੮. ਅਲਬ੍ਭਨੀਯਠਾਨਸੁਤ੍ਤਂ

੪੮. ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਲਬ੍ਭਨੀਯਾਨਿ ਠਾਨਾਨਿ ਸਮਣੇਨ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਨ ਵਾ ਦੇਵੇਨ ਵਾ ਮਾਰੇਨ ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨਾ ਵਾ ਕੇਨਚਿ ਵਾ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ. ਕਤਮਾਨਿ ਪਞ੍ਚ? ‘ਜਰਾਧਮ੍ਮਂ ਮਾ ਜੀਰੀ’ਤਿ ਅਲਬ੍ਭਨੀਯਂ ਠਾਨਂ ਸਮਣੇਨ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਨ ਵਾ ਦੇਵੇਨ ਵਾ ਮਾਰੇਨ ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨਾ ਵਾ ਕੇਨਚਿ ਵਾ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ. ‘ਬ੍ਯਾਧਿਧਮ੍ਮਂ ਮਾ ਬ੍ਯਾਧੀਯੀ’ਤਿ [ਵ੍ਯਾਧਿਧਮ੍ਮਂ ‘‘ਮਾ ਵ੍ਯਾਧੀਯੀ’’ਤਿ (ਸੀ. ਪੀ.)] …ਪੇ… ‘ਮਰਣਧਮ੍ਮਂ ਮਾ ਮੀਯੀ’ਤਿ… ‘ਖਯਧਮ੍ਮਂ ਮਾ ਖੀਯੀ’ਤਿ… ‘ਨਸ੍ਸਨਧਮ੍ਮਂ ਮਾ ਨਸ੍ਸੀ’ਤਿ ਅਲਬ੍ਭਨੀਯਂ ਠਾਨਂ ਸਮਣੇਨ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਨ ਵਾ ਦੇਵੇਨ ਵਾ ਮਾਰੇਨ ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨਾ ਵਾ ਕੇਨਚਿ ਵਾ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ.

‘‘ਅਸ੍ਸੁਤਵਤੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਸ੍ਸ ਜਰਾਧਮ੍ਮਂ ਜੀਰਤਿ. ਸੋ ਜਰਾਧਮ੍ਮੇ ਜਿਣ੍ਣੇ ਨ ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤਿ – ‘ਨ ਖੋ ਮਯ੍ਹੇਵੇਕਸ੍ਸ [ਮਯ੍ਹਮੇਵੇਕਸ੍ਸ (ਸੀ.)] ਜਰਾਧਮ੍ਮਂ ਜੀਰਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਯਾਵਤਾ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਆਗਤਿ ਗਤਿ ਚੁਤਿ ਉਪਪਤ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਜਰਾਧਮ੍ਮਂ ਜੀਰਤਿ. ਅਹਞ੍ਚੇਵ [ਅਹਞ੍ਚੇ (?)] ਖੋ ਪਨ ਜਰਾਧਮ੍ਮੇ ਜਿਣ੍ਣੇ ਸੋਚੇਯ੍ਯਂ ਕਿਲਮੇਯ੍ਯਂ ਪਰਿਦੇਵੇਯ੍ਯਂ, ਉਰਤ੍ਤਾਲ਼ਿਂ ਕਨ੍ਦੇਯ੍ਯਂ, ਸਮ੍ਮੋਹਂ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਂ, ਭਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਮੇ ਨਚ੍ਛਾਦੇਯ੍ਯ, ਕਾਯੇਪਿ ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣਿਯਂ ਓਕ੍ਕਮੇਯ੍ਯ, ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾਪਿ ਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯੁਂ [ਕਮ੍ਮਨ੍ਤੋਪਿ ਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ (ਕ.)], ਅਮਿਤ੍ਤਾਪਿ ਅਤ੍ਤਮਨਾ ਅਸ੍ਸੁ, ਮਿਤ੍ਤਾਪਿ ਦੁਮ੍ਮਨਾ ਅਸ੍ਸੂ’ਤਿ. ਸੋ ਜਰਾਧਮ੍ਮੇ ਜਿਣ੍ਣੇ ਸੋਚਤਿ ਕਿਲਮਤਿ ਪਰਿਦੇਵਤਿ, ਉਰਤ੍ਤਾਲ਼ਿਂ ਕਨ੍ਦਤਿ, ਸਮ੍ਮੋਹਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ – ‘ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਵਿਦ੍ਧੋ ਸਵਿਸੇਨ ਸੋਕਸਲ੍ਲੇਨ ਅਤ੍ਤਾਨਂਯੇਵ ਪਰਿਤਾਪੇਤਿ’’’.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸ੍ਸੁਤਵਤੋ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਸ੍ਸ ਬ੍ਯਾਧਿਧਮ੍ਮਂ ਬ੍ਯਾਧੀਯਤਿ…ਪੇ… ਮਰਣਧਮ੍ਮਂ ਮੀਯਤਿ… ਖਯਧਮ੍ਮਂ ਖੀਯਤਿ… ਨਸ੍ਸਨਧਮ੍ਮਂ ਨਸ੍ਸਤਿ. ਸੋ ਨਸ੍ਸਨਧਮ੍ਮੇ ਨਟ੍ਠੇ ਨ ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤਿ – ‘ਨ ਖੋ ਮਯ੍ਹੇਵੇਕਸ੍ਸ ਨਸ੍ਸਨਧਮ੍ਮਂ ਨਸ੍ਸਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਯਾਵਤਾ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਆਗਤਿ ਗਤਿ ਚੁਤਿ ਉਪਪਤ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਨਸ੍ਸਨਧਮ੍ਮਂ ਨਸ੍ਸਤਿ. ਅਹਞ੍ਚੇਵ ਖੋ ਪਨ ਨਸ੍ਸਨਧਮ੍ਮੇ ਨਟ੍ਠੇ ਸੋਚੇਯ੍ਯਂ ਕਿਲਮੇਯ੍ਯਂ ਪਰਿਦੇਵੇਯ੍ਯਂ, ਉਰਤ੍ਤਾਲ਼ਿਂ ਕਨ੍ਦੇਯ੍ਯਂ, ਸਮ੍ਮੋਹਂ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਂ, ਭਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਮੇ ਨਚ੍ਛਾਦੇਯ੍ਯ, ਕਾਯੇਪਿ ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣਿਯਂ ਓਕ੍ਕਮੇਯ੍ਯ, ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾਪਿ ਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯੁਂ, ਅਮਿਤ੍ਤਾਪਿ ਅਤ੍ਤਮਨਾ ਅਸ੍ਸੁ, ਮਿਤ੍ਤਾਪਿ ਦੁਮ੍ਮਨਾ ਅਸ੍ਸੂ’ਤਿ. ਸੋ ਨਸ੍ਸਨਧਮ੍ਮੇ ਨਟ੍ਠੇ ਸੋਚਤਿ ਕਿਲਮਤਿ ਪਰਿਦੇਵਤਿ, ਉਰਤ੍ਤਾਲ਼ਿਂ ਕਨ੍ਦਤਿ, ਸਮ੍ਮੋਹਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ – ‘ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਵਿਦ੍ਧੋ ਸਵਿਸੇਨ ਸੋਕਸਲ੍ਲੇਨ ਅਤ੍ਤਾਨਂਯੇਵ ਪਰਿਤਾਪੇਤਿ’’’.

‘‘ਸੁਤਵਤੋ ਚ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਿਯਸਾਵਕਸ੍ਸ ਜਰਾਧਮ੍ਮਂ ਜੀਰਤਿ. ਸੋ ਜਰਾਧਮ੍ਮੇ ਜਿਣ੍ਣੇ ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤਿ – ‘ਨ ਖੋ ਮਯ੍ਹੇਵੇਕਸ੍ਸ ਜਰਾਧਮ੍ਮਂ ਜੀਰਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਯਾਵਤਾ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਆਗਤਿ ਗਤਿ ਚੁਤਿ ਉਪਪਤ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਜਰਾਧਮ੍ਮਂ ਜੀਰਤਿ. ਅਹਞ੍ਚੇਵ ਖੋ ਪਨ ਜਰਾਧਮ੍ਮੇ ਜਿਣ੍ਣੇ ਸੋਚੇਯ੍ਯਂ ਕਿਲਮੇਯ੍ਯਂ ਪਰਿਦੇਵੇਯ੍ਯਂ, ਉਰਤ੍ਤਾਲ਼ਿਂ ਕਨ੍ਦੇਯ੍ਯਂ, ਸਮ੍ਮੋਹਂ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਂ, ਭਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਮੇ ਨਚ੍ਛਾਦੇਯ੍ਯ, ਕਾਯੇਪਿ ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣਿਯਂ ਓਕ੍ਕਮੇਯ੍ਯ, ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾਪਿ ਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯੁਂ, ਅਮਿਤ੍ਤਾਪਿ ਅਤ੍ਤਮਨਾ ਅਸ੍ਸੁ, ਮਿਤ੍ਤਾਪਿ ਦੁਮ੍ਮਨਾ ਅਸ੍ਸੂ’ਤਿ. ਸੋ ਜਰਾਧਮ੍ਮੇ ਜਿਣ੍ਣੇ ਨ ਸੋਚਤਿ ਨ ਕਿਲਮਤਿ ਨ ਪਰਿਦੇਵਤਿ, ਨ ਉਰਤ੍ਤਾਲ਼ਿਂ ਕਨ੍ਦਤਿ, ਨ ਸਮ੍ਮੋਹਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ – ‘ਸੁਤਵਾ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਅਬ੍ਬੁਹਿ [ਅਬ੍ਬਹਿ (ਸੀ.)] ਸਵਿਸਂ ਸੋਕਸਲ੍ਲਂ, ਯੇਨ ਵਿਦ੍ਧੋ ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਅਤ੍ਤਾਨਂਯੇਵ ਪਰਿਤਾਪੇਤਿ. ਅਸੋਕੋ ਵਿਸਲ੍ਲੋ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਅਤ੍ਤਾਨਂਯੇਵ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਪੇਤਿ’’’.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੁਤਵਤੋ ਅਰਿਯਸਾਵਕਸ੍ਸ ਬ੍ਯਾਧਿਧਮ੍ਮਂ ਬ੍ਯਾਧੀਯਤਿ…ਪੇ… ਮਰਣਧਮ੍ਮਂ ਮੀਯਤਿ… ਖਯਧਮ੍ਮਂ ਖੀਯਤਿ… ਨਸ੍ਸਨਧਮ੍ਮਂ ਨਸ੍ਸਤਿ. ਸੋ ਨਸ੍ਸਨਧਮ੍ਮੇ ਨਟ੍ਠੇ ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤਿ – ‘ਨ ਖੋ ਮਯ੍ਹੇਵੇਕਸ੍ਸ ਨਸ੍ਸਨਧਮ੍ਮਂ ਨਸ੍ਸਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਯਾਵਤਾ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਆਗਤਿ ਗਤਿ ਚੁਤਿ ਉਪਪਤ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਨਸ੍ਸਨਧਮ੍ਮਂ ਨਸ੍ਸਤਿ. ਅਹਞ੍ਚੇਵ ਖੋ ਪਨ ਨਸ੍ਸਨਧਮ੍ਮੇ ਨਟ੍ਠੇ ਸੋਚੇਯ੍ਯਂ ਕਿਲਮੇਯ੍ਯਂ ਪਰਿਦੇਵੇਯ੍ਯਂ, ਉਰਤ੍ਤਾਲ਼ਿਂ ਕਨ੍ਦੇਯ੍ਯਂ, ਸਮ੍ਮੋਹਂ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਂ, ਭਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਮੇ ਨਚ੍ਛਾਦੇਯ੍ਯ, ਕਾਯੇਪਿ ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣਿਯਂ ਓਕ੍ਕਮੇਯ੍ਯ, ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾਪਿ ਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯੁਂ, ਅਮਿਤ੍ਤਾਪਿ ਅਤ੍ਤਮਨਾ ਅਸ੍ਸੁ, ਮਿਤ੍ਤਾਪਿ ਦੁਮ੍ਮਨਾ ਅਸ੍ਸੂ’ਤਿ. ਸੋ ਨਸ੍ਸਨਧਮ੍ਮੇ ਨਟ੍ਠੇ ਨ ਸੋਚਤਿ ਨ ਕਿਲਮਤਿ ਨ ਪਰਿਦੇਵਤਿ, ਨ ਉਰਤ੍ਤਾਲ਼ਿਂ ਕਨ੍ਦਤਿ, ਨ ਸਮ੍ਮੋਹਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ – ‘ਸੁਤਵਾ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਅਬ੍ਬੁਹਿ ਸਵਿਸਂ ਸੋਕਸਲ੍ਲਂ, ਯੇਨ ਵਿਦ੍ਧੋ ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਅਤ੍ਤਾਨਂਯੇਵ ਪਰਿਤਾਪੇਤਿ. ਅਸੋਕੋ ਵਿਸਲ੍ਲੋ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਅਤ੍ਤਾਨਂਯੇਵ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਪੇਤੀ’’’ਤਿ.

‘‘ਇਮਾਨਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚ ਅਲਬ੍ਭਨੀਯਾਨਿ ਠਾਨਾਨਿ ਸਮਣੇਨ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਨ ਵਾ ਦੇਵੇਨ ਵਾ ਮਾਰੇਨ ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨਾ ਵਾ ਕੇਨਚਿ ਵਾ ਲੋਕਸ੍ਮਿ’’ਨ੍ਤਿ.

[ਜਾ. ੧.੫.੯੬ ਜਾਤਕੇਪਿ] ‘‘ਨ ਸੋਚਨਾਯ ਪਰਿਦੇਵਨਾਯ,

ਅਤ੍ਥੋਧ ਲਬ੍ਭਾ [ਅਤ੍ਥੋ ਇਧ ਲਬ੍ਭਤਿ (ਸ੍ਯਾ.), ਅਤ੍ਥੋ ਇਧ ਲਬ੍ਭਾ (ਪੀ.)] ਅਪਿ ਅਪ੍ਪਕੋਪਿ;

ਸੋਚਨ੍ਤਮੇਨਂ ਦੁਖਿਤਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ,

ਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕਾ ਅਤ੍ਤਮਨਾ ਭਵਨ੍ਤਿ.

‘‘ਯਤੋ ਚ ਖੋ ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਆਪਦਾਸੁ,

ਨ ਵੇਧਤੀ ਅਤ੍ਥਵਿਨਿਚ੍ਛਯਞ੍ਞੂ;

ਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕਾਸ੍ਸ ਦੁਖਿਤਾ ਭਵਨ੍ਤਿ,

ਦਿਸ੍ਵਾ ਮੁਖਂ ਅਵਿਕਾਰਂ ਪੁਰਾਣਂ.

‘‘ਜਪ੍ਪੇਨ ਮਨ੍ਤੇਨ ਸੁਭਾਸਿਤੇਨ,

ਅਨੁਪ੍ਪਦਾਨੇਨ ਪਵੇਣਿਯਾ ਵਾ;

ਯਥਾ ਯਥਾ ਯਤ੍ਥ [ਯਥਾ ਯਥਾ ਯਤ੍ਥ ਯਤ੍ਥ (ਕ.)] ਲਭੇਥ ਅਤ੍ਥਂ,

ਤਥਾ ਤਥਾ ਤਤ੍ਥ ਪਰਕ੍ਕਮੇਯ੍ਯ.

‘‘ਸਚੇ ਪਜਾਨੇਯ੍ਯ ਅਲਬ੍ਭਨੇਯ੍ਯੋ,

ਮਯਾਵ [ਮਯਾ ਵਾ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਅਞ੍ਞੇਨ ਵਾ ਏਸ ਅਤ੍ਥੋ;

ਅਸੋਚਮਾਨੋ ਅਧਿਵਾਸਯੇਯ੍ਯ,

ਕਮ੍ਮਂ ਦਲ਼੍ਹਂ ਕਿਨ੍ਤਿ ਕਰੋਮਿ ਦਾਨੀ’’ਤਿ. ਅਟ੍ਠਮਂ;