸੁਤ੍ਤਂ

੫੦. ਅਥ ਖੋ ਜਾਣੁਸ੍ਸੋਣਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿ. ਸਮ੍ਮੋਦਨੀਯਂ ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ ਵੀਤਿਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਜਾਣੁਸ੍ਸੋਣਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਭਵਮ੍ਪਿ ਨੋ ਗੋਤਮੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਪਟਿਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਯਞ੍ਹਿ ਤਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਸਮ੍ਮਾ ਵਦਮਾਨੋ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਅਖਣ੍ਡਂ ਅਚ੍ਛਿਦ੍ਦਂ ਅਸਬਲਂ ਅਕਮ੍ਮਾਸਂ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਤੀ’ਤਿ, ਮਮੇਵ ਤਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਸਮ੍ਮਾ ਵਦਮਾਨੋ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਅਹਞ੍ਹਿ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਅਖਣ੍ਡਂ ਅਚ੍ਛਿਦ੍ਦਂ ਅਸਬਲਂ ਅਕਮ੍ਮਾਸਂ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਾਮੀ’’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਪਨ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਸ੍ਸ ਖਣ੍ਡਮ੍ਪਿ ਛਿਦ੍ਦਮ੍ਪਿ ਸਬਲਮ੍ਪਿ ਕਮ੍ਮਾਸਮ੍ਪੀ’’ਤਿ?

‘‘ਇਧ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਸਮਣੋ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵਾ ਸਮ੍ਮਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਪਟਿਜਾਨਮਾਨੋ ਨ ਹੇਵ ਖੋ ਮਾਤੁਗਾਮੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਦ੍ਵਯਂਦ੍ਵਯਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਤਿ; ਅਪਿ ਚ ਖੋ ਮਾਤੁਗਾਮਸ੍ਸ ਉਚ੍ਛਾਦਨਪਰਿਮਦ੍ਦਨਨ੍ਹਾਪਨਸਮ੍ਬਾਹਨਂ ਸਾਦਿਯਤਿ. ਸੋ ਤਂ ਅਸ੍ਸਾਦੇਤਿ [ਸੋ ਤਦਸ੍ਸਾਦੇਤਿ (ਸੀ.)], ਤਂ ਨਿਕਾਮੇਤਿ, ਤੇਨ ਚ ਵਿਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਇਦਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਸ੍ਸ ਖਣ੍ਡਮ੍ਪਿ ਛਿਦ੍ਦਮ੍ਪਿ ਸਬਲਮ੍ਪਿ ਕਮ੍ਮਾਸਮ੍ਪਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਤਿ, ਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਮੇਥੁਨੇਨ ਸਂਯੋਗੇਨ ਨ ਪਰਿਮੁਚ੍ਚਤਿ ਜਾਤਿਯਾ ਜਰਾਯ ਮਰਣੇਨ [ਜਰਾਮਰਣੇਨ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.)] ਸੋਕੇਹਿ ਪਰਿਦੇਵੇਹਿ ਦੁਕ੍ਖੇਹਿ ਦੋਮਨਸ੍ਸੇਹਿ ਉਪਾਯਾਸੇਹਿ, ਨ ਪਰਿਮੁਚ੍ਚਤਿ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਮਾਤਿ ਵਦਾਮਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਸਮਣੋ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵਾ ਸਮ੍ਮਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਪਟਿਜਾਨਮਾਨੋ ਨ ਹੇਵ ਖੋ ਮਾਤੁਗਾਮੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਦ੍ਵਯਂਦ੍ਵਯਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਤਿ, ਨਪਿ ਮਾਤੁਗਾਮਸ੍ਸ ਉਚ੍ਛਾਦਨਪਰਿਮਦ੍ਦਨਨ੍ਹਾਪਨਸਮ੍ਬਾਹਨਂ ਸਾਦਿਯਤਿ; ਅਪਿ ਚ ਖੋ ਮਾਤੁਗਾਮੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਞ੍ਜਗ੍ਘਤਿ ਸਂਕੀਲ਼ਤਿ ਸਂਕੇਲਾਯਤਿ…ਪੇ… ਨਪਿ ਮਾਤੁਗਾਮੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਞ੍ਜਗ੍ਘਤਿ ਸਂਕੀਲ਼ਤਿ ਸਂਕੇਲਾਯਤਿ; ਅਪਿ ਚ ਖੋ ਮਾਤੁਗਾਮਸ੍ਸ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਚਕ੍ਖੁਂ ਉਪਨਿਜ੍ਝਾਯਤਿ ਪੇਕ੍ਖਤਿ…ਪੇ… ਨਪਿ ਮਾਤੁਗਾਮਸ੍ਸ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਚਕ੍ਖੁਂ ਉਪਨਿਜ੍ਝਾਯਤਿ ਪੇਕ੍ਖਤਿ; ਅਪਿ ਚ ਖੋ ਮਾਤੁਗਾਮਸ੍ਸ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਣਾਤਿ ਤਿਰੋਕੁਟ੍ਟਂ ਵਾ ਤਿਰੋਪਾਕਾਰਂ ਵਾ ਹਸਨ੍ਤਿਯਾ ਵਾ ਭਣਨ੍ਤਿਯਾ ਵਾ ਗਾਯਨ੍ਤਿਯਾ ਵਾ ਰੋਦਨ੍ਤਿਯਾ ਵਾ…ਪੇ… ਨਪਿ ਮਾਤੁਗਾਮਸ੍ਸ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਣਾਤਿ ਤਿਰੋਕੁਟ੍ਟਂ ਵਾ ਤਿਰੋਪਾਕਾਰਂ ਵਾ ਹਸਨ੍ਤਿਯਾ ਵਾ ਭਣਨ੍ਤਿਯਾ ਵਾ ਗਾਯਨ੍ਤਿਯਾ ਵਾ ਰੋਦਨ੍ਤਿਯਾ ਵਾ; ਅਪਿ ਚ ਖੋ ਯਾਨਿਸ੍ਸ ਤਾਨਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਮਾਤੁਗਾਮੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਹਸਿਤਲਪਿਤਕੀਲ਼ਿਤਾਨਿ ਤਾਨਿ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤਿ…ਪੇ… ਨਪਿ ਯਾਨਿਸ੍ਸ ਤਾਨਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਮਾਤੁਗਾਮੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਹਸਿਤਲਪਿਤਕੀਲ਼ਿਤਾਨਿ ਤਾਨਿ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤਿ; ਅਪਿ ਚ ਖੋ ਪਸ੍ਸਤਿ ਗਹਪਤਿਂ ਵਾ ਗਹਪਤਿਪੁਤ੍ਤਂ ਵਾ ਪਞ੍ਚਹਿ ਕਾਮਗੁਣੇਹਿ ਸਮਪ੍ਪਿਤਂ ਸਮਙ੍ਗੀਭੂਤਂ ਪਰਿਚਾਰਯਮਾਨਂ…ਪੇ… ਨਪਿ ਪਸ੍ਸਤਿ ਗਹਪਤਿਂ ਵਾ ਗਹਪਤਿਪੁਤ੍ਤਂ ਵਾ ਪਞ੍ਚਹਿ ਕਾਮਗੁਣੇਹਿ ਸਮਪ੍ਪਿਤਂ ਸਮਙ੍ਗੀਭੂਤਂ ਪਰਿਚਾਰਯਮਾਨਂ; ਅਪਿ ਚ ਖੋ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਦੇਵਨਿਕਾਯਂ ਪਣਿਧਾਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਤਿ ਇਮਿਨਾਹਂ ਸੀਲੇਨ ਵਾ ਵਤੇਨ ਵਾ ਤਪੇਨ ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੇਨ ਵਾ ਦੇਵੋ ਵਾ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮਿ ਦੇਵਞ੍ਞਤਰੋ ਵਾਤਿ. ਸੋ ਤਂ ਅਸ੍ਸਾਦੇਤਿ, ਤਂ ਨਿਕਾਮੇਤਿ, ਤੇਨ ਚ ਵਿਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਇਦਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਸ੍ਸ ਖਣ੍ਡਮ੍ਪਿ ਛਿਦ੍ਦਮ੍ਪਿ ਸਬਲਮ੍ਪਿ ਕਮ੍ਮਾਸਮ੍ਪਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਤਿ ਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਮੇਥੁਨੇਨ ਸਂਯੋਗੇਨ, ਨ ਪਰਿਮੁਚ੍ਚਤਿ ਜਾਤਿਯਾ ਜਰਾਯ ਮਰਣੇਨ ਸੋਕੇਹਿ ਪਰਿਦੇਵੇਹਿ ਦੁਕ੍ਖੇਹਿ ਦੋਮਨਸ੍ਸੇਹਿ ਉਪਾਯਾਸੇਹਿ, ਨ ਪਰਿਮੁਚ੍ਚਤਿ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਮਾਤਿ ਵਦਾਮਿ.

‘‘ਯਾਵਕੀਵਞ੍ਚਾਹਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਇਮੇਸਂ ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਮੇਥੁਨਸਂਯੋਗਾਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਞ੍ਞਤਰਮੇਥੁਨਸਂਯੋਗਂ [ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਮੇਥੁਨਸਂਯੋਗਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.)] ਅਤ੍ਤਨਿ ਅਪ੍ਪਹੀਨਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਿਂ, ਨੇਵ ਤਾਵਾਹਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਸਦੇਵਕੇ ਲੋਕੇ ਸਮਾਰਕੇ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਕੇ ਸਸ੍ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਿਯਾ ਪਜਾਯ ਸਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਯ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੋਧਿਂ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋਤਿ ਪਚ੍ਚਞ੍ਞਾਸਿਂ [ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਪਚ੍ਚਞ੍ਞਾਸਿਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.)].

‘‘ਯਤੋ ਚ ਖੋਹਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਇਮੇਸਂ ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਮੇਥੁਨਸਂਯੋਗਾਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਞ੍ਞਤਰਮੇਥੁਨਸਂਯੋਗਂ ਅਤ੍ਤਨਿ ਅਪ੍ਪਹੀਨਂ ਨ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਿਂ, ਅਥਾਹਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਸਦੇਵਕੇ ਲੋਕੇ ਸਮਾਰਕੇ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਕੇ ਸਸ੍ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਿਯਾ ਪਜਾਯ ਸਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਯ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੋਧਿਂ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋਤਿ ਪਚ੍ਚਞ੍ਞਾਸਿਂ. ‘ਞਾਣਞ੍ਚ ਪਨ ਮੇ ਦਸ੍ਸਨਂ ਉਦਪਾਦਿ, ਅਕੁਪ੍ਪਾ ਮੇ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿ [ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ (ਸੀ. ਕ.)], ਅਯਮਨ੍ਤਿਮਾ ਜਾਤਿ, ਨਤ੍ਥਿ ਦਾਨਿ ਪੁਨਬ੍ਭਵੋ’’’ਤਿ.

ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ ਜਾਣੁਸ੍ਸੋਣਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ; ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ…ਪੇ… ਉਪਾਸਕਂ ਮਂ ਭਵਂ ਗੋਤਮੋ ਧਾਰੇਤੁ ਅਜ੍ਜਤਗ੍ਗੇ ਪਾਣੁਪੇਤਂ ਸਰਣਂ ਗਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਸਤ੍ਤਮਂ.

੮. ਸਂਯੋਗਸੁਤ੍ਤਂ

੫੧. ‘‘ਸਂਯੋਗਵਿਸਂਯੋਗਂ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਪਰਿਯਾਯਂ ਦੇਸੇਸ੍ਸਾਮਿ. ਤਂ ਸੁਣਾਥ…ਪੇ… ਕਤਮੋ ਚ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਂਯੋਗੋ ਵਿਸਂਯੋਗੋ ਧਮ੍ਮਪਰਿਯਾਯੋ?

‘‘ਇਤ੍ਥੀ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਇਤ੍ਥਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤਿ – ਇਤ੍ਥਿਕੁਤ੍ਤਂ ਇਤ੍ਥਾਕਪ੍ਪਂ ਇਤ੍ਥਿਵਿਧਂ ਇਤ੍ਥਿਚ੍ਛਨ੍ਦਂ ਇਤ੍ਥਿਸ੍ਸਰਂ ਇਤ੍ਥਾਲਙ੍ਕਾਰਂ. ਸਾ ਤਤ੍ਥ ਰਜ੍ਜਤਿ ਤਤ੍ਰਾਭਿਰਮਤਿ. ਸਾ ਤਤ੍ਥ ਰਤ੍ਤਾ ਤਤ੍ਰਾਭਿਰਤਾ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਪੁਰਿਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤਿ – ਪੁਰਿਸਕੁਤ੍ਤਂ ਪੁਰਿਸਾਕਪ੍ਪਂ ਪੁਰਿਸਵਿਧਂ ਪੁਰਿਸਚ੍ਛਨ੍ਦਂ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸਰਂ ਪੁਰਿਸਾਲਙ੍ਕਾਰਂ. ਸਾ ਤਤ੍ਥ ਰਜ੍ਜਤਿ ਤਤ੍ਰਾਭਿਰਮਤਿ. ਸਾ ਤਤ੍ਥ ਰਤ੍ਤਾ ਤਤ੍ਰਾਭਿਰਤਾ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਸਂਯੋਗਂ ਆਕਙ੍ਖਤਿ. ਯਞ੍ਚਸ੍ਸਾ ਸਂਯੋਗਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਸੁਖਂ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ ਤਞ੍ਚ ਆਕਙ੍ਖਤਿ. ਇਤ੍ਥਤ੍ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਭਿਰਤਾ ਸਤ੍ਤਾ ਪੁਰਿਸੇਸੁ ਸਂਯੋਗਂ ਗਤਾ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਤ੍ਥੀ ਇਤ੍ਥਤ੍ਤਂ ਨਾਤਿਵਤ੍ਤਤਿ.

‘‘ਪੁਰਿਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਪੁਰਿਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤਿ – ਪੁਰਿਸਕੁਤ੍ਤਂ ਪੁਰਿਸਾਕਪ੍ਪਂ ਪੁਰਿਸਵਿਧਂ ਪੁਰਿਸਚ੍ਛਨ੍ਦਂ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸਰਂ ਪੁਰਿਸਾਲਙ੍ਕਾਰਂ. ਸੋ ਤਤ੍ਥ ਰਜ੍ਜਤਿ ਤਤ੍ਰਾਭਿਰਮਤਿ. ਸੋ ਤਤ੍ਥ ਰਤ੍ਤੋ ਤਤ੍ਰਾਭਿਰਤੋ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਇਤ੍ਥਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤਿ – ਇਤ੍ਥਿਕੁਤ੍ਤਂ ਇਤ੍ਥਾਕਪ੍ਪਂ ਇਤ੍ਥਿਵਿਧਂ ਇਤ੍ਥਿਚ੍ਛਨ੍ਦਂ ਇਤ੍ਥਿਸ੍ਸਰਂ ਇਤ੍ਥਾਲਙ੍ਕਾਰਂ. ਸੋ ਤਤ੍ਥ ਰਜ੍ਜਤਿ ਤਤ੍ਰਾਭਿਰਮਤਿ. ਸੋ ਤਤ੍ਥ ਰਤ੍ਤੋ ਤਤ੍ਰਾਭਿਰਤੋ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਸਂਯੋਗਂ ਆਕਙ੍ਖਤਿ. ਯਞ੍ਚਸ੍ਸ ਸਂਯੋਗਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਸੁਖਂ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ ਤਞ੍ਚ ਆਕਙ੍ਖਤਿ. ਪੁਰਿਸਤ੍ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਭਿਰਤਾ ਸਤ੍ਤਾ ਇਤ੍ਥੀਸੁ ਸਂਯੋਗਂ ਗਤਾ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਰਿਸੋ ਪੁਰਿਸਤ੍ਤਂ ਨਾਤਿਵਤ੍ਤਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਂਯੋਗੋ ਹੋਤਿ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵਿਸਂਯੋਗੋ ਹੋਤਿ? ਇਤ੍ਥੀ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਇਤ੍ਥਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਨ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤਿ – ਇਤ੍ਥਿਕੁਤ੍ਤਂ ਇਤ੍ਥਾਕਪ੍ਪਂ ਇਤ੍ਥਿਵਿਧਂ ਇਤ੍ਥਿਚ੍ਛਨ੍ਦਂ ਇਤ੍ਥਿਸ੍ਸਰਂ ਇਤ੍ਥਾਲਙ੍ਕਾਰਂ. ਸਾ ਤਤ੍ਥ ਨ ਰਜ੍ਜਤਿ, ਸਾ ਤਤ੍ਰ ਨਾਭਿਰਮਤਿ. ਸਾ ਤਤ੍ਥ ਅਰਤ੍ਤਾ ਤਤ੍ਰ ਅਨਭਿਰਤਾ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਪੁਰਿਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਨ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤਿ – ਪੁਰਿਸਕੁਤ੍ਤਂ ਪੁਰਿਸਾਕਪ੍ਪਂ ਪੁਰਿਸਵਿਧਂ ਪੁਰਿਸਚ੍ਛਨ੍ਦਂ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸਰਂ ਪੁਰਿਸਾਲਙ੍ਕਾਰਂ. ਸਾ ਤਤ੍ਥ ਨ ਰਜ੍ਜਤਿ, ਤਤ੍ਰ ਨਾਭਿਰਮਤਿ. ਸਾ ਤਤ੍ਥ ਅਰਤ੍ਤਾ ਤਤ੍ਰ ਅਨਭਿਰਤਾ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਸਂਯੋਗਂ ਨਾਕਙ੍ਖਤਿ. ਯਞ੍ਚਸ੍ਸਾ ਸਂਯੋਗਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਸੁਖਂ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ ਤਞ੍ਚ ਨਾਕਙ੍ਖਤਿ. ਇਤ੍ਥਤ੍ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨਭਿਰਤਾ ਸਤ੍ਤਾ ਪੁਰਿਸੇਸੁ ਵਿਸਂਯੋਗਂ ਗਤਾ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਤ੍ਥੀ ਇਤ੍ਥਤ੍ਤਂ ਅਤਿਵਤ੍ਤਤਿ.

‘‘ਪੁਰਿਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਪੁਰਿਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਨ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤਿ – ਪੁਰਿਸਕੁਤ੍ਤਂ ਪੁਰਿਸਾਕਪ੍ਪਂ ਪੁਰਿਸਵਿਧਂ ਪੁਰਿਸਚ੍ਛਨ੍ਦਂ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸਰਂ ਪੁਰਿਸਾਲਙ੍ਕਾਰਂ. ਸੋ ਤਤ੍ਥ ਨ ਰਜ੍ਜਤਿ, ਸੋ ਤਤ੍ਰ ਨਾਭਿਰਮਤਿ. ਸੋ ਤਤ੍ਥ ਅਰਤ੍ਤੋ ਤਤ੍ਰ ਅਨਭਿਰਤੋ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਇਤ੍ਥਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਨ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤਿ – ਇਤ੍ਥਿਕੁਤ੍ਤਂ ਇਤ੍ਥਾਕਪ੍ਪਂ ਇਤ੍ਥਿਵਿਧਂ ਇਤ੍ਥਿਚ੍ਛਨ੍ਦਂ ਇਤ੍ਥਿਸ੍ਸਰਂ ਇਤ੍ਥਾਲਙ੍ਕਾਰਂ. ਸੋ ਤਤ੍ਥ ਨ ਰਜ੍ਜਤਿ, ਤਤ੍ਰ ਨਾਭਿਰਮਤਿ. ਸੋ ਤਤ੍ਥ ਅਰਤ੍ਤੋ ਤਤ੍ਰ ਅਨਭਿਰਤੋ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਸਂਯੋਗਂ ਨਾਕਙ੍ਖਤਿ. ਯਞ੍ਚਸ੍ਸ ਸਂਯੋਗਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਸੁਖਂ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ ਤਞ੍ਚ ਨਾਕਙ੍ਖਤਿ. ਪੁਰਿਸਤ੍ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨਭਿਰਤਾ ਸਤ੍ਤਾ ਇਤ੍ਥੀਸੁ ਵਿਸਂਯੋਗਂ ਗਤਾ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਰਿਸੋ ਪੁਰਿਸਤ੍ਤਂ ਅਤਿਵਤ੍ਤਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵਿਸਂਯੋਗੋ ਹੋਤਿ. ਅਯਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਂਯੋਗੋ ਵਿਸਂਯੋਗੋ ਧਮ੍ਮਪਰਿਯਾਯੋ’’ਤਿ. ਅਟ੍ਠਮਂ.

੯. ਦਾਨਮਹਪ੍ਫਲਸੁਤ੍ਤਂ

੫੨. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਚਮ੍ਪਾਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਗਗ੍ਗਰਾਯ ਪੋਕ੍ਖਰਣਿਯਾ ਤੀਰੇ. ਅਥ ਖੋ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਚਮ੍ਪੇਯ੍ਯਕਾ ਉਪਾਸਕਾ ਯੇਨ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ ਖੋ ਚਮ੍ਪੇਯ੍ਯਕਾ ਉਪਾਸਕਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘‘ਚਿਰਸ੍ਸੁਤਾ ਨੋ, ਭਨ੍ਤੇ [ਭਨ੍ਤੇ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ (ਸੀ.)], ਭਗਵਤੋ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਧਮ੍ਮੀਕਥਾ. ਸਾਧੁ ਮਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਲਭੇਯ੍ਯਾਮ ਭਗਵਤੋ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਧਮ੍ਮਿਂ ਕਥਂ [ਭਗਵਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕਾ ਧਮ੍ਮਿਂ ਕਥਂ (ਸੀ.), ਭਗਵਤੋ ਧਮ੍ਮਿਂ ਕਥਂ (ਸ੍ਯਾ.)] ਸਵਨਾਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਤੇਨਹਾਵੁਸੋ, ਤਦਹੁਪੋਸਥੇ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾਥ, ਅਪ੍ਪੇਵ ਨਾਮ ਲਭੇਯ੍ਯਾਥ ਭਗਵਤੋ ਸਮ੍ਮੁਖਾ [ਭਗਵਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕੇ (ਸ੍ਯਾ.)] ਧਮ੍ਮਿਂ ਕਥਂ ਸਵਨਾਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਖੋ ਚਮ੍ਪੇਯ੍ਯਕਾ ਉਪਾਸਕਾ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਟਿਸ੍ਸੁਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਪਦਕ੍ਖਿਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਮਿਂਸੁ.

ਅਥ ਖੋ ਚਮ੍ਪੇਯ੍ਯਕਾ ਉਪਾਸਕਾ ਤਦਹੁਪੋਸਥੇ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਂਸੁ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਤੇਹਿ ਚਮ੍ਪੇਯ੍ਯਕੇਹਿ ਉਪਾਸਕੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਸਿਯਾ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਇਧੇਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਤਾਦਿਸਂਯੇਵ ਦਾਨਂ ਦਿਨ੍ਨਂ ਨ ਮਹਪ੍ਫਲਂ ਹੋਤਿ ਨ ਮਹਾਨਿਸਂਸਂ; ਸਿਯਾ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਇਧੇਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਤਾਦਿਸਂਯੇਵ ਦਾਨਂ ਦਿਨ੍ਨਂ ਮਹਪ੍ਫਲਂ ਹੋਤਿ ਮਹਾਨਿਸਂਸ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਸਿਯਾ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਇਧੇਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਤਾਦਿਸਂਯੇਵ ਦਾਨਂ ਦਿਨ੍ਨਂ ਨ ਮਹਪ੍ਫਲਂ ਹੋਤਿ ਨ ਮਹਾਨਿਸਂਸਂ; ਸਿਯਾ ਪਨ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਇਧੇਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਤਾਦਿਸਂਯੇਵ ਦਾਨਂ ਦਿਨ੍ਨਂ ਮਹਪ੍ਫਲਂ ਹੋਤਿ ਮਹਾਨਿਸਂਸ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਕੋ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਹੇਤੁ ਕੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਯੇਨ ਮਿਧੇਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਤਾਦਿਸਂਯੇਵ ਦਾਨਂ ਦਿਨ੍ਨਂ ਨ ਮਹਪ੍ਫਲਂ ਹੋਤਿ ਨ ਮਹਾਨਿਸਂਸਂ; ਕੋ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਹੇਤੁ ਕੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਯੇਨ ਮਿਧੇਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਤਾਦਿਸਂਯੇਵ ਦਾਨਂ ਦਿਨ੍ਨਂ ਮਹਪ੍ਫਲਂ ਹੋਤਿ ਮਹਾਨਿਸਂਸ’’ਨ੍ਤਿ?

‘‘ਇਧ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਸਾਪੇਖੋ [ਸਾਪੇਕ੍ਖੋ (ਸ੍ਯਾ.)] ਦਾਨਂ ਦੇਤਿ, ਪਤਿਬਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤੋ [ਪਤਿਬਨ੍ਧਚਿਤ੍ਤੋ (ਕ.)] ਦਾਨਂ ਦੇਤਿ, ਸਨ੍ਨਿਧਿਪੇਖੋ ਦਾਨਂ ਦੇਤਿ, ‘ਇਮਂ ਪੇਚ੍ਚ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਦਾਨਂ ਦੇਤਿ. ਸੋ ਤਂ ਦਾਨਂ ਦੇਤਿ ਸਮਣਸ੍ਸ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਵਾ ਅਨ੍ਨਂ ਪਾਨਂ ਵਤ੍ਥਂ ਯਾਨਂ ਮਾਲਾਗਨ੍ਧਵਿਲੇਪਨਂ ਸੇਯ੍ਯਾਵਸਥਪਦੀਪੇਯ੍ਯਂ. ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਦਦੇਯ੍ਯ ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਏਵਰੂਪਂ ਦਾਨ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਤਤ੍ਰ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਯ੍ਵਾਯਂ ਸਾਪੇਖੋ ਦਾਨਂ ਦੇਤਿ, ਪਤਿਬਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤੋ ਦਾਨਂ ਦੇਤਿ, ਸਨ੍ਨਿਧਿਪੇਖੋ ਦਾਨਂ ਦੇਤਿ, ‘ਇਮਂ ਪੇਚ੍ਚ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਦਾਨਂ ਦੇਤਿ. ਸੋ ਤਂ ਦਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਚਾਤੁਮਹਾਰਾਜਿਕਾਨਂ ਦੇਵਾਨਂ ਸਹਬ੍ਯਤਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ. ਸੋ ਤਂ ਕਮ੍ਮਂ ਖੇਪੇਤ੍ਵਾ ਤਂ ਇਦ੍ਧਿਂ ਤਂ ਯਸਂ ਤਂ ਆਧਿਪਚ੍ਚਂ ਆਗਾਮੀ ਹੋਤਿ ਆਗਨ੍ਤਾ ਇਤ੍ਥਤ੍ਤਂ.

‘‘ਇਧ ਪਨ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਨ ਹੇਵ ਖੋ ਸਾਪੇਖੋ ਦਾਨਂ ਦੇਤਿ, ਨ ਪਤਿਬਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤੋ ਦਾਨਂ ਦੇਤਿ, ਨ ਸਨ੍ਨਿਧਿਪੇਖੋ ਦਾਨਂ ਦੇਤਿ, ਨ ‘ਇਮਂ ਪੇਚ੍ਚ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਦਾਨਂ ਦੇਤਿ; ਅਪਿ ਚ ਖੋ ‘ਸਾਹੁ ਦਾਨ’ਨ੍ਤਿ ਦਾਨਂ ਦੇਤਿ…ਪੇ… ਨਪਿ ‘ਸਾਹੁ ਦਾਨ’ਨ੍ਤਿ ਦਾਨਂ ਦੇਤਿ; ਅਪਿ ਚ ਖੋ ‘ਦਿਨ੍ਨਪੁਬ੍ਬਂ ਕਤਪੁਬ੍ਬਂ ਪਿਤੁਪਿਤਾਮਹੇਹਿ ਨ ਅਰਹਾਮਿ ਪੋਰਾਣਂ ਕੁਲਵਂਸਂ ਹਾਪੇਤੁ’ਨ੍ਤਿ ਦਾਨਂ ਦੇਤਿ…ਪੇ… ਨਪਿ ‘ਦਿਨ੍ਨਪੁਬ੍ਬਂ ਕਤਪੁਬ੍ਬਂ ਪਿਤੁਪਿਤਾਮਹੇਹਿ ਨ ਅਰਹਾਮਿ ਪੋਰਾਣਂ ਕੁਲਵਂਸਂ ਹਾਪੇਤੁ’ਨ੍ਤਿ ਦਾਨਂ ਦੇਤਿ; ਅਪਿ ਚ ਖੋ ‘ਅਹਂ ਪਚਾਮਿ, ਇਮੇ ਨ ਪਚਨ੍ਤਿ, ਨਾਰਹਾਮਿ ਪਚਨ੍ਤੋ ਅਪਚਨ੍ਤਾਨਂ ਦਾਨਂ ਅਦਾਤੁ’ਨ੍ਤਿ ਦਾਨਂ ਦੇਤਿ…ਪੇ… ਨਪਿ ‘ਅਹਂ ਪਚਾਮਿ, ਇਮੇ ਨ ਪਚਨ੍ਤਿ, ਨਾਰਹਾਮਿ ਪਚਨ੍ਤੋ ਅਪਚਨ੍ਤਾਨਂ ਦਾਨਂ ਅਦਾਤੁ’ਨ੍ਤਿ ਦਾਨਂ ਦੇਤਿ; ਅਪਿ ਚ ਖੋ ‘ਯਥਾ ਤੇਸਂ ਪੁਬ੍ਬਕਾਨਂ ਇਸੀਨਂ ਤਾਨਿ ਮਹਾਯਞ੍ਞਾਨਿ ਅਹੇਸੁਂ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਅਟ੍ਠਕਸ੍ਸ ਵਾਮਕਸ੍ਸ ਵਾਮਦੇਵਸ੍ਸ ਵੇਸ੍ਸਾਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਯਮਦਗ੍ਗਿਨੋ ਅਙ੍ਗੀਰਸਸ੍ਸ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜਸ੍ਸ ਵਾਸੇਟ੍ਠਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਭਗੁਨੋ, ਏਵਂ ਮੇ ਅਯਂ ਦਾਨਸਂਵਿਭਾਗੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ ਦਾਨਂ ਦੇਤਿ…ਪੇ… ਨਪਿ ‘ਯਥਾ ਤੇਸਂ ਪੁਬ੍ਬਕਾਨਂ ਇਸੀਨਂ ਤਾਨਿ ਮਹਾਯਞ੍ਞਾਨਿ ਅਹੇਸੁਂ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਅਟ੍ਠਕਸ੍ਸ ਵਾਮਕਸ੍ਸ ਵਾਮਦੇਵਸ੍ਸ ਵੇਸ੍ਸਾਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਯਮਦਗ੍ਗਿਨੋ ਅਙ੍ਗੀਰਸਸ੍ਸ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜਸ੍ਸ ਵਾਸੇਟ੍ਠਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਭਗੁਨੋ, ਏਵਂ ਮੇ ਅਯਂ ਦਾਨਸਂਵਿਭਾਗੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ ਦਾਨਂ ਦੇਤਿ; ਅਪਿ ਚ ਖੋ ‘ਇਮਂ ਮੇ ਦਾਨਂ ਦਦਤੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਸੀਦਤਿ, ਅਤ੍ਤਮਨਤਾ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ ਉਪਜਾਯਤੀ’ਤਿ ਦਾਨਂ ਦੇਤਿ…ਪੇ… ਨਪਿ ‘ਇਮਂ ਮੇ ਦਾਨਂ ਦਦਤੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਸੀਦਤਿ, ਅਤ੍ਤਮਨਤਾ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ ਉਪਜਾਯਤੀ’ਤਿ ਦਾਨਂ ਦੇਤਿ; ਅਪਿ ਚ ਖੋ ਚਿਤ੍ਤਾਲਙ੍ਕਾਰਚਿਤ੍ਤਪਰਿਕ੍ਖਾਰਂ ਦਾਨਂ ਦੇਤਿ. ਸੋ ਤਂ ਦਾਨਂ ਦੇਤਿ ਸਮਣਸ੍ਸ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਵਾ ਅਨ੍ਨਂ ਪਾਨਂ ਵਤ੍ਥਂ ਯਾਨਂ ਮਾਲਾਗਨ੍ਧਵਿਲੇਪਨਂ ਸੇਯ੍ਯਾਵਸਥਪਦੀਪੇਯ੍ਯਂ. ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਦਦੇਯ੍ਯ ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਏਵਰੂਪਂ ਦਾਨ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਤਤ੍ਰ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਯ੍ਵਾਯਂ ਨ ਹੇਵ [ਨਹੇਵ ਖੋ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.)] ਸਾਪੇਖੋ ਦਾਨਂ ਦੇਤਿ; ਨ ਪਤਿਬਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤੋ ਦਾਨਂ ਦੇਤਿ; ਨ ਸਨ੍ਨਿਧਿਪੇਖੋ ਦਾਨਂ ਦੇਤਿ; ਨ ‘ਇਮਂ ਪੇਚ੍ਚ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਦਾਨਂ ਦੇਤਿ; ਨਪਿ ‘ਸਾਹੁ ਦਾਨ’ਨ੍ਤਿ ਦਾਨਂ ਦੇਤਿ; ਨਪਿ ‘ਦਿਨ੍ਨਪੁਬ੍ਬਂ ਕਤਪੁਬ੍ਬਂ ਪਿਤੁਪਿਤਾਮਹੇਹਿ ਨ ਅਰਹਾਮਿ ਪੋਰਾਣਂ ਕੁਲਵਂਸਂ ਹਾਪੇਤੁ’ਨ੍ਤਿ ਦਾਨਂ ਦੇਤਿ; ਨਪਿ ‘ਅਹਂ ਪਚਾਮਿ, ਇਮੇ ਨ ਪਚਨ੍ਤਿ, ਨਾਰਹਾਮਿ ਪਚਨ੍ਤੋ ਅਪਚਨ੍ਤਾਨਂ ਦਾਨਂ ਅਦਾਤੁ’ਨ੍ਤਿ ਦਾਨਂ ਦੇਤਿ; ਨਪਿ ‘ਯਥਾ ਤੇਸਂ ਪੁਬ੍ਬਕਾਨਂ ਇਸੀਨਂ ਤਾਨਿ ਮਹਾਯਞ੍ਞਾਨਿ ਅਹੇਸੁਂ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਅਟ੍ਠਕਸ੍ਸ ਵਾਮਕਸ੍ਸ ਵਾਮਦੇਵਸ੍ਸ ਵੇਸ੍ਸਾਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਯਮਦਗ੍ਗਿਨੋ ਅਙ੍ਗੀਰਸਸ੍ਸ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜਸ੍ਸ ਵਾਸੇਟ੍ਠਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਭਗੁਨੋ, ਏਵਂ ਮੇ ਅਯਂ ਦਾਨਸਂਵਿਭਾਗੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ ਦਾਨਂ ਦੇਤਿ; ਨਪਿ ‘ਇਮਂ ਮੇ ਦਾਨਂ ਦਦਤੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਸੀਦਤਿ, ਅਤ੍ਤਮਨਤਾ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ ਉਪਜਾਯਤੀ’ਤਿ ਦਾਨਂ ਦੇਤਿ; ਅਪਿ ਚ ਖੋ ਚਿਤ੍ਤਾਲਙ੍ਕਾਰਚਿਤ੍ਤਪਰਿਕ੍ਖਾਰਂ ਦਾਨਂ ਦੇਤਿ. ਸੋ ਤਂ ਦਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਕਾਯਿਕਾਨਂ ਦੇਵਾਨਂ ਸਹਬ੍ਯਤਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ. ਸੋ ਤਂ ਕਮ੍ਮਂ ਖੇਪੇਤ੍ਵਾ ਤਂ ਇਦ੍ਧਿਂ ਤਂ ਯਸਂ ਤਂ ਆਧਿਪਚ੍ਚਂ ਅਨਾਗਾਮੀ ਹੋਤਿ ਅਨਾਗਨ੍ਤਾ ਇਤ੍ਥਤ੍ਤਂ. ਅਯਂ ਖੋ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਹੇਤੁ ਅਯਂ ਪਚ੍ਚਯੋ ਯੇਨ ਮਿਧੇਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਤਾਦਿਸਂਯੇਵ ਦਾਨਂ ਦਿਨ੍ਨਂ ਨ ਮਹਪ੍ਫਲਂ ਹੋਤਿ ਨ ਮਹਾਨਿਸਂਸਂ. ਅਯਂ ਪਨ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਹੇਤੁ ਅਯਂ ਪਚ੍ਚਯੋ ਯੇਨ ਮਿਧੇਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਤਾਦਿਸਂਯੇਵ ਦਾਨਂ ਦਿਨ੍ਨਂ ਮਹਪ੍ਫਲਂ ਹੋਤਿ ਮਹਾਨਿਸਂਸ’’ਨ੍ਤਿ. ਨਵਮਂ.

੧੦. ਨਨ੍ਦਮਾਤਾਸੁਤ੍ਤਂ

੫੩. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਆਯਸ੍ਮਾ ਚ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਚ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੋ ਦਕ੍ਖਿਣਾਗਿਰਿਸ੍ਮਿਂ ਚਾਰਿਕਂ ਚਰਨ੍ਤਿ ਮਹਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਵੇਲ਼ੁਕਣ੍ਡਕੀ [ਵੇਲ਼ੁਕਣ੍ਡਕੀ (ਸ੍ਯਾ.) ਅ. ਨਿ. ੬.੩੭; ੨.੧੩੪; ਸਂ. ਨਿ. ੨.੧੭੩ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ] ਨਨ੍ਦਮਾਤਾ ਉਪਾਸਿਕਾ ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਪਚ੍ਚੂਸਸਮਯਂ ਪਚ੍ਚੁਟ੍ਠਾਯ ਪਾਰਾਯਨਂ [ਚੂਲ਼ਨਿ. ਪਾਰਾਯਨਵਗ੍ਗ, ਵਤ੍ਥੁਗਾਥਾ] ਸਰੇਨ ਭਾਸਤਿ.

ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਵੇਸ੍ਸਵਣੋ ਮਹਾਰਾਜਾ ਉਤ੍ਤਰਾਯ ਦਿਸਾਯ ਦਕ੍ਖਿਣਂ ਦਿਸਂ ਗਚ੍ਛਤਿ ਕੇਨਚਿਦੇਵ ਕਰਣੀਯੇਨ. ਅਸ੍ਸੋਸਿ ਖੋ ਵੇਸ੍ਸਵਣੋ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨਨ੍ਦਮਾਤਾਯ ਉਪਾਸਿਕਾਯ ਪਾਰਾਯਨਂ ਸਰੇਨ ਭਾਸਨ੍ਤਿਯਾ, ਸੁਤ੍ਵਾ ਕਥਾਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਆਗਮਯਮਾਨੋ ਅਟ੍ਠਾਸਿ.

ਅਥ ਖੋ ਨਨ੍ਦਮਾਤਾ ਉਪਾਸਿਕਾ ਪਾਰਾਯਨਂ ਸਰੇਨ ਭਾਸਿਤ੍ਵਾ ਤੁਣ੍ਹੀ ਅਹੋਸਿ. ਅਥ ਖੋ ਵੇਸ੍ਸਵਣੋ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨਨ੍ਦਮਾਤਾਯ ਉਪਾਸਿਕਾਯ ਕਥਾਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਅਬ੍ਭਾਨੁਮੋਦਿ – ‘‘ਸਾਧੁ ਭਗਿਨਿ, ਸਾਧੁ ਭਗਿਨੀ’’ਤਿ! ‘‘ਕੋ ਪਨੇਸੋ, ਭਦ੍ਰਮੁਖਾ’’ਤਿ? ‘‘ਅਹਂ ਤੇ, ਭਗਿਨਿ, ਭਾਤਾ ਵੇਸ੍ਸਵਣੋ, ਮਹਾਰਾਜਾ’’ਤਿ. ‘‘ਸਾਧੁ, ਭਦ੍ਰਮੁਖ, ਤੇਨ ਹਿ ਯੋ ਮੇ ਅਯਂ ਧਮ੍ਮਪਰਿਯਾਯੋ ਭਣਿਤੋ ਇਦਂ ਤੇ ਹੋਤੁ ਆਤਿਥੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਸਾਧੁ, ਭਗਿਨਿ, ਏਤਞ੍ਚੇਵ ਮੇ ਹੋਤੁ ਆਤਿਥੇਯ੍ਯਂ. ਸ੍ਵੇਵ [ਸ੍ਵੇ ਚ (ਸੀ.)] ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਪ੍ਪਮੁਖੋ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ ਅਕਤਪਾਤਰਾਸੋ ਵੇਲ਼ੁਕਣ੍ਡਕਂ ਆਗਮਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਞ੍ਚ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਪਰਿਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਮਮ ਦਕ੍ਖਿਣਂ ਆਦਿਸੇਯ੍ਯਾਸਿ. ਏਤਞ੍ਚੇਵ [ਏਵਞ੍ਚ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.), ਏਤਞ੍ਚ (?)] ਮੇ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਆਤਿਥੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਨਨ੍ਦਮਾਤਾ ਉਪਾਸਿਕਾ ਤਸ੍ਸਾ ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਅਚ੍ਚਯੇਨ ਸਕੇ ਨਿਵੇਸਨੇ ਪਣੀਤਂ ਖਾਦਨੀਯਂ ਭੋਜਨੀਯਂ ਪਟਿਯਾਦਾਪੇਸਿ. ਅਥ ਖੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਪ੍ਪਮੁਖੋ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ ਅਕਤਪਾਤਰਾਸੋ ਯੇਨ ਵੇਲ਼ੁਕਣ੍ਡਕੋ ਤਦਵਸਰਿ. ਅਥ ਖੋ ਨਨ੍ਦਮਾਤਾ ਉਪਾਸਿਕਾ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਪੁਰਿਸਂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਏਹਿ ਤ੍ਵਂ, ਅਮ੍ਭੋ ਪੁਰਿਸ, ਆਰਾਮਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਕਾਲਂ ਆਰੋਚੇਹਿ – ‘ਕਾਲੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਯ੍ਯਾਯ ਨਨ੍ਦਮਾਤੁਯਾ ਨਿਵੇਸਨੇ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ ਭਤ੍ਤ’’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ, ਅਯ੍ਯੇ’’ਤਿ ਖੋ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਨਨ੍ਦਮਾਤਾਯ ਉਪਾਸਿਕਾਯ ਪਟਿਸ੍ਸੁਤ੍ਵਾ ਆਰਾਮਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਕਾਲਂ ਆਰੋਚੇਸਿ – ‘‘ਕਾਲੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਯ੍ਯਾਯ ਨਨ੍ਦਮਾਤੁਯਾ ਨਿਵੇਸਨੇ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ ਭਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਪ੍ਪਮੁਖੋ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਸਮਯਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਯੇਨ ਨਨ੍ਦਮਾਤਾਯ ਉਪਾਸਿਕਾਯ ਨਿਵੇਸਨਂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੇ ਆਸਨੇ ਨਿਸੀਦਿ. ਅਥ ਖੋ ਨਨ੍ਦਮਾਤਾ ਉਪਾਸਿਕਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਪ੍ਪਮੁਖਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਪਣੀਤੇਨ ਖਾਦਨੀਯੇਨ ਭੋਜਨੀਯੇਨ ਸਹਤ੍ਥਾ ਸਨ੍ਤਪ੍ਪੇਸਿ ਸਮ੍ਪਵਾਰੇਸਿ.

ਅਥ ਖੋ ਨਨ੍ਦਮਾਤਾ ਉਪਾਸਿਕਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਂ ਭੁਤ੍ਤਾਵਿਂ ਓਨੀਤਪਤ੍ਤਪਾਣਿਂ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਖੋ ਨਨ੍ਦਮਾਤਰਂ ਉਪਾਸਿਕਂ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕੋ ਪਨ ਤੇ, ਨਨ੍ਦਮਾਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਅਬ੍ਭਾਗਮਨਂ ਆਰੋਚੇਸੀ’’ਤਿ?

‘‘ਇਧਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਪਚ੍ਚੂਸਸਮਯਂ ਪਚ੍ਚੁਟ੍ਠਾਯ ਪਾਰਾਯਨਂ ਸਰੇਨ ਭਾਸਿਤ੍ਵਾ ਤੁਣ੍ਹੀ ਅਹੋਸਿਂ. ਅਥ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਵੇਸ੍ਸਵਣੋ ਮਹਾਰਾਜਾ ਮਮ ਕਥਾਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਅਬ੍ਭਾਨੁਮੋਦਿ – ‘ਸਾਧੁ, ਭਗਿਨਿ, ਸਾਧੁ, ਭਗਿਨੀ’ਤਿ! ‘ਕੋ ਪਨੇਸੋ, ਭਦ੍ਰਮੁਖਾ’ਤਿ? ‘ਅਹਂ ਤੇ, ਭਗਿਨਿ, ਭਾਤਾ ਵੇਸ੍ਸਵਣੋ, ਮਹਾਰਾਜਾ’ਤਿ. ‘ਸਾਧੁ, ਭਦ੍ਰਮੁਖ, ਤੇਨ ਹਿ ਯੋ ਮੇ ਅਯਂ ਧਮ੍ਮਪਰਿਯਾਯੋ ਭਣਿਤੋ ਇਦਂ ਤੇ ਹੋਤੁ ਆਤਿਥੇਯ੍ਯ’ਨ੍ਤਿ. ‘ਸਾਧੁ, ਭਗਿਨਿ, ਏਤਞ੍ਚੇਵ ਮੇ ਹੋਤੁ ਆਤਿਥੇਯ੍ਯਂ. ਸ੍ਵੇਵ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਪ੍ਪਮੁਖੋ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ ਅਕਤਪਾਤਰਾਸੋ ਵੇਲ਼ੁਕਣ੍ਡਕਂ ਆਗਮਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਞ੍ਚ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਪਰਿਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਮਮ ਦਕ੍ਖਿਣਂ ਆਦਿਸੇਯ੍ਯਾਸਿ. ਏਤਞ੍ਚੇਵ [ਏਤਞ੍ਚ (ਸੀ.), ਏਵਞ੍ਚ (ਸ੍ਯਾ.)] ਮੇ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਆਤਿਥੇਯ੍ਯ’ਨ੍ਤਿ. ਯਦਿਦਂ [ਯਮਿਦਂ (ਮ. ਨਿ. ੧.੩੬੩)], ਭਨ੍ਤੇ, ਦਾਨੇ [ਪੁਞ੍ਞਂ ਹਿ ਤਂ (ਸੀ.), ਪੁਞ੍ਞਂ ਪੁਞ੍ਞਮਹਿਤਂ (ਸ੍ਯਾ.), ਪੁਞ੍ਞਂ ਵਾ ਪੁਞ੍ਞਮਹਂ ਵਾ (ਪੀ.), ਪੁਞ੍ਞਂ ਵਾ ਪੁਞ੍ਞਮਹੀ ਵਾ (ਕ.)] ਪੁਞ੍ਞਞ੍ਚ ਪੁਞ੍ਞਮਹੀ ਚ ਤਂ [ਪੁਞ੍ਞਂ ਹਿ ਤਂ (ਸੀ.), ਪੁਞ੍ਞਂ ਪੁਞ੍ਞਮਹਿਤਂ (ਸ੍ਯਾ.), ਪੁਞ੍ਞਂ ਵਾ ਪੁਞ੍ਞਮਹਂ ਵਾ (ਪੀ.), ਪੁਞ੍ਞਂ ਵਾ ਪੁਞ੍ਞਮਹੀ ਵਾ (ਕ.)] ਵੇਸ੍ਸਵਣਸ੍ਸ ਮਹਾਰਾਜਸ੍ਸ ਸੁਖਾਯ ਹੋਤੂ’’ਤਿ.

‘‘ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ, ਨਨ੍ਦਮਾਤੇ, ਅਬ੍ਭੁਤਂ, ਨਨ੍ਦਮਾਤੇ! ਯਤ੍ਰ ਹਿ ਨਾਮ ਵੇਸ੍ਸਵਣੇਨ ਮਹਾਰਾਜੇਨ ਏਵਂਮਹਿਦ੍ਧਿਕੇਨ ਏਵਂਮਹੇਸਕ੍ਖੇਨ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤੇਨ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਸਲ੍ਲਪਿਸ੍ਸਸੀ’’ਤਿ.

‘‘ਨ ਖੋ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਏਸੇਵ ਅਚ੍ਛਰਿਯੋ ਅਬ੍ਭੁਤੋ ਧਮ੍ਮੋ. ਅਤ੍ਥਿ ਮੇ ਅਞ੍ਞੋਪਿ ਅਚ੍ਛਰਿਯੋ ਅਬ੍ਭੁਤੋ ਧਮ੍ਮੋ. ਇਧ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਨਨ੍ਦੋ ਨਾਮ ਏਕਪੁਤ੍ਤਕੋ ਪਿਯੋ ਮਨਾਪੋ. ਤਂ ਰਾਜਾਨੋ ਕਿਸ੍ਮਿਞ੍ਚਿਦੇਵ ਪਕਰਣੇ ਓਕਸ੍ਸ ਪਸਯ੍ਹ ਜੀਵਿਤਾ ਵੋਰੋਪੇਸੁਂ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਖੋ ਪਨਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਦਾਰਕੇ ਗਹਿਤੇ ਵਾ ਗਯ੍ਹਮਾਨੇ ਵਾ ਵਧੇ ਵਾ ਵਜ੍ਝਮਾਨੇ ਵਾ ਹਤੇ ਵਾ ਹਞ੍ਞਮਾਨੇ ਵਾ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ, ਨਨ੍ਦਮਾਤੇ, ਅਬ੍ਭੁਤਂ ਨਨ੍ਦਮਾਤੇ! ਯਤ੍ਰ ਹਿ ਨਾਮ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਮ੍ਪਿ [ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ (ਸ੍ਯਾ.)] ਪਰਿਸੋਧੇਸ੍ਸਸੀ’’ਤਿ.

‘‘ਨ ਖੋ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਏਸੇਵ ਅਚ੍ਛਰਿਯੋ ਅਬ੍ਭੁਤੋ ਧਮ੍ਮੋ. ਅਤ੍ਥਿ ਮੇ ਅਞ੍ਞੋਪਿ ਅਚ੍ਛਰਿਯੋ ਅਬ੍ਭੁਤੋ ਧਮ੍ਮੋ. ਇਧ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਾਮਿਕੋ ਕਾਲਙ੍ਕਤੋ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਯਕ੍ਖਯੋਨਿਂ ਉਪਪਨ੍ਨੋ. ਸੋ ਮੇ ਤੇਨੇਵ ਪੁਰਿਮੇਨ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇਨ ਉਦ੍ਦਸ੍ਸੇਸਿ. ਨ ਖੋ ਪਨਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਭਿਜਾਨਾਮਿ ਤਤੋਨਿਦਾਨਂ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ, ਨਨ੍ਦਮਾਤੇ, ਅਬ੍ਭੁਤਂ, ਨਨ੍ਦਮਾਤੇ! ਯਤ੍ਰ ਹਿ ਨਾਮ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਮ੍ਪਿ ਪਰਿਸੋਧੇਸ੍ਸਸੀ’’ਤਿ.

‘‘ਨ ਖੋ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਏਸੇਵ ਅਚ੍ਛਰਿਯੋ ਅਬ੍ਭੁਤੋ ਧਮ੍ਮੋ. ਅਤ੍ਥਿ ਮੇ ਅਞ੍ਞੋਪਿ ਅਚ੍ਛਰਿਯੋ ਅਬ੍ਭੁਤੋ ਧਮ੍ਮੋ. ਯਤੋਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਾਮਿਕਸ੍ਸ ਦਹਰਸ੍ਸੇਵ ਦਹਰਾ ਆਨੀਤਾ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ ਸਾਮਿਕਂ ਮਨਸਾਪਿ ਅਤਿਚਰਿਤਾ [ਅਤਿਚਰਿਤੁਂ (ਸ੍ਯਾ.), ਅਤਿਚਾਰਿਤ੍ਤਂ (ਕ.)], ਕੁਤੋ ਪਨ ਕਾਯੇਨਾ’’ਤਿ! ‘‘ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ, ਨਨ੍ਦਮਾਤੇ, ਅਬ੍ਭੁਤਂ, ਨਨ੍ਦਮਾਤੇ! ਯਤ੍ਰ ਹਿ ਨਾਮ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਮ੍ਪਿ ਪਰਿਸੋਧੇਸ੍ਸਸੀ’’ਤਿ.

‘‘ਨ ਖੋ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਏਸੇਵ ਅਚ੍ਛਰਿਯੋ ਅਬ੍ਭੁਤੋ ਧਮ੍ਮੋ. ਅਤ੍ਥਿ ਮੇ ਅਞ੍ਞੋਪਿ ਅਚ੍ਛਰਿਯੋ ਅਬ੍ਭੁਤੋ ਧਮ੍ਮੋ. ਯਦਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਉਪਾਸਿਕਾ ਪਟਿਦੇਸਿਤਾ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਸਞ੍ਚਿਚ੍ਚ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਿਤਾ’’ਤਿ. ‘‘ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ, ਨਨ੍ਦਮਾਤੇ, ਅਬ੍ਭੁਤਂ, ਨਨ੍ਦਮਾਤੇ’’ਤਿ!

‘‘ਨ ਖੋ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਏਸੇਵ ਅਚ੍ਛਰਿਯੋ ਅਬ੍ਭੁਤੋ ਧਮ੍ਮੋ. ਅਤ੍ਥਿ ਮੇ ਅਞ੍ਞੋਪਿ ਅਚ੍ਛਰਿਯੋ ਅਬ੍ਭੁਤੋ ਧਮ੍ਮੋ. ਇਧਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਯਾਵਦੇਵ [ਯਾਵਦੇਵ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.) ਸਂ. ਨਿ. ੨.੧੫੨ ਪਾਲ਼ਿ ਚ ਅਟ੍ਠਕਥਾਟੀਕਾ ਚ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਾ] ਆਕਙ੍ਖਾਮਿ ਵਿਵਿਚ੍ਚੇਵ ਕਾਮੇਹਿ ਵਿਵਿਚ੍ਚ ਅਕੁਸਲੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਵਿਤਕ੍ਕਂ ਸਵਿਚਾਰਂ ਵਿਵੇਕਜਂ ਪੀਤਿਸੁਖਂ ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਾਮਿ. ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਾਨਂ ਵੂਪਸਮਾ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਸਮ੍ਪਸਾਦਨਂ ਚੇਤਸੋ ਏਕੋਦਿਭਾਵਂ ਅਵਿਤਕ੍ਕਂ ਅਵਿਚਾਰਂ ਵਿਵੇਕਜਂ ਪੀਤਿਸੁਖਂ ਦੁਤਿਯਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਾਮਿ. ਪੀਤਿਯਾ ਚ ਵਿਰਾਗਾ ਉਪੇਕ੍ਖਿਕਾ ਚ ਵਿਹਰਾਮਿ ਸਤਾ ਚ ਸਮ੍ਪਜਾਨਾ ਸੁਖਞ੍ਚ ਕਾਯੇ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਮਿ, ਯਂ ਤਂ ਅਰਿਯਾ ਆਚਿਕ੍ਖਨ੍ਤਿ – ‘ਉਪੇਕ੍ਖਕੋ ਸਤਿਮਾ ਸੁਖਵਿਹਾਰੀ’ਤਿ ਤਤਿਯਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਾਮਿ. ਸੁਖਸ੍ਸ ਚ ਪਹਾਨਾ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਚ ਪਹਾਨਾ ਪੁਬ੍ਬੇਵ ਸੋਮਨਸ੍ਸਦੋਮਨਸ੍ਸਾਨਂ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਤਿਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ, ਨਨ੍ਦਮਾਤੇ, ਅਬ੍ਭੁਤਂ, ਨਨ੍ਦਮਾਤੇ’’ਤਿ!

‘‘ਨ ਖੋ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਏਸੇਵ ਅਚ੍ਛਰਿਯੋ ਅਬ੍ਭੁਤੋ ਧਮ੍ਮੋ. ਅਤ੍ਥਿ ਮੇ ਅਞ੍ਞੋਪਿ ਅਚ੍ਛਰਿਯੋ ਅਬ੍ਭੁਤੋ ਧਮ੍ਮੋ. ਯਾਨਿਮਾਨਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤਾ ਦੇਸਿਤਾਨਿ ਪਞ੍ਚੋਰਮ੍ਭਾਗਿਯਾਨਿ ਸਂਯੋਜਨਾਨਿ ਨਾਹਂ ਤੇਸਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਤ੍ਤਨਿ ਅਪ੍ਪਹੀਨਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ, ਨਨ੍ਦਮਾਤੇ, ਅਬ੍ਭੁਤਂ, ਨਨ੍ਦਮਾਤੇ’’ਤਿ!

ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਨਨ੍ਦਮਾਤਰਂ ਉਪਾਸਿਕਂ ਧਮ੍ਮਿਯਾ ਕਥਾਯ ਸਨ੍ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਸਮਾਦਪੇਤ੍ਵਾ ਸਮੁਤ੍ਤੇਜੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਪਹਂਸੇਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਪਕ੍ਕਾਮੀਤਿ. ਦਸਮਂ.

ਮਹਾਯਞ੍ਞਵਗ੍ਗੋ ਪਞ੍ਚਮੋ.