੬. ਸਾਲ਼੍ਹਸੁਤ੍ਤਂ

੧੯੬. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਵੇਸਾਲਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਮਹਾਵਨੇ ਕੂਟਾਗਾਰਸਾਲਾਯਂ. ਅਥ ਖੋ ਸਾਲ਼੍ਹੋ ਚ ਲਿਚ੍ਛਵਿ ਅਭਯੋ ਚ ਲਿਚ੍ਛਵਿ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਸਾਲ਼੍ਹੋ ਲਿਚ੍ਛਵਿ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਸਨ੍ਤਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਏਕੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਦ੍ਵਯੇਨ ਓਘਸ੍ਸ ਨਿਤ੍ਥਰਣਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ – ਸੀਲਵਿਸੁਦ੍ਧਿਹੇਤੁ ਚ ਤਪੋਜਿਗੁਚ੍ਛਾਹੇਤੁ ਚ. ਇਧ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਕਿਮਾਹਾ’’ਤਿ?

‘‘ਸੀਲਵਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਖੋ ਅਹਂ, ਸਾਲ਼੍ਹ, ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਸਾਮਞ੍ਞਙ੍ਗਨ੍ਤਿ ਵਦਾਮਿ. ਯੇ ਤੇ, ਸਾਲ਼੍ਹ, ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਤਪੋਜਿਗੁਚ੍ਛਾਵਾਦਾ ਤਪੋਜਿਗੁਚ੍ਛਾਸਾਰਾ ਤਪੋਜਿਗੁਚ੍ਛਾਅਲ੍ਲੀਨਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ, ਅਭਬ੍ਬਾ ਤੇ ਓਘਸ੍ਸ ਨਿਤ੍ਥਰਣਾਯ. ਯੇਪਿ ਤੇ, ਸਾਲ਼੍ਹ, ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਕਾਯਸਮਾਚਾਰਾ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਵਚੀਸਮਾਚਾਰਾ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਮਨੋਸਮਾਚਾਰਾ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾਜੀਵਾ, ਅਭਬ੍ਬਾ ਤੇ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਾਯ ਅਨੁਤ੍ਤਰਾਯ ਸਮ੍ਬੋਧਾਯ.

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਸਾਲ਼੍ਹ, ਪੁਰਿਸੋ ਨਦਿਂ ਤਰਿਤੁਕਾਮੋ ਤਿਣ੍ਹਂ ਕੁਠਾਰਿਂ [ਕੁਧਾਰਿਂ (ਕ.)] ਆਦਾਯ ਵਨਂ ਪਵਿਸੇਯ੍ਯ. ਸੋ ਤਤ੍ਥ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯ ਮਹਤਿਂ ਸਾਲਲਟ੍ਠਿਂ ਉਜੁਂ ਨਵਂ ਅਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਕਜਾਤਂ. ਤਮੇਨਂ ਮੂਲੇ ਛਿਨ੍ਦੇਯ੍ਯ; ਮੂਲੇ ਛੇਤ੍ਵਾ ਅਗ੍ਗੇ ਛਿਨ੍ਦੇਯ੍ਯ; ਅਗ੍ਗੇ ਛੇਤ੍ਵਾ ਸਾਖਾਪਲਾਸਂ ਸੁਵਿਸੋਧਿਤਂ ਵਿਸੋਧੇਯ੍ਯ; ਸਾਖਾਪਲਾਸਂ ਸੁਵਿਸੋਧਿਤਂ ਵਿਸੋਧੇਤ੍ਵਾ ਕੁਠਾਰੀਹਿ ਤਚ੍ਛੇਯ੍ਯ; ਕੁਠਾਰੀਹਿ ਤਚ੍ਛੇਤ੍ਵਾ ਵਾਸੀਹਿ ਤਚ੍ਛੇਯ੍ਯ; ਵਾਸੀਹਿ ਤਚ੍ਛੇਤ੍ਵਾ ਲੇਖਣਿਯਾ ਲਿਖੇਯ੍ਯ; ਲੇਖਣਿਯਾ ਲਿਖਿਤ੍ਵਾ ਪਾਸਾਣਗੁਲ਼ੇਨ ਧੋਵੇਯ੍ਯ [ਧੋਪੇਯ੍ਯ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)]; ਪਾਸਾਣਗੁਲ਼ੇਨ ਧੋਵੇਤ੍ਵਾ ਨਦਿਂ ਪਤਾਰੇਯ੍ਯ.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਸਾਲ਼੍ਹ, ਭਬ੍ਬੋ ਨੁ ਖੋ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਨਦਿਂ ਤਰਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ’’? ‘‘ਅਸੁ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਾਲਲਟ੍ਠਿ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਸੁਪਰਿਕਮ੍ਮਕਤਾ ਅਨ੍ਤੋ ਅਵਿਸੁਦ੍ਧਾ. ਤਸ੍ਸੇਤਂ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਂ – ਸਾਲਲਟ੍ਠਿ ਸਂਸੀਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਪੁਰਿਸੋ ਅਨਯਬ੍ਯਸਨਂ ਆਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਸਾਲ਼੍ਹ, ਯੇ ਤੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਤਪੋਜਿਗੁਚ੍ਛਾਵਾਦਾ ਤਪੋਜਿਗੁਚ੍ਛਾਸਾਰਾ ਤਪੋਜਿਗੁਚ੍ਛਾਅਲ੍ਲੀਨਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ, ਅਭਬ੍ਬਾ ਤੇ ਓਘਸ੍ਸ ਨਿਤ੍ਥਰਣਾਯ. ਯੇਪਿ ਤੇ, ਸਾਲ਼੍ਹ, ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਕਾਯਸਮਾਚਾਰਾ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਵਚੀਸਮਾਚਾਰਾ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਮਨੋਸਮਾਚਾਰਾ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾਜੀਵਾ, ਅਭਬ੍ਬਾ ਤੇ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਾਯ ਅਨੁਤ੍ਤਰਾਯ ਸਮ੍ਬੋਧਾਯ.

‘‘ਯੇ ਚ ਖੋ ਤੇ, ਸਾਲ਼੍ਹ, ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਨ ਤਪੋਜਿਗੁਚ੍ਛਾਵਾਦਾ ਨ ਤਪੋਜਿਗੁਚ੍ਛਾਸਾਰਾ ਨ ਤਪੋਜਿਗੁਚ੍ਛਾਅਲ੍ਲੀਨਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ, ਭਬ੍ਬਾ ਤੇ ਓਘਸ੍ਸ ਨਿਤ੍ਥਰਣਾਯ. ਯੇਪਿ ਤੇ, ਸਾਲ਼੍ਹ, ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਕਾਯਸਮਾਚਾਰਾ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਵਚੀਸਮਾਚਾਰਾ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਮਨੋਸਮਾਚਾਰਾ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾਜੀਵਾ, ਭਬ੍ਬਾ ਤੇ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਾਯ ਅਨੁਤ੍ਤਰਾਯ ਸਮ੍ਬੋਧਾਯ.

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਸਾਲ਼੍ਹ, ਪੁਰਿਸੋ ਨਦਿਂ ਤਰਿਤੁਕਾਮੋ ਤਿਣ੍ਹਂ ਕੁਠਾਰਿਂ ਆਦਾਯ ਵਨਂ ਪਵਿਸੇਯ੍ਯ. ਸੋ ਤਤ੍ਥ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯ ਮਹਤਿਂ ਸਾਲਲਟ੍ਠਿਂ ਉਜੁਂ ਨਵਂ ਅਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਕਜਾਤਂ. ਤਮੇਨਂ ਮੂਲੇ ਛਿਨ੍ਦੇਯ੍ਯ; ਮੂਲੇ ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਅਗ੍ਗੇ ਛਿਨ੍ਦੇਯ੍ਯ; ਅਗ੍ਗੇ ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਸਾਖਾਪਲਾਸਂ ਸੁਵਿਸੋਧਿਤਂ ਵਿਸੋਧੇਯ੍ਯ; ਸਾਖਾਪਲਾਸਂ ਸੁਵਿਸੋਧਿਤਂ ਵਿਸੋਧੇਤ੍ਵਾ ਕੁਠਾਰੀਹਿ ਤਚ੍ਛੇਯ੍ਯ; ਕੁਠਾਰੀਹਿ ਤਚ੍ਛੇਤ੍ਵਾ ਵਾਸੀਹਿ ਤਚ੍ਛੇਯ੍ਯ; ਵਾਸੀਹਿ ਤਚ੍ਛੇਤ੍ਵਾ ਨਿਖਾਦਨਂ ਆਦਾਯ ਅਨ੍ਤੋ ਸੁਵਿਸੋਧਿਤਂ ਵਿਸੋਧੇਯ੍ਯ; ਅਨ੍ਤੋ ਸੁਵਿਸੋਧਿਤਂ ਵਿਸੋਧੇਤ੍ਵਾ ਲੇਖਣਿਯਾ ਲਿਖੇਯ੍ਯ; ਲੇਖਣਿਯਾ ਲਿਖਿਤ੍ਵਾ ਪਾਸਾਣਗੁਲ਼ੇਨ ਧੋਵੇਯ੍ਯ; ਪਾਸਾਣਗੁਲ਼ੇਨ ਧੋਵੇਤ੍ਵਾ ਨਾਵਂ ਕਰੇਯ੍ਯ; ਨਾਵਂ ਕਤ੍ਵਾ ਫਿਯਾਰਿਤ੍ਤਂ [ਪਿਯਾਰਿਤ੍ਤਂ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਬਨ੍ਧੇਯ੍ਯ; ਫਿਯਾਰਿਤ੍ਤਂ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਨਦਿਂ ਪਤਾਰੇਯ੍ਯ.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਸਾਲ਼੍ਹ, ਭਬ੍ਬੋ ਨੁ ਖੋ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਨਦਿਂ ਤਰਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ’’? ‘‘ਅਸੁ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਾਲਲਟ੍ਠਿ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਸੁਪਰਿਕਮ੍ਮਕਤਾ, ਅਨ੍ਤੋ ਸੁਵਿਸੁਦ੍ਧਾ ਨਾਵਾਕਤਾ [ਸੁਵਿਸੁਦ੍ਧਕਤਾ (ਕ.)] ਫਿਯਾਰਿਤ੍ਤਬਦ੍ਧਾ. ਤਸ੍ਸੇਤਂ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਂ – ‘ਨਾਵਾ ਨ ਸਂਸੀਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਪੁਰਿਸੋ ਸੋਤ੍ਥਿਨਾ ਪਾਰਂ ਗਮਿਸ੍ਸਤੀ’’’ਤਿ.

‘‘ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਸਾਲ਼੍ਹ, ਯੇ ਤੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਨ ਤਪੋਜਿਗੁਚ੍ਛਾਵਾਦਾ ਨ ਤਪੋਜਿਗੁਚ੍ਛਾਸਾਰਾ ਨ ਤਪੋਜਿਗੁਚ੍ਛਾਅਲ੍ਲੀਨਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ, ਭਬ੍ਬਾ ਤੇ ਓਘਸ੍ਸ ਨਿਤ੍ਥਰਣਾਯ. ਯੇਪਿ ਤੇ, ਸਾਲ਼੍ਹ, ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਕਾਯਸਮਾਚਾਰਾ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਵਚੀਸਮਾਚਾਰਾ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਮਨੋਸਮਾਚਾਰਾ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾਜੀਵਾ, ਭਬ੍ਬਾ ਤੇ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਾਯ ਅਨੁਤ੍ਤਰਾਯ ਸਮ੍ਬੋਧਾਯ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਸਾਲ਼੍ਹ, ਯੋਧਾਜੀਵੋ ਬਹੂਨਿ ਚੇਪਿ ਕਣ੍ਡਚਿਤ੍ਰਕਾਨਿ ਜਾਨਾਤਿ; ਅਥ ਖੋ ਸੋ ਤੀਹਿ ਠਾਨੇਹਿ ਰਾਜਾਰਹੋ ਹੋਤਿ ਰਾਜਭੋਗ੍ਗੋ, ਰਞ੍ਞੋ ਅਙ੍ਗਨ੍ਤੇਵ ਸਙ੍ਖਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਕਤਮੇਹਿ ਤੀਹਿ? ਦੂਰੇਪਾਤੀ ਚ, ਅਕ੍ਖਣਵੇਧੀ ਚ, ਮਹਤੋ ਚ ਕਾਯਸ੍ਸ ਪਦਾਲੇਤਾ.

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਸਾਲ਼੍ਹ, ਯੋਧਾਜੀਵੋ ਦੂਰੇਪਾਤੀ; ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਸਾਲ਼੍ਹ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿ ਹੋਤਿ. ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿ, ਸਾਲ਼੍ਹ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਰੂਪਂ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਵਾ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਵਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਂ ਵਾ ਸੁਖੁਮਂ ਵਾ ਹੀਨਂ ਵਾ ਪਣੀਤਂ ਵਾ ਯਂ ਦੂਰੇ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਵਾ ਸਬ੍ਬਂ ਰੂਪਂ ‘ਨੇਤਂ ਮਮ, ਨੇਸੋਹਮਸ੍ਮਿ, ਨ ਮੇਸੋ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਏਵਮੇਤਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਯਾ ਕਾਚਿ ਵੇਦਨਾ…ਪੇ… ਯਾ ਕਾਚਿ ਸਞ੍ਞਾ… ਯੇ ਕੇਚਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾ… ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਵਾ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਵਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਂ ਵਾ ਸੁਖੁਮਂ ਵਾ ਹੀਨਂ ਵਾ ਪਣੀਤਂ ਵਾ ਯਂ ਦੂਰੇ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਵਾ, ਸਬ੍ਬਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ‘ਨੇਤਂ ਮਮ, ਨੇਸੋਹਮਸ੍ਮਿ, ਨ ਮੇਸੋ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਏਵਮੇਤਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਸ੍ਸਤਿ.

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਸਾਲ਼੍ਹ, ਯੋਧਾਜੀਵੋ ਅਕ੍ਖਣਵੇਧੀ; ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਸਾਲ਼੍ਹ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਹੋਤਿ. ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ, ਸਾਲ਼੍ਹ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ‘ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ…ਪੇ… ‘ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾ’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ.

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਸਾਲ਼੍ਹ, ਯੋਧਾਜੀਵੋ ਮਹਤੋ ਕਾਯਸ੍ਸ ਪਦਾਲੇਤਾ; ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਸਾਲ਼੍ਹ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਸਮ੍ਮਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਹੋਤਿ. ਸਮ੍ਮਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿ, ਸਾਲ਼੍ਹ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਮਹਨ੍ਤਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਪਦਾਲੇਤੀ’’ਤਿ. ਛਟ੍ਠਂ.