੫. ਮੁਣ੍ਡਰਾਜਵਗ੍ਗੋ

੧. ਆਦਿਯਸੁਤ੍ਤਂ

੪੧. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਜੇਤਵਨੇ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ ਆਰਾਮੇ. ਅਥ ਖੋ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕੋ ਗਹਪਤਿ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਖੋ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਂ ਗਹਪਤਿਂ ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਗਹਪਤਿ, ਭੋਗਾਨਂ ਆਦਿਯਾ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਇਧ, ਗਹਪਤਿ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਉਟ੍ਠਾਨਵੀਰਿਯਾਧਿਗਤੇਹਿ ਭੋਗੇਹਿ ਬਾਹਾਬਲਪਰਿਚਿਤੇਹਿ ਸੇਦਾਵਕ੍ਖਿਤ੍ਤੇਹਿ ਧਮ੍ਮਿਕੇਹਿ ਧਮ੍ਮਲਦ੍ਧੇਹਿ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਸੁਖੇਤਿ ਪੀਣੇਤਿ ਸਮ੍ਮਾ ਸੁਖਂ ਪਰਿਹਰਤਿ; ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਸੁਖੇਤਿ ਪੀਣੇਤਿ ਸਮ੍ਮਾ ਸੁਖਂ ਪਰਿਹਰਤਿ; ਪੁਤ੍ਤਦਾਰਦਾਸਕਮ੍ਮਕਰਪੋਰਿਸੇ ਸੁਖੇਤਿ ਪੀਣੇਤਿ ਸਮ੍ਮਾ ਸੁਖਂ ਪਰਿਹਰਤਿ. ਅਯਂ ਪਠਮੋ ਭੋਗਾਨਂ ਆਦਿਯੋ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਗਹਪਤਿ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਉਟ੍ਠਾਨਵੀਰਿਯਾਧਿਗਤੇਹਿ ਭੋਗੇਹਿ ਬਾਹਾਬਲਪਰਿਚਿਤੇਹਿ ਸੇਦਾਵਕ੍ਖਿਤ੍ਤੇਹਿ ਧਮ੍ਮਿਕੇਹਿ ਧਮ੍ਮਲਦ੍ਧੇਹਿ ਮਿਤ੍ਤਾਮਚ੍ਚੇ ਸੁਖੇਤਿ ਪੀਣੇਤਿ ਸਮ੍ਮਾ ਸੁਖਂ ਪਰਿਹਰਤਿ. ਅਯਂ ਦੁਤਿਯੋ ਭੋਗਾਨਂ ਆਦਿਯੋ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਗਹਪਤਿ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਉਟ੍ਠਾਨਵੀਰਿਯਾਧਿਗਤੇਹਿ ਭੋਗੇਹਿ ਬਾਹਾਬਲਪਰਿਚਿਤੇਹਿ ਸੇਦਾਵਕ੍ਖਿਤ੍ਤੇਹਿ ਧਮ੍ਮਿਕੇਹਿ ਧਮ੍ਮਲਦ੍ਧੇਹਿ ਯਾ ਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਆਪਦਾ – ਅਗ੍ਗਿਤੋ ਵਾ ਉਦਕਤੋ ਵਾ ਰਾਜਤੋ ਵਾ ਚੋਰਤੋ ਵਾ ਅਪ੍ਪਿਯਤੋ ਵਾ ਦਾਯਾਦਤੋ [ਅਪ੍ਪਿਯਤੋ ਵਾ ਦਾਯਾਦਤੋ ਵਾ (ਬਹੂਸੁ) ਅ. ਨਿ. ੪.੬੧; ੫.੧੪੮] – ਤਥਾਰੂਪਾਸੁ ਆਪਦਾਸੁ ਭੋਗੇਹਿ ਪਰਿਯੋਧਾਯ ਵਤ੍ਤਤਿ, ਸੋਤ੍ਥਿਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਕਰੋਤਿ. ਅਯਂ ਤਤਿਯੋ ਭੋਗਾਨਂ ਆਦਿਯੋ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਗਹਪਤਿ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਉਟ੍ਠਾਨਵੀਰਿਯਾਧਿਗਤੇਹਿ ਭੋਗੇਹਿ ਬਾਹਾਬਲਪਰਿਚਿਤੇਹਿ ਸੇਦਾਵਕ੍ਖਿਤ੍ਤੇਹਿ ਧਮ੍ਮਿਕੇਹਿ ਧਮ੍ਮਲਦ੍ਧੇਹਿ ਪਞ੍ਚਬਲਿਂ ਕਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ. ਞਾਤਿਬਲਿਂ, ਅਤਿਥਿਬਲਿਂ, ਪੁਬ੍ਬਪੇਤਬਲਿਂ, ਰਾਜਬਲਿਂ, ਦੇਵਤਾਬਲਿਂ – ਅਯਂ ਚਤੁਤ੍ਥੋ ਭੋਗਾਨਂ ਆਦਿਯੋ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਗਹਪਤਿ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਉਟ੍ਠਾਨਵੀਰਿਯਾਧਿਗਤੇਹਿ ਭੋਗੇਹਿ ਬਾਹਾਬਲਪਰਿਚਿਤੇਹਿ ਸੇਦਾਵਕ੍ਖਿਤ੍ਤੇਹਿ ਧਮ੍ਮਿਕੇਹਿ ਧਮ੍ਮਲਦ੍ਧੇਹਿ ਯੇ ਤੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਮਦਪ੍ਪਮਾਦਾ ਪਟਿਵਿਰਤਾ ਖਨ੍ਤਿਸੋਰਚ੍ਚੇ ਨਿਵਿਟ੍ਠਾ ਏਕਮਤ੍ਤਾਨਂ ਦਮੇਨ੍ਤਿ ਏਕਮਤ੍ਤਾਨਂ ਸਮੇਨ੍ਤਿ ਏਕਮਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਪੇਨ੍ਤਿ, ਤਥਾਰੂਪੇਸੁ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਸੁ ਉਦ੍ਧਗ੍ਗਿਕਂ ਦਕ੍ਖਿਣਂ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਤਿ ਸੋਵਗ੍ਗਿਕਂ ਸੁਖਵਿਪਾਕਂ ਸਗ੍ਗਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕਂ. ਅਯਂ ਪਞ੍ਚਮੋ ਭੋਗਾਨਂ ਆਦਿਯੋ. ਇਮੇ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਪਞ੍ਚ ਭੋਗਾਨਂ ਆਦਿਯਾ.

‘‘ਤਸ੍ਸ ਚੇ, ਗਹਪਤਿ, ਅਰਿਯਸਾਵਕਸ੍ਸ ਇਮੇ ਪਞ੍ਚ ਭੋਗਾਨਂ ਆਦਿਯੇ ਆਦਿਯਤੋ ਭੋਗਾ ਪਰਿਕ੍ਖਯਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਯੇ ਵਤ ਭੋਗਾਨਂ ਆਦਿਯਾ ਤੇ ਚਾਹਂ ਆਦਿਯਾਮਿ ਭੋਗਾ ਚ ਮੇ ਪਰਿਕ੍ਖਯਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀ’ਤਿ. ਇਤਿਸ੍ਸ ਹੋਤਿ ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੋ. ਤਸ੍ਸ ਚੇ, ਗਹਪਤਿ, ਅਰਿਯਸਾਵਕਸ੍ਸ ਇਮੇ ਪਞ੍ਚ ਭੋਗਾਨਂ ਆਦਿਯੇ ਆਦਿਯਤੋ ਭੋਗਾ ਅਭਿਵਡ੍ਢਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਯੇ ਵਤ ਭੋਗਾਨਂ ਆਦਿਯਾ ਤੇ ਚਾਹਂ ਆਦਿਯਾਮਿ ਭੋਗਾ ਚ ਮੇ ਅਭਿਵਡ੍ਢਨ੍ਤੀ’ਤਿ. ਇਤਿਸ੍ਸ ਹੋਤਿ [ਇਤਿਸ੍ਸ ਹੋਤਿ ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੋ, (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.)] ਉਭਯੇਨੇਵ ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੋ’’ਤਿ.

‘‘ਭੁਤ੍ਤਾ ਭੋਗਾ ਭਤਾ ਭਚ੍ਚਾ [ਗਤਾ ਤਚ੍ਛਾ (ਕ.)], ਵਿਤਿਣ੍ਣਾ ਆਪਦਾਸੁ ਮੇ;

ਉਦ੍ਧਗ੍ਗਾ ਦਕ੍ਖਿਣਾ ਦਿਨ੍ਨਾ, ਅਥੋ ਪਞ੍ਚਬਲੀਕਤਾ;

ਉਪਟ੍ਠਿਤਾ ਸੀਲਵਨ੍ਤੋ, ਸਞ੍ਞਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਯੋ.

‘‘ਯਦਤ੍ਥਂ ਭੋਗਂ ਇਚ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਘਰਮਾਵਸਂ;

ਸੋ ਮੇ ਅਤ੍ਥੋ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ, ਕਤਂ ਅਨਨੁਤਾਪਿਯਂ.

‘‘ਏਤਂ [ਏਵਂ (ਕ.)] ਅਨੁਸ੍ਸਰਂ ਮਚ੍ਚੋ, ਅਰਿਯਧਮ੍ਮੇ ਠਿਤੋ ਨਰੋ;

ਇਧੇਵ ਨਂ ਪਸਂਸਨ੍ਤਿ, ਪੇਚ੍ਚ ਸਗ੍ਗੇ ਪਮੋਦਤੀ’’ਤਿ [ਪੇਚ੍ਚ ਸਗ੍ਗੇ ਚ ਮੋਦਤੀਤਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.)]. ਪਠਮਂ;

੨. ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਸੁਤ੍ਤਂ

੪੨. ‘‘ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕੁਲੇ ਜਾਯਮਾਨੋ ਬਹੁਨੋ ਜਨਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਾਯ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯ ਹੋਤਿ; ਮਾਤਾਪਿਤੂਨਂ [ਮਾਤਾਪਿਤੁਨ੍ਨਂ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਅਤ੍ਥਾਯ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯ ਹੋਤਿ; ਪੁਤ੍ਤਦਾਰਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਾਯ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯ ਹੋਤਿ; ਦਾਸਕਮ੍ਮਕਰਪੋਰਿਸਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਾਯ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯ ਹੋਤਿ; ਮਿਤ੍ਤਾਮਚ੍ਚਾਨਂ ਅਤ੍ਥਾਯ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯ ਹੋਤਿ; ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਅਤ੍ਥਾਯ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯ ਹੋਤਿ.

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਹਾਮੇਘੋ ਸਬ੍ਬਸਸ੍ਸਾਨਿ ਸਮ੍ਪਾਦੇਨ੍ਤੋ ਬਹੁਨੋ ਜਨਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਾਯ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯ ਹੋਤਿ; ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਕੁਲੇ ਜਾਯਮਾਨੋ ਬਹੁਨੋ ਜਨਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਾਯ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯ ਹੋਤਿ; ਮਾਤਾਪਿਤੂਨਂ ਅਤ੍ਥਾਯ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯ ਹੋਤਿ; ਪੁਤ੍ਤਦਾਰਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਾਯ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯ ਹੋਤਿ; ਦਾਸਕਮ੍ਮਕਰਪੋਰਿਸਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਾਯ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯ ਹੋਤਿ; ਮਿਤ੍ਤਾਮਚ੍ਚਾਨਂ ਅਤ੍ਥਾਯ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯ ਹੋਤਿ; ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਅਤ੍ਥਾਯ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਹਿਤੋ ਬਹੁਨ੍ਨਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜ ਭੋਗੇ, ਤਂ ਦੇਵਤਾ ਰਕ੍ਖਤਿ ਧਮ੍ਮਗੁਤ੍ਤਂ;

ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਂ ਸੀਲਵਤੂਪਪਨ੍ਨਂ, ਧਮ੍ਮੇ ਠਿਤਂ ਨ ਵਿਜਹਤਿ [ਵਿਜਹਾਤਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਕਿਤ੍ਤਿ.

‘‘ਧਮ੍ਮਟ੍ਠਂ ਸੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ, ਸਚ੍ਚਵਾਦਿਂ ਹਿਰੀਮਨਂ;

ਨੇਕ੍ਖਂ ਜਮ੍ਬੋਨਦਸ੍ਸੇਵ, ਕੋ ਤਂ ਨਿਨ੍ਦਿਤੁਮਰਹਤਿ;

ਦੇਵਾਪਿ ਨਂ ਪਸਂਸਨ੍ਤਿ, ਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨਾਪਿ ਪਸਂਸਿਤੋ’’ਤਿ. ਦੁਤਿਯਂ;

੩. ਇਟ੍ਠਸੁਤ੍ਤਂ

੪੩. ਅਥ ਖੋ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕੋ ਗਹਪਤਿ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਖੋ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਂ ਗਹਪਤਿਂ ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਗਹਪਤਿ, ਧਮ੍ਮਾ ਇਟ੍ਠਾ ਕਨ੍ਤਾ ਮਨਾਪਾ ਦੁਲ੍ਲਭਾ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਆਯੁ, ਗਹਪਤਿ, ਇਟ੍ਠੋ ਕਨ੍ਤੋ ਮਨਾਪੋ ਦੁਲ੍ਲਭੋ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ; ਵਣ੍ਣੋ ਇਟ੍ਠੋ ਕਨ੍ਤੋ ਮਨਾਪੋ ਦੁਲ੍ਲਭੋ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ; ਸੁਖਂ ਇਟ੍ਠਂ ਕਨ੍ਤਂ ਮਨਾਪਂ ਦੁਲ੍ਲਭਂ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ; ਯਸੋ ਇਟ੍ਠੋ ਕਨ੍ਤੋ ਮਨਾਪੋ ਦੁਲ੍ਲਭੋ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ; ਸਗ੍ਗਾ ਇਟ੍ਠਾ ਕਨ੍ਤਾ ਮਨਾਪਾ ਦੁਲ੍ਲਭਾ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ. ਇਮੇ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਪਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਾ ਇਟ੍ਠਾ ਕਨ੍ਤਾ ਮਨਾਪਾ ਦੁਲ੍ਲਭਾ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ.

‘‘ਇਮੇਸਂ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਇਟ੍ਠਾਨਂ ਕਨ੍ਤਾਨਂ ਮਨਾਪਾਨਂ ਦੁਲ੍ਲਭਾਨਂ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ ਨ ਆਯਾਚਨਹੇਤੁ ਵਾ ਪਤ੍ਥਨਾਹੇਤੁ ਵਾ [ਨ ਪਤ੍ਥਨਾਹੇਤੁ ਵਾ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਪਟਿਲਾਭਂ ਵਦਾਮਿ. ਇਮੇਸਂ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਇਟ੍ਠਾਨਂ ਕਨ੍ਤਾਨਂ ਮਨਾਪਾਨਂ ਦੁਲ੍ਲਭਾਨਂ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ ਆਯਾਚਨਹੇਤੁ ਵਾ ਪਤ੍ਥਨਾਹੇਤੁ ਵਾ ਪਟਿਲਾਭੋ ਅਭਵਿਸ੍ਸ, ਕੋ ਇਧ ਕੇਨ ਹਾਯੇਥ?

‘‘ਨ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਅਰਹਤਿ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਆਯੁਕਾਮੋ ਆਯੁਂ ਆਯਾਚਿਤੁਂ ਵਾ ਅਭਿਨਨ੍ਦਿਤੁਂ ਵਾ ਆਯੁਸ੍ਸ ਵਾਪਿ ਹੇਤੁ. ਆਯੁਕਾਮੇਨ, ਗਹਪਤਿ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੇਨ ਆਯੁਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕਾ ਪਟਿਪਦਾ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਾ. ਆਯੁਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕਾ ਹਿਸ੍ਸ ਪਟਿਪਦਾ ਪਟਿਪਨ੍ਨਾ ਆਯੁਪਟਿਲਾਭਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ. ਸੋ ਲਾਭੀ ਹੋਤਿ ਆਯੁਸ੍ਸ ਦਿਬ੍ਬਸ੍ਸ ਵਾ ਮਾਨੁਸਸ੍ਸ ਵਾ.

‘‘ਨ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਅਰਹਤਿ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਵਣ੍ਣਕਾਮੋ ਵਣ੍ਣਂ ਆਯਾਚਿਤੁਂ ਵਾ ਅਭਿਨਨ੍ਦਿਤੁਂ ਵਾ ਵਣ੍ਣਸ੍ਸ ਵਾਪਿ ਹੇਤੁ. ਵਣ੍ਣਕਾਮੇਨ, ਗਹਪਤਿ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੇਨ ਵਣ੍ਣਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕਾ ਪਟਿਪਦਾ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਾ. ਵਣ੍ਣਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕਾ ਹਿਸ੍ਸ ਪਟਿਪਦਾ ਪਟਿਪਨ੍ਨਾ ਵਣ੍ਣਪਟਿਲਾਭਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ. ਸੋ ਲਾਭੀ ਹੋਤਿ ਵਣ੍ਣਸ੍ਸ ਦਿਬ੍ਬਸ੍ਸ ਵਾ ਮਾਨੁਸਸ੍ਸ ਵਾ.

‘‘ਨ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਅਰਹਤਿ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਸੁਖਕਾਮੋ ਸੁਖਂ ਆਯਾਚਿਤੁਂ ਵਾ ਅਭਿਨਨ੍ਦਿਤੁਂ ਵਾ ਸੁਖਸ੍ਸ ਵਾਪਿ ਹੇਤੁ. ਸੁਖਕਾਮੇਨ, ਗਹਪਤਿ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੇਨ ਸੁਖਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕਾ ਪਟਿਪਦਾ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਾ. ਸੁਖਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕਾ ਹਿਸ੍ਸ ਪਟਿਪਦਾ ਪਟਿਪਨ੍ਨਾ ਸੁਖਪਟਿਲਾਭਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ. ਸੋ ਲਾਭੀ ਹੋਤਿ ਸੁਖਸ੍ਸ ਦਿਬ੍ਬਸ੍ਸ ਵਾ ਮਾਨੁਸਸ੍ਸ ਵਾ.

‘‘ਨ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਅਰਹਤਿ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਯਸਕਾਮੋ ਯਸਂ ਆਯਾਚਿਤੁਂ ਵਾ ਅਭਿਨਨ੍ਦਿਤੁਂ ਵਾ ਯਸਸ੍ਸ ਵਾਪਿ ਹੇਤੁ. ਯਸਕਾਮੇਨ, ਗਹਪਤਿ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੇਨ ਯਸਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕਾ ਪਟਿਪਦਾ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਾ. ਯਸਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕਾ ਹਿਸ੍ਸ ਪਟਿਪਦਾ ਪਟਿਪਨ੍ਨਾ ਯਸਪਟਿਲਾਭਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ. ਸੋ ਲਾਭੀ ਹੋਤਿ ਯਸਸ੍ਸ ਦਿਬ੍ਬਸ੍ਸ ਵਾ ਮਾਨੁਸਸ੍ਸ ਵਾ.

‘‘ਨ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਅਰਹਤਿ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਸਗ੍ਗਕਾਮੋ ਸਗ੍ਗਂ ਆਯਾਚਿਤੁਂ ਵਾ ਅਭਿਨਨ੍ਦਿਤੁਂ ਵਾ ਸਗ੍ਗਾਨਂ ਵਾਪਿ ਹੇਤੁ. ਸਗ੍ਗਕਾਮੇਨ, ਗਹਪਤਿ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੇਨ ਸਗ੍ਗਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕਾ ਪਟਿਪਦਾ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਾ. ਸਗ੍ਗਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕਾ ਹਿਸ੍ਸ ਪਟਿਪਦਾ ਪਟਿਪਨ੍ਨਾ ਸਗ੍ਗਪਟਿਲਾਭਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ. ਸੋ ਲਾਭੀ ਹੋਤਿ ਸਗ੍ਗਾਨ’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਆਯੁਂ ਵਣ੍ਣਂ ਯਸਂ ਕਿਤ੍ਤਿਂ, ਸਗ੍ਗਂ ਉਚ੍ਚਾਕੁਲੀਨਤਂ;

ਰਤਿਯੋ ਪਤ੍ਥਯਾਨੇਨ [ਪਤ੍ਥਯਮਾਨੇਨ (ਕ.)], ਉਲ਼ਾਰਾ ਅਪਰਾਪਰਾ.

‘‘ਅਪ੍ਪਮਾਦਂ ਪਸਂਸਨ੍ਤਿ, ਪੁਞ੍ਞਕਿਰਿਯਾਸੁ ਪਣ੍ਡਿਤਾ;

‘‘ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤੋ ਉਭੋ ਅਤ੍ਥੇ, ਅਧਿਗਣ੍ਹਾਤਿ ਪਣ੍ਡਿਤੋ.

‘‘ਦਿਟ੍ਠੇ ਧਮ੍ਮੇ ਚ [ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ (ਸੀ.)] ਯੋ ਅਤ੍ਥੋ, ਯੋ ਚਤ੍ਥੋ ਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕੋ;

ਅਤ੍ਥਾਭਿਸਮਯਾ ਧੀਰੋ, ਪਣ੍ਡਿਤੋਤਿ ਪਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ. ਤਤਿਯਂ;

੪. ਮਨਾਪਦਾਯੀਸੁਤ੍ਤਂ

੪੪. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਵੇਸਾਲਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਮਹਾਵਨੇ ਕੂਟਾਗਾਰਸਾਲਾਯਂ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਸਮਯਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਯੇਨ ਉਗ੍ਗਸ੍ਸ ਗਹਪਤਿਨੋ ਵੇਸਾਲਿਕਸ੍ਸ ਨਿਵੇਸਨਂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੇ ਆਸਨੇ ਨਿਸੀਦਿ. ਅਥ ਖੋ ਉਗ੍ਗੋ ਗਹਪਤਿ ਵੇਸਾਲਿਕੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਉਗ੍ਗੋ ਗਹਪਤਿ ਵੇਸਾਲਿਕੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਮੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤੋ ਸੁਤਂ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ – ‘ਮਨਾਪਦਾਯੀ ਲਭਤੇ ਮਨਾਪ’ਨ੍ਤਿ. ਮਨਾਪਂ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਾਲਪੁਪ੍ਫਕਂ [ਸਾਲਿਪੁਪ੍ਫਕਂ (ਕ.)] ਖਾਦਨੀਯਂ; ਤਂ ਮੇ ਭਗਵਾ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੁ ਅਨੁਕਮ੍ਪਂ ਉਪਾਦਾਯਾ’’ਤਿ. ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਸਿ ਭਗਵਾ ਅਨੁਕਮ੍ਪਂ ਉਪਾਦਾਯ.

‘‘ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਮੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤੋ ਸੁਤਂ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ – ‘ਮਨਾਪਦਾਯੀ ਲਭਤੇ ਮਨਾਪ’ਨ੍ਤਿ. ਮਨਾਪਂ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਕੋਲਕਂ ਸੂਕਰਮਂਸਂ [ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸੂਕਰਮਂਸਂ (ਸੀ.), ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਵਰਸੂਕਰਮਂਸਂ (ਸ੍ਯਾ.)]; ਤਂ ਮੇ ਭਗਵਾ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੁ ਅਨੁਕਮ੍ਪਂ ਉਪਾਦਾਯਾ’’ਤਿ. ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਸਿ ਭਗਵਾ ਅਨੁਕਮ੍ਪਂ ਉਪਾਦਾਯ.

‘‘ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਮੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤੋ ਸੁਤਂ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ – ‘ਮਨਾਪਦਾਯੀ ਲਭਤੇ ਮਨਾਪ’ਨ੍ਤਿ. ਮਨਾਪਂ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤੇਲਕਂ [ਨਿਬਦ੍ਧਤੇਲਕਂ (ਪੀ. ਸੀ. ਅਟ੍ਠ.), ਨਿਬ੍ਬਟ੍ਟਤੇਲਕਂ (ਸ੍ਯਾ. ਅਟ੍ਠ.)] ਨਾਲਿਯਸਾਕਂ; ਤਂ ਮੇ ਭਗਵਾ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੁ ਅਨੁਕਮ੍ਪਂ ਉਪਾਦਾਯਾ’’ਤਿ. ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਸਿ ਭਗਵਾ ਅਨੁਕਮ੍ਪਂ ਉਪਾਦਾਯ.

‘‘ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਮੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤੋ ਸੁਤਂ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ – ‘ਮਨਾਪਦਾਯੀ ਲਭਤੇ ਮਨਾਪ’ਨ੍ਤਿ. ਮਨਾਪੋ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਾਲੀਨਂ ਓਦਨੋ ਵਿਚਿਤਕਾਲ਼ਕੋ [ਵਿਗਤਕਾਲਕੋ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ. ਕ.)] ਅਨੇਕਸੂਪੋ ਅਨੇਕਬ੍ਯਞ੍ਜਨੋ; ਤਂ ਮੇ ਭਗਵਾ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੁ ਅਨੁਕਮ੍ਪਂ ਉਪਾਦਾਯਾ’’ਤਿ. ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਸਿ ਭਗਵਾ ਅਨੁਕਮ੍ਪਂ ਉਪਾਦਾਯ.

‘‘ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਮੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤੋ ਸੁਤਂ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ – ‘ਮਨਾਪਦਾਯੀ ਲਭਤੇ ਮਨਾਪ’ਨ੍ਤਿ. ਮਨਾਪਾਨਿ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕਾਸਿਕਾਨਿ ਵਤ੍ਥਾਨਿ; ਤਾਨਿ ਮੇ ਭਗਵਾ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੁ ਅਨੁਕਮ੍ਪਂ ਉਪਾਦਾਯਾ’’ਤਿ. ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਸਿ ਭਗਵਾ ਅਨੁਕਮ੍ਪਂ ਉਪਾਦਾਯ.

‘‘ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਮੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤੋ ਸੁਤਂ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ – ‘ਮਨਾਪਦਾਯੀ ਲਭਤੇ ਮਨਾਪ’ਨ੍ਤਿ. ਮਨਾਪੋ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪਲ੍ਲਙ੍ਕੋ ਗੋਨਕਤ੍ਥਤੋ ਪਟਲਿਕਤ੍ਥਤੋ ਕਦਲਿਮਿਗਪਵਰਪਚ੍ਚਤ੍ਥਰਣੋ [ਕਾਦਲਿਮਿਗਪਵਰਪਚ੍ਚਤ੍ਥਰਣੋ (ਸੀ.)] ਸਉਤ੍ਤਰਚ੍ਛਦੋ ਉਭਤੋਲੋਹਿਤਕੂਪਧਾਨੋ. ਅਪਿ ਚ, ਭਨ੍ਤੇ, ਮਯਮ੍ਪੇਤਂ ਜਾਨਾਮ – ‘ਨੇਤਂ ਭਗਵਤੋ ਕਪ੍ਪਤੀ’ਤਿ. ਇਦਂ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਚਨ੍ਦਨਫਲਕਂ ਅਗ੍ਘਤਿ ਅਧਿਕਸਤਸਹਸ੍ਸਂ; ਤਂ ਮੇ ਭਗਵਾ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੁ ਅਨੁਕਮ੍ਪਂ ਉਪਾਦਾਯਾ’’ਤਿ. ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਸਿ ਭਗਵਾ ਅਨੁਕਮ੍ਪਂ ਉਪਾਦਾਯ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਉਗ੍ਗਂ ਗਹਪਤਿਂ ਵੇਸਾਲਿਕਂ ਇਮਿਨਾ ਅਨੁਮੋਦਨੀਯੇਨ ਅਨੁਮੋਦਿ –

‘‘ਮਨਾਪਦਾਯੀ ਲਭਤੇ ਮਨਾਪਂ,

ਯੋ ਉਜ੍ਜੁਭੂਤੇਸੁ [ਉਜੁਭੂਤੇਸੁ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਦਦਾਤਿ ਛਨ੍ਦਸਾ;

ਅਚ੍ਛਾਦਨਂ ਸਯਨਮਨ੍ਨਪਾਨਂ [ਸਯਨਮਥਨ੍ਨਪਾਨਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)],

ਨਾਨਾਪ੍ਪਕਾਰਾਨਿ ਚ ਪਚ੍ਚਯਾਨਿ.

‘‘ਚਤ੍ਤਞ੍ਚ ਮੁਤ੍ਤਞ੍ਚ ਅਨੁਗ੍ਗਹੀਤਂ [ਅਨਗ੍ਗਹੀਤਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)],

ਖੇਤ੍ਤੂਪਮੇ ਅਰਹਨ੍ਤੇ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ;

ਸੋ ਦੁਚ੍ਚਜਂ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਚਜਿਤ੍ਵਾ,

ਮਨਾਪਦਾਯੀ ਲਭਤੇ ਮਨਾਪ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਉਗ੍ਗਂ ਗਹਪਤਿਂ ਵੇਸਾਲਿਕਂ ਇਮਿਨਾ ਅਨੁਮੋਦਨੀਯੇਨ ਅਨੁਮੋਦਿਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਪਕ੍ਕਾਮਿ.

ਅਥ ਖੋ ਉਗ੍ਗੋ ਗਹਪਤਿ ਵੇਸਾਲਿਕੋ ਅਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨ ਕਾਲਮਕਾਸਿ. ਕਾਲਙ੍ਕਤੋ [ਕਾਲਕਤੋ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਚ ਉਗ੍ਗੋ ਗਹਪਤਿ ਵੇਸਾਲਿਕੋ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਮਨੋਮਯਂ ਕਾਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਿ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਭਗਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਜੇਤਵਨੇ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ ਆਰਾਮੇ. ਅਥ ਖੋ ਉਗ੍ਗੋ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤੋ ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾਯ ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਵਣ੍ਣੋ ਕੇਵਲਕਪ੍ਪਂ ਜੇਤਵਨਂ ਓਭਾਸੇਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਠਿਤਂ ਖੋ ਉਗ੍ਗਂ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕਚ੍ਚਿ ਤੇ, ਉਗ੍ਗ, ਯਥਾਧਿਪ੍ਪਾਯੋ’’ਤਿ? ‘‘ਤਗ੍ਘ ਮੇ, ਭਗਵਾ, ਯਥਾਧਿਪ੍ਪਾਯੋ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਉਗ੍ਗਂ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤਂ ਗਾਥਾਹਿ ਅਜ੍ਝਭਾਸਿ –

‘‘ਮਨਾਪਦਾਯੀ ਲਭਤੇ ਮਨਾਪਂ,

ਅਗ੍ਗਸ੍ਸ ਦਾਤਾ ਲਭਤੇ ਪੁਨਗ੍ਗਂ;

ਵਰਸ੍ਸ ਦਾਤਾ ਵਰਲਾਭਿ ਹੋਤਿ,

ਸੇਟ੍ਠਂ ਦਦੋ ਸੇਟ੍ਠਮੁਪੇਤਿ ਠਾਨਂ.

‘‘ਯੋ ਅਗ੍ਗਦਾਯੀ ਵਰਦਾਯੀ, ਸੇਟ੍ਠਦਾਯੀ ਚ ਯੋ ਨਰੋ;

ਦੀਘਾਯੁ ਯਸਵਾ ਹੋਤਿ, ਯਤ੍ਥ ਯਤ੍ਥੂਪਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ. ਚਤੁਤ੍ਥਂ;

੫. ਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਨ੍ਦਸੁਤ੍ਤਂ

੪੫. ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਨ੍ਦਾ ਕੁਸਲਾਭਿਸਨ੍ਦਾ ਸੁਖਸ੍ਸਾਹਾਰਾ ਸੋਵਗ੍ਗਿਕਾ ਸੁਖਵਿਪਾਕਾ ਸਗ੍ਗਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕਾ ਇਟ੍ਠਾਯ ਕਨ੍ਤਾਯ ਮਨਾਪਾਯ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ.

‘‘ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਯਸ੍ਸ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਚੀਵਰਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਮਾਨੋ ਅਪ੍ਪਮਾਣਂ ਚੇਤੋਸਮਾਧਿਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ, ਅਪ੍ਪਮਾਣੋ ਤਸ੍ਸ ਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਨ੍ਦੋ ਕੁਸਲਾਭਿਸਨ੍ਦੋ ਸੁਖਸ੍ਸਾਹਾਰੋ ਸੋਵਗ੍ਗਿਕੋ ਸੁਖਵਿਪਾਕੋ ਸਗ੍ਗਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕੋ ਇਟ੍ਠਾਯ ਕਨ੍ਤਾਯ ਮਨਾਪਾਯ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ.

‘‘ਯਸ੍ਸ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਮਾਨੋ…ਪੇ… ਯਸ੍ਸ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਵਿਹਾਰਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਮਾਨੋ…ਪੇ… ਯਸ੍ਸ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਮਞ੍ਚਪੀਠਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਮਾਨੋ…ਪੇ….

‘‘ਯਸ੍ਸ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਗਿਲਾਨਪਚ੍ਚਯਭੇਸਜ੍ਜਪਰਿਕ੍ਖਾਰਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਮਾਨੋ ਅਪ੍ਪਮਾਣਂ ਚੇਤੋਸਮਾਧਿਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ, ਅਪ੍ਪਮਾਣੋ ਤਸ੍ਸ ਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਨ੍ਦੋ ਕੁਸਲਾਭਿਸਨ੍ਦੋ ਸੁਖਸ੍ਸਾਹਾਰੋ ਸੋਵਗ੍ਗਿਕੋ ਸੁਖਵਿਪਾਕੋ ਸਗ੍ਗਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕੋ ਇਟ੍ਠਾਯ ਕਨ੍ਤਾਯ ਮਨਾਪਾਯ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚ ਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਨ੍ਦਾ ਕੁਸਲਾਭਿਸਨ੍ਦਾ ਸੁਖਸ੍ਸਾਹਾਰਾ ਸੋਵਗ੍ਗਿਕਾ ਸੁਖਵਿਪਾਕਾ ਸਗ੍ਗਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕਾ ਇਟ੍ਠਾਯ ਕਨ੍ਤਾਯ ਮਨਾਪਾਯ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ.

‘‘ਇਮੇਹਿ ਚ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚਹਿ ਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਨ੍ਦੇਹਿ ਕੁਸਲਾਭਿਸਨ੍ਦੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਸ੍ਸ ਅਰਿਯਸਾਵਕਸ੍ਸ ਨ ਸੁਕਰਂ ਪੁਞ੍ਞਸ੍ਸ ਪਮਾਣਂ ਗਹੇਤੁਂ – ‘ਏਤ੍ਤਕੋ ਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਨ੍ਦੋ ਕੁਸਲਾਭਿਸਨ੍ਦੋ ਸੁਖਸ੍ਸਾਹਾਰੋ ਸੋਵਗ੍ਗਿਕੋ ਸੁਖਵਿਪਾਕੋ ਸਗ੍ਗਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕੋ ਇਟ੍ਠਾਯ ਕਨ੍ਤਾਯ ਮਨਾਪਾਯ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤੀ’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਅਸਙ੍ਖੇਯ੍ਯੋ ਅਪ੍ਪਮੇਯ੍ਯੋ ਮਹਾਪੁਞ੍ਞਕ੍ਖਨ੍ਧੋਤ੍ਵੇਵ ਸਙ੍ਖਂ ਗਚ੍ਛਤਿ.

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੇ ਨ ਸੁਕਰਂ ਉਦਕਸ੍ਸ ਪਮਾਣਂ ਗਹੇਤੁਂ – ‘ਏਤ੍ਤਕਾਨਿ ਉਦਕਾਲ਼੍ਹਕਾਨੀਤਿ ਵਾ ਏਤ੍ਤਕਾਨਿ ਉਦਕਾਲ਼੍ਹਕਸਤਾਨੀਤਿ ਵਾ ਏਤ੍ਤਕਾਨਿ ਉਦਕਾਲ਼੍ਹਕਸਹਸ੍ਸਾਨੀਤਿ ਵਾ ਏਤ੍ਤਕਾਨਿ ਉਦਕਾਲ਼੍ਹਕਸਤਸਹਸ੍ਸਾਨੀਤਿ ਵਾ; ਅਥ ਖੋ ਅਸਙ੍ਖੇਯ੍ਯੋ ਅਪ੍ਪਮੇਯ੍ਯੋ ਮਹਾਉਦਕਕ੍ਖਨ੍ਧੋਤ੍ਵੇਵ ਸਙ੍ਖਂ ਗਚ੍ਛਤਿ’. ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਨ੍ਦੇਹਿ ਕੁਸਲਾਭਿਸਨ੍ਦੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਸ੍ਸ ਅਰਿਯਸਾਵਕਸ੍ਸ ਨ ਸੁਕਰਂ ਪੁਞ੍ਞਸ੍ਸ ਪਮਾਣਂ ਗਹੇਤੁਂ – ‘ਏਤ੍ਤਕੋ ਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਨ੍ਦੋ ਕੁਸਲਾਭਿਸਨ੍ਦੋ ਸੁਖਸ੍ਸਾਹਾਰੋ ਸੋਵਗ੍ਗਿਕੋ ਸੁਖਵਿਪਾਕੋ ਸਗ੍ਗਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕੋ ਇਟ੍ਠਾਯ ਕਨ੍ਤਾਯ ਮਨਾਪਾਯ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤੀ’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਅਸਙ੍ਖੇਯ੍ਯੋ ਅਪ੍ਪਮੇਯ੍ਯੋ ਮਹਾਪੁਞ੍ਞਕ੍ਖਨ੍ਧੋਤ੍ਵੇਵ ਸਙ੍ਖਂ ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਮਹੋਦਧਿਂ ਅਪਰਿਮਿਤਂ ਮਹਾਸਰਂ,

ਬਹੁਭੇਰਵਂ ਰਤ੍ਨਗਣਾਨਮਾਲਯਂ;

ਨਜ੍ਜੋ ਯਥਾ ਨਰਗਣਸਙ੍ਘਸੇਵਿਤਾ [ਮਚ੍ਛ ਗਣਸਂਘਸੇਵਿਤਾ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.) ਸਂ. ਨਿ. ੫.੧੦੩੭ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ],

ਪੁਥੂ ਸਵਨ੍ਤੀ ਉਪਯਨ੍ਤਿ ਸਾਗਰਂ.

‘‘ਏਵਂ ਨਰਂ ਅਨ੍ਨਦਪਾਨਵਤ੍ਥਦਂ,

ਸੇਯ੍ਯਾਨਿਸਜ੍ਜਤ੍ਥਰਣਸ੍ਸ ਦਾਯਕਂ;

ਪੁਞ੍ਞਸ੍ਸ ਧਾਰਾ ਉਪਯਨ੍ਤਿ ਪਣ੍ਡਿਤਂ,

ਨਜ੍ਜੋ ਯਥਾ ਵਾਰਿਵਹਾਵ ਸਾਗਰ’’ਨ੍ਤਿ. ਪਞ੍ਚਮਂ;

੬. ਸਮ੍ਪਦਾਸੁਤ੍ਤਂ

੪੬. ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮ੍ਪਦਾ. ਕਤਮਾ ਪਞ੍ਚ? ਸਦ੍ਧਾਸਮ੍ਪਦਾ, ਸੀਲਸਮ੍ਪਦਾ, ਸੁਤਸਮ੍ਪਦਾ, ਚਾਗਸਮ੍ਪਦਾ, ਪਞ੍ਞਾਸਮ੍ਪਦਾ – ਇਮਾ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚ ਸਮ੍ਪਦਾ’’ਤਿ. ਛਟ੍ਠਂ.

੭. ਧਨਸੁਤ੍ਤਂ

੪੭. ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਨਾਨਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਪਞ੍ਚ? ਸਦ੍ਧਾਧਨਂ, ਸੀਲਧਨਂ, ਸੁਤਧਨਂ, ਚਾਗਧਨਂ, ਪਞ੍ਞਾਧਨਂ.

‘‘ਕਤਮਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਦ੍ਧਾਧਨਂ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਸਦ੍ਧੋ ਹੋਤਿ, ਸਦ੍ਦਹਤਿ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਬੋਧਿਂ – ‘ਇਤਿਪਿ ਸੋ ਭਗਵਾ…ਪੇ… ਸਤ੍ਥਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ’ਤਿ. ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਦ੍ਧਾਧਨਂ.

‘‘ਕਤਮਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੀਲਧਨਂ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਸੁਰਾਮੇਰਯਮਜ੍ਜਪਮਾਦਟ੍ਠਾਨਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੀਲਧਨਂ.

‘‘ਕਤਮਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੁਤਧਨਂ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸੁਪ੍ਪਟਿਵਿਦ੍ਧੋ. ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੁਤਧਨਂ.

‘‘ਕਤਮਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਾਗਧਨਂ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਵਿਗਤਮਲਮਚ੍ਛੇਰੇਨ ਚੇਤਸਾ ਅਗਾਰਂ ਅਜ੍ਝਾਵਸਤਿ ਮੁਤ੍ਤਚਾਗੋ ਪਯਤਪਾਣਿ ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਰਤੋ ਯਾਚਯੋਗੋ ਦਾਨਸਂਵਿਭਾਗਰਤੋ. ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਾਗਧਨਂ.

‘‘ਕਤਮਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਞਾਧਨਂ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਪਞ੍ਞਵਾ ਹੋਤਿ, ਉਦਯਤ੍ਥਗਾਮਿਨਿਯਾ ਪਞ੍ਞਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਅਰਿਯਾਯ ਨਿਬ੍ਬੇਧਿਕਾਯ ਸਮ੍ਮਾ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯਗਾਮਿਨਿਯਾ. ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਞਾਧਨਂ. ਇਮਾਨਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚ ਧਨਾਨੀ’’ਤਿ.

[ਅ. ਨਿ. ੪.੫੨] ‘‘ਯਸ੍ਸ ਸਦ੍ਧਾ ਤਥਾਗਤੇ, ਅਚਲਾ ਸੁਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਾ;

ਸੀਲਞ੍ਚ ਯਸ੍ਸ ਕਲ੍ਯਾਣਂ, ਅਰਿਯਕਨ੍ਤਂ ਪਸਂਸਿਤਂ.

‘‘ਸਙ੍ਘੇ ਪਸਾਦੋ ਯਸ੍ਸਤ੍ਥਿ, ਉਜੁਭੂਤਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸਨਂ;

ਅਦਲਿਦ੍ਦੋਤਿ ਤਂ ਆਹੁ, ਅਮੋਘਂ ਤਸ੍ਸ ਜੀਵਿਤਂ.

‘‘ਤਸ੍ਮਾ ਸਦ੍ਧਞ੍ਚ ਸੀਲਞ੍ਚ, ਪਸਾਦਂ ਧਮ੍ਮਦਸ੍ਸਨਂ;

ਅਨੁਯੁਞ੍ਜੇਥ ਮੇਧਾਵੀ, ਸਰਂ ਬੁਦ੍ਧਾਨ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਸਤ੍ਤਮਂ;

੮. ਅਲਬ੍ਭਨੀਯਠਾਨਸੁਤ੍ਤਂ

੪੮. ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਲਬ੍ਭਨੀਯਾਨਿ ਠਾਨਾਨਿ ਸਮਣੇਨ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਨ ਵਾ ਦੇਵੇਨ ਵਾ ਮਾਰੇਨ ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨਾ ਵਾ ਕੇਨਚਿ ਵਾ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ. ਕਤਮਾਨਿ ਪਞ੍ਚ? ‘ਜਰਾਧਮ੍ਮਂ ਮਾ ਜੀਰੀ’ਤਿ ਅਲਬ੍ਭਨੀਯਂ ਠਾਨਂ ਸਮਣੇਨ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਨ ਵਾ ਦੇਵੇਨ ਵਾ ਮਾਰੇਨ ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨਾ ਵਾ ਕੇਨਚਿ ਵਾ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ. ‘ਬ੍ਯਾਧਿਧਮ੍ਮਂ ਮਾ ਬ੍ਯਾਧੀਯੀ’ਤਿ [ਵ੍ਯਾਧਿਧਮ੍ਮਂ ‘‘ਮਾ ਵ੍ਯਾਧੀਯੀ’’ਤਿ (ਸੀ. ਪੀ.)] …ਪੇ… ‘ਮਰਣਧਮ੍ਮਂ ਮਾ ਮੀਯੀ’ਤਿ… ‘ਖਯਧਮ੍ਮਂ ਮਾ ਖੀਯੀ’ਤਿ… ‘ਨਸ੍ਸਨਧਮ੍ਮਂ ਮਾ ਨਸ੍ਸੀ’ਤਿ ਅਲਬ੍ਭਨੀਯਂ ਠਾਨਂ ਸਮਣੇਨ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਨ ਵਾ ਦੇਵੇਨ ਵਾ ਮਾਰੇਨ ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨਾ ਵਾ ਕੇਨਚਿ ਵਾ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ.

‘‘ਅਸ੍ਸੁਤਵਤੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਸ੍ਸ ਜਰਾਧਮ੍ਮਂ ਜੀਰਤਿ. ਸੋ ਜਰਾਧਮ੍ਮੇ ਜਿਣ੍ਣੇ ਨ ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤਿ – ‘ਨ ਖੋ ਮਯ੍ਹੇਵੇਕਸ੍ਸ [ਮਯ੍ਹਮੇਵੇਕਸ੍ਸ (ਸੀ.)] ਜਰਾਧਮ੍ਮਂ ਜੀਰਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਯਾਵਤਾ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਆਗਤਿ ਗਤਿ ਚੁਤਿ ਉਪਪਤ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਜਰਾਧਮ੍ਮਂ ਜੀਰਤਿ. ਅਹਞ੍ਚੇਵ [ਅਹਞ੍ਚੇ (?)] ਖੋ ਪਨ ਜਰਾਧਮ੍ਮੇ ਜਿਣ੍ਣੇ ਸੋਚੇਯ੍ਯਂ ਕਿਲਮੇਯ੍ਯਂ ਪਰਿਦੇਵੇਯ੍ਯਂ, ਉਰਤ੍ਤਾਲ਼ਿਂ ਕਨ੍ਦੇਯ੍ਯਂ, ਸਮ੍ਮੋਹਂ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਂ, ਭਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਮੇ ਨਚ੍ਛਾਦੇਯ੍ਯ, ਕਾਯੇਪਿ ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣਿਯਂ ਓਕ੍ਕਮੇਯ੍ਯ, ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾਪਿ ਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯੁਂ [ਕਮ੍ਮਨ੍ਤੋਪਿ ਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ (ਕ.)], ਅਮਿਤ੍ਤਾਪਿ ਅਤ੍ਤਮਨਾ ਅਸ੍ਸੁ, ਮਿਤ੍ਤਾਪਿ ਦੁਮ੍ਮਨਾ ਅਸ੍ਸੂ’ਤਿ. ਸੋ ਜਰਾਧਮ੍ਮੇ ਜਿਣ੍ਣੇ ਸੋਚਤਿ ਕਿਲਮਤਿ ਪਰਿਦੇਵਤਿ, ਉਰਤ੍ਤਾਲ਼ਿਂ ਕਨ੍ਦਤਿ, ਸਮ੍ਮੋਹਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ – ‘ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਵਿਦ੍ਧੋ ਸਵਿਸੇਨ ਸੋਕਸਲ੍ਲੇਨ ਅਤ੍ਤਾਨਂਯੇਵ ਪਰਿਤਾਪੇਤਿ’’’.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸ੍ਸੁਤਵਤੋ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਸ੍ਸ ਬ੍ਯਾਧਿਧਮ੍ਮਂ ਬ੍ਯਾਧੀਯਤਿ…ਪੇ… ਮਰਣਧਮ੍ਮਂ ਮੀਯਤਿ… ਖਯਧਮ੍ਮਂ ਖੀਯਤਿ… ਨਸ੍ਸਨਧਮ੍ਮਂ ਨਸ੍ਸਤਿ. ਸੋ ਨਸ੍ਸਨਧਮ੍ਮੇ ਨਟ੍ਠੇ ਨ ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤਿ – ‘ਨ ਖੋ ਮਯ੍ਹੇਵੇਕਸ੍ਸ ਨਸ੍ਸਨਧਮ੍ਮਂ ਨਸ੍ਸਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਯਾਵਤਾ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਆਗਤਿ ਗਤਿ ਚੁਤਿ ਉਪਪਤ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਨਸ੍ਸਨਧਮ੍ਮਂ ਨਸ੍ਸਤਿ. ਅਹਞ੍ਚੇਵ ਖੋ ਪਨ ਨਸ੍ਸਨਧਮ੍ਮੇ ਨਟ੍ਠੇ ਸੋਚੇਯ੍ਯਂ ਕਿਲਮੇਯ੍ਯਂ ਪਰਿਦੇਵੇਯ੍ਯਂ, ਉਰਤ੍ਤਾਲ਼ਿਂ ਕਨ੍ਦੇਯ੍ਯਂ, ਸਮ੍ਮੋਹਂ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਂ, ਭਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਮੇ ਨਚ੍ਛਾਦੇਯ੍ਯ, ਕਾਯੇਪਿ ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣਿਯਂ ਓਕ੍ਕਮੇਯ੍ਯ, ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾਪਿ ਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯੁਂ, ਅਮਿਤ੍ਤਾਪਿ ਅਤ੍ਤਮਨਾ ਅਸ੍ਸੁ, ਮਿਤ੍ਤਾਪਿ ਦੁਮ੍ਮਨਾ ਅਸ੍ਸੂ’ਤਿ. ਸੋ ਨਸ੍ਸਨਧਮ੍ਮੇ ਨਟ੍ਠੇ ਸੋਚਤਿ ਕਿਲਮਤਿ ਪਰਿਦੇਵਤਿ, ਉਰਤ੍ਤਾਲ਼ਿਂ ਕਨ੍ਦਤਿ, ਸਮ੍ਮੋਹਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ – ‘ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਵਿਦ੍ਧੋ ਸਵਿਸੇਨ ਸੋਕਸਲ੍ਲੇਨ ਅਤ੍ਤਾਨਂਯੇਵ ਪਰਿਤਾਪੇਤਿ’’’.

‘‘ਸੁਤਵਤੋ ਚ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਿਯਸਾਵਕਸ੍ਸ ਜਰਾਧਮ੍ਮਂ ਜੀਰਤਿ. ਸੋ ਜਰਾਧਮ੍ਮੇ ਜਿਣ੍ਣੇ ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤਿ – ‘ਨ ਖੋ ਮਯ੍ਹੇਵੇਕਸ੍ਸ ਜਰਾਧਮ੍ਮਂ ਜੀਰਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਯਾਵਤਾ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਆਗਤਿ ਗਤਿ ਚੁਤਿ ਉਪਪਤ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਜਰਾਧਮ੍ਮਂ ਜੀਰਤਿ. ਅਹਞ੍ਚੇਵ ਖੋ ਪਨ ਜਰਾਧਮ੍ਮੇ ਜਿਣ੍ਣੇ ਸੋਚੇਯ੍ਯਂ ਕਿਲਮੇਯ੍ਯਂ ਪਰਿਦੇਵੇਯ੍ਯਂ, ਉਰਤ੍ਤਾਲ਼ਿਂ ਕਨ੍ਦੇਯ੍ਯਂ, ਸਮ੍ਮੋਹਂ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਂ, ਭਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਮੇ ਨਚ੍ਛਾਦੇਯ੍ਯ, ਕਾਯੇਪਿ ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣਿਯਂ ਓਕ੍ਕਮੇਯ੍ਯ, ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾਪਿ ਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯੁਂ, ਅਮਿਤ੍ਤਾਪਿ ਅਤ੍ਤਮਨਾ ਅਸ੍ਸੁ, ਮਿਤ੍ਤਾਪਿ ਦੁਮ੍ਮਨਾ ਅਸ੍ਸੂ’ਤਿ. ਸੋ ਜਰਾਧਮ੍ਮੇ ਜਿਣ੍ਣੇ ਨ ਸੋਚਤਿ ਨ ਕਿਲਮਤਿ ਨ ਪਰਿਦੇਵਤਿ, ਨ ਉਰਤ੍ਤਾਲ਼ਿਂ ਕਨ੍ਦਤਿ, ਨ ਸਮ੍ਮੋਹਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ – ‘ਸੁਤਵਾ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਅਬ੍ਬੁਹਿ [ਅਬ੍ਬਹਿ (ਸੀ.)] ਸਵਿਸਂ ਸੋਕਸਲ੍ਲਂ, ਯੇਨ ਵਿਦ੍ਧੋ ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਅਤ੍ਤਾਨਂਯੇਵ ਪਰਿਤਾਪੇਤਿ. ਅਸੋਕੋ ਵਿਸਲ੍ਲੋ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਅਤ੍ਤਾਨਂਯੇਵ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਪੇਤਿ’’’.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੁਤਵਤੋ ਅਰਿਯਸਾਵਕਸ੍ਸ ਬ੍ਯਾਧਿਧਮ੍ਮਂ ਬ੍ਯਾਧੀਯਤਿ…ਪੇ… ਮਰਣਧਮ੍ਮਂ ਮੀਯਤਿ… ਖਯਧਮ੍ਮਂ ਖੀਯਤਿ… ਨਸ੍ਸਨਧਮ੍ਮਂ ਨਸ੍ਸਤਿ. ਸੋ ਨਸ੍ਸਨਧਮ੍ਮੇ ਨਟ੍ਠੇ ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤਿ – ‘ਨ ਖੋ ਮਯ੍ਹੇਵੇਕਸ੍ਸ ਨਸ੍ਸਨਧਮ੍ਮਂ ਨਸ੍ਸਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਯਾਵਤਾ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਆਗਤਿ ਗਤਿ ਚੁਤਿ ਉਪਪਤ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਨਸ੍ਸਨਧਮ੍ਮਂ ਨਸ੍ਸਤਿ. ਅਹਞ੍ਚੇਵ ਖੋ ਪਨ ਨਸ੍ਸਨਧਮ੍ਮੇ ਨਟ੍ਠੇ ਸੋਚੇਯ੍ਯਂ ਕਿਲਮੇਯ੍ਯਂ ਪਰਿਦੇਵੇਯ੍ਯਂ, ਉਰਤ੍ਤਾਲ਼ਿਂ ਕਨ੍ਦੇਯ੍ਯਂ, ਸਮ੍ਮੋਹਂ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਂ, ਭਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਮੇ ਨਚ੍ਛਾਦੇਯ੍ਯ, ਕਾਯੇਪਿ ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣਿਯਂ ਓਕ੍ਕਮੇਯ੍ਯ, ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾਪਿ ਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯੁਂ, ਅਮਿਤ੍ਤਾਪਿ ਅਤ੍ਤਮਨਾ ਅਸ੍ਸੁ, ਮਿਤ੍ਤਾਪਿ ਦੁਮ੍ਮਨਾ ਅਸ੍ਸੂ’ਤਿ. ਸੋ ਨਸ੍ਸਨਧਮ੍ਮੇ ਨਟ੍ਠੇ ਨ ਸੋਚਤਿ ਨ ਕਿਲਮਤਿ ਨ ਪਰਿਦੇਵਤਿ, ਨ ਉਰਤ੍ਤਾਲ਼ਿਂ ਕਨ੍ਦਤਿ, ਨ ਸਮ੍ਮੋਹਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ – ‘ਸੁਤਵਾ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਅਬ੍ਬੁਹਿ ਸਵਿਸਂ ਸੋਕਸਲ੍ਲਂ, ਯੇਨ ਵਿਦ੍ਧੋ ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਅਤ੍ਤਾਨਂਯੇਵ ਪਰਿਤਾਪੇਤਿ. ਅਸੋਕੋ ਵਿਸਲ੍ਲੋ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਅਤ੍ਤਾਨਂਯੇਵ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਪੇਤੀ’’’ਤਿ.

‘‘ਇਮਾਨਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚ ਅਲਬ੍ਭਨੀਯਾਨਿ ਠਾਨਾਨਿ ਸਮਣੇਨ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਨ ਵਾ ਦੇਵੇਨ ਵਾ ਮਾਰੇਨ ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨਾ ਵਾ ਕੇਨਚਿ ਵਾ ਲੋਕਸ੍ਮਿ’’ਨ੍ਤਿ.

[ਜਾ. ੧.੫.੯੬ ਜਾਤਕੇਪਿ] ‘‘ਨ ਸੋਚਨਾਯ ਪਰਿਦੇਵਨਾਯ,

ਅਤ੍ਥੋਧ ਲਬ੍ਭਾ [ਅਤ੍ਥੋ ਇਧ ਲਬ੍ਭਤਿ (ਸ੍ਯਾ.), ਅਤ੍ਥੋ ਇਧ ਲਬ੍ਭਾ (ਪੀ.)] ਅਪਿ ਅਪ੍ਪਕੋਪਿ;

ਸੋਚਨ੍ਤਮੇਨਂ ਦੁਖਿਤਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ,

ਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕਾ ਅਤ੍ਤਮਨਾ ਭਵਨ੍ਤਿ.

‘‘ਯਤੋ ਚ ਖੋ ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਆਪਦਾਸੁ,

ਨ ਵੇਧਤੀ ਅਤ੍ਥਵਿਨਿਚ੍ਛਯਞ੍ਞੂ;

ਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕਾਸ੍ਸ ਦੁਖਿਤਾ ਭਵਨ੍ਤਿ,

ਦਿਸ੍ਵਾ ਮੁਖਂ ਅਵਿਕਾਰਂ ਪੁਰਾਣਂ.

‘‘ਜਪ੍ਪੇਨ ਮਨ੍ਤੇਨ ਸੁਭਾਸਿਤੇਨ,

ਅਨੁਪ੍ਪਦਾਨੇਨ ਪਵੇਣਿਯਾ ਵਾ;

ਯਥਾ ਯਥਾ ਯਤ੍ਥ [ਯਥਾ ਯਥਾ ਯਤ੍ਥ ਯਤ੍ਥ (ਕ.)] ਲਭੇਥ ਅਤ੍ਥਂ,

ਤਥਾ ਤਥਾ ਤਤ੍ਥ ਪਰਕ੍ਕਮੇਯ੍ਯ.

‘‘ਸਚੇ ਪਜਾਨੇਯ੍ਯ ਅਲਬ੍ਭਨੇਯ੍ਯੋ,

ਮਯਾਵ [ਮਯਾ ਵਾ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਅਞ੍ਞੇਨ ਵਾ ਏਸ ਅਤ੍ਥੋ;

ਅਸੋਚਮਾਨੋ ਅਧਿਵਾਸਯੇਯ੍ਯ,

ਕਮ੍ਮਂ ਦਲ਼੍ਹਂ ਕਿਨ੍ਤਿ ਕਰੋਮਿ ਦਾਨੀ’’ਤਿ. ਅਟ੍ਠਮਂ;

੯. ਕੋਸਲਸੁਤ੍ਤਂ

੪੯. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਜੇਤਵਨੇ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ ਆਰਾਮੇ. ਅਥ ਖੋ ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ.

(ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਮਲ੍ਲਿਕਾ ਦੇਵੀ ਕਾਲਙ੍ਕਤਾ ਹੋਤਿ.) [( ) ਨਤ੍ਥਿ (ਸੀ.)] ਅਥ ਖੋ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਪੁਰਿਸੋ ਯੇਨ ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਰਞ੍ਞੋ ਪਸੇਨਦਿਸ੍ਸ ਕੋਸਲਸ੍ਸ ਉਪਕਣ੍ਣਕੇ ਆਰੋਚੇਤਿ – ‘‘ਮਲ੍ਲਿਕਾ ਦੇਵੀ, ਦੇਵ [ਦੇਵ ਦੇਵੀ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)], ਕਾਲਙ੍ਕਤਾ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਦੁਕ੍ਖੀ ਦੁਮ੍ਮਨੋ ਪਤ੍ਤਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਅਧੋਮੁਖੋ ਪਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤੋ ਅਪ੍ਪਟਿਭਾਨੋ ਨਿਸੀਦਿ.

ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਰਾਜਾਨਂ ਪਸੇਨਦਿਂ ਕੋਸਲਂ ਦੁਕ੍ਖਿਂ ਦੁਮ੍ਮਨਂ ਪਤ੍ਤਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਅਧੋਮੁਖਂ ਪਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਂ ਅਪ੍ਪਟਿਭਾਨਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਰਾਜਾਨਂ ਪਸੇਨਦਿਂ ਕੋਸਲਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮਾਨਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਲਬ੍ਭਨੀਯਾਨਿ ਠਾਨਾਨਿ ਸਮਣੇਨ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਨ ਵਾ ਦੇਵੇਨ ਵਾ ਮਾਰੇਨ ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨਾ ਵਾ ਕੇਨਚਿ ਵਾ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ. ਕਤਮਾਨਿ ਪਞ੍ਚ? ‘ਜਰਾਧਮ੍ਮਂ ਮਾ ਜੀਰੀ’ਤਿ ਅਲਬ੍ਭਨੀਯਂ ਠਾਨਂ…ਪੇ… ਨ ਸੋਚਨਾਯ ਪਰਿਦੇਵਨਾਯ…ਪੇ… ਕਮ੍ਮਂ ਦਲ਼੍ਹਂ ਕਿਨ੍ਤਿ ਕਰੋਮਿ ਦਾਨੀ’’ਤਿ. ਨਵਮਂ.

੧੦. ਨਾਰਦਸੁਤ੍ਤਂ

੫੦. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਆਯਸ੍ਮਾ ਨਾਰਦੋ ਪਾਟਲਿਪੁਤ੍ਤੇ ਵਿਹਰਤਿ ਕੁਕ੍ਕੁਟਾਰਾਮੇ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਮੁਣ੍ਡਸ੍ਸ ਰਞ੍ਞੋ ਭਦ੍ਦਾ ਦੇਵੀ ਕਾਲਙ੍ਕਤਾ ਹੋਤਿ ਪਿਯਾ ਮਨਾਪਾ. ਸੋ ਭਦ੍ਦਾਯ ਦੇਵਿਯਾ ਕਾਲਙ੍ਕਤਾਯ ਪਿਯਾਯ ਮਨਾਪਾਯ ਨੇਵ ਨ੍ਹਾਯਤਿ [ਨਹਾਯਤਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਨ ਵਿਲਿਮ੍ਪਤਿ ਨ ਭਤ੍ਤਂ ਭੁਞ੍ਜਤਿ ਨ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਂ ਪਯੋਜੇਤਿ – ਰਤ੍ਤਿਨ੍ਦਿਵਂ [ਰਤ੍ਤਿਦਿਵਂ (ਕ.)] ਭਦ੍ਦਾਯ ਦੇਵਿਯਾ ਸਰੀਰੇ ਅਜ੍ਝੋਮੁਚ੍ਛਿਤੋ. ਅਥ ਖੋ ਮੁਣ੍ਡੋ ਰਾਜਾ ਪਿਯਕਂ ਕੋਸਾਰਕ੍ਖਂ [ਸੋਕਾਰਕ੍ਖਂ (ਸ੍ਯਾ.)] ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਸਮ੍ਮ ਪਿਯਕ, ਭਦ੍ਦਾਯ ਦੇਵਿਯਾ ਸਰੀਰਂ ਆਯਸਾਯ ਤੇਲਦੋਣਿਯਾ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਿਸ੍ਸਾ ਆਯਸਾਯ ਦੋਣਿਯਾ ਪਟਿਕੁਜ੍ਜਥ, ਯਥਾ ਮਯਂ ਭਦ੍ਦਾਯ ਦੇਵਿਯਾ ਸਰੀਰਂ ਚਿਰਤਰਂ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯਾਮਾ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ, ਦੇਵਾ’’ਤਿ ਖੋ ਪਿਯਕੋ ਕੋਸਾਰਕ੍ਖੋ ਮੁਣ੍ਡਸ੍ਸ ਰਞ੍ਞੋ ਪਟਿਸ੍ਸੁਤ੍ਵਾ ਭਦ੍ਦਾਯ ਦੇਵਿਯਾ ਸਰੀਰਂ ਆਯਸਾਯ ਤੇਲਦੋਣਿਯਾ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਿਸ੍ਸਾ ਆਯਸਾਯ ਦੋਣਿਯਾ ਪਟਿਕੁਜ੍ਜਿ.

ਅਥ ਖੋ ਪਿਯਕਸ੍ਸ ਕੋਸਾਰਕ੍ਖਸ੍ਸ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘‘ਇਮਸ੍ਸ ਖੋ ਮੁਣ੍ਡਸ੍ਸ ਰਞ੍ਞੋ ਭਦ੍ਦਾ ਦੇਵੀ ਕਾਲਙ੍ਕਤਾ ਪਿਯਾ ਮਨਾਪਾ. ਸੋ ਭਦ੍ਦਾਯ ਦੇਵਿਯਾ ਕਾਲਙ੍ਕਤਾਯ ਪਿਯਾਯ ਮਨਾਪਾਯ ਨੇਵ ਨ੍ਹਾਯਤਿ ਨ ਵਿਲਿਮ੍ਪਤਿ ਨ ਭਤ੍ਤਂ ਭੁਞ੍ਜਤਿ ਨ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਂ ਪਯੋਜੇਤਿ – ਰਤ੍ਤਿਨ੍ਦਿਵਂ ਭਦ੍ਦਾਯ ਦੇਵਿਯਾ ਸਰੀਰੇ ਅਜ੍ਝੋਮੁਚ੍ਛਿਤੋ. ਕਂ [ਕਿਂ (ਕ.)] ਨੁ ਖੋ ਮੁਣ੍ਡੋ ਰਾਜਾ ਸਮਣਂ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਵਾ ਪਯਿਰੁਪਾਸੇਯ੍ਯ, ਯਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਸੋਕਸਲ੍ਲਂ ਪਜਹੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ!

ਅਥ ਖੋ ਪਿਯਕਸ੍ਸ ਕੋਸਾਰਕ੍ਖਸ੍ਸ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘‘ਅਯਂ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਨਾਰਦੋ ਪਾਟਲਿਪੁਤ੍ਤੇ ਵਿਹਰਤਿ ਕੁਕ੍ਕੁਟਾਰਾਮੇ. ਤਂ ਖੋ ਪਨਾਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਨਾਰਦਂ ਏਵਂ ਕਲ੍ਯਾਣੋ ਕਿਤ੍ਤਿਸਦ੍ਦੋ ਅਬ੍ਭੁਗ੍ਗਤੋ – ‘ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਵਿਯਤ੍ਤੋ [ਵ੍ਯਤ੍ਤੋ (ਸੀ. ਪੀ.), ਬ੍ਯਤ੍ਤੋ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ., ਦੀ. ਨਿ. ੨.੪੦੭)] ਮੇਧਾਵੀ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ ਚਿਤ੍ਤਕਥੀ ਕਲ੍ਯਾਣਪਟਿਭਾਨੋ ਵੁਦ੍ਧੋ ਚੇਵ [ਬੁਦ੍ਧੋ ਚੇਵ (ਕ.)] ਅਰਹਾ ਚ’ [ਅਰਹਾ ਚਾ’ਤਿ (?)]. ਯਂਨੂਨ ਮੁਣ੍ਡੋ ਰਾਜਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਨਾਰਦਂ ਪਯਿਰੁਪਾਸੇਯ੍ਯ, ਅਪ੍ਪੇਵ ਨਾਮ ਮੁਣ੍ਡੋ ਰਾਜਾ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਨਾਰਦਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਸੋਕਸਲ੍ਲਂ ਪਜਹੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਪਿਯਕੋ ਕੋਸਾਰਕ੍ਖੋ ਯੇਨ ਮੁਣ੍ਡੋ ਰਾਜਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਮੁਣ੍ਡਂ ਰਾਜਾਨਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਯਂ ਖੋ, ਦੇਵ, ਆਯਸ੍ਮਾ ਨਾਰਦੋ ਪਾਟਲਿਪੁਤ੍ਤੇ ਵਿਹਰਤਿ ਕੁਕ੍ਕੁਟਾਰਾਮੇ. ਤਂ ਖੋ ਪਨਾਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਨਾਰਦਂ ਏਵਂ ਕਲ੍ਯਾਣੋ ਕਿਤ੍ਤਿਸਦ੍ਦੋ ਅਬ੍ਭੁਗ੍ਗਤੋ – ‘ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਵਿਯਤ੍ਤੋ ਮੇਧਾਵੀ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ ਚਿਤ੍ਤਕਥੀ ਕਲ੍ਯਾਣਪਟਿਭਾਨੋ ਵੁਦ੍ਧੋ ਚੇਵ ਅਰਹਾ ਚ’ [ਅਰਹਾ ਚਾ’ਤਿ (?)]. ਯਦਿ ਪਨ ਦੇਵੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਨਾਰਦਂ ਪਯਿਰੁਪਾਸੇਯ੍ਯ, ਅਪ੍ਪੇਵ ਨਾਮ ਦੇਵੋ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਨਾਰਦਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਸੋਕਸਲ੍ਲਂ ਪਜਹੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਸਮ੍ਮ ਪਿਯਕ, ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਨਾਰਦਂ ਪਟਿਵੇਦੇਹਿ. ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ ਮਾਦਿਸੋ ਸਮਣਂ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਵਾ ਵਿਜਿਤੇ ਵਸਨ੍ਤਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਪ੍ਪਟਿਸਂਵਿਦਿਤੋ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤਬ੍ਬਂ ਮਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ! ‘‘ਏਵਂ, ਦੇਵਾ’’ਤਿ ਖੋ ਪਿਯਕੋ ਕੋਸਾਰਕ੍ਖੋ ਮੁਣ੍ਡਸ੍ਸ ਰਞ੍ਞੋ ਪਟਿਸ੍ਸੁਤ੍ਵਾ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਨਾਰਦੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਨਾਰਦਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਪਿਯਕੋ ਕੋਸਾਰਕ੍ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਨਾਰਦਂ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਇਮਸ੍ਸ, ਭਨ੍ਤੇ, ਮੁਣ੍ਡਸ੍ਸ ਰਞ੍ਞੋ ਭਦ੍ਦਾ ਦੇਵੀ ਕਾਲਙ੍ਕਤਾ ਪਿਯਾ ਮਨਾਪਾ. ਸੋ ਭਦ੍ਦਾਯ ਦੇਵਿਯਾ ਕਾਲਙ੍ਕਤਾਯ ਪਿਯਾਯ ਮਨਾਪਾਯ ਨੇਵ ਨ੍ਹਾਯਤਿ ਨ ਵਿਲਿਮ੍ਪਤਿ ਨ ਭਤ੍ਤਂ ਭੁਞ੍ਜਤਿ ਨ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਂ ਪਯੋਜੇਤਿ – ਰਤ੍ਤਿਨ੍ਦਿਵਂ ਭਦ੍ਦਾਯ ਦੇਵਿਯਾ ਸਰੀਰੇ ਅਜ੍ਝੋਮੁਚ੍ਛਿਤੋ. ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ, ਆਯਸ੍ਮਾ ਨਾਰਦੋ ਮੁਣ੍ਡਸ੍ਸ ਰਞ੍ਞੋ ਤਥਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤੁ ਯਥਾ ਮੁਣ੍ਡੋ ਰਾਜਾ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਨਾਰਦਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਸੋਕਸਲ੍ਲਂ ਪਜਹੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਯਸ੍ਸਦਾਨਿ, ਪਿਯਕ, ਮੁਣ੍ਡੋ ਰਾਜਾ ਕਾਲਂ ਮਞ੍ਞਤੀ’’ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਪਿਯਕੋ ਕੋਸਾਰਕ੍ਖੋ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਨਾਰਦਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਪਦਕ੍ਖਿਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਮੁਣ੍ਡੋ ਰਾਜਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਮੁਣ੍ਡਂ ਰਾਜਾਨਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕਤਾਵਕਾਸੋ ਖੋ, ਦੇਵ, ਆਯਸ੍ਮਤਾ ਨਾਰਦੇਨ. ਯਸ੍ਸਦਾਨਿ ਦੇਵੋ ਕਾਲਂ ਮਞ੍ਞਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਸਮ੍ਮ ਪਿਯਕ, ਭਦ੍ਰਾਨਿ ਭਦ੍ਰਾਨਿ ਯਾਨਾਨਿ ਯੋਜਾਪੇਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ, ਦੇਵਾ’’ਤਿ ਖੋ ਪਿਯਕੋ ਕੋਸਾਰਕ੍ਖੋ ਮੁਣ੍ਡਸ੍ਸ ਰਞ੍ਞੋ ਪਟਿਸ੍ਸੁਤ੍ਵਾ ਭਦ੍ਰਾਨਿ ਭਦ੍ਰਾਨਿ ਯਾਨਾਨਿ ਯੋਜਾਪੇਤ੍ਵਾ ਮੁਣ੍ਡਂ ਰਾਜਾਨਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਯੁਤ੍ਤਾਨਿ ਖੋ ਤੇ, ਦੇਵ, ਭਦ੍ਰਾਨਿ ਭਦ੍ਰਾਨਿ ਯਾਨਾਨਿ. ਯਸ੍ਸਦਾਨਿ ਦੇਵੋ ਕਾਲਂ ਮਞ੍ਞਤੀ’’ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਮੁਣ੍ਡੋ ਰਾਜਾ ਭਦ੍ਰਂ ਯਾਨਂ [ਭਦ੍ਰਂ ਭਦ੍ਰਂ ਯਾਨਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.), ਭਦ੍ਦਂ ਯਾਨਂ (ਪੀ.)] ਅਭਿਰੁਹਿਤ੍ਵਾ ਭਦ੍ਰੇਹਿ ਭਦ੍ਰੇਹਿ ਯਾਨੇਹਿ ਯੇਨ ਕੁਕ੍ਕੁਟਾਰਾਮੋ ਤੇਨ ਪਾਯਾਸਿ ਮਹਚ੍ਚਾ [ਮਹਚ੍ਚ (ਬਹੂਸੁ)] ਰਾਜਾਨੁਭਾਵੇਨ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਨਾਰਦਂ ਦਸ੍ਸਨਾਯ. ਯਾਵਤਿਕਾ ਯਾਨਸ੍ਸ ਭੂਮਿ ਯਾਨੇਨ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ, ਯਾਨਾ ਪਚ੍ਚੋਰੋਹਿਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਿਕੋਵ ਆਰਾਮਂ ਪਾਵਿਸਿ. ਅਥ ਖੋ ਮੁਣ੍ਡੋ ਰਾਜਾ ਯੇਨ ਆਯਸ੍ਮਾ ਨਾਰਦੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਨਾਰਦਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਖੋ ਮੁਣ੍ਡਂ ਰਾਜਾਨਂ ਆਯਸ੍ਮਾ ਨਾਰਦੋ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਪਞ੍ਚਿਮਾਨਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਲਬ੍ਭਨੀਯਾਨਿ ਠਾਨਾਨਿ ਸਮਣੇਨ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਨ ਵਾ ਦੇਵੇਨ ਵਾ ਮਾਰੇਨ ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨਾ ਵਾ ਕੇਨਚਿ ਵਾ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ. ਕਤਮਾਨਿ ਪਞ੍ਚ? ‘ਜਰਾਧਮ੍ਮਂ ਮਾ ਜੀਰੀ’ਤਿ ਅਲਬ੍ਭਨੀਯਂ ਠਾਨਂ ਸਮਣੇਨ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਨ ਵਾ ਦੇਵੇਨ ਵਾ ਮਾਰੇਨ ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨਾ ਵਾ ਕੇਨਚਿ ਵਾ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ. ‘ਬ੍ਯਾਧਿਧਮ੍ਮਂ ਮਾ ਬ੍ਯਾਧੀਯੀ’ਤਿ…ਪੇ… ‘ਮਰਣਧਮ੍ਮਂ ਮਾ ਮੀਯੀ’ਤਿ… ‘ਖਯਧਮ੍ਮਂ ਮਾ ਖੀਯੀ’ਤਿ… ‘ਨਸ੍ਸਨਧਮ੍ਮਂ ਮਾ ਨਸ੍ਸੀ’ਤਿ ਅਲਬ੍ਭਨੀਯਂ ਠਾਨਂ ਸਮਣੇਨ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਨ ਵਾ ਦੇਵੇਨ ਵਾ ਮਾਰੇਨ ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨਾ ਵਾ ਕੇਨਚਿ ਵਾ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ.

‘‘ਅਸ੍ਸੁਤਵਤੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਸ੍ਸ ਜਰਾਧਮ੍ਮਂ ਜੀਰਤਿ. ਸੋ ਜਰਾਧਮ੍ਮੇ ਜਿਣ੍ਣੇ ਨ ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤਿ – ‘ਨ ਖੋ ਮਯ੍ਹੇਵੇਕਸ੍ਸ ਜਰਾਧਮ੍ਮਂ ਜੀਰਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਯਾਵਤਾ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਆਗਤਿ ਗਤਿ ਚੁਤਿ ਉਪਪਤ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਜਰਾਧਮ੍ਮਂ ਜੀਰਤਿ. ਅਹਞ੍ਚੇਵ ਖੋ ਪਨ ਜਰਾਧਮ੍ਮੇ ਜਿਣ੍ਣੇ ਸੋਚੇਯ੍ਯਂ ਕਿਲਮੇਯ੍ਯਂ ਪਰਿਦੇਵੇਯ੍ਯਂ, ਉਰਤ੍ਤਾਲ਼ਿਂ ਕਨ੍ਦੇਯ੍ਯਂ, ਸਮ੍ਮੋਹਂ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਂ, ਭਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਮੇ ਨਚ੍ਛਾਦੇਯ੍ਯ, ਕਾਯੇਪਿ ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣਿਯਂ ਓਕ੍ਕਮੇਯ੍ਯ, ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾਪਿ ਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯੁਂ, ਅਮਿਤ੍ਤਾਪਿ ਅਤ੍ਤਮਨਾ ਅਸ੍ਸੁ, ਮਿਤ੍ਤਾਪਿ ਦੁਮ੍ਮਨਾ ਅਸ੍ਸੂ’ਤਿ. ਸੋ ਜਰਾਧਮ੍ਮੇ ਜਿਣ੍ਣੇ ਸੋਚਤਿ ਕਿਲਮਤਿ ਪਰਿਦੇਵਤਿ, ਉਰਤ੍ਤਾਲ਼ਿਂ ਕਨ੍ਦਤਿ, ਸਮ੍ਮੋਹਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਮਹਾਰਾਜ – ‘ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਵਿਦ੍ਧੋ ਸਵਿਸੇਨ ਸੋਕਸਲ੍ਲੇਨ ਅਤ੍ਤਾਨਂਯੇਵ ਪਰਿਤਾਪੇਤਿ’’’.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਸ੍ਸੁਤਵਤੋ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਸ੍ਸ ਬ੍ਯਾਧਿਧਮ੍ਮਂ ਬ੍ਯਾਧੀਯਤਿ…ਪੇ… ਮਰਣਧਮ੍ਮਂ ਮੀਯਤਿ… ਖਯਧਮ੍ਮਂ ਖੀਯਤਿ… ਨਸ੍ਸਨਧਮ੍ਮਂ ਨਸ੍ਸਤਿ. ਸੋ ਨਸ੍ਸਨਧਮ੍ਮੇ ਨਟ੍ਠੇ ਨ ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤਿ – ‘ਨ ਖੋ ਮਯ੍ਹੇਵੇਕਸ੍ਸ ਨਸ੍ਸਨਧਮ੍ਮਂ ਨਸ੍ਸਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਯਾਵਤਾ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਆਗਤਿ ਗਤਿ ਚੁਤਿ ਉਪਪਤ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਨਸ੍ਸਨਧਮ੍ਮਂ ਨਸ੍ਸਤਿ. ਅਹਞ੍ਚੇਵ ਖੋ ਪਨ ਨਸ੍ਸਨਧਮ੍ਮੇ ਨਟ੍ਠੇ ਸੋਚੇਯ੍ਯਂ ਕਿਲਮੇਯ੍ਯਂ ਪਰਿਦੇਵੇਯ੍ਯਂ, ਉਰਤ੍ਤਾਲ਼ਿਂ ਕਨ੍ਦੇਯ੍ਯਂ, ਸਮ੍ਮੋਹਂ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਂ, ਭਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਮੇ ਨਚ੍ਛਾਦੇਯ੍ਯ, ਕਾਯੇਪਿ ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣਿਯਂ ਓਕ੍ਕਮੇਯ੍ਯ, ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾਪਿ ਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯੁਂ, ਅਮਿਤ੍ਤਾਪਿ ਅਤ੍ਤਮਨਾ ਅਸ੍ਸੁ, ਮਿਤ੍ਤਾਪਿ ਦੁਮ੍ਮਨਾ ਅਸ੍ਸੂ’ਤਿ. ਸੋ ਨਸ੍ਸਨਧਮ੍ਮੇ ਨਟ੍ਠੇ ਸੋਚਤਿ ਕਿਲਮਤਿ ਪਰਿਦੇਵਤਿ, ਉਰਤ੍ਤਾਲ਼ਿਂ ਕਨ੍ਦਤਿ, ਸਮ੍ਮੋਹਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਮਹਾਰਾਜ – ‘ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਵਿਦ੍ਧੋ ਸਵਿਸੇਨ ਸੋਕਸਲ੍ਲੇਨ ਅਤ੍ਤਾਨਂਯੇਵ ਪਰਿਤਾਪੇਤਿ’’’.

‘‘ਸੁਤਵਤੋ ਚ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਰਿਯਸਾਵਕਸ੍ਸ ਜਰਾਧਮ੍ਮਂ ਜੀਰਤਿ. ਸੋ ਜਰਾਧਮ੍ਮੇ ਜਿਣ੍ਣੇ ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤਿ – ‘ਨ ਖੋ ਮਯ੍ਹੇਵੇਕਸ੍ਸ ਜਰਾਧਮ੍ਮਂ ਜੀਰਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਯਾਵਤਾ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਆਗਤਿ ਗਤਿ ਚੁਤਿ ਉਪਪਤ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਜਰਾਧਮ੍ਮਂ ਜੀਰਤਿ. ਅਹਞ੍ਚੇਵ ਖੋ ਪਨ ਜਰਾਧਮ੍ਮੇ ਜਿਣ੍ਣੇ ਸੋਚੇਯ੍ਯਂ ਕਿਲਮੇਯ੍ਯਂ ਪਰਿਦੇਵੇਯ੍ਯਂ, ਉਰਤ੍ਤਾਲ਼ਿਂ ਕਨ੍ਦੇਯ੍ਯਂ, ਸਮ੍ਮੋਹਂ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਂ, ਭਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਮੇ ਨਚ੍ਛਾਦੇਯ੍ਯ, ਕਾਯੇਪਿ ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣਿਯਂ ਓਕ੍ਕਮੇਯ੍ਯ, ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾਪਿ ਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯੁਂ, ਅਮਿਤ੍ਤਾਪਿ ਅਤ੍ਤਮਨਾ ਅਸ੍ਸੁ, ਮਿਤ੍ਤਾਪਿ ਦੁਮ੍ਮਨਾ ਅਸ੍ਸੂ’ਤਿ. ਸੋ ਜਰਾਧਮ੍ਮੇ ਜਿਣ੍ਣੇ ਨ ਸੋਚਤਿ ਨ ਕਿਲਮਤਿ ਨ ਪਰਿਦੇਵਤਿ, ਨ ਉਰਤ੍ਤਾਲ਼ਿਂ ਕਨ੍ਦਤਿ, ਨ ਸਮ੍ਮੋਹਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਮਹਾਰਾਜ – ‘ਸੁਤਵਾ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਅਬ੍ਬੁਹਿ ਸਵਿਸਂ ਸੋਕਸਲ੍ਲਂ, ਯੇਨ ਵਿਦ੍ਧੋ ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਅਤ੍ਤਾਨਂਯੇਵ ਪਰਿਤਾਪੇਤਿ. ਅਸੋਕੋ ਵਿਸਲ੍ਲੋ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਅਤ੍ਤਾਨਂਯੇਵ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਪੇਤਿ’’’.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸੁਤਵਤੋ ਅਰਿਯਸਾਵਕਸ੍ਸ ਬ੍ਯਾਧਿਧਮ੍ਮਂ ਬ੍ਯਾਧੀਯਤਿ…ਪੇ… ਮਰਣਧਮ੍ਮਂ ਮੀਯਤਿ… ਖਯਧਮ੍ਮਂ ਖੀਯਤਿ… ਨਸ੍ਸਨਧਮ੍ਮਂ ਨਸ੍ਸਤਿ. ਸੋ ਨਸ੍ਸਨਧਮ੍ਮੇ ਨਟ੍ਠੇ ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤਿ – ‘ਨ ਖੋ ਮਯ੍ਹੇਵੇਕਸ੍ਸ ਨਸ੍ਸਨਧਮ੍ਮਂ ਨਸ੍ਸਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਯਾਵਤਾ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਆਗਤਿ ਗਤਿ ਚੁਤਿ ਉਪਪਤ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਨਸ੍ਸਨਧਮ੍ਮਂ ਨਸ੍ਸਤਿ. ਅਹਞ੍ਚੇਵ ਖੋ ਪਨ ਨਸ੍ਸਨਧਮ੍ਮੇ ਨਟ੍ਠੇ ਸੋਚੇਯ੍ਯਂ ਕਿਲਮੇਯ੍ਯਂ ਪਰਿਦੇਵੇਯ੍ਯਂ, ਉਰਤ੍ਤਾਲ਼ਿਂ ਕਨ੍ਦੇਯ੍ਯਂ, ਸਮ੍ਮੋਹਂ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਂ, ਭਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਮੇ ਨਚ੍ਛਾਦੇਯ੍ਯ, ਕਾਯੇਪਿ ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣਿਯਂ ਓਕ੍ਕਮੇਯ੍ਯ, ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾਪਿ ਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯੁਂ, ਅਮਿਤ੍ਤਾਪਿ ਅਤ੍ਤਮਨਾ ਅਸ੍ਸੁ, ਮਿਤ੍ਤਾਪਿ ਦੁਮ੍ਮਨਾ ਅਸ੍ਸੂ’ਤਿ. ਸੋ ਨਸ੍ਸਨਧਮ੍ਮੇ ਨਟ੍ਠੇ ਨ ਸੋਚਤਿ ਨ ਕਿਲਮਤਿ ਨ ਪਰਿਦੇਵਤਿ, ਨ ਉਰਤ੍ਤਾਲ਼ਿਂ ਕਨ੍ਦਤਿ, ਨ ਸਮ੍ਮੋਹਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਮਹਾਰਾਜ – ‘ਸੁਤਵਾ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਅਬ੍ਬੁਹਿ ਸਵਿਸਂ ਸੋਕਸਲ੍ਲਂ, ਯੇਨ ਵਿਦ੍ਧੋ ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਅਤ੍ਤਾਨਂਯੇਵ ਪਰਿਤਾਪੇਤਿ. ਅਸੋਕੋ ਵਿਸਲ੍ਲੋ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਅਤ੍ਤਾਨਂਯੇਵ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਪੇਤਿ ’’’.

‘‘ਇਮਾਨਿ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਞ੍ਚ ਅਲਬ੍ਭਨੀਯਾਨਿ ਠਾਨਾਨਿ ਸਮਣੇਨ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਨ ਵਾ ਦੇਵੇਨ ਵਾ ਮਾਰੇਨ ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨਾ ਵਾ ਕੇਨਚਿ ਵਾ ਲੋਕਸ੍ਮਿ’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਨ ਸੋਚਨਾਯ ਪਰਿਦੇਵਨਾਯ,

ਅਤ੍ਥੋਧ ਲਬ੍ਭਾ ਅਪਿ ਅਪ੍ਪਕੋਪਿ;