(੨੦) ੫. ਮਹਾਵਗ੍ਗੋ

੧. ਸੋਤਾਨੁਗਤਸੁਤ੍ਤਂ

੧੯੧. ‘‘ਸੋਤਾਨੁਗਤਾਨਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਾਨਂ, ਵਚਸਾ ਪਰਿਚਿਤਾਨਂ, ਮਨਸਾਨੁਪੇਕ੍ਖਿਤਾਨਂ, ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸੁਪ੍ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਾਨਂ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਆਨਿਸਂਸਾ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਾ. ਕਤਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਧਮ੍ਮਂ ਪਰਿਯਾਪੁਣਾਤਿ – ਸੁਤ੍ਤਂ, ਗੇਯ੍ਯਂ, ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਂ, ਗਾਥਂ, ਉਦਾਨਂ, ਇਤਿਵੁਤ੍ਤਕਂ, ਜਾਤਕਂ, ਅਬ੍ਭੁਤਧਮ੍ਮਂ, ਵੇਦਲ੍ਲਂ. ਤਸ੍ਸ ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਸੋਤਾਨੁਗਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਵਚਸਾ ਪਰਿਚਿਤਾ, ਮਨਸਾਨੁਪੇਕ੍ਖਿਤਾ, ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸੁਪ੍ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਾ. ਸੋ ਮੁਟ੍ਠਸ੍ਸਤਿ [ਮੁਟ੍ਠਸ੍ਸਤੀ (ਸੀ.)] ਕਾਲਂ ਕੁਰੁਮਾਨੋ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਦੇਵਨਿਕਾਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਤਤ੍ਥ ਸੁਖਿਨੋ ਧਮ੍ਮਪਦਾ ਪ੍ਲਵਨ੍ਤਿ [ਪਿਲਪਨ੍ਤਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)]. ਦਨ੍ਧੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤੁਪ੍ਪਾਦੋ; ਅਥ ਸੋ ਸਤ੍ਤੋ ਖਿਪ੍ਪਂਯੇਵ ਵਿਸੇਸਗਾਮੀ ਹੋਤਿ. ਸੋਤਾਨੁਗਤਾਨਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਾਨਂ, ਵਚਸਾ ਪਰਿਚਿਤਾਨਂ, ਮਨਸਾਨੁਪੇਕ੍ਖਿਤਾਨਂ, ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸੁਪ੍ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਾਨਂ ਅਯਂ ਪਠਮੋ ਆਨਿਸਂਸੋ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖੋ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਧਮ੍ਮਂ ਪਰਿਯਾਪੁਣਾਤਿ – ਸੁਤ੍ਤਂ, ਗੇਯ੍ਯਂ, ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਂ, ਗਾਥਂ, ਉਦਾਨਂ, ਇਤਿਵੁਤ੍ਤਕਂ, ਜਾਤਕਂ, ਅਬ੍ਭੁਤਧਮ੍ਮਂ, ਵੇਦਲ੍ਲਂ. ਤਸ੍ਸ ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਸੋਤਾਨੁਗਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਵਚਸਾ ਪਰਿਚਿਤਾ, ਮਨਸਾਨੁਪੇਕ੍ਖਿਤਾ, ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸੁਪ੍ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਾ. ਸੋ ਮੁਟ੍ਠਸ੍ਸਤਿ ਕਾਲਂ ਕੁਰੁਮਾਨੋ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਦੇਵਨਿਕਾਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਤਤ੍ਥ ਨ ਹੇਵ ਖੋ ਸੁਖਿਨੋ ਧਮ੍ਮਪਦਾ ਪ੍ਲਵਨ੍ਤਿ; ਅਪਿ ਚ ਖੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਚੇਤੋਵਸਿਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਦੇਵਪਰਿਸਾਯਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਅਯਂ ਵਾ ਸੋ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੋ, ਯਤ੍ਥਾਹਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਅਚਰਿ’ਨ੍ਤਿ. ਦਨ੍ਧੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤੁਪ੍ਪਾਦੋ; ਅਥ ਸੋ ਸਤ੍ਤੋ ਖਿਪ੍ਪਮੇਵ ਵਿਸੇਸਗਾਮੀ ਹੋਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਰਿਸੋ ਕੁਸਲੋ ਭੇਰਿਸਦ੍ਦਸ੍ਸ. ਸੋ ਅਦ੍ਧਾਨਮਗ੍ਗਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਭੇਰਿਸਦ੍ਦਂ ਸੁਣੇਯ੍ਯ. ਤਸ੍ਸ ਨ ਹੇਵ ਖੋ ਅਸ੍ਸ ਕਙ੍ਖਾ ਵਾ ਵਿਮਤਿ ਵਾ – ‘ਭੇਰਿਸਦ੍ਦੋ ਨੁ ਖੋ, ਨ ਨੁ ਖੋ ਭੇਰਿਸਦ੍ਦੋ’ਤਿ! ਅਥ ਖੋ ਭੇਰਿਸਦ੍ਦੋਤ੍ਵੇਵ ਨਿਟ੍ਠਂ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ. ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਧਮ੍ਮਂ ਪਰਿਯਾਪੁਣਾਤਿ – ਸੁਤ੍ਤਂ, ਗੇਯ੍ਯਂ, ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਂ, ਗਾਥਂ, ਉਦਾਨਂ, ਇਤਿਵੁਤ੍ਤਕਂ, ਜਾਤਕਂ, ਅਬ੍ਭੁਤਧਮ੍ਮਂ, ਵੇਦਲ੍ਲਂ. ਤਸ੍ਸ ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਸੋਤਾਨੁਗਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਵਚਸਾ ਪਰਿਚਿਤਾ, ਮਨਸਾਨੁਪੇਕ੍ਖਿਤਾ, ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸੁਪ੍ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਾ. ਸੋ ਮੁਟ੍ਠਸ੍ਸਤਿ ਕਾਲਂ ਕੁਰੁਮਾਨੋ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਦੇਵਨਿਕਾਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਤਤ੍ਥ ਨ ਹੇਵ ਖੋ ਸੁਖਿਨੋ ਧਮ੍ਮਪਦਾ ਪ੍ਲਵਨ੍ਤਿ; ਅਪਿ ਚ ਖੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਚੇਤੋਵਸਿਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਦੇਵਪਰਿਸਾਯਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਅਯਂ ਵਾ ਸੋ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੋ, ਯਤ੍ਥਾਹਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਅਚਰਿ’ਨ੍ਤਿ. ਦਨ੍ਧੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤੁਪ੍ਪਾਦੋ; ਅਥ ਸੋ ਸਤ੍ਤੋ ਖਿਪ੍ਪਂਯੇਵ ਵਿਸੇਸਗਾਮੀ ਹੋਤਿ. ਸੋਤਾਨੁਗਤਾਨਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਾਨਂ, ਵਚਸਾ ਪਰਿਚਿਤਾਨਂ, ਮਨਸਾਨੁਪੇਕ੍ਖਿਤਾਨਂ, ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸੁਪ੍ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਾਨਂ ਅਯਂ ਦੁਤਿਯੋ ਆਨਿਸਂਸੋ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖੋ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਧਮ੍ਮਂ ਪਰਿਯਾਪੁਣਾਤਿ – ਸੁਤ੍ਤਂ, ਗੇਯ੍ਯਂ, ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਂ, ਗਾਥਂ, ਉਦਾਨਂ, ਇਤਿਵੁਤ੍ਤਕਂ, ਜਾਤਕਂ, ਅਬ੍ਭੁਤਧਮ੍ਮਂ, ਵੇਦਲ੍ਲਂ. ਤਸ੍ਸ ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਸੋਤਾਨੁਗਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਵਚਸਾ ਪਰਿਚਿਤਾ, ਮਨਸਾਨੁਪੇਕ੍ਖਿਤਾ, ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸੁਪ੍ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਾ. ਸੋ ਮੁਟ੍ਠਸ੍ਸਤਿ ਕਾਲਂ ਕੁਰੁਮਾਨੋ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਦੇਵਨਿਕਾਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਤਤ੍ਥ ਨ ਹੇਵ ਖੋ ਸੁਖਿਨੋ ਧਮ੍ਮਪਦਾ ਪ੍ਲਵਨ੍ਤਿ, ਨਪਿ ਭਿਕ੍ਖੁ ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਚੇਤੋਵਸਿਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਦੇਵਪਰਿਸਾਯਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ; ਅਪਿ ਚ ਖੋ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤੋ ਦੇਵਪਰਿਸਾਯਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਅਯਂ ਵਾ ਸੋ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੋ, ਯਤ੍ਥਾਹਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਅਚਰਿ’ਨ੍ਤਿ. ਦਨ੍ਧੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤੁਪ੍ਪਾਦੋ; ਅਥ ਸੋ ਸਤ੍ਤੋ ਖਿਪ੍ਪਂਯੇਵ ਵਿਸੇਸਗਾਮੀ ਹੋਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਰਿਸੋ ਕੁਸਲੋ ਸਙ੍ਖਸਦ੍ਦਸ੍ਸ. ਸੋ ਅਦ੍ਧਾਨਮਗ੍ਗਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਸਙ੍ਖਸਦ੍ਦਂ ਸੁਣੇਯ੍ਯ. ਤਸ੍ਸ ਨ ਹੇਵ ਖੋ ਅਸ੍ਸ ਕਙ੍ਖਾ ਵਾ ਵਿਮਤਿ ਵਾ – ‘ਸਙ੍ਖਸਦ੍ਦੋ ਨੁ ਖੋ, ਨ ਨੁ ਖੋ ਸਙ੍ਖਸਦ੍ਦੋ’ਤਿ! ਅਥ ਖੋ ਸਙ੍ਖਸਦ੍ਦੋਤ੍ਵੇਵ ਨਿਟ੍ਠਂ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ. ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਧਮ੍ਮਂ ਪਰਿਯਾਪੁਣਾਤਿ – ਸੁਤ੍ਤਂ, ਗੇਯ੍ਯਂ, ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਂ, ਗਾਥਂ, ਉਦਾਨਂ, ਇਤਿਵੁਤ੍ਤਕਂ, ਜਾਤਕਂ, ਅਬ੍ਭੁਤਧਮ੍ਮਂ, ਵੇਦਲ੍ਲਂ. ਤਸ੍ਸ ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਸੋਤਾਨੁਗਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਵਚਸਾ ਪਰਿਚਿਤਾ, ਮਨਸਾਨੁਪੇਕ੍ਖਿਤਾ, ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸੁਪ੍ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਾ. ਸੋ ਮੁਟ੍ਠਸ੍ਸਤਿ ਕਾਲਂ ਕੁਰੁਮਾਨੋ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਦੇਵਨਿਕਾਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਤਤ੍ਥ ਨ ਹੇਵ ਖੋ ਸੁਖਿਨੋ ਧਮ੍ਮਪਦਾ ਪ੍ਲਵਨ੍ਤਿ, ਨਪਿ ਭਿਕ੍ਖੁ ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਚੇਤੋਵਸਿਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਦੇਵਪਰਿਸਾਯਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ; ਅਪਿ ਚ ਖੋ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤੋ ਦੇਵਪਰਿਸਾਯਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਅਯਂ ਵਾ ਸੋ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੋ, ਯਤ੍ਥਾਹਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਅਚਰਿ’ਨ੍ਤਿ. ਦਨ੍ਧੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤੁਪ੍ਪਾਦੋ; ਅਥ ਸੋ ਸਤ੍ਤੋ ਖਿਪ੍ਪਂਯੇਵ ਵਿਸੇਸਗਾਮੀ ਹੋਤਿ. ਸੋਤਾਨੁਗਤਾਨਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਾਨਂ, ਵਚਸਾ ਪਰਿਚਿਤਾਨਂ, ਮਨਸਾਨੁਪੇਕ੍ਖਿਤਾਨਂ, ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸੁਪ੍ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਾਨਂ ਅਯਂ ਤਤਿਯੋ ਆਨਿਸਂਸੋ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖੋ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਧਮ੍ਮਂ ਪਰਿਯਾਪੁਣਾਤਿ – ਸੁਤ੍ਤਂ, ਗੇਯ੍ਯਂ, ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਂ, ਗਾਥਂ, ਉਦਾਨਂ, ਇਤਿਵੁਤ੍ਤਕਂ, ਜਾਤਕਂ, ਅਬ੍ਭੁਤਧਮ੍ਮਂ, ਵੇਦਲ੍ਲਂ. ਤਸ੍ਸ ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਸੋਤਾਨੁਗਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਵਚਸਾ ਪਰਿਚਿਤਾ, ਮਨਸਾਨੁਪੇਕ੍ਖਿਤਾ, ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸੁਪ੍ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਾ. ਸੋ ਮੁਟ੍ਠਸ੍ਸਤਿ ਕਾਲਂ ਕੁਰੁਮਾਨੋ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਦੇਵਨਿਕਾਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਤਤ੍ਥ ਨ ਹੇਵ ਖੋ ਸੁਖਿਨੋ ਧਮ੍ਮਪਦਾ ਪ੍ਲਵਨ੍ਤਿ, ਨਪਿ ਭਿਕ੍ਖੁ ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਚੇਤੋਵਸਿਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਦੇਵਪਰਿਸਾਯਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ, ਨਪਿ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤੋ ਦੇਵਪਰਿਸਾਯਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ; ਅਪਿ ਚ ਖੋ ਓਪਪਾਤਿਕੋ ਓਪਪਾਤਿਕਂ ਸਾਰੇਤਿ – ‘ਸਰਸਿ ਤ੍ਵਂ, ਮਾਰਿਸ, ਸਰਸਿ ਤ੍ਵਂ, ਮਾਰਿਸ, ਯਤ੍ਥ ਮਯਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਅਚਰਿਮ੍ਹਾ’ਤਿ. ਸੋ ਏਵਮਾਹ – ‘ਸਰਾਮਿ, ਮਾਰਿਸ, ਸਰਾਮਿ, ਮਾਰਿਸਾ’ਤਿ. ਦਨ੍ਧੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤੁਪ੍ਪਾਦੋ; ਅਥ ਸੋ ਸਤ੍ਤੋ ਖਿਪ੍ਪਂਯੇਵ ਵਿਸੇਸਗਾਮੀ ਹੋਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦ੍ਵੇ ਸਹਾਯਕਾ ਸਹਪਂਸੁਕੀਲ਼ਿਕਾ [ਸਹਪਂਸੁਕੀਲ਼ਕਾ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)]. ਤੇ ਕਦਾਚਿ ਕਰਹਚਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਸਮਾਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯੁਂ. ਅਞ੍ਞੋ ਪਨ [ਸਮਾਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯੁਂ, ਤਮੇਨਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਸਹਾਯਕੋ ਸਹਾਯਕਂ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਇਦਮ੍ਪਿ, ਸਮ੍ਮ, ਸਰਸਿ, ਇਦਮ੍ਪਿ, ਸਮ੍ਮ, ਸਰਸੀ’ਤਿ. ਸੋ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਸਰਾਮਿ, ਸਮ੍ਮ, ਸਰਾਮਿ, ਸਮ੍ਮਾ’ਤਿ. ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਧਮ੍ਮਂ ਪਰਿਯਾਪੁਣਾਤਿ – ਸੁਤ੍ਤਂ, ਗੇਯ੍ਯਂ, ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਂ, ਗਾਥਂ, ਉਦਾਨਂ, ਇਤਿਵੁਤ੍ਤਕਂ, ਜਾਤਕਂ, ਅਬ੍ਭੁਤਧਮ੍ਮਂ, ਵੇਦਲ੍ਲਂ. ਤਸ੍ਸ ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਸੋਤਾਨੁਗਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਵਚਸਾ ਪਰਿਚਿਤਾ, ਮਨਸਾਨੁਪੇਕ੍ਖਿਤਾ, ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸੁਪ੍ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਾ. ਸੋ ਮੁਟ੍ਠਸ੍ਸਤਿ ਕਾਲਂ ਕੁਰੁਮਾਨੋ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਦੇਵਨਿਕਾਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਤਤ੍ਥ ਨ ਹੇਵ ਖੋ ਸੁਖਿਨੋ ਧਮ੍ਮਪਦਾ ਪ੍ਲਵਨ੍ਤਿ, ਨਪਿ ਭਿਕ੍ਖੁ ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਚੇਤੋਵਸਿਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਦੇਵਪਰਿਸਾਯਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ, ਨਪਿ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤੋ ਦੇਵਪਰਿਸਾਯਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ; ਅਪਿ ਚ ਖੋ ਓਪਪਾਤਿਕੋ ਓਪਪਾਤਿਕਂ ਸਾਰੇਤਿ – ‘ਸਰਸਿ ਤ੍ਵਂ, ਮਾਰਿਸ, ਸਰਸਿ ਤ੍ਵਂ, ਮਾਰਿਸ, ਯਤ੍ਥ ਮਯਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਅਚਰਿਮ੍ਹਾ’ਤਿ. ਸੋ ਏਵਮਾਹ – ‘ਸਰਾਮਿ, ਮਾਰਿਸ, ਸਰਾਮਿ, ਮਾਰਿਸਾ’ਤਿ. ਦਨ੍ਧੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤੁਪ੍ਪਾਦੋ; ਅਥ ਖੋ ਸੋ ਸਤ੍ਤੋ ਖਿਪ੍ਪਂਯੇਵ ਵਿਸੇਸਗਾਮੀ ਹੋਤਿ. ਸੋਤਾਨੁਗਤਾਨਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਾਨਂ, ਵਚਸਾ ਪਰਿਚਿਤਾਨਂ, ਮਨਸਾਨੁਪੇਕ੍ਖਿਤਾਨਂ, ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸੁਪ੍ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਾਨਂ ਅਯਂ ਚਤੁਤ੍ਥੋ ਆਨਿਸਂਸੋ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖੋ. ਸੋਤਾਨੁਗਤਾਨਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਾਨਂ, ਵਚਸਾ ਪਰਿਚਿਤਾਨਂ, ਮਨਸਾਨੁਪੇਕ੍ਖਿਤਾਨਂ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸੁਪ੍ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਾਨਂ ਇਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਆਨਿਸਂਸਾ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਾ’’ਤਿ. ਪਠਮਂ.

੨. ਠਾਨਸੁਤ੍ਤਂ

੧੯੨. ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਠਾਨਾਨਿ ਚਤੂਹਿ ਠਾਨੇਹਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ? ਸਂਵਾਸੇਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੀਲਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਦੀਘੇਨ ਅਦ੍ਧੁਨਾ, ਨ ਇਤ੍ਤਰਂ; ਮਨਸਿਕਰੋਤਾ, ਨੋ ਅਮਨਸਿਕਰੋਤਾ; ਪਞ੍ਞਵਤਾ, ਨੋ ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞੇਨ. ਸਂਵੋਹਾਰੇਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੋਚੇਯ੍ਯਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਦੀਘੇਨ ਅਦ੍ਧੁਨਾ, ਨ ਇਤ੍ਤਰਂ; ਮਨਸਿਕਰੋਤਾ, ਨੋ ਅਮਨਸਿਕਰੋਤਾ; ਪਞ੍ਞਵਤਾ, ਨੋ ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞੇਨ. ਆਪਦਾਸੁ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਥਾਮੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ, ਸੋ ਚ ਖੋ ਦੀਘੇਨ ਅਦ੍ਧੁਨਾ, ਨ ਇਤ੍ਤਰਂ; ਮਨਸਿਕਰੋਤਾ, ਨੋ ਅਮਨਸਿਕਰੋਤਾ; ਪਞ੍ਞਵਤਾ, ਨੋ ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞੇਨ. ਸਾਕਚ੍ਛਾਯ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਞਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ, ਸਾ ਚ ਖੋ ਦੀਘੇਨ ਅਦ੍ਧੁਨਾ, ਨ ਇਤ੍ਤਰਂ; ਮਨਸਿਕਰੋਤਾ, ਨੋ ਅਮਨਸਿਕਰੋਤਾ; ਪਞ੍ਞਵਤਾ, ਨੋ ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞੇਨਾਤਿ.

[ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੨੨] ‘‘‘ਸਂਵਾਸੇਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੀਲਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਦੀਘੇਨ ਅਦ੍ਧੁਨਾ, ਨ ਇਤ੍ਤਰਂ; ਮਨਸਿਕਰੋਤਾ, ਨੋ ਅਮਨਸਿਕਰੋਤਾ; ਪਞ੍ਞਵਤਾ, ਨੋ ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞੇਨਾ’ਤਿ, ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਿਞ੍ਚੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪੁਗ੍ਗਲੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਂਵਸਮਾਨੋ ਏਵਂ ਜਾਨਾਤਿ – ‘ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਖੋ ਅਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਖਣ੍ਡਕਾਰੀ ਛਿਦ੍ਦਕਾਰੀ ਸਬਲਕਾਰੀ ਕਮ੍ਮਾਸਕਾਰੀ, ਨ ਸਨ੍ਤਤਕਾਰੀ ਨ ਸਨ੍ਤਤਵੁਤ੍ਤਿ [ਸਤਤਵੁਤ੍ਤਿ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)]; ਸੀਲੇਸੁ ਦੁਸ੍ਸੀਲੋ ਅਯਮਾਯਸ੍ਮਾ, ਨਾਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਸੀਲਵਾ’’’ਤਿ.

‘‘‘ਇਧ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪੁਗ੍ਗਲੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਂਵਸਮਾਨੋ ਏਵਂ ਜਾਨਾਤਿ – ‘ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਖੋ ਅਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਅਖਣ੍ਡਕਾਰੀ ਅਚ੍ਛਿਦ੍ਦਕਾਰੀ ਅਸਬਲਕਾਰੀ ਅਕਮ੍ਮਾਸਕਾਰੀ ਸਨ੍ਤਤਕਾਰੀ ਸਨ੍ਤਤਵੁਤ੍ਤਿ; ਸੀਲੇਸੁ ਸੀਲਵਾ ਅਯਮਾਯਸ੍ਮਾ, ਨਾਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਦੁਸ੍ਸੀਲੋ’ਤਿ. ‘ਸਂਵਾਸੇਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੀਲਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਦੀਘੇਨ ਅਦ੍ਧੁਨਾ, ਨ ਇਤ੍ਤਰਂ; ਮਨਸਿਕਰੋਤਾ, ਨੋ ਅਮਨਸਿਕਰੋਤਾ; ਪਞ੍ਞਵਤਾ, ਨੋ ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞੇਨਾ’ਤਿ, ਇਤਿ ਯਂ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਇਦਮੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ.

‘‘‘ਸਂਵੋਹਾਰੇਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੋਚੇਯ੍ਯਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਦੀਘੇਨ ਅਦ੍ਧੁਨਾ, ਨ ਇਤ੍ਤਰਂ; ਮਨਸਿਕਰੋਤਾ, ਨੋ ਅਮਨਸਿਕਰੋਤਾ; ਪਞ੍ਞਵਤਾ, ਨੋ ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞੇਨਾ’ਤਿ, ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਿਞ੍ਚੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪੁਗ੍ਗਲੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਂਵੋਹਰਮਾਨੋ ਏਵਂ ਜਾਨਾਤਿ – ‘ਅਞ੍ਞਥਾ ਖੋ ਅਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਏਕੇਨ ਏਕੋ ਵੋਹਰਤਿ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਦ੍ਵੀਹਿ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਤੀਹਿ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਸਮ੍ਬਹੁਲੇਹਿ; ਵੋਕ੍ਕਮਤਿ ਅਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਪੁਰਿਮਵੋਹਾਰਾ ਪਚ੍ਛਿਮਵੋਹਾਰਂ; ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਵੋਹਾਰੋ ਅਯਮਾਯਸ੍ਮਾ, ਨਾਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਵੋਹਾਰੋ’’’ਤਿ.

‘‘ਇਧ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪੁਗ੍ਗਲੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਂਵੋਹਰਮਾਨੋ ਏਵਂ ਜਾਨਾਤਿ – ‘ਯਥੇਵ ਖੋ ਅਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਏਕੇਨ ਏਕੋ ਵੋਹਰਤਿ, ਤਥਾ ਦ੍ਵੀਹਿ, ਤਥਾ ਤੀਹਿ, ਤਥਾ ਸਮ੍ਬਹੁਲੇਹਿ. ਨਾਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਵੋਕ੍ਕਮਤਿ ਪੁਰਿਮਵੋਹਾਰਾ ਪਚ੍ਛਿਮਵੋਹਾਰਂ; ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਵੋਹਾਰੋ ਅਯਮਾਯਸ੍ਮਾ, ਨਾਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਵੋਹਾਰੋ’ਤਿ. ‘ਸਂਵੋਹਾਰੇਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੋਚੇਯ੍ਯਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਦੀਘੇਨ ਅਦ੍ਧੁਨਾ, ਨ ਇਤ੍ਤਰਂ; ਮਨਸਿਕਰੋਤਾ, ਨੋ ਅਮਨਸਿਕਰੋਤਾ; ਪਞ੍ਞਵਤਾ, ਨੋ ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞੇਨਾ’ਤਿ, ਇਤਿ ਯਂ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਇਦਮੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ.

‘‘‘ਆਪਦਾਸੁ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਥਾਮੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ, ਸੋ ਚ ਖੋ ਦੀਘੇਨ ਅਦ੍ਧੁਨਾ, ਨ ਇਤ੍ਤਰਂ; ਮਨਸਿਕਰੋਤਾ, ਨੋ ਅਮਨਸਿਕਰੋਤਾ; ਪਞ੍ਞਵਤਾ, ਨੋ ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞੇਨਾ’ਤਿ, ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਿਞ੍ਚੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਞਾਤਿਬ੍ਯਸਨੇਨ ਵਾ ਫੁਟ੍ਠੋ ਸਮਾਨੋ, ਭੋਗਬ੍ਯਸਨੇਨ ਵਾ ਫੁਟ੍ਠੋ ਸਮਾਨੋ, ਰੋਗਬ੍ਯਸਨੇਨ ਵਾ ਫੁਟ੍ਠੋ ਸਮਾਨੋ ਨ ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤਿ – ‘ਤਥਾਭੂਤੋ ਖੋ ਅਯਂ ਲੋਕਸਨ੍ਨਿਵਾਸੋ ਤਥਾਭੂਤੋ ਅਯਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵਪਟਿਲਾਭੋ ਯਥਾਭੂਤੇ ਲੋਕਸਨ੍ਨਿਵਾਸੇ ਯਥਾਭੂਤੇ ਅਤ੍ਤਭਾਵਪਟਿਲਾਭੇ ਅਟ੍ਠ ਲੋਕਧਮ੍ਮਾ ਲੋਕਂ ਅਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਲੋਕੋ ਚ ਅਟ੍ਠ ਲੋਕਧਮ੍ਮੇ ਅਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਤਿ – ਲਾਭੋ ਚ, ਅਲਾਭੋ ਚ, ਯਸੋ ਚ, ਅਯਸੋ ਚ, ਨਿਨ੍ਦਾ ਚ, ਪਸਂਸਾ ਚ, ਸੁਖਞ੍ਚ, ਦੁਕ੍ਖਞ੍ਚਾ’ਤਿ. ਸੋ ਞਾਤਿਬ੍ਯਸਨੇਨ ਵਾ ਫੁਟ੍ਠੋ ਸਮਾਨੋ ਭੋਗਬ੍ਯਸਨੇਨ ਵਾ ਫੁਟ੍ਠੋ ਸਮਾਨੋ ਰੋਗਬ੍ਯਸਨੇਨ ਵਾ ਫੁਟ੍ਠੋ ਸਮਾਨੋ ਸੋਚਤਿ ਕਿਲਮਤਿ ਪਰਿਦੇਵਤਿ, ਉਰਤ੍ਤਾਲ਼ਿਂ ਕਨ੍ਦਤਿ, ਸਮ੍ਮੋਹਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ.

‘‘ਇਧ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਞਾਤਿਬ੍ਯਸਨੇਨ ਵਾ ਫੁਟ੍ਠੋ ਸਮਾਨੋ ਭੋਗਬ੍ਯਸਨੇਨ ਵਾ ਫੁਟ੍ਠੋ ਸਮਾਨੋ ਰੋਗਬ੍ਯਸਨੇਨ ਵਾ ਫੁਟ੍ਠੋ ਸਮਾਨੋ ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤਿ – ‘ਤਥਾਭੂਤੋ ਖੋ ਅਯਂ ਲੋਕਸਨ੍ਨਿਵਾਸੋ ਤਥਾਭੂਤੋ ਅਯਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵਪਟਿਲਾਭੋ ਯਥਾਭੂਤੇ ਲੋਕਸਨ੍ਨਿਵਾਸੇ ਯਥਾਭੂਤੇ ਅਤ੍ਤਭਾਵਪਟਿਲਾਭੇ ਅਟ੍ਠ ਲੋਕਧਮ੍ਮਾ ਲੋਕਂ ਅਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਲੋਕੋ ਚ ਅਟ੍ਠ ਲੋਕਧਮ੍ਮੇ ਅਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਤਿ – ਲਾਭੋ ਚ, ਅਲਾਭੋ ਚ, ਯਸੋ ਚ, ਅਯਸੋ ਚ, ਨਿਨ੍ਦਾ ਚ, ਪਸਂਸਾ ਚ, ਸੁਖਞ੍ਚ, ਦੁਕ੍ਖਞ੍ਚਾ’ਤਿ. ਸੋ ਞਾਤਿਬ੍ਯਸਨੇਨ ਵਾ ਫੁਟ੍ਠੋ ਸਮਾਨੋ ਭੋਗਬ੍ਯਸਨੇਨ ਵਾ ਫੁਟ੍ਠੋ ਸਮਾਨੋ ਰੋਗਬ੍ਯਸਨੇਨ ਵਾ ਫੁਟ੍ਠੋ ਸਮਾਨੋ ਨ ਸੋਚਤਿ ਨ ਕਿਲਮਤਿ ਨ ਪਰਿਦੇਵਤਿ, ਨ ਉਰਤ੍ਤਾਲ਼ਿਂ ਕਨ੍ਦਤਿ, ਨ ਸਮ੍ਮੋਹਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ‘ਆਪਦਾਸੁ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਥਾਮੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ, ਸੋ ਚ ਖੋ ਦੀਘੇਨ ਅਦ੍ਧੁਨਾ, ਨ ਇਤ੍ਤਰਂ; ਮਨਸਿਕਰੋਤਾ, ਨੋ ਅਮਨਸਿਕਰੋਤਾ; ਪਞ੍ਞਵਤਾ, ਨੋ ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞੇਨਾ’ਤਿ, ਇਤਿ ਯਂ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਇਦਮੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ.

‘‘‘ਸਾਕਚ੍ਛਾਯ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਞਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ, ਸਾ ਚ ਖੋ ਦੀਘੇਨ ਅਦ੍ਧੁਨਾ, ਨ ਇਤ੍ਤਰਂ; ਮਨਸਿਕਰੋਤਾ, ਨੋ ਅਮਨਸਿਕਰੋਤਾ; ਪਞ੍ਞਵਤਾ, ਨੋ ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞੇਨਾ’ਤਿ, ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਿਞ੍ਚੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪੁਗ੍ਗਲੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਾਕਚ੍ਛਾਯਮਾਨੋ ਏਵਂ ਜਾਨਾਤਿ – ‘ਯਥਾ ਖੋ ਇਮਸ੍ਸ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਉਮ੍ਮਗ੍ਗੋ ਯਥਾ ਚ ਅਭਿਨੀਹਾਰੋ ਯਥਾ ਚ ਪਞ੍ਹਾਸਮੁਦਾਹਾਰੋ, ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞੋ ਅਯਮਾਯਸ੍ਮਾ, ਨਾਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਪਞ੍ਞਵਾ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਤਥਾ ਹਿ ਅਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਨ ਚੇਵ ਗਮ੍ਭੀਰਂ ਅਤ੍ਥਪਦਂ ਉਦਾਹਰਤਿ ਸਨ੍ਤਂ ਪਣੀਤਂ ਅਤਕ੍ਕਾਵਚਰਂ ਨਿਪੁਣਂ ਪਣ੍ਡਿਤਵੇਦਨੀਯਂ. ਯਞ੍ਚ ਅਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਧਮ੍ਮਂ ਭਾਸਤਿ ਤਸ੍ਸ ਚ ਨਪ੍ਪਟਿਬਲੋ ਸਂਖਿਤ੍ਤੇਨ ਵਾ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਵਾ ਅਤ੍ਥਂ ਆਚਿਕ੍ਖਿਤੁਂ ਦੇਸੇਤੁਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤੁਂ ਪਟ੍ਠਪੇਤੁਂ ਵਿਵਰਿਤੁਂ ਵਿਭਜਿਤੁਂ ਉਤ੍ਤਾਨੀਕਾਤੁਂ. ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞੋ ਅਯਮਾਯਸ੍ਮਾ, ਨਾਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਪਞ੍ਞਵਾ’’’ਤਿ.

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਕ੍ਖੁਮਾ ਪੁਰਿਸੋ ਉਦਕਰਹਦਸ੍ਸ ਤੀਰੇ ਠਿਤੋ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯ ਪਰਿਤ੍ਤਂ ਮਚ੍ਛਂ ਉਮ੍ਮੁਜ੍ਜਮਾਨਂ. ਤਸ੍ਸ ਏਵਮਸ੍ਸ – ‘ਯਥਾ ਖੋ ਇਮਸ੍ਸ ਮਚ੍ਛਸ੍ਸ ਉਮ੍ਮਗ੍ਗੋ ਯਥਾ ਚ ਊਮਿਘਾਤੋ ਯਥਾ ਚ ਵੇਗਾਯਿਤਤ੍ਤਂ, ਪਰਿਤ੍ਤੋ ਅਯਂ ਮਚ੍ਛੋ, ਨਾਯਂ ਮਚ੍ਛੋ ਮਹਨ੍ਤੋ’ਤਿ. ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪੁਗ੍ਗਲੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਾਕਚ੍ਛਾਯਮਾਨੋ ਏਵਂ ਜਾਨਾਤਿ – ‘ਯਥਾ ਖੋ ਇਮਸ੍ਸ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਉਮ੍ਮਗ੍ਗੋ ਯਥਾ ਚ ਅਭਿਨੀਹਾਰੋ ਯਥਾ ਚ ਪਞ੍ਹਾਸਮੁਦਾਹਾਰੋ, ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞੋ ਅਯਮਾਯਸ੍ਮਾ, ਨਾਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਪਞ੍ਞਵਾ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਤਥਾ ਹਿ ਅਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਨ ਚੇਵ ਗਮ੍ਭੀਰਂ ਅਤ੍ਥਪਦਂ ਉਦਾਹਰਤਿ ਸਨ੍ਤਂ ਪਣੀਤਂ ਅਤਕ੍ਕਾਵਚਰਂ ਨਿਪੁਣਂ ਪਣ੍ਡਿਤਵੇਦਨੀਯਂ. ਯਞ੍ਚ ਅਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਧਮ੍ਮਂ ਭਾਸਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਚ ਨ ਪਟਿਬਲੋ ਸਂਖਿਤ੍ਤੇਨ ਵਾ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਵਾ ਅਤ੍ਥਂ ਆਚਿਕ੍ਖਿਤੁਂ ਦੇਸੇਤੁਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤੁਂ ਪਟ੍ਠਪੇਤੁਂ ਵਿਵਰਿਤੁਂ ਵਿਭਜਿਤੁਂ ਉਤ੍ਤਾਨੀਕਾਤੁਂ. ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞੋ ਅਯਮਾਯਸ੍ਮਾ, ਨਾਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਪਞ੍ਞਵਾ’’’ਤਿ.

‘‘ਇਧ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪੁਗ੍ਗਲੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਾਕਚ੍ਛਾਯਮਾਨੋ ਏਵਂ ਜਾਨਾਤਿ – ‘ਯਥਾ ਖੋ ਇਮਸ੍ਸ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਉਮ੍ਮਗ੍ਗੋ ਯਥਾ ਚ ਅਭਿਨੀਹਾਰੋ ਯਥਾ ਚ ਪਞ੍ਹਾਸਮੁਦਾਹਾਰੋ, ਪਞ੍ਞਵਾ ਅਯਮਾਯਸ੍ਮਾ, ਨਾਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞੋ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਤਥਾ ਹਿ ਅਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਗਮ੍ਭੀਰਞ੍ਚੇਵ ਅਤ੍ਥਪਦਂ ਉਦਾਹਰਤਿ ਸਨ੍ਤਂ ਪਣੀਤਂ ਅਤਕ੍ਕਾਵਚਰਂ ਨਿਪੁਣਂ ਪਣ੍ਡਿਤਵੇਦਨੀਯਂ. ਯਞ੍ਚ ਅਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਧਮ੍ਮਂ ਭਾਸਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਚ ਪਟਿਬਲੋ ਸਂਖਿਤ੍ਤੇਨ ਵਾ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਵਾ ਅਤ੍ਥਂ ਆਚਿਕ੍ਖਿਤੁਂ ਦੇਸੇਤੁਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤੁਂ ਪਟ੍ਠਪੇਤੁਂ ਵਿਵਰਿਤੁਂ ਵਿਭਜਿਤੁਂ ਉਤ੍ਤਾਨੀਕਾਤੁਂ. ਪਞ੍ਞਵਾ ਅਯਮਾਯਸ੍ਮਾ, ਨਾਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞੋ’’’ਤਿ.

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਕ੍ਖੁਮਾ ਪੁਰਿਸੋ ਉਦਕਰਹਦਸ੍ਸ ਤੀਰੇ ਠਿਤੋ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯ ਮਹਨ੍ਤਂ ਮਚ੍ਛਂ ਉਮ੍ਮੁਜ੍ਜਮਾਨਂ. ਤਸ੍ਸ ਏਵਮਸ੍ਸ – ‘ਯਥਾ ਖੋ ਇਮਸ੍ਸ ਮਚ੍ਛਸ੍ਸ ਉਮ੍ਮਗ੍ਗੋ ਯਥਾ ਚ ਊਮਿਘਾਤੋ ਯਥਾ ਚ ਵੇਗਾਯਿਤਤ੍ਤਂ, ਮਹਨ੍ਤੋ ਅਯਂ ਮਚ੍ਛੋ, ਨਾਯਂ ਮਚ੍ਛੋ ਪਰਿਤ੍ਤੋ’ਤਿ. ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪੁਗ੍ਗਲੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਾਕਚ੍ਛਾਯਮਾਨੋ ਏਵਂ ਜਾਨਾਤਿ – ‘ਯਥਾ ਖੋ ਇਮਸ੍ਸ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਉਮ੍ਮਗ੍ਗੋ ਯਥਾ ਚ ਅਭਿਨੀਹਾਰੋ ਯਥਾ ਚ ਪਞ੍ਹਾਸਮੁਦਾਹਾਰੋ, ਪਞ੍ਞਵਾ ਅਯਮਾਯਸ੍ਮਾ, ਨਾਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞੋ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਤਥਾ ਹਿ ਅਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਗਮ੍ਭੀਰਞ੍ਚੇਵ ਅਤ੍ਥਪਦਂ ਉਦਾਹਰਤਿ ਸਨ੍ਤਂ ਪਣੀਤਂ ਅਤਕ੍ਕਾਵਚਰਂ ਨਿਪੁਣਂ ਪਣ੍ਡਿਤਵੇਦਨੀਯਂ. ਯਞ੍ਚ ਅਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਧਮ੍ਮਂ ਭਾਸਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਚ ਪਟਿਬਲੋ ਸਂਖਿਤ੍ਤੇਨ ਵਾ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਵਾ ਅਤ੍ਥਂ ਆਚਿਕ੍ਖਿਤੁਂ ਦੇਸੇਤੁਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤੁਂ ਪਟ੍ਠਪੇਤੁਂ ਵਿਵਰਿਤੁਂ ਵਿਭਜਿਤੁਂ ਉਤ੍ਤਾਨੀਕਾਤੁਂ. ਪਞ੍ਞਵਾ ਅਯਮਾਯਸ੍ਮਾ, ਨਾਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞੋ’ਤਿ.

‘‘‘ਸਾਕਚ੍ਛਾਯ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਞਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ, ਸਾ ਚ ਖੋ ਦੀਘੇਨ ਅਦ੍ਧੁਨਾ, ਨ ਇਤ੍ਤਰਂ; ਮਨਸਿਕਰੋਤਾ, ਨੋ ਅਮਨਸਿਕਰੋਤਾ; ਪਞ੍ਞਵਤਾ, ਨੋ ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞੇਨਾ’ਤਿ, ਇਤਿ ਯਂ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਇਦਮੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਮਾਨਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਠਾਨਾਨਿ ਇਮੇਹਿ ਚਤੂਹਿ ਠਾਨੇਹਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨੀ’’ਤਿ. ਦੁਤਿਯਂ.

੩. ਭਦ੍ਦਿਯਸੁਤ੍ਤਂ

੧੯੩. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਵੇਸਾਲਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਮਹਾਵਨੇ ਕੂਟਾਗਾਰਸਾਲਾਯਂ. ਅਥ ਖੋ ਭਦ੍ਦਿਯੋ ਲਿਚ੍ਛਵਿ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਭਦ੍ਦਿਯੋ ਲਿਚ੍ਛਵਿ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਸੁਤਂ ਮੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ – ‘ਮਾਯਾਵੀ ਸਮਣੋ ਗੋਤਮੋ ਆਵਟ੍ਟਨਿਂ ਮਾਯਂ [ਆਵਟ੍ਟਨੀਮਾਯਂ (ਸੀ.), ਆਵਟ੍ਟਨਿਮਾਯਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.) ਮ. ਨਿ. ੨.੬੦ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ] ਜਾਨਾਤਿ ਯਾਯ ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਾਨਂ ਸਾਵਕੇ ਆਵਟ੍ਟੇਤੀ’ਤਿ. ਯੇ ਤੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਏਵਮਾਹਂਸੁ – ‘ਮਾਯਾਵੀ ਸਮਣੋ ਗੋਤਮੋ ਆਵਟ੍ਟਨਿਂ ਮਾਯਂ ਜਾਨਾਤਿ ਯਾਯ ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਾਨਂ ਸਾਵਕੇ ਆਵਟ੍ਟੇਤੀ’ਤਿ, ਕਚ੍ਚਿ ਤੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤੋ ਵੁਤ੍ਤਵਾਦਿਨੋ, ਨ ਚ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭੂਤੇਨ ਅਬ੍ਭਾਚਿਕ੍ਖਨ੍ਤਿ, ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਚ ਅਨੁਧਮ੍ਮਂ ਬ੍ਯਾਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਨ ਚ ਕੋਚਿ ਸਹਧਮ੍ਮਿਕੋ ਵਾਦਾਨੁਪਾਤੋ ਗਾਰਯ੍ਹਂ ਠਾਨਂ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ਅਨਬ੍ਭਕ੍ਖਾਤੁਕਾਮਾ ਹਿ ਮਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਨ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ?

‘‘ਏਥ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਦ੍ਦਿਯ, ਮਾ ਅਨੁਸ੍ਸਵੇਨ, ਮਾ ਪਰਮ੍ਪਰਾਯ, ਮਾ ਇਤਿਕਿਰਾਯ, ਮਾ ਪਿਟਕਸਮ੍ਪਦਾਨੇਨ, ਮਾ ਤਕ੍ਕਹੇਤੁ, ਮਾ ਨਯਹੇਤੁ, ਮਾ ਆਕਾਰਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕੇਨ, ਮਾ ਦਿਟ੍ਠਿਨਿਜ੍ਝਾਨਕ੍ਖਨ੍ਤਿਯਾ, ਮਾ ਭਬ੍ਬਰੂਪਤਾਯ, ਮਾ ‘ਸਮਣੋ ਨੋ ਗਰੂ’ਤਿ. ਯਦਾ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਦ੍ਦਿਯ, ਅਤ੍ਤਨਾਵ ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਥ – ‘ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਕੁਸਲਾ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਸਾਵਜ੍ਜਾ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਵਿਞ੍ਞੁਗਰਹਿਤਾ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮਤ੍ਤਾ ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਾ ਅਹਿਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀ’ਤਿ, ਅਥ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਦ੍ਦਿਯ, ਪਜਹੇਯ੍ਯਾਥ.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਥ, ਭਦ੍ਦਿਯ, ਲੋਭੋ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਹਿਤਾਯ ਵਾ ਅਹਿਤਾਯ ਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਅਹਿਤਾਯ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਲੁਦ੍ਧੋ ਪਨਾਯਂ, ਭਦ੍ਦਿਯ, ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ ਲੋਭੇਨ ਅਭਿਭੂਤੋ ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਪਾਣਮ੍ਪਿ ਹਨਤਿ, ਅਦਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਆਦਿਯਤਿ, ਪਰਦਾਰਮ੍ਪਿ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਮੁਸਾਪਿ ਭਣਤਿ, ਪਰਮ੍ਪਿ ਤਥਤ੍ਤਾਯ [ਤਦਤ੍ਥਾਯ (ਕ.) ਅ. ਨਿ. ੩.੬੬] ਸਮਾਦਪੇਤਿ ਯਂਸ ਹੋਤਿ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਅਹਿਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਥ, ਭਦ੍ਦਿਯ, ਦੋਸੋ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ…ਪੇ… ਮੋਹੋ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ…ਪੇ… ਸਾਰਮ੍ਭੋ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਹਿਤਾਯ ਵਾ ਅਹਿਤਾਯ ਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਅਹਿਤਾਯ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਸਾਰਦ੍ਧੋ ਪਨਾਯਂ, ਭਦ੍ਦਿਯ, ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ ਸਾਰਮ੍ਭੇਨ ਅਭਿਭੂਤੋ ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਪਾਣਮ੍ਪਿ ਹਨਤਿ, ਅਦਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਆਦਿਯਤਿ, ਪਰਦਾਰਮ੍ਪਿ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਮੁਸਾਪਿ ਭਣਤਿ, ਪਰਮ੍ਪਿ ਤਥਤ੍ਤਾਯ ਸਮਾਦਪੇਤਿ ਯਂਸ ਹੋਤਿ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਅਹਿਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਥ, ਭਦ੍ਦਿਯ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਕੁਸਲਾ ਵਾ ਅਕੁਸਲਾ ਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਅਕੁਸਲਾ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਸਾਵਜ੍ਜਾ ਵਾ ਅਨਵਜ੍ਜਾ ਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਸਾਵਜ੍ਜਾ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਵਿਞ੍ਞੁਗਰਹਿਤਾ ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਪ੍ਪਸਤ੍ਥਾ ਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਵਿਞ੍ਞੁਗਰਹਿਤਾ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਸਮਤ੍ਤਾ ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਾ ਅਹਿਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਨੋ ਵਾ? ਕਥਂ ਵਾ ਏਤ੍ਥ ਹੋਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਸਮਤ੍ਤਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਾ ਅਹਿਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਨੋ ਏਤ੍ਥ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਇਤਿ ਖੋ, ਭਦ੍ਦਿਯ, ਯਂ ਤਂ ਤੇ ਅਵੋਚੁਮ੍ਹਾ – ਏਥ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਦ੍ਦਿਯ, ਮਾ ਅਨੁਸ੍ਸਵੇਨ, ਮਾ ਪਰਮ੍ਪਰਾਯ, ਮਾ ਇਤਿਕਿਰਾਯ, ਮਾ ਪਿਟਕਸਮ੍ਪਦਾਨੇਨ, ਮਾ ਤਕ੍ਕਹੇਤੁ, ਮਾ ਨਯਹੇਤੁ, ਮਾ ਆਕਾਰਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕੇਨ, ਮਾ ਦਿਟ੍ਠਿਨਿਜ੍ਝਾਨਕ੍ਖਨ੍ਤਿਯਾ, ਮਾ ਭਬ੍ਬਰੂਪਤਾਯ, ਮਾ ‘ਸਮਣੋ ਨੋ ਗਰੂ’ਤਿ. ਯਦਾ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਦ੍ਦਿਯ, ਅਤ੍ਤਨਾਵ ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਥ – ‘ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਕੁਸਲਾ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਸਾਵਜ੍ਜਾ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਵਿਞ੍ਞੁਗਰਹਿਤਾ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮਤ੍ਤਾ ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਾ ਅਹਿਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ, ਅਥ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਦ੍ਦਿਯ, ਪਜਹੇਯ੍ਯਾਥਾ’ਤਿ, ਇਤਿ ਯਂ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਇਦਮੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ.

‘‘ਏਥ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਦ੍ਦਿਯ, ਮਾ ਅਨੁਸ੍ਸਵੇਨ, ਮਾ ਪਰਮ੍ਪਰਾਯ, ਮਾ ਇਤਿਕਿਰਾਯ, ਮਾ ਪਿਟਕਸਮ੍ਪਦਾਨੇਨ, ਮਾ ਤਕ੍ਕਹੇਤੁ, ਮਾ ਨਯਹੇਤੁ, ਮਾ ਆਕਾਰਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕੇਨ, ਮਾ ਦਿਟ੍ਠਿਨਿਜ੍ਝਾਨਕ੍ਖਨ੍ਤਿਯਾ, ਮਾ ਭਬ੍ਬਰੂਪਤਾਯ, ਮਾ ‘ਸਮਣੋ ਨੋ ਗਰੂ’ਤਿ. ਯਦਾ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਦ੍ਦਿਯ, ਅਤ੍ਤਨਾਵ ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਥ – ‘ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਕੁਸਲਾ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨਵਜ੍ਜਾ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਵਿਞ੍ਞੁਪ੍ਪਸਤ੍ਥਾ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮਤ੍ਤਾ ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਾ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀ’ਤਿ, ਅਥ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਦ੍ਦਿਯ, ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯਾਥਾ’’ਤਿ.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਥ, ਭਦ੍ਦਿਯ, ਅਲੋਭੋ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਹਿਤਾਯ ਵਾ ਅਹਿਤਾਯ ਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਹਿਤਾਯ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਅਲੁਦ੍ਧੋ ਪਨਾਯਂ, ਭਦ੍ਦਿਯ, ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ ਲੋਭੇਨ ਅਨਭਿਭੂਤੋ ਅਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਨੇਵ ਪਾਣਂ ਹਨਤਿ, ਨ ਅਦਿਨ੍ਨਂ ਆਦਿਯਤਿ, ਨ ਪਰਦਾਰਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਨ ਮੁਸਾ ਭਣਤਿ, ਪਰਮ੍ਪਿ ਤਥਤ੍ਤਾਯ ਨ ਸਮਾਦਪੇਤਿ ਯਂ’ਸ ਹੋਤਿ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਥ, ਭਦ੍ਦਿਯ, ਅਦੋਸੋ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ…ਪੇ… ਅਮੋਹੋ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ…ਪੇ… ਅਸਾਰਮ੍ਭੋ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਹਿਤਾਯ ਵਾ ਅਹਿਤਾਯ ਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਹਿਤਾਯ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਅਸਾਰਦ੍ਧੋ ਪਨਾਯਂ, ਭਦ੍ਦਿਯ, ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ ਸਾਰਮ੍ਭੇਨ ਅਨਭਿਭੂਤੋ ਅਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਨੇਵ ਪਾਣਂ ਹਨਤਿ, ਨ ਅਦਿਨ੍ਨਂ ਆਦਿਯਤਿ, ਨ ਪਰਦਾਰਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਨ ਮੁਸਾ ਭਣਤਿ, ਪਰਮ੍ਪਿ ਤਥਤ੍ਤਾਯ ਨ ਸਮਾਦਪੇਤਿ ਯਂ’ਸ ਹੋਤਿ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਥ, ਭਦ੍ਦਿਯ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਕੁਸਲਾ ਵਾ ਅਕੁਸਲਾ ਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਕੁਸਲਾ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਸਾਵਜ੍ਜਾ ਵਾ ਅਨਵਜ੍ਜਾ ਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਅਨਵਜ੍ਜਾ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਵਿਞ੍ਞੁਗਰਹਿਤਾ ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਪ੍ਪਸਤ੍ਥਾ ਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਵਿਞ੍ਞੁਪ੍ਪਸਤ੍ਥਾ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਸਮਤ੍ਤਾ ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਾ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਨੋ ਵਾ? ਕਥਂ ਵਾ ਏਤ੍ਥ ਹੋਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਸਮਤ੍ਤਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਾ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਨੋ ਏਤ੍ਥ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਇਤਿ ਖੋ, ਭਦ੍ਦਿਯ, ਯਂ ਤਂ ਤੇ ਅਵੋਚੁਮ੍ਹਾ – ਏਥ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਦ੍ਦਿਯ, ਮਾ ਅਨੁਸ੍ਸਵੇਨ, ਮਾ ਪਰਮ੍ਪਰਾਯ, ਮਾ ਇਤਿਕਿਰਾਯ, ਮਾ ਪਿਟਕਸਮ੍ਪਦਾਨੇਨ, ਮਾ ਤਕ੍ਕਹੇਤੁ, ਮਾ ਨਯਹੇਤੁ, ਮਾ ਆਕਾਰਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕੇਨ, ਮਾ ਦਿਟ੍ਠਿਨਿਜ੍ਝਾਨਕ੍ਖਨ੍ਤਿਯਾ, ਮਾ ਭਬ੍ਬਰੂਪਤਾਯ, ਮਾ ‘ਸਮਣੋ ਨੋ ਗਰੂ’ਤਿ. ਯਦਾ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਦ੍ਦਿਯ, ਅਤ੍ਤਨਾਵ ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਥ – ‘ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਕੁਸਲਾ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨਵਜ੍ਜਾ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਵਿਞ੍ਞੁਪ੍ਪਸਤ੍ਥਾ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮਤ੍ਤਾ ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਾ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ, ਅਥ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਦ੍ਦਿਯ, ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯਾਥਾ’ਤਿ, ਇਤਿ ਯਂ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਇਦਮੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ.

‘‘ਯੇ ਖੋ ਤੇ, ਭਦ੍ਦਿਯ, ਲੋਕੇ ਸਨ੍ਤੋ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਾ ਤੇ ਸਾਵਕਂ ਏਵਂ ਸਮਾਦਪੇਨ੍ਤਿ – ‘ਏਹਿ ਤ੍ਵਂ, ਅਮ੍ਭੋ ਪੁਰਿਸ, ਲੋਭਂ ਵਿਨੇਯ੍ਯ [ਵਿਨੇਯ੍ਯ ਵਿਨੇਯ੍ਯ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਵਿਹਰਾਹਿ. ਲੋਭਂ ਵਿਨੇਯ੍ਯ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਨ ਲੋਭਜਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰਿਸ੍ਸਸਿ ਕਾਯੇਨ ਵਾਚਾਯ ਮਨਸਾ. ਦੋਸਂ ਵਿਨੇਯ੍ਯ ਵਿਹਰਾਹਿ. ਦੋਸਂ ਵਿਨੇਯ੍ਯ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਨ ਦੋਸਜਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰਿਸ੍ਸਸਿ ਕਾਯੇਨ ਵਾਚਾਯ ਮਨਸਾ. ਮੋਹਂ ਵਿਨੇਯ੍ਯ ਵਿਹਰਾਹਿ. ਮੋਹਂ ਵਿਨੇਯ੍ਯ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਨ ਮੋਹਜਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰਿਸ੍ਸਸਿ ਕਾਯੇਨ ਵਾਚਾਯ ਮਨਸਾ. ਸਾਰਮ੍ਭਂ ਵਿਨੇਯ੍ਯ ਵਿਹਰਾਹਿ. ਸਾਰਮ੍ਭਂ ਵਿਨੇਯ੍ਯ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਨ ਸਾਰਮ੍ਭਜਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰਿਸ੍ਸਸਿ ਕਾਯੇਨ ਵਾਚਾਯ ਮਨਸਾ’’’ਤਿ.

ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ ਭਦ੍ਦਿਯੋ ਲਿਚ੍ਛਵਿ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ…ਪੇ… ਉਪਾਸਕਂ ਮਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਧਾਰੇਤੁ ਅਜ੍ਜਤਗ੍ਗੇ ਪਾਣੁਪੇਤਂ ਸਰਣਂ ਗਤ’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਅਪਿ ਨੁ ਤਾਹਂ, ਭਦ੍ਦਿਯ, ਏਵਂ ਅਵਚਂ – ‘ਏਹਿ ਮੇ ਤ੍ਵਂ, ਭਦ੍ਦਿਯ, ਸਾਵਕੋ ਹੋਹਿ; ਅਹਂ ਸਤ੍ਥਾ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮੀ’’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਏਵਂਵਾਦਿਂ ਖੋ ਮਂ, ਭਦ੍ਦਿਯ, ਏਵਮਕ੍ਖਾਯਿਂ ਏਕੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਅਸਤਾ ਤੁਚ੍ਛਾ ਮੁਸਾ ਅਭੂਤੇਨ ਅਬ੍ਭਾਚਿਕ੍ਖਨ੍ਤਿ – ‘ਮਾਯਾਵੀ ਸਮਣੋ ਗੋਤਮੋ ਆਵਟ੍ਟਨਿਂ ਮਾਯਂ ਜਾਨਾਤਿ ਯਾਯ ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਾਨਂ ਸਾਵਕੇ ਆਵਟ੍ਟੇਤੀ’’’ਤਿ. ‘‘ਭਦ੍ਦਿਕਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਆਵਟ੍ਟਨੀ ਮਾਯਾ. ਕਲ੍ਯਾਣੀ, ਭਨ੍ਤੇ, ਆਵਟ੍ਟਨੀ ਮਾਯਾ. ਪਿਯਾ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਞਾਤਿਸਾਲੋਹਿਤਾ ਇਮਾਯ ਆਵਟ੍ਟਨਿਯਾ ਆਵਟ੍ਟੇਯ੍ਯੁਂ, ਪਿਯਾਨਮ੍ਪਿ ਮੇ ਅਸ੍ਸ ਞਾਤਿਸਾਲੋਹਿਤਾਨਂ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯ. ਸਬ੍ਬੇ ਚੇਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਖਤ੍ਤਿਯਾ ਇਮਾਯ ਆਵਟ੍ਟਨਿਯਾ ਆਵਟ੍ਟੇਯ੍ਯੁਂ, ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿਸ੍ਸ ਖਤ੍ਤਿਯਾਨਂ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯ. ਸਬ੍ਬੇ ਚੇਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ… ਵੇਸ੍ਸਾ … ਸੁਦ੍ਦਾ ਇਮਾਯ ਆਵਟ੍ਟਨਿਯਾ ਆਵਟ੍ਟੇਯ੍ਯੁਂ, ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿਸ੍ਸ ਸੁਦ੍ਦਾਨਂ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯਾ’’ਤਿ.

‘‘ਏਵਮੇਤਂ, ਭਦ੍ਦਿਯ, ਏਵਮੇਤਂ, ਭਦ੍ਦਿਯ! ਸਬ੍ਬੇ ਚੇਪਿ, ਭਦ੍ਦਿਯ, ਖਤ੍ਤਿਯਾ ਇਮਾਯ ਆਵਟ੍ਟਨਿਯਾ ਆਵਟ੍ਟੇਯ੍ਯੁਂ ਅਕੁਸਲਧਮ੍ਮਪ੍ਪਹਾਨਾਯ ਕੁਸਲਧਮ੍ਮੂਪਸਮ੍ਪਦਾਯ, ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿਸ੍ਸ ਖਤ੍ਤਿਯਾਨਂ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯ. ਸਬ੍ਬੇ ਚੇਪਿ, ਭਦ੍ਦਿਯ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ… ਵੇਸ੍ਸਾ… ਸੁਦ੍ਦਾ ਆਵਟ੍ਟੇਯ੍ਯੁਂ ਅਕੁਸਲਧਮ੍ਮਪ੍ਪਹਾਨਾਯ ਕੁਸਲਧਮ੍ਮੂਪਸਮ੍ਪਦਾਯ, ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿਸ੍ਸ ਸੁਦ੍ਦਾਨਂ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯ. ਸਦੇਵਕੋ ਚੇਪਿ, ਭਦ੍ਦਿਯ, ਲੋਕੋ ਸਮਾਰਕੋ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਕੋ ਸਸ੍ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੀ ਪਜਾ ਸਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾ ਇਮਾਯ ਆਵਟ੍ਟਨਿਯਾ ਆਵਟ੍ਟੇਯ੍ਯੁਂ [ਆਵਟ੍ਟੇਯ੍ਯ (?)] ਅਕੁਸਲਧਮ੍ਮਪ੍ਪਹਾਨਾਯ ਕੁਸਲਧਮ੍ਮੂਪਸਮ੍ਪਦਾਯ, ਸਦੇਵਕਸ੍ਸਪਿਸ੍ਸ ਲੋਕਸ੍ਸ ਸਮਾਰਕਸ੍ਸ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਕਸ੍ਸ ਸਸ੍ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਿਯਾ ਪਜਾਯ ਸਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਯ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯ. ਇਮੇ ਚੇਪਿ, ਭਦ੍ਦਿਯ, ਮਹਾਸਾਲਾ ਇਮਾਯ ਆਵਟ੍ਟਨਿਯਾ ਆਵਟ੍ਟੇਯ੍ਯੁਂ ਅਕੁਸਲਧਮ੍ਮਪ੍ਪਹਾਨਾਯ ਕੁਸਲਧਮ੍ਮੂਪਸਮ੍ਪਦਾਯ, ਇਮੇਸਮ੍ਪਿਸ੍ਸ ਮਹਾਸਾਲਾਨਂ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯ ( ) [(ਸਚੇ ਚੇਤੇਯ੍ਯੁਂ) (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.), (ਆਵਟ੍ਟੇਯ੍ਯੁਂ) (ਕ.) ਅ. ਨਿ. ੮.੪੪]. ਕੋ ਪਨ ਵਾਦੋ ਮਨੁਸ੍ਸਭੂਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ! ਤਤਿਯਂ.

੪. ਸਾਮੁਗਿਯਸੁਤ੍ਤਂ

੧੯੪. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਕੋਲਿਯੇਸੁ ਵਿਹਰਤਿ ਸਾਮੁਗਂ ਨਾਮ [ਸਾਪੂਗਂ ਨਾਮ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਕੋਲਿਯਾਨਂ ਨਿਗਮੋ. ਅਥ ਖੋ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਸਾਮੁਗਿਯਾ ਕੋਲਿਯਪੁਤ੍ਤਾ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਆਨਨ੍ਦਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੇ ਖੋ ਤੇ ਸਾਮੁਗਿਯੇ ਕੋਲਿਯਪੁਤ੍ਤੇ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਚਤ੍ਤਾਰਿਮਾਨਿ, ਬ੍ਯਗ੍ਘਪਜ੍ਜਾ, ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਪਧਾਨਿਯਙ੍ਗਾਨਿ ਤੇਨ ਭਗਵਤਾ ਜਾਨਤਾ ਪਸ੍ਸਤਾ ਅਰਹਤਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਸਮ੍ਮਦਕ੍ਖਾਤਾਨਿ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯਾ ਸੋਕਪਰਿਦੇਵਾਨਂ [ਸੋਕਪਰਿਦ੍ਦਵਾਨਂ (ਸੀ.)] ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਾਯ ਦੁਕ੍ਖਦੋਮਨਸ੍ਸਾਨਂ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਾਯ ਞਾਯਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ. ਕਤਮਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ? ਸੀਲਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਪਧਾਨਿਯਙ੍ਗਂ, ਚਿਤ੍ਤਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਪਧਾਨਿਯਙ੍ਗਂ, ਦਿਟ੍ਠਿਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਪਧਾਨਿਯਙ੍ਗਂ, ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਪਧਾਨਿਯਙ੍ਗਂ.

‘‘ਕਤਮਞ੍ਚ, ਬ੍ਯਗ੍ਘਪਜ੍ਜਾ, ਸੀਲਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਪਧਾਨਿਯਙ੍ਗਂ? ਇਧ, ਬ੍ਯਗ੍ਘਪਜ੍ਜਾ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੀਲਵਾ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਸਮਾਦਾਯ ਸਿਕ੍ਖਤਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਸੁ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਬ੍ਯਗ੍ਘਪਜ੍ਜਾ, ਸੀਲਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿ. ਇਤਿ ਏਵਰੂਪਿਂ ਸੀਲਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਅਪਰਿਪੂਰਂ ਵਾ ਪਰਿਪੂਰੇਸ੍ਸਾਮਿ ਪਰਿਪੂਰਂ ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਪਞ੍ਞਾਯ ਅਨੁਗ੍ਗਹੇਸ੍ਸਾਮੀਤਿ, ਯੋ ਤਤ੍ਥ ਛਨ੍ਦੋ ਚ ਵਾਯਾਮੋ ਚ ਉਸ੍ਸਾਹੋ ਚ ਉਸ੍ਸੋਲ਼੍ਹੀ ਚ ਅਪ੍ਪਟਿਵਾਨੀ ਚ ਸਤਿ ਚ ਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਞ੍ਚ, ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਬ੍ਯਗ੍ਘਪਜ੍ਜਾ, ਸੀਲਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਪਧਾਨਿਯਙ੍ਗਂ.

‘‘ਕਤਮਞ੍ਚ, ਬ੍ਯਗ੍ਘਪਜ੍ਜਾ, ਚਿਤ੍ਤਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਪਧਾਨਿਯਙ੍ਗਂ? ਇਧ, ਬ੍ਯਗ੍ਘਪਜ੍ਜਾ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਵਿਵਿਚ੍ਚੇਵ ਕਾਮੇਹਿ…ਪੇ… ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਬ੍ਯਗ੍ਘਪਜ੍ਜਾ, ਚਿਤ੍ਤਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿ. ਇਤਿ ਏਵਰੂਪਿਂ ਚਿਤ੍ਤਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਅਪਰਿਪੂਰਂ ਵਾ ਪਰਿਪੂਰੇਸ੍ਸਾਮਿ ਪਰਿਪੂਰਂ ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਪਞ੍ਞਾਯ ਅਨੁਗ੍ਗਹੇਸ੍ਸਾਮੀਤਿ, ਯੋ ਤਤ੍ਥ ਛਨ੍ਦੋ ਚ ਵਾਯਾਮੋ ਚ ਉਸ੍ਸਾਹੋ ਚ ਉਸ੍ਸੋਲ਼੍ਹੀ ਚ ਅਪ੍ਪਟਿਵਾਨੀ ਚ ਸਤਿ ਚ ਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਞ੍ਚ, ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਬ੍ਯਗ੍ਘਪਜ੍ਜਾ, ਚਿਤ੍ਤਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਪਧਾਨਿਯਙ੍ਗਂ.

‘‘ਕਤਮਞ੍ਚ, ਬ੍ਯਗ੍ਘਪਜ੍ਜਾ, ਦਿਟ੍ਠਿਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਪਧਾਨਿਯਙ੍ਗਂ? ਇਧ, ਬ੍ਯਗ੍ਘਪਜ੍ਜਾ, ਭਿਕ੍ਖੁ ‘ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ…ਪੇ… ‘ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾ’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਬ੍ਯਗ੍ਘਪਜ੍ਜਾ, ਦਿਟ੍ਠਿਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿ. ਇਤਿ ਏਵਰੂਪਿਂ ਦਿਟ੍ਠਿਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਅਪਰਿਪੂਰਂ ਵਾ…ਪੇ… ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਪਞ੍ਞਾਯ ਅਨੁਗ੍ਗਹੇਸ੍ਸਾਮੀਤਿ, ਯੋ ਤਤ੍ਥ ਛਨ੍ਦੋ ਚ ਵਾਯਾਮੋ ਚ ਉਸ੍ਸਾਹੋ ਚ ਉਸ੍ਸੋਲ਼੍ਹੀ ਚ ਅਪ੍ਪਟਿਵਾਨੀ ਚ ਸਤਿ ਚ ਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਞ੍ਚ, ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਬ੍ਯਗ੍ਘਪਜ੍ਜਾ, ਦਿਟ੍ਠਿਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਪਧਾਨਿਯਙ੍ਗਂ.

‘‘ਕਤਮਞ੍ਚ, ਬ੍ਯਗ੍ਘਪਜ੍ਜਾ, ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਪਧਾਨਿਯਙ੍ਗਂ? ਸ ਖੋ ਸੋ, ਬ੍ਯਗ੍ਘਪਜ੍ਜਾ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਇਮਿਨਾ ਚ ਸੀਲਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਪਧਾਨਿਯਙ੍ਗੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਇਮਿਨਾ ਚ ਚਿਤ੍ਤਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਪਧਾਨਿਯਙ੍ਗੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਇਮਿਨਾ ਚ ਦਿਟ੍ਠਿਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਪਧਾਨਿਯਙ੍ਗੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਰਜਨੀਯੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਰਾਜੇਤਿ, ਵਿਮੋਚਨੀਯੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਮੋਚੇਤਿ. ਸੋ ਰਜਨੀਯੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਰਾਜੇਤ੍ਵਾ, ਵਿਮੋਚਨੀਯੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਮੋਚੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਮਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਫੁਸਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਬ੍ਯਗ੍ਘਪਜ੍ਜਾ, ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿ. ਇਤਿ ਏਵਰੂਪਿਂ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਅਪਰਿਪੂਰਂ ਵਾ ਪਰਿਪੂਰੇਸ੍ਸਾਮਿ ਪਰਿਪੂਰਂ ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਪਞ੍ਞਾਯ ਅਨੁਗ੍ਗਹੇਸ੍ਸਾਮੀਤਿ, ਯੋ ਤਤ੍ਥ ਛਨ੍ਦੋ ਚ ਵਾਯਾਮੋ ਚ ਉਸ੍ਸਾਹੋ ਚ ਉਸ੍ਸੋਲ਼੍ਹੀ ਚ ਅਪ੍ਪਟਿਵਾਨੀ ਚ ਸਤਿ ਚ ਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਞ੍ਚ, ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਬ੍ਯਗ੍ਘਪਜ੍ਜਾ, ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਪਧਾਨਿਯਙ੍ਗਂ.

‘‘ਇਮਾਨਿ ਖੋ, ਬ੍ਯਗ੍ਘਪਜ੍ਜਾ, ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਪਧਾਨਿਯਙ੍ਗਾਨਿ ਤੇਨ ਭਗਵਤਾ ਜਾਨਤਾ ਪਸ੍ਸਤਾ ਅਰਹਤਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਸਮ੍ਮਦਕ੍ਖਾਤਾਨਿ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯਾ ਸੋਕਪਰਿਦੇਵਾਨਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਾਯ ਦੁਕ੍ਖਦੋਮਨਸ੍ਸਾਨਂ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਾਯ ਞਾਯਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯਾ’’ਤਿ. ਚਤੁਤ੍ਥਂ.

੫. ਵਪ੍ਪਸੁਤ੍ਤਂ

੧੯੫. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਸਕ੍ਕੇਸੁ ਵਿਹਰਤਿ ਕਪਿਲਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਨਿਗ੍ਰੋਧਾਰਾਮੇ. ਅਥ ਖੋ ਵਪ੍ਪੋ ਸਕ੍ਕੋ ਨਿਗਣ੍ਠਸਾਵਕੋ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਖੋ ਵਪ੍ਪਂ ਸਕ੍ਕਂ ਨਿਗਣ੍ਠਸਾਵਕਂ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੋ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਇਧਸ੍ਸ, ਵਪ੍ਪ, ਕਾਯੇਨ ਸਂਵੁਤੋ ਵਾਚਾਯ ਸਂਵੁਤੋ ਮਨਸਾ ਸਂਵੁਤੋ ਅਵਿਜ੍ਜਾਵਿਰਾਗਾ ਵਿਜ੍ਜੁਪ੍ਪਾਦਾ. ਪਸ੍ਸਸਿ ਨੋ ਤ੍ਵਂ, ਵਪ੍ਪ, ਤਂ ਠਾਨਂ ਯਤੋਨਿਦਾਨਂ ਪੁਰਿਸਂ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਿਯਾ ਆਸਵਾ ਅਸ੍ਸਵੇਯ੍ਯੁਂ [ਅਨ੍ਵਾਸ੍ਸਵੇਯ੍ਯੁਂ (ਕ.)] ਅਭਿਸਮ੍ਪਰਾਯ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਪਸ੍ਸਾਮਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਤਂ ਠਾਨਂ. ਇਧਸ੍ਸ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪੁਬ੍ਬੇ ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਕਤਂ ਅਵਿਪਕ੍ਕਵਿਪਾਕਂ. ਤਤੋਨਿਦਾਨਂ ਪੁਰਿਸਂ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਿਯਾ ਆਸਵਾ ਅਸ੍ਸਵੇਯ੍ਯੁਂ ਅਭਿਸਮ੍ਪਰਾਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਯਞ੍ਚੇਵ ਖੋ ਪਨ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਸ੍ਸ ਵਪ੍ਪੇਨ ਸਕ੍ਕੇਨ ਨਿਗਣ੍ਠਸਾਵਕੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਨ੍ਤਰਾਕਥਾ ਵਿਪ੍ਪਕਤਾ ਹੋਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਸਾਯਨ੍ਹਸਮਯਂ ਪਟਿਸਲ੍ਲਾਨਾ ਵੁਟ੍ਠਿਤੋ ਯੇਨ ਉਪਟ੍ਠਾਨਸਾਲਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੇ ਆਸਨੇ ਨਿਸੀਦਿ. ਨਿਸਜ੍ਜ ਖੋ ਭਗਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਂ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਕਾਯ ਨੁਤ੍ਥ, ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਏਤਰਹਿ ਕਥਾਯ ਸਨ੍ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ; ਕਾ ਚ ਪਨ ਵੋ ਅਨ੍ਤਰਾਕਥਾ ਵਿਪ੍ਪਕਤਾ’’ਤਿ? ‘‘ਇਧਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਵਪ੍ਪਂ ਸਕ੍ਕਂ ਨਿਗਣ੍ਠਸਾਵਕਂ ਏਤਦਵੋਚਂ – ‘ਇਧਸ੍ਸ, ਵਪ੍ਪ, ਕਾਯੇਨ ਸਂਵੁਤੋ ਵਾਚਾਯ ਸਂਵੁਤੋ ਮਨਸਾ ਸਂਵੁਤੋ ਅਵਿਜ੍ਜਾਵਿਰਾਗਾ ਵਿਜ੍ਜੁਪ੍ਪਾਦਾ. ਪਸ੍ਸਸਿ ਨੋ ਤ੍ਵਂ, ਵਪ੍ਪ, ਤਂ ਠਾਨਂ ਯਤੋਨਿਦਾਨਂ ਪੁਰਿਸਂ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਿਯਾ ਆਸਵਾ ਅਸ੍ਸਵੇਯ੍ਯੁਂ ਅਭਿਸਮ੍ਪਰਾਯ’ਨ੍ਤਿ? ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਵਪ੍ਪੋ ਸਕ੍ਕੋ ਨਿਗਣ੍ਠਸਾਵਕੋ ਮਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘ਪਸ੍ਸਾਮਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਤਂ ਠਾਨਂ. ਇਧਸ੍ਸ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪੁਬ੍ਬੇ ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਕਤਂ ਅਵਿਪਕ੍ਕਵਿਪਾਕਂ. ਤਤੋਨਿਦਾਨਂ ਪੁਰਿਸਂ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਿਯਾ ਆਸਵਾ ਅਸ੍ਸਵੇਯ੍ਯੁਂ ਅਭਿਸਮ੍ਪਰਾਯ’ਨ੍ਤਿ. ਅਯਂ ਖੋ ਨੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਵਪ੍ਪੇਨ ਸਕ੍ਕੇਨ ਨਿਗਣ੍ਠਸਾਵਕੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਨ੍ਤਰਾਕਥਾ ਵਿਪ੍ਪਕਤਾ; ਅਥ ਭਗਵਾ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ’’ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਵਪ੍ਪਂ ਸਕ੍ਕਂ ਨਿਗਣ੍ਠਸਾਵਕਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਸਚੇ ਮੇ ਤ੍ਵਂ, ਵਪ੍ਪ, ਅਨੁਞ੍ਞੇਯ੍ਯਞ੍ਚੇਵ ਅਨੁਜਾਨੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਪਟਿਕ੍ਕੋਸਿਤਬ੍ਬਞ੍ਚ ਪਟਿਕ੍ਕੋਸੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਯਸ੍ਸ ਚ ਮੇ ਭਾਸਿਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਨ ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਸਿ ਮਮੇਵੇਤ੍ਥ ਉਤ੍ਤਰਿ ਪਟਿਪੁਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾਸਿ – ‘ਇਦਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕਥਂ, ਇਮਸ੍ਸ ਕੋ ਅਤ੍ਥੋ’ਤਿ, ਸਿਯਾ ਨੋ ਏਤ੍ਥ ਕਥਾਸਲ੍ਲਾਪੋ’’ਤਿ. ‘‘ਅਨੁਞ੍ਞੇਯ੍ਯਞ੍ਚੇਵਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤੋ ਅਨੁਜਾਨਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਪਟਿਕ੍ਕੋਸਿਤਬ੍ਬਞ੍ਚ ਪਟਿਕ੍ਕੋਸਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਯਸ੍ਸ ਚਾਹਂ ਭਗਵਤੋ ਭਾਸਿਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਨ ਜਾਨਿਸ੍ਸਾਮਿ ਭਗਵਨ੍ਤਂਯੇਵੇਤ੍ਥ ਉਤ੍ਤਰਿ ਪਟਿਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮਿ – ‘ਇਦਂ ਭਨ੍ਤੇ, ਕਥਂ, ਇਮਸ੍ਸ ਕੋ ਅਤ੍ਥੋ’ਤਿ? ਹੋਤੁ ਨੋ ਏਤ੍ਥ ਕਥਾਸਲ੍ਲਾਪੋ’’ਤਿ.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਵਪ੍ਪ, ਯੇ ਕਾਯਸਮਾਰਮ੍ਭਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਆਸਵਾ ਵਿਘਾਤਪਰਿਲ਼ਾਹਾ, ਕਾਯਸਮਾਰਮ੍ਭਾ ਪਟਿਵਿਰਤਸ੍ਸ ਏਵਂਸ ਤੇ ਆਸਵਾ ਵਿਘਾਤਪਰਿਲ਼ਾਹਾ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਨਵਞ੍ਚ ਕਮ੍ਮਂ ਨ ਕਰੋਤਿ, ਪੁਰਾਣਞ੍ਚ ਕਮ੍ਮਂ ਫੁਸ੍ਸ ਫੁਸ੍ਸ ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਕਰੋਤਿ, ਸਨ੍ਦਿਟ੍ਠਿਕਾ ਨਿਜ੍ਜਰਾ ਅਕਾਲਿਕਾ ਏਹਿਪਸ੍ਸਿਕਾ ਓਪਨੇਯ੍ਯਿਕਾ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ ਵਿਞ੍ਞੂਹਿ [ਵਿਞ੍ਞੂਹੀਤਿ (ਸੀ. ਪੀ. ਕ.) ਸਂ. ਨਿ. ੪.੩੬੪ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ]. ਪਸ੍ਸਸਿ ਨੋ ਤ੍ਵਂ, ਵਪ੍ਪ, ਤਂ ਠਾਨਂ ਯਤੋਨਿਦਾਨਂ ਪੁਰਿਸਂ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਿਯਾ ਆਸਵਾ ਅਸ੍ਸਵੇਯ੍ਯੁਂ ਅਭਿਸਮ੍ਪਰਾਯ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਵਪ੍ਪ, ਯੇ ਵਚੀਸਮਾਰਮ੍ਭਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਆਸਵਾ ਵਿਘਾਤਪਰਿਲ਼ਾਹਾ, ਵਚੀਸਮਾਰਮ੍ਭਾ ਪਟਿਵਿਰਤਸ੍ਸ ਏਵਂਸ ਤੇ ਆਸਵਾ ਵਿਘਾਤਪਰਿਲ਼ਾਹਾ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਨਵਞ੍ਚ ਕਮ੍ਮਂ ਨ ਕਰੋਤਿ, ਪੁਰਾਣਞ੍ਚ ਕਮ੍ਮਂ ਫੁਸ੍ਸ ਫੁਸ੍ਸ ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਕਰੋਤਿ. ਸਨ੍ਦਿਟ੍ਠਿਕਾ ਨਿਜ੍ਜਰਾ ਅਕਾਲਿਕਾ ਏਹਿਪਸ੍ਸਿਕਾ ਓਪਨੇਯ੍ਯਿਕਾ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ ਵਿਞ੍ਞੂਹਿ. ਪਸ੍ਸਸਿ ਨੋ ਤ੍ਵਂ, ਵਪ੍ਪ, ਤਂ ਠਾਨਂ ਯਤੋਨਿਦਾਨਂ ਪੁਰਿਸਂ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਿਯਾ ਆਸਵਾ ਅਸ੍ਸਵੇਯ੍ਯੁਂ ਅਭਿਸਮ੍ਪਰਾਯ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਵਪ੍ਪ, ਯੇ ਮਨੋਸਮਾਰਮ੍ਭਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਆਸਵਾ ਵਿਘਾਤਪਰਿਲ਼ਾਹਾ, ਮਨੋਸਮਾਰਮ੍ਭਾ ਪਟਿਵਿਰਤਸ੍ਸ ਏਵਂਸ ਤੇ ਆਸਵਾ ਵਿਘਾਤਪਰਿਲ਼ਾਹਾ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਨਵਞ੍ਚ ਕਮ੍ਮਂ ਨ ਕਰੋਤਿ, ਪੁਰਾਣਞ੍ਚ ਕਮ੍ਮਂ ਫੁਸ੍ਸ ਫੁਸ੍ਸ ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਕਰੋਤਿ. ਸਨ੍ਦਿਟ੍ਠਿਕਾ ਨਿਜ੍ਜਰਾ ਅਕਾਲਿਕਾ ਏਹਿਪਸ੍ਸਿਕਾ ਓਪਨੇਯ੍ਯਿਕਾ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ ਵਿਞ੍ਞੂਹਿ. ਪਸ੍ਸਸਿ ਨੋ ਤ੍ਵਂ, ਵਪ੍ਪ, ਤਂ ਠਾਨਂ ਯਤੋਨਿਦਾਨਂ ਪੁਰਿਸਂ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਿਯਾ ਆਸਵਾ ਅਸ੍ਸਵੇਯ੍ਯੁਂ ਅਭਿਸਮ੍ਪਰਾਯ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਵਪ੍ਪ, ਯੇ ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਆਸਵਾ ਵਿਘਾਤਪਰਿਲ਼ਾਹਾ, ਅਵਿਜ੍ਜਾਵਿਰਾਗਾ ਵਿਜ੍ਜੁਪ੍ਪਾਦਾ ਏਵਂਸ ਤੇ ਆਸਵਾ ਵਿਘਾਤਪਰਿਲ਼ਾਹਾ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਨਵਞ੍ਚ ਕਮ੍ਮਂ ਨ ਕਰੋਤਿ, ਪੁਰਾਣਞ੍ਚ ਕਮ੍ਮਂ ਫੁਸ੍ਸ ਫੁਸ੍ਸ ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਕਰੋਤਿ. ਸਨ੍ਦਿਟ੍ਠਿਕਾ ਨਿਜ੍ਜਰਾ ਅਕਾਲਿਕਾ ਏਹਿਪਸ੍ਸਿਕਾ ਓਪਨੇਯ੍ਯਿਕਾ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ ਵਿਞ੍ਞੂਹਿ. ਪਸ੍ਸਸਿ ਨੋ ਤ੍ਵਂ, ਵਪ੍ਪ, ਤਂ ਠਾਨਂ ਯਤੋਨਿਦਾਨਂ ਪੁਰਿਸਂ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਿਯਾ ਆਸਵਾ ਅਸ੍ਸਵੇਯ੍ਯੁਂ ਅਭਿਸਮ੍ਪਰਾਯ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਏਵਂ ਸਮ੍ਮਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਖੋ, ਵਪ੍ਪ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਛ ਸਤਤਵਿਹਾਰਾ ਅਧਿਗਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਨੇਵ ਸੁਮਨੋ ਹੋਤਿ ਨ ਦੁਮ੍ਮਨੋ; ਉਪੇਕ੍ਖਕੋ ਵਿਹਰਤਿ ਸਤੋ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ. ਸੋਤੇਨ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਘਾਨੇਨ ਗਨ੍ਧਂ ਘਾਯਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ... ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਰਸਂ ਸਾਯਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਕਾਯੇਨ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਫੁਸਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਮਨਸਾ ਧਮ੍ਮਂ ਵਿਞ੍ਞਾ ਨੇਵ ਸੁਮਨੋ ਹੋਤਿ ਨ ਦੁਮ੍ਮਨੋ; ਉਪੇਕ੍ਖਕੋ ਵਿਹਰਤਿ ਸਤੋ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ. ਸੋ ਕਾਯਪਰਿਯਨ੍ਤਿਕਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਿਯਮਾਨੋ ‘ਕਾਯਪਰਿਯਨ੍ਤਿਕਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਿਯਾਮੀ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ; ਜੀਵਿਤਪਰਿਯਨ੍ਤਿਕਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਿਯਮਾਨੋ ‘ਜੀਵਿਤਪਰਿਯਨ੍ਤਿਕਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਿਯਾਮੀ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ; ‘ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਉਦ੍ਧਂ ਜੀਵਿਤਪਰਿਯਾਦਾਨਾ ਇਧੇਵ ਸਬ੍ਬਵੇਦਯਿਤਾਨਿ ਅਨਭਿਨਨ੍ਦਿਤਾਨਿ ਸੀਤੀ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ’’.

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਵਪ੍ਪ, ਥੂਣਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਛਾਯਾ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਅਥ ਪੁਰਿਸੋ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ ਕੁਦ੍ਦਾਲਪਿਟਕਂ ਆਦਾਯ. ਸੋ ਤਂ ਥੂਣਂ ਮੂਲੇ ਛਿਨ੍ਦੇਯ੍ਯ; ਮੂਲੇ ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਲਿਖਣੇਯ੍ਯ; ਪਲਿਖਣਿਤ੍ਵਾ ਮੂਲਾਨਿ ਉਦ੍ਧਰੇਯ੍ਯ, ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਉਸੀਰਨਾਲ਼ਿਮਤ੍ਤਾਨਿਪਿ [ਉਸੀਰਨਾਲ਼ਮਤ੍ਤਾਨਿਪਿ (ਸੀ.)]. ਸੋ ਤਂ ਥੂਣਂ ਖਣ੍ਡਾਖਣ੍ਡਿਕਂ ਛਿਨ੍ਦੇਯ੍ਯ. ਖਣ੍ਡਾਖਣ੍ਡਿਕਂ ਛੇਤ੍ਵਾ ਫਾਲੇਯ੍ਯ. ਫਾਲੇਤ੍ਵਾ ਸਕਲਿਕਂ ਸਕਲਿਕਂ ਕਰੇਯ੍ਯ. ਸਕਲਿਕਂ ਸਕਲਿਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਾਤਾਤਪੇ ਵਿਸੋਸੇਯ੍ਯ. ਵਾਤਾਤਪੇ ਵਿਸੋਸੇਤ੍ਵਾ ਅਗ੍ਗਿਨਾ ਡਹੇਯ੍ਯ. ਅਗ੍ਗਿਨਾ ਡਹੇਤ੍ਵਾ ਮਸਿਂ ਕਰੇਯ੍ਯ. ਮਸਿਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਮਹਾਵਾਤੇ ਵਾ ਓਫੁਣੇਯ੍ਯ ਨਦਿਯਾ ਵਾ ਸੀਘਸੋਤਾਯ ਪਵਾਹੇਯ੍ਯ. ਏਵਂ ਹਿਸ੍ਸ, ਵਪ੍ਪ, ਯਾ ਥੂਣਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਛਾਯਾ ਸਾ ਉਚ੍ਛਿਨ੍ਨਮੂਲਾ ਤਾਲਾਵਤ੍ਥੁਕਤਾ ਅਨਭਾਵਂਕਤਾ ਆਯਤਿਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਧਮ੍ਮਾ.

‘‘ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਵਪ੍ਪ, ਏਵਂ ਸਮ੍ਮਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਛ ਸਤਤਵਿਹਾਰਾ ਅਧਿਗਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਨੇਵ ਸੁਮਨੋ ਹੋਤਿ ਨ ਦੁਮ੍ਮਨੋ; ਉਪੇਕ੍ਖਕੋ ਵਿਹਰਤਿ ਸਤੋ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ. ਸੋਤੇਨ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਘਾਨੇਨ ਗਨ੍ਧਂ ਘਾਯਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਰਸਂ ਸਾਯਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਕਾਯੇਨ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਫੁਸਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਮਨਸਾ ਧਮ੍ਮਂ ਵਿਞ੍ਞਾਯ ਨੇਵ ਸੁਮਨੋ ਹੋਤਿ ਨ ਦੁਮ੍ਮਨੋ; ਉਪੇਕ੍ਖਕੋ ਵਿਹਰਤਿ ਸਤੋ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ. ਸੋ ਕਾਯਪਰਿਯਨ੍ਤਿਕਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਿਯਮਾਨੋ ‘ਕਾਯਪਰਿਯਨ੍ਤਿਕਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਿਯਾਮੀ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ; ਜੀਵਿਤਪਰਿਯਨ੍ਤਿਕਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਿਯਮਾਨੋ ‘ਜੀਵਿਤਪਰਿਯਨ੍ਤਿਕਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਿਯਾਮੀ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ; ‘ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਉਦ੍ਧਂ ਜੀਵਿਤਪਰਿਯਾਦਾਨਾ ਇਧੇਵ ਸਬ੍ਬਵੇਦਯਿਤਾਨਿ ਅਨਭਿਨਨ੍ਦਿਤਾਨਿ ਸੀਤੀ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ’’.

ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ ਵਪ੍ਪੋ ਸਕ੍ਕੋ ਨਿਗਣ੍ਠਸਾਵਕੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪੁਰਿਸੋ ਉਦਯਤ੍ਥਿਕੋ ਅਸ੍ਸਪਣਿਯਂ ਪੋਸੇਯ੍ਯ. ਸੋ ਉਦਯਞ੍ਚੇਵ ਨਾਧਿਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਉਤ੍ਤਰਿਞ੍ਚ ਕਿਲਮਥਸ੍ਸ ਵਿਘਾਤਸ੍ਸ ਭਾਗੀ ਅਸ੍ਸ. ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਉਦਯਤ੍ਥਿਕੋ ਬਾਲੇ ਨਿਗਣ੍ਠੇ ਪਯਿਰੁਪਾਸਿਂ. ਸ੍ਵਾਹਂ ਉਦਯਞ੍ਚੇਵ ਨਾਧਿਗਚ੍ਛਿਂ, ਉਤ੍ਤਰਿਞ੍ਚ ਕਿਲਮਥਸ੍ਸ ਵਿਘਾਤਸ੍ਸ ਭਾਗੀ ਅਹੋਸਿਂ. ਏਸਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਜ੍ਜਤਗ੍ਗੇ ਯੋ ਮੇ ਬਾਲੇਸੁ ਨਿਗਣ੍ਠੇਸੁ ਪਸਾਦੋ ਤਂ ਮਹਾਵਾਤੇ ਵਾ ਓਫੁਣਾਮਿ ਨਦਿਯਾ ਵਾ ਸੀਘਸੋਤਾਯ ਪਵਾਹੇਮਿ. ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ…ਪੇ… ਉਪਾਸਕਂ ਮਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਧਾਰੇਤੁ ਅਜ੍ਜਤਗ੍ਗੇ ਪਾਣੁਪੇਤਂ ਸਰਣਂ ਗਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਪਞ੍ਚਮਂ.

੬. ਸਾਲ਼੍ਹਸੁਤ੍ਤਂ

੧੯੬. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਵੇਸਾਲਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਮਹਾਵਨੇ ਕੂਟਾਗਾਰਸਾਲਾਯਂ. ਅਥ ਖੋ ਸਾਲ਼੍ਹੋ ਚ ਲਿਚ੍ਛਵਿ ਅਭਯੋ ਚ ਲਿਚ੍ਛਵਿ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਸਾਲ਼੍ਹੋ ਲਿਚ੍ਛਵਿ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਸਨ੍ਤਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਏਕੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਦ੍ਵਯੇਨ ਓਘਸ੍ਸ ਨਿਤ੍ਥਰਣਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ – ਸੀਲਵਿਸੁਦ੍ਧਿਹੇਤੁ ਚ ਤਪੋਜਿਗੁਚ੍ਛਾਹੇਤੁ ਚ. ਇਧ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਕਿਮਾਹਾ’’ਤਿ?

‘‘ਸੀਲਵਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਖੋ ਅਹਂ, ਸਾਲ਼੍ਹ, ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਸਾਮਞ੍ਞਙ੍ਗਨ੍ਤਿ ਵਦਾਮਿ. ਯੇ ਤੇ, ਸਾਲ਼੍ਹ, ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਤਪੋਜਿਗੁਚ੍ਛਾਵਾਦਾ ਤਪੋਜਿਗੁਚ੍ਛਾਸਾਰਾ ਤਪੋਜਿਗੁਚ੍ਛਾਅਲ੍ਲੀਨਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ, ਅਭਬ੍ਬਾ ਤੇ ਓਘਸ੍ਸ ਨਿਤ੍ਥਰਣਾਯ. ਯੇਪਿ ਤੇ, ਸਾਲ਼੍ਹ, ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਕਾਯਸਮਾਚਾਰਾ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਵਚੀਸਮਾਚਾਰਾ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਮਨੋਸਮਾਚਾਰਾ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾਜੀਵਾ, ਅਭਬ੍ਬਾ ਤੇ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਾਯ ਅਨੁਤ੍ਤਰਾਯ ਸਮ੍ਬੋਧਾਯ.

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਸਾਲ਼੍ਹ, ਪੁਰਿਸੋ ਨਦਿਂ ਤਰਿਤੁਕਾਮੋ ਤਿਣ੍ਹਂ ਕੁਠਾਰਿਂ [ਕੁਧਾਰਿਂ (ਕ.)] ਆਦਾਯ ਵਨਂ ਪਵਿਸੇਯ੍ਯ. ਸੋ ਤਤ੍ਥ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯ ਮਹਤਿਂ ਸਾਲਲਟ੍ਠਿਂ ਉਜੁਂ ਨਵਂ ਅਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਕਜਾਤਂ. ਤਮੇਨਂ ਮੂਲੇ ਛਿਨ੍ਦੇਯ੍ਯ; ਮੂਲੇ ਛੇਤ੍ਵਾ ਅਗ੍ਗੇ ਛਿਨ੍ਦੇਯ੍ਯ; ਅਗ੍ਗੇ ਛੇਤ੍ਵਾ ਸਾਖਾਪਲਾਸਂ ਸੁਵਿਸੋਧਿਤਂ ਵਿਸੋਧੇਯ੍ਯ; ਸਾਖਾਪਲਾਸਂ ਸੁਵਿਸੋਧਿਤਂ ਵਿਸੋਧੇਤ੍ਵਾ ਕੁਠਾਰੀਹਿ ਤਚ੍ਛੇਯ੍ਯ; ਕੁਠਾਰੀਹਿ ਤਚ੍ਛੇਤ੍ਵਾ ਵਾਸੀਹਿ ਤਚ੍ਛੇਯ੍ਯ; ਵਾਸੀਹਿ ਤਚ੍ਛੇਤ੍ਵਾ ਲੇਖਣਿਯਾ ਲਿਖੇਯ੍ਯ; ਲੇਖਣਿਯਾ ਲਿਖਿਤ੍ਵਾ ਪਾਸਾਣਗੁਲ਼ੇਨ ਧੋਵੇਯ੍ਯ [ਧੋਪੇਯ੍ਯ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)]; ਪਾਸਾਣਗੁਲ਼ੇਨ ਧੋਵੇਤ੍ਵਾ ਨਦਿਂ ਪਤਾਰੇਯ੍ਯ.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਸਾਲ਼੍ਹ, ਭਬ੍ਬੋ ਨੁ ਖੋ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਨਦਿਂ ਤਰਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ’’? ‘‘ਅਸੁ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਾਲਲਟ੍ਠਿ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਸੁਪਰਿਕਮ੍ਮਕਤਾ ਅਨ੍ਤੋ ਅਵਿਸੁਦ੍ਧਾ. ਤਸ੍ਸੇਤਂ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਂ – ਸਾਲਲਟ੍ਠਿ ਸਂਸੀਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਪੁਰਿਸੋ ਅਨਯਬ੍ਯਸਨਂ ਆਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਸਾਲ਼੍ਹ, ਯੇ ਤੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਤਪੋਜਿਗੁਚ੍ਛਾਵਾਦਾ ਤਪੋਜਿਗੁਚ੍ਛਾਸਾਰਾ ਤਪੋਜਿਗੁਚ੍ਛਾਅਲ੍ਲੀਨਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ, ਅਭਬ੍ਬਾ ਤੇ ਓਘਸ੍ਸ ਨਿਤ੍ਥਰਣਾਯ. ਯੇਪਿ ਤੇ, ਸਾਲ਼੍ਹ, ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਕਾਯਸਮਾਚਾਰਾ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਵਚੀਸਮਾਚਾਰਾ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਮਨੋਸਮਾਚਾਰਾ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾਜੀਵਾ, ਅਭਬ੍ਬਾ ਤੇ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਾਯ ਅਨੁਤ੍ਤਰਾਯ ਸਮ੍ਬੋਧਾਯ.

‘‘ਯੇ ਚ ਖੋ ਤੇ, ਸਾਲ਼੍ਹ, ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਨ ਤਪੋਜਿਗੁਚ੍ਛਾਵਾਦਾ ਨ ਤਪੋਜਿਗੁਚ੍ਛਾਸਾਰਾ ਨ ਤਪੋਜਿਗੁਚ੍ਛਾਅਲ੍ਲੀਨਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ, ਭਬ੍ਬਾ ਤੇ ਓਘਸ੍ਸ ਨਿਤ੍ਥਰਣਾਯ. ਯੇਪਿ ਤੇ, ਸਾਲ਼੍ਹ, ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਕਾਯਸਮਾਚਾਰਾ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਵਚੀਸਮਾਚਾਰਾ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਮਨੋਸਮਾਚਾਰਾ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾਜੀਵਾ, ਭਬ੍ਬਾ ਤੇ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਾਯ ਅਨੁਤ੍ਤਰਾਯ ਸਮ੍ਬੋਧਾਯ.

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਸਾਲ਼੍ਹ, ਪੁਰਿਸੋ ਨਦਿਂ ਤਰਿਤੁਕਾਮੋ ਤਿਣ੍ਹਂ ਕੁਠਾਰਿਂ ਆਦਾਯ ਵਨਂ ਪਵਿਸੇਯ੍ਯ. ਸੋ ਤਤ੍ਥ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯ ਮਹਤਿਂ ਸਾਲਲਟ੍ਠਿਂ ਉਜੁਂ ਨਵਂ ਅਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਕਜਾਤਂ. ਤਮੇਨਂ ਮੂਲੇ ਛਿਨ੍ਦੇਯ੍ਯ; ਮੂਲੇ ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਅਗ੍ਗੇ ਛਿਨ੍ਦੇਯ੍ਯ; ਅਗ੍ਗੇ ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਸਾਖਾਪਲਾਸਂ ਸੁਵਿਸੋਧਿਤਂ ਵਿਸੋਧੇਯ੍ਯ; ਸਾਖਾਪਲਾਸਂ ਸੁਵਿਸੋਧਿਤਂ ਵਿਸੋਧੇਤ੍ਵਾ ਕੁਠਾਰੀਹਿ ਤਚ੍ਛੇਯ੍ਯ; ਕੁਠਾਰੀਹਿ ਤਚ੍ਛੇਤ੍ਵਾ ਵਾਸੀਹਿ ਤਚ੍ਛੇਯ੍ਯ; ਵਾਸੀਹਿ ਤਚ੍ਛੇਤ੍ਵਾ ਨਿਖਾਦਨਂ ਆਦਾਯ ਅਨ੍ਤੋ ਸੁਵਿਸੋਧਿਤਂ ਵਿਸੋਧੇਯ੍ਯ; ਅਨ੍ਤੋ ਸੁਵਿਸੋਧਿਤਂ ਵਿਸੋਧੇਤ੍ਵਾ ਲੇਖਣਿਯਾ ਲਿਖੇਯ੍ਯ; ਲੇਖਣਿਯਾ ਲਿਖਿਤ੍ਵਾ ਪਾਸਾਣਗੁਲ਼ੇਨ ਧੋਵੇਯ੍ਯ; ਪਾਸਾਣਗੁਲ਼ੇਨ ਧੋਵੇਤ੍ਵਾ ਨਾਵਂ ਕਰੇਯ੍ਯ; ਨਾਵਂ ਕਤ੍ਵਾ ਫਿਯਾਰਿਤ੍ਤਂ [ਪਿਯਾਰਿਤ੍ਤਂ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਬਨ੍ਧੇਯ੍ਯ; ਫਿਯਾਰਿਤ੍ਤਂ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਨਦਿਂ ਪਤਾਰੇਯ੍ਯ.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਸਾਲ਼੍ਹ, ਭਬ੍ਬੋ ਨੁ ਖੋ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਨਦਿਂ ਤਰਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ’’? ‘‘ਅਸੁ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਾਲਲਟ੍ਠਿ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਸੁਪਰਿਕਮ੍ਮਕਤਾ, ਅਨ੍ਤੋ ਸੁਵਿਸੁਦ੍ਧਾ ਨਾਵਾਕਤਾ [ਸੁਵਿਸੁਦ੍ਧਕਤਾ (ਕ.)] ਫਿਯਾਰਿਤ੍ਤਬਦ੍ਧਾ. ਤਸ੍ਸੇਤਂ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਂ – ‘ਨਾਵਾ ਨ ਸਂਸੀਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਪੁਰਿਸੋ ਸੋਤ੍ਥਿਨਾ ਪਾਰਂ ਗਮਿਸ੍ਸਤੀ’’’ਤਿ.

‘‘ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਸਾਲ਼੍ਹ, ਯੇ ਤੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਨ ਤਪੋਜਿਗੁਚ੍ਛਾਵਾਦਾ ਨ ਤਪੋਜਿਗੁਚ੍ਛਾਸਾਰਾ ਨ ਤਪੋਜਿਗੁਚ੍ਛਾਅਲ੍ਲੀਨਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ, ਭਬ੍ਬਾ ਤੇ ਓਘਸ੍ਸ ਨਿਤ੍ਥਰਣਾਯ. ਯੇਪਿ ਤੇ, ਸਾਲ਼੍ਹ, ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਕਾਯਸਮਾਚਾਰਾ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਵਚੀਸਮਾਚਾਰਾ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਮਨੋਸਮਾਚਾਰਾ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾਜੀਵਾ, ਭਬ੍ਬਾ ਤੇ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਾਯ ਅਨੁਤ੍ਤਰਾਯ ਸਮ੍ਬੋਧਾਯ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਸਾਲ਼੍ਹ, ਯੋਧਾਜੀਵੋ ਬਹੂਨਿ ਚੇਪਿ ਕਣ੍ਡਚਿਤ੍ਰਕਾਨਿ ਜਾਨਾਤਿ; ਅਥ ਖੋ ਸੋ ਤੀਹਿ ਠਾਨੇਹਿ ਰਾਜਾਰਹੋ ਹੋਤਿ ਰਾਜਭੋਗ੍ਗੋ, ਰਞ੍ਞੋ ਅਙ੍ਗਨ੍ਤੇਵ ਸਙ੍ਖਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਕਤਮੇਹਿ ਤੀਹਿ? ਦੂਰੇਪਾਤੀ ਚ, ਅਕ੍ਖਣਵੇਧੀ ਚ, ਮਹਤੋ ਚ ਕਾਯਸ੍ਸ ਪਦਾਲੇਤਾ.

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਸਾਲ਼੍ਹ, ਯੋਧਾਜੀਵੋ ਦੂਰੇਪਾਤੀ; ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਸਾਲ਼੍ਹ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿ ਹੋਤਿ. ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿ, ਸਾਲ਼੍ਹ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਰੂਪਂ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਵਾ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਵਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਂ ਵਾ ਸੁਖੁਮਂ ਵਾ ਹੀਨਂ ਵਾ ਪਣੀਤਂ ਵਾ ਯਂ ਦੂਰੇ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਵਾ ਸਬ੍ਬਂ ਰੂਪਂ ‘ਨੇਤਂ ਮਮ, ਨੇਸੋਹਮਸ੍ਮਿ, ਨ ਮੇਸੋ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਏਵਮੇਤਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਯਾ ਕਾਚਿ ਵੇਦਨਾ…ਪੇ… ਯਾ ਕਾਚਿ ਸਞ੍ਞਾ… ਯੇ ਕੇਚਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾ… ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਵਾ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਵਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਂ ਵਾ ਸੁਖੁਮਂ ਵਾ ਹੀਨਂ ਵਾ ਪਣੀਤਂ ਵਾ ਯਂ ਦੂਰੇ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਵਾ, ਸਬ੍ਬਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ‘ਨੇਤਂ ਮਮ, ਨੇਸੋਹਮਸ੍ਮਿ, ਨ ਮੇਸੋ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਏਵਮੇਤਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਸ੍ਸਤਿ.

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਸਾਲ਼੍ਹ, ਯੋਧਾਜੀਵੋ ਅਕ੍ਖਣਵੇਧੀ; ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਸਾਲ਼੍ਹ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਹੋਤਿ. ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ, ਸਾਲ਼੍ਹ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ‘ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ…ਪੇ… ‘ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾ’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ.

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਸਾਲ਼੍ਹ, ਯੋਧਾਜੀਵੋ ਮਹਤੋ ਕਾਯਸ੍ਸ ਪਦਾਲੇਤਾ; ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਸਾਲ਼੍ਹ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਸਮ੍ਮਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਹੋਤਿ. ਸਮ੍ਮਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿ, ਸਾਲ਼੍ਹ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਮਹਨ੍ਤਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਪਦਾਲੇਤੀ’’ਤਿ. ਛਟ੍ਠਂ.

੭. ਮਲ੍ਲਿਕਾਦੇਵੀਸੁਤ੍ਤਂ

੧੯੭. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਜੇਤਵਨੇ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ ਆਰਾਮੇ. ਅਥ ਖੋ ਮਲ੍ਲਿਕਾ ਦੇਵੀ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ ਖੋ ਮਲ੍ਲਿਕਾ ਦੇਵੀ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਕੋ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਹੇਤੁ ਕੋ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਯੇਨ ਮਿਧੇਕਚ੍ਚੋ ਮਾਤੁਗਾਮੋ ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣਾ ਚ ਹੋਤਿ ਦੁਰੂਪਾ ਸੁਪਾਪਿਕਾ [ਸ੍ਯਾ. ਪੀ. ਪੋਤ੍ਥਕੇਸੁ ‘‘ਦੁਬ੍ਬਣੋ ਚ ਹੋਤਿ ਦੁਰੂਪੋ ਸੁਪਾਪਕੋ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦਿਨਾ ਪੁਲ੍ਲਿਙ੍ਗਿਕਵਸੇਨ ਦਿਸ੍ਸਤਿ] ਦਸ੍ਸਨਾਯ; ਦਲਿਦ੍ਦਾ ਚ ਹੋਤਿ ਅਪ੍ਪਸ੍ਸਕਾ ਅਪ੍ਪਭੋਗਾ ਅਪ੍ਪੇਸਕ੍ਖਾ ਚ?

‘‘ਕੋ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਹੇਤੁ ਕੋ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਯੇਨ ਮਿਧੇਕਚ੍ਚੋ ਮਾਤੁਗਾਮੋ ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣਾ ਚ ਹੋਤਿ ਦੁਰੂਪਾ ਸੁਪਾਪਿਕਾ ਦਸ੍ਸਨਾਯ; ਅਡ੍ਢਾ ਚ ਹੋਤਿ ਮਹਦ੍ਧਨਾ ਮਹਾਭੋਗਾ ਮਹੇਸਕ੍ਖਾ ਚ?

‘‘ਕੋ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਹੇਤੁ ਕੋ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਯੇਨ ਮਿਧੇਕਚ੍ਚੋ ਮਾਤੁਗਾਮੋ ਅਭਿਰੂਪਾ ਚ ਹੋਤਿ ਦਸ੍ਸਨੀਯਾ ਪਾਸਾਦਿਕਾ ਪਰਮਾਯ ਵਣ੍ਣਪੋਕ੍ਖਰਤਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ; ਦਲਿਦ੍ਦਾ ਚ ਹੋਤਿ ਅਪ੍ਪਸ੍ਸਕਾ ਅਪ੍ਪਭੋਗਾ ਅਪ੍ਪੇਸਕ੍ਖਾ ਚ?

‘‘ਕੋ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਹੇਤੁ ਕੋ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਯੇਨ ਮਿਧੇਕਚ੍ਚੋ ਮਾਤੁਗਾਮੋ ਅਭਿਰੂਪਾ ਚ ਹੋਤਿ ਦਸ੍ਸਨੀਯਾ ਪਾਸਾਦਿਕਾ ਪਰਮਾਯ ਵਣ੍ਣਪੋਕ੍ਖਰਤਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ, ਅਡ੍ਢਾ ਚ ਹੋਤਿ ਮਹਦ੍ਧਨਾ ਮਹਾਭੋਗਾ ਮਹੇਸਕ੍ਖਾ ਚਾ’’ਤਿ?

‘‘ਇਧ, ਮਲ੍ਲਿਕੇ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਮਾਤੁਗਾਮੋ ਕੋਧਨਾ ਹੋਤਿ ਉਪਾਯਾਸਬਹੁਲਾ. ਅਪ੍ਪਮ੍ਪਿ ਵੁਤ੍ਤਾ ਸਮਾਨਾ ਅਭਿਸਜ੍ਜਤਿ ਕੁਪ੍ਪਤਿ ਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਤਿ ਪਤਿਤ੍ਥੀਯਤਿ, ਕੋਪਞ੍ਚ ਦੋਸਞ੍ਚ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਞ੍ਚ ਪਾਤੁਕਰੋਤਿ. ਸਾ [ਸੋ (ਸ੍ਯਾ.)] ਨ ਦਾਤਾ ਹੋਤਿ ਸਮਣਸ੍ਸ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਵਾ ਅਨ੍ਨਂ ਪਾਨਂ ਵਤ੍ਥਂ ਯਾਨਂ ਮਾਲਾਗਨ੍ਧਵਿਲੇਪਨਂ ਸੇਯ੍ਯਾਵਸਥਪਦੀਪੇਯ੍ਯਂ. ਇਸ੍ਸਾਮਨਿਕਾ [ਇਸ੍ਸਾਮਨਕੋ (ਸ੍ਯਾ.)] ਖੋ ਪਨ ਹੋਤਿ; ਪਰਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਗਰੁਕਾਰਮਾਨਨਵਨ੍ਦਨਪੂਜਨਾਸੁ ਇਸ੍ਸਤਿ ਉਪਦੁਸ੍ਸਤਿ ਇਸ੍ਸਂ ਬਨ੍ਧਤਿ. ਸਾ ਚੇ ਤਤੋ ਚੁਤਾ ਇਤ੍ਥਤ੍ਤਂ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ਸਾ [ਸੋ (ਸ੍ਯਾ.)] ਯਤ੍ਥ ਯਤ੍ਥ ਪਚ੍ਚਾਜਾਯਤਿ ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣਾ ਚ ਹੋਤਿ ਦੁਰੂਪਾ ਸੁਪਾਪਿਕਾ ਦਸ੍ਸਨਾਯ; ਦਲਿਦ੍ਦਾ ਚ ਹੋਤਿ ਅਪ੍ਪਸ੍ਸਕਾ ਅਪ੍ਪਭੋਗਾ ਅਪ੍ਪੇਸਕ੍ਖਾ ਚ.

‘‘ਇਧ ਪਨ, ਮਲ੍ਲਿਕੇ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਮਾਤੁਗਾਮੋ ਕੋਧਨਾ ਹੋਤਿ ਉਪਾਯਾਸਬਹੁਲਾ. ਅਪ੍ਪਮ੍ਪਿ ਵੁਤ੍ਤਾ ਸਮਾਨਾ ਅਭਿਸਜ੍ਜਤਿ ਕੁਪ੍ਪਤਿ ਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਤਿ ਪਤਿਤ੍ਥੀਯਤਿ, ਕੋਪਞ੍ਚ ਦੋਸਞ੍ਚ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਞ੍ਚ ਪਾਤੁਕਰੋਤਿ. ਸਾ ਦਾਤਾ ਹੋਤਿ ਸਮਣਸ੍ਸ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਵਾ ਅਨ੍ਨਂ ਪਾਨਂ ਵਤ੍ਥਂ ਯਾਨਂ ਮਾਲਾਗਨ੍ਧਵਿਲੇਪਨਂ ਸੇਯ੍ਯਾਵਸਥਪਦੀਪੇਯ੍ਯਂ. ਅਨਿਸ੍ਸਾਮਨਿਕਾ ਖੋ ਪਨ ਹੋਤਿ; ਪਰਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਗਰੁਕਾਰਮਾਨਨਵਨ੍ਦਨਪੂਜਨਾਸੁ ਨ ਇਸ੍ਸਤਿ ਨ ਉਪਦੁਸ੍ਸਤਿ ਨ ਇਸ੍ਸਂ ਬਨ੍ਧਤਿ. ਸਾ ਚੇ ਤਤੋ ਚੁਤਾ ਇਤ੍ਥਤ੍ਤਂ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ਸਾ ਯਤ੍ਥ ਯਤ੍ਥ ਪਚ੍ਚਾਜਾਯਤਿ ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣਾ ਚ ਹੋਤਿ ਦੁਰੂਪਾ ਸੁਪਾਪਿਕਾ ਦਸ੍ਸਨਾਯ; ਅਡ੍ਢਾ ਚ ਹੋਤਿ ਮਹਦ੍ਧਨਾ ਮਹਾਭੋਗਾ ਮਹੇਸਕ੍ਖਾ ਚ.

‘‘ਇਧ ਪਨ, ਮਲ੍ਲਿਕੇ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਮਾਤੁਗਾਮੋ ਅਕ੍ਕੋਧਨਾ ਹੋਤਿ ਅਨੁਪਾਯਾਸਬਹੁਲਾ. ਬਹੁਮ੍ਪਿ ਵੁਤ੍ਤਾ ਸਮਾਨਾ ਨਾਭਿਸਜ੍ਜਤਿ ਨ ਕੁਪ੍ਪਤਿ ਨ ਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਤਿ ਨ ਪਤਿਤ੍ਥੀਯਤਿ, ਨ ਕੋਪਞ੍ਚ ਦੋਸਞ੍ਚ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਞ੍ਚ ਪਾਤੁਕਰੋਤਿ. ਸਾ ਨ ਦਾਤਾ ਹੋਤਿ ਸਮਣਸ੍ਸ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਵਾ ਅਨ੍ਨਂ ਪਾਨਂ ਵਤ੍ਥਂ ਯਾਨਂ ਮਾਲਾਗਨ੍ਧਵਿਲੇਪਨਂ ਸੇਯ੍ਯਾਵਸਥਪਦੀਪੇਯ੍ਯਂ. ਇਸ੍ਸਾਮਨਿਕਾ ਖੋ ਪਨ ਹੋਤਿ; ਪਰਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਗਰੁਕਾਰਮਾਨਨਵਨ੍ਦਨਪੂਜਨਾਸੁ ਇਸ੍ਸਤਿ ਉਪਦੁਸ੍ਸਤਿ ਇਸ੍ਸਂ ਬਨ੍ਧਤਿ. ਸਾ ਚੇ ਤਤੋ ਚੁਤਾ ਇਤ੍ਥਤ੍ਤਂ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ਸਾ ਯਤ੍ਥ ਯਤ੍ਥ ਪਚ੍ਚਾਜਾਯਤਿ ਅਭਿਰੂਪਾ ਚ ਹੋਤਿ ਦਸ੍ਸਨੀਯਾ ਪਾਸਾਦਿਕਾ ਪਰਮਾਯ ਵਣ੍ਣਪੋਕ੍ਖਰਤਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ; ਦਲਿਦ੍ਦਾ ਚ ਹੋਤਿ ਅਪ੍ਪਸ੍ਸਕਾ ਅਪ੍ਪਭੋਗਾ ਅਪ੍ਪੇਸਕ੍ਖਾ ਚ.

‘‘ਇਧ ਪਨ, ਮਲ੍ਲਿਕੇ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਮਾਤੁਗਾਮੋ ਅਕ੍ਕੋਧਨਾ ਹੋਤਿ ਅਨੁਪਾਯਾਸਬਹੁਲਾ. ਬਹੁਮ੍ਪਿ ਵੁਤ੍ਤਾ ਸਮਾਨਾ ਨਾਭਿਸਜ੍ਜਤਿ ਨ ਕੁਪ੍ਪਤਿ ਨ ਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਤਿ ਨ ਪਤਿਤ੍ਥੀਯਤਿ, ਨ ਕੋਪਞ੍ਚ ਦੋਸਞ੍ਚ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਞ੍ਚ ਪਾਤੁਕਰੋਤਿ. ਸਾ ਦਾਤਾ ਹੋਤਿ ਸਮਣਸ੍ਸ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਵਾ ਅਨ੍ਨਂ ਪਾਨਂ ਵਤ੍ਥਂ ਯਾਨਂ ਮਾਲਾਗਨ੍ਧਵਿਲੇਪਨਂ ਸੇਯ੍ਯਾਵਸਥਪਦੀਪੇਯ੍ਯਂ. ਅਨਿਸ੍ਸਾਮਨਿਕਾ ਖੋ ਪਨ ਹੋਤਿ; ਪਰਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਗਰੁਕਾਰਮਾਨਨਵਨ੍ਦਨਪੂਜਨਾਸੁ ਨ ਇਸ੍ਸਤਿ ਨ ਉਪਦੁਸ੍ਸਤਿ ਨ ਇਸ੍ਸਂ ਬਨ੍ਧਤਿ. ਸਾ ਚੇ ਤਤੋ ਚੁਤਾ ਇਤ੍ਥਤ੍ਤਂ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ਸਾ ਯਤ੍ਥ ਯਤ੍ਥ ਪਚ੍ਚਾਜਾਯਤਿ ਅਭਿਰੂਪਾ ਚ ਹੋਤਿ ਦਸ੍ਸਨੀਯਾ ਪਾਸਾਦਿਕਾ ਪਰਮਾਯ ਵਣ੍ਣਪੋਕ੍ਖਰਤਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ; ਅਡ੍ਢਾ ਚ ਹੋਤਿ ਮਹਦ੍ਧਨਾ ਮਹਾਭੋਗਾ ਮਹੇਸਕ੍ਖਾ ਚ.

‘‘ਅਯਂ ਖੋ, ਮਲ੍ਲਿਕੇ, ਹੇਤੁ ਅਯਂ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਯੇਨ ਮਿਧੇਕਚ੍ਚੋ ਮਾਤੁਗਾਮੋ ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣਾ ਚ ਹੋਤਿ ਦੁਰੂਪਾ ਸੁਪਾਪਿਕਾ ਦਸ੍ਸਨਾਯ; ਦਲਿਦ੍ਦਾ ਚ ਹੋਤਿ ਅਪ੍ਪਸ੍ਸਕਾ ਅਪ੍ਪਭੋਗਾ ਅਪ੍ਪੇਸਕ੍ਖਾ ਚ. ਅਯਂ ਪਨ, ਮਲ੍ਲਿਕੇ, ਹੇਤੁ ਅਯਂ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਯੇਨ ਮਿਧੇਕਚ੍ਚੋ ਮਾਤੁਗਾਮੋ ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣਾ ਚ ਹੋਤਿ ਦੁਰੂਪਾ ਸੁਪਾਪਿਕਾ ਦਸ੍ਸਨਾਯ; ਅਡ੍ਢਾ ਚ ਹੋਤਿ ਮਹਦ੍ਧਨਾ ਮਹਾਭੋਗਾ ਮਹੇਸਕ੍ਖਾ ਚ. ਅਯਂ ਖੋ, ਮਲ੍ਲਿਕੇ, ਹੇਤੁ ਅਯਂ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਯੇਨ ਮਿਧੇਕਚ੍ਚੋ ਮਾਤੁਗਾਮੋ ਅਭਿਰੂਪਾ ਚ ਹੋਤਿ ਦਸ੍ਸਨੀਯਾ ਪਾਸਾਦਿਕਾ ਪਰਮਾਯ ਵਣ੍ਣਪੋਕ੍ਖਰਤਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ; ਦਲਿਦ੍ਦਾ ਚ ਹੋਤਿ ਅਪ੍ਪਸ੍ਸਕਾ ਅਪ੍ਪਭੋਗਾ ਅਪ੍ਪੇਸਕ੍ਖਾ ਚ. ਅਯਂ ਪਨ, ਮਲ੍ਲਿਕੇ, ਹੇਤੁ ਅਯਂ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਯੇਨ ਮਿਧੇਕਚ੍ਚੋ ਮਾਤੁਗਾਮੋ ਅਭਿਰੂਪਾ ਚ ਹੋਤਿ ਦਸ੍ਸਨੀਯਾ ਪਾਸਾਦਿਕਾ ਪਰਮਾਯ ਵਣ੍ਣਪੋਕ੍ਖਰਤਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ; ਅਡ੍ਢਾ ਚ ਹੋਤਿ ਮਹਦ੍ਧਨਾ ਮਹਾਭੋਗਾ ਮਹੇਸਕ੍ਖਾ ਚਾ’’ਤਿ.

ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ ਮਲ੍ਲਿਕਾ ਦੇਵੀ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਯਾ ਨੂਨਾਹਂ [ਸਾ ਨੂਨਾਹਂ (ਸ੍ਯਾ.), ਯਂ ਨੂਨਾਹਂ (ਕ.)] ਭਨ੍ਤੇ, ਅਞ੍ਞਂ ਜਾਤਿਂ [ਅਞ੍ਞਾਯ ਜਾਤਿਯਾ (ਸ੍ਯਾ.)] ਕੋਧਨਾ ਅਹੋਸਿਂ ਉਪਾਯਾਸਬਹੁਲਾ, ਅਪ੍ਪਮ੍ਪਿ ਵੁਤ੍ਤਾ ਸਮਾਨਾ ਅਭਿਸਜ੍ਜਿਂ ਕੁਪ੍ਪਿਂ ਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਿਂ ਪਤਿਤ੍ਥੀਯਿਂ ਕੋਪਞ੍ਚ ਦੋਸਞ੍ਚ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਞ੍ਚ ਪਾਤ੍ਵਾਕਾਸਿਂ, ਸਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਏਤਰਹਿ ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣਾ ਦੁਰੂਪਾ ਸੁਪਾਪਿਕਾ ਦਸ੍ਸਨਾਯ.

‘‘ਯਾ ਨੂਨਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਞ੍ਞਂ ਜਾਤਿਂ ਦਾਤਾ ਅਹੋਸਿਂ ਸਮਣਸ੍ਸ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਵਾ ਅਨ੍ਨਂ ਪਾਨਂ ਵਤ੍ਥਂ ਯਾਨਂ ਮਾਲਾਗਨ੍ਧਵਿਲੇਪਨਂ ਸੇਯ੍ਯਾਵਸਥਪਦੀਪੇਯ੍ਯਂ, ਸਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਏਤਰਹਿ ਅਡ੍ਢਾ [ਅਡ੍ਢਾ ਚ (ਸੀ. ਪੀ. ਕ.)] ਮਹਦ੍ਧਨਾ ਮਹਾਭੋਗਾ.

‘‘ਯਾ ਨੂਨਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਞ੍ਞਂ ਜਾਤਿਂ ਅਨਿਸ੍ਸਾਮਨਿਕਾ ਅਹੋਸਿਂ, ਪਰਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਗਰੁਕਾਰਮਾਨਨਵਨ੍ਦਨਪੂਜਨਾਸੁ ਨ ਇਸ੍ਸਿਂ ਨ ਉਪਦੁਸ੍ਸਿਂ ਨ ਇਸ੍ਸਂ ਬਨ੍ਧਿਂ, ਸਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਏਤਰਹਿ ਮਹੇਸਕ੍ਖਾ. ਸਨ੍ਤਿ ਖੋ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਰਾਜਕੁਲੇ ਖਤ੍ਤਿਯਕਞ੍ਞਾਪਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕਞ੍ਞਾਪਿ ਗਹਪਤਿਕਞ੍ਞਾਪਿ, ਤਾਸਾਹਂ ਇਸ੍ਸਰਾਧਿਪਚ੍ਚਂ ਕਾਰੇਮਿ. ਏਸਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਜ੍ਜਤਗ੍ਗੇ ਅਕ੍ਕੋਧਨਾ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮਿ ਅਨੁਪਾਯਾਸਬਹੁਲਾ, ਬਹੁਮ੍ਪਿ ਵੁਤ੍ਤਾ ਸਮਾਨਾ ਨਾਭਿਸਜ੍ਜਿਸ੍ਸਾਮਿ ਨ ਕੁਪ੍ਪਿਸ੍ਸਾਮਿ ਨ ਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਾਮਿ ਨ ਪਤਿਤ੍ਥੀਯਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਕੋਪਞ੍ਚ ਦੋਸਞ੍ਚ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਞ੍ਚ ਨ ਪਾਤੁਕਰਿਸ੍ਸਾਮਿ; ਦਸ੍ਸਾਮਿ ਸਮਣਸ੍ਸ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਵਾ ਅਨ੍ਨਂ ਪਾਨਂ ਵਤ੍ਥਂ ਯਾਨਂ ਮਾਲਾਗਨ੍ਧਵਿਲੇਪਨਂ ਸੇਯ੍ਯਾਵਸਥਪਦੀਪੇਯ੍ਯਂ. ਅਨਿਸ੍ਸਾਮਨਿਕਾ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਪਰਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਗਰੁਕਾਰਮਾਨਨਵਨ੍ਦਨਪੂਜਨਾਸੁ ਨ ਇਸ੍ਸਿਸ੍ਸਾਮਿ ਨ ਉਪਦੁਸ੍ਸਿਸ੍ਸਾਮਿ ਨ ਇਸ੍ਸਂ ਬਨ੍ਧਿਸ੍ਸਾਮਿ. ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ…ਪੇ… ਉਪਾਸਿਕਂ ਮਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਧਾਰੇਤੁ ਅਜ੍ਜਤਗ੍ਗੇ ਪਾਣੁਪੇਤਂ ਸਰਣਂ ਗਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਸਤ੍ਤਮਂ.

੮. ਅਤ੍ਤਨ੍ਤਪਸੁਤ੍ਤਂ

੧੯੮. ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਸਨ੍ਤੋ ਸਂਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ. ਕਤਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਚ੍ਚੋ [ਪੁ. ਪ. ੧੭੪; ਮ. ਨਿ. ੨.੭; ਦੀ. ਨਿ. ੩.੩੧੪; ਅ. ਨਿ. ੩.੧੫੭-੧੬੩] ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਤ੍ਤਨ੍ਤਪੋ ਹੋਤਿ ਅਤ੍ਤਪਰਿਤਾਪਨਾਨੁਯੋਗਮਨੁਯੁਤ੍ਤੋ. ਇਧ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਰਨ੍ਤਪੋ ਹੋਤਿ ਪਰਪਰਿਤਾਪਨਾਨੁਯੋਗਮਨੁਯੁਤ੍ਤੋ. ਇਧ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਤ੍ਤਨ੍ਤਪੋ ਚ ਹੋਤਿ ਅਤ੍ਤਪਰਿਤਾਪਨਾਨੁਯੋਗਮਨੁਯੁਤ੍ਤੋ, ਪਰਨ੍ਤਪੋ ਚ ਪਰਪਰਿਤਾਪਨਾਨੁਯੋਗਮਨੁਯੁਤ੍ਤੋ. ਇਧ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਨੇਵਤ੍ਤਨ੍ਤਪੋ ਹੋਤਿ ਨਾਤ੍ਤਪਰਿਤਾਪਨਾਨੁਯੋਗਮਨੁਯੁਤ੍ਤੋ ਨ ਪਰਨ੍ਤਪੋ ਨ ਪਰਪਰਿਤਾਪਨਾਨੁਯੋਗਮਨੁਯੁਤ੍ਤੋ. ਸੋ ਨੇਵ ਅਤ੍ਤਨ੍ਤਪੋ ਨ ਪਰਨ੍ਤਪੋ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਨਿਚ੍ਛਾਤੋ ਨਿਬ੍ਬੁਤੋ ਸੀਤੀਭੂਤੋ ਸੁਖਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਬ੍ਰਹ੍ਮਭੂਤੇਨ ਅਤ੍ਤਨਾ ਵਿਹਰਤਿ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਤ੍ਤਨ੍ਤਪੋ ਹੋਤਿ ਅਤ੍ਤਪਰਿਤਾਪਨਾਨੁਯੋਗਮਨੁਯੁਤ੍ਤੋ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਅਚੇਲਕੋ ਹੋਤਿ ਮੁਤ੍ਤਾਚਾਰੋ ਹਤ੍ਥਾਪਲੇਖਨੋ ਨਏਹਿਭਦ੍ਦਨ੍ਤਿਕੋ ਨਤਿਟ੍ਠਭਦ੍ਦਨ੍ਤਿਕੋ ਨਾਭਿਹਟਂ ਨ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸਕਤਂ ਨ ਨਿਮਨ੍ਤਨਂ ਸਾਦਿਯਤਿ. ਸੋ ਨ ਕੁਮ੍ਭਿਮੁਖਾ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਨ ਕਲ਼ੋਪਿਮੁਖਾ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਨ ਏਲ਼ਕਮਨ੍ਤਰਂ ਨ ਦਣ੍ਡਮਨ੍ਤਰਂ ਨ ਮੁਸਲਮਨ੍ਤਰਂ ਨ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਭੁਞ੍ਜਮਾਨਾਨਂ ਨ ਗਬ੍ਭਿਨਿਯਾ ਨ ਪਾਯਮਾਨਾਯ ਨ ਪੁਰਿਸਨ੍ਤਰਗਤਾਯ ਨ ਸਙ੍ਕਿਤ੍ਤੀਸੁ ਨ ਯਤ੍ਥ ਸਾ ਉਪਟ੍ਠਿਤੋ ਹੋਤਿ ਨ ਯਤ੍ਥ ਮਕ੍ਖਿਕਾ ਸਣ੍ਡਸਣ੍ਡਚਾਰਿਨੀ ਨ ਮਚ੍ਛਂ ਨ ਮਂਸਂ ਨ ਸੁਰਂ ਨ ਮੇਰਯਂ ਨ ਥੁਸੋਦਕਂ ਪਿਵਤਿ. ਸੋ ਏਕਾਗਾਰਿਕੋ ਵਾ ਹੋਤਿ ਏਕਾਲੋਪਿਕੋ ਦ੍ਵਾਗਾਰਿਕੋ ਵਾ ਹੋਤਿ ਦ੍ਵਾਲੋਪਿਕੋ…ਪੇ… ਸਤ੍ਤਾਗਾਰਿਕੋ ਵਾ ਹੋਤਿ ਸਤ੍ਤਾਲੋਪਿਕੋ; ਏਕਿਸ੍ਸਾਪਿ ਦਤ੍ਤਿਯਾ ਯਾਪੇਤਿ ਦ੍ਵੀਹਿਪਿ ਦਤ੍ਤੀਹਿ ਯਾਪੇਤਿ…ਪੇ… ਸਤ੍ਤਹਿਪਿ ਦਤ੍ਤੀਹਿ ਯਾਪੇਤਿ; ਏਕਾਹਿਕਮ੍ਪਿ ਆਹਾਰਂ ਆਹਾਰੇਤਿ ਦ੍ਵਾਹਿਕਮ੍ਪਿ ਆਹਾਰਂ ਆਹਾਰੇਤਿ…ਪੇ… ਸਤ੍ਤਾਹਿਕਮ੍ਪਿ ਆਹਾਰਂ ਆਹਾਰੇਤਿ. ਇਤਿ ਏਵਰੂਪਂ ਅਡ੍ਢਮਾਸਿਕਮ੍ਪਿ ਪਰਿਯਾਯਭਤ੍ਤਭੋਜਨਾਨੁਯੋਗਮਨੁਯੁਤ੍ਤੋ ਵਿਹਰਤਿ.

‘‘ਸੋ ਸਾਕਭਕ੍ਖੋਪਿ ਹੋਤਿ ਸਾਮਾਕਭਕ੍ਖੋਪਿ ਹੋਤਿ ਨੀਵਾਰਭਕ੍ਖੋਪਿ ਹੋਤਿ ਦਦ੍ਦੁਲਭਕ੍ਖੋਪਿ ਹੋਤਿ ਹਟਭਕ੍ਖੋਪਿ ਹੋਤਿ ਕਣਭਕ੍ਖੋਪਿ ਹੋਤਿ ਆਚਾਮਭਕ੍ਖੋਪਿ ਹੋਤਿ ਪਿਞ੍ਞਾਕਭਕ੍ਖੋਪਿ ਹੋਤਿ ਤਿਣਭਕ੍ਖੋਪਿ ਹੋਤਿ ਗੋਮਯਭਕ੍ਖੋਪਿ ਹੋਤਿ; ਵਨਮੂਲਫਲਾਹਾਰੋਪਿ ਯਾਪੇਤਿ ਪਵਤ੍ਤਫਲਭੋਜੀ.

‘‘ਸੋ ਸਾਣਾਨਿਪਿ ਧਾਰੇਤਿ ਮਸਾਣਾਨਿਪਿ ਧਾਰੇਤਿ ਛਵਦੁਸ੍ਸਾਨਿਪਿ ਧਾਰੇਤਿ ਪਂਸੁਕੂਲਾਨਿਪਿ ਧਾਰੇਤਿ ਤਿਰੀਟਾਨਿਪਿ ਧਾਰੇਤਿ ਅਜਿਨਮ੍ਪਿ ਧਾਰੇਤਿ ਅਜਿਨਕ੍ਖਿਪਮ੍ਪਿ ਧਾਰੇਤਿ ਕੁਸਚੀਰਮ੍ਪਿ ਧਾਰੇਤਿ ਵਾਕਚੀਰਮ੍ਪਿ ਧਾਰੇਤਿ ਫਲਕਚੀਰਮ੍ਪਿ ਧਾਰੇਤਿ ਕੇਸਕਮ੍ਬਲਮ੍ਪਿ ਧਾਰੇਤਿ ਵਾਲ਼ਕਮ੍ਬਲਮ੍ਪਿ ਧਾਰੇਤਿ ਉਲੂਕਪਕ੍ਖਮ੍ਪਿ ਧਾਰੇਤਿ; ਕੇਸਮਸ੍ਸੁਲੋਚਕੋਪਿ ਹੋਤਿ ਕੇਸਮਸ੍ਸੁਲੋਚਨਾਨੁਯੋਗਮਨੁਯੁਤ੍ਤੋ; ਉਬ੍ਭਟ੍ਠਕੋਪਿ ਹੋਤਿ ਆਸਨਪ੍ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ; ਉਕ੍ਕੁਟਿਕੋਪਿ ਹੋਤਿ ਉਕ੍ਕੁਟਿਕਪ੍ਪਧਾਨਮਨੁਯੁਤ੍ਤੋ; ਕਣ੍ਟਕਾਪਸ੍ਸਯਿਕੋਪਿ ਹੋਤਿ ਕਣ੍ਟਕਾਪਸ੍ਸਯੇ ਸੇਯ੍ਯਂ ਕਪ੍ਪੇਤਿ; ਸਾਯਤਤਿਯਕਮ੍ਪਿ ਉਦਕੋਰੋਹਨਾਨੁਯੋਗਮਨੁਯੁਤ੍ਤੋ ਵਿਹਰਤਿ. ਇਤਿ ਏਵਰੂਪਂ ਅਨੇਕਵਿਹਿਤਂ ਕਾਯਸ੍ਸ ਆਤਾਪਨਪਰਿਤਾਪਨਾਨੁਯੋਗਮਨੁਯੁਤ੍ਤੋ ਵਿਹਰਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਤ੍ਤਨ੍ਤਪੋ ਹੋਤਿ ਅਤ੍ਤਪਰਿਤਾਪਨਾਨੁਯੋਗਮਨੁਯੁਤ੍ਤੋ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਰਨ੍ਤਪੋ ਹੋਤਿ ਪਰਪਰਿਤਾਪਨਾਨੁਯੋਗਮਨੁਯੁਤ੍ਤੋ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਓਰਬ੍ਭਿਕੋ ਹੋਤਿ ਸੂਕਰਿਕੋ ਸਾਕੁਣਿਕੋ ਮਾਗਵਿਕੋ ਲੁਦ੍ਦੋ ਮਚ੍ਛਘਾਤਕੋ ਚੋਰੋ ਚੋਰਘਾਤਕੋ ਗੋਘਾਤਕੋ ਬਨ੍ਧਨਾਗਾਰਿਕੋ, ਯੇ ਵਾ ਪਨਞ੍ਞੇਪਿ ਕੇਚਿ ਕੁਰੂਰਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਰਨ੍ਤਪੋ ਹੋਤਿ ਪਰਪਰਿਤਾਪਨਾਨੁਯੋਗਮਨੁਯੁਤ੍ਤੋ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਤ੍ਤਨ੍ਤਪੋ ਚ ਹੋਤਿ ਅਤ੍ਤਪਰਿਤਾਪਨਾਨੁਯੋਗਮਨੁਯੁਤ੍ਤੋ ਪਰਨ੍ਤਪੋ ਚ ਪਰਪਰਿਤਾਪਨਾਨੁਯੋਗਮਨੁਯੁਤ੍ਤੋ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਰਾਜਾ ਵਾ ਹੋਤਿ ਖਤ੍ਤਿਯੋ ਮੁਦ੍ਧਾਵਸਿਤ੍ਤੋ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵਾ ਹੋਤਿ ਮਹਾਸਾਲੋ. ਸੋ ਪੁਰਤ੍ਥਿਮੇਨ ਨਗਰਸ੍ਸ ਨਵਂ ਸਨ੍ਥਾਗਾਰਂ ਕਾਰਾਪੇਤ੍ਵਾ ਕੇਸਮਸ੍ਸੁਂ ਓਹਾਰੇਤ੍ਵਾ ਖਰਾਜਿਨਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਸਪ੍ਪਿਤੇਲੇਨ ਕਾਯਂ ਅਬ੍ਭਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਮਗਵਿਸਾਣੇਨ ਪਿਟ੍ਠਿਂ ਕਣ੍ਡੁਵਮਾਨੋ ਨਵਂ ਸਨ੍ਥਾਗਾਰਂ ਪਵਿਸਤਿ, ਸਦ੍ਧਿਂ ਮਹੇਸਿਯਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਨ ਚ ਪੁਰੋਹਿਤੇਨ. ਸੋ ਤਤ੍ਥ ਅਨਨ੍ਤਰਹਿਤਾਯ ਭੂਮਿਯਾ ਹਰਿਤੁਪਲਿਤ੍ਤਾਯ ਸੇਯ੍ਯਂ ਕਪ੍ਪੇਤਿ. ਏਕਿਸ੍ਸਾਯ ਗਾਵਿਯਾ ਸਰੂਪਵਚ੍ਛਾਯ ਯਂ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਥਨੇ ਖੀਰਂ ਹੋਤਿ ਤੇਨ ਰਾਜਾ ਯਾਪੇਤਿ; ਯਂ ਦੁਤਿਯਸ੍ਮਿਂ ਥਨੇ ਖੀਰਂ ਹੋਤਿ ਤੇਨ ਮਹੇਸੀ ਯਾਪੇਤਿ; ਯਂ ਤਤਿਯਸ੍ਮਿਂ ਥਨੇ ਖੀਰਂ ਹੋਤਿ ਤੇਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਪੁਰੋਹਿਤੋ ਯਾਪੇਤਿ; ਯਂ ਚਤੁਤ੍ਥਸ੍ਮਿਂ ਥਨੇ ਖੀਰਂ ਹੋਤਿ ਤੇਨ ਅਗ੍ਗਿਂ ਜੁਹਤਿ [ਜੁਹਨ੍ਤਿ (ਸੀ. ਪੀ.)]; ਅਵਸੇਸੇਨ ਵਚ੍ਛਕੋ ਯਾਪੇਤਿ. ਸੋ ਏਵਮਾਹ – ‘ਏਤ੍ਤਕਾ ਉਸਭਾ ਹਞ੍ਞਨ੍ਤੁ ਯਞ੍ਞਤ੍ਥਾਯ, ਏਤ੍ਤਕਾ ਵਚ੍ਛਤਰਾ ਹਞ੍ਞਨ੍ਤੁ ਯਞ੍ਞਤ੍ਥਾਯ, ਏਤ੍ਤਕਾ ਵਚ੍ਛਤਰਿਯੋ ਹਞ੍ਞਨ੍ਤੁ ਯਞ੍ਞਤ੍ਥਾਯ, ਏਤ੍ਤਕਾ ਅਜਾ ਹਞ੍ਞਨ੍ਤੁ ਯਞ੍ਞਤ੍ਥਾਯ, ਏਤ੍ਤਕਾ ਉਰਬ੍ਭਾ ਹਞ੍ਞਨ੍ਤੁ ਯਞ੍ਞਤ੍ਥਾਯ, (ਏਤ੍ਤਕਾ ਅਸ੍ਸਾ ਹਞ੍ਞਨ੍ਤੁ ਯਞ੍ਞਤ੍ਥਾਯ,) [( ) ਨਤ੍ਥਿ ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ. ਪੋਤ੍ਥਕੇਸੁ] ਏਤ੍ਤਕਾ ਰੁਕ੍ਖਾ ਛਿਜ੍ਜਨ੍ਤੁ ਯੂਪਤ੍ਥਾਯ, ਏਤ੍ਤਕਾ ਦਬ੍ਭਾ ਲੂਯਨ੍ਤੁ ਬਰਿਹਿਸਤ੍ਥਾਯਾ’ਤਿ [ਪਰਿਕਮ੍ਮਤ੍ਥਾਯਾਤਿ (ਕ.)]. ਯੇਪਿਸ੍ਸ ਤੇ ਹੋਨ੍ਤਿ ਦਾਸਾਤਿ ਵਾ ਪੇਸ੍ਸਾਤਿ ਵਾ ਕਮ੍ਮਕਰਾਤਿ ਵਾ ਤੇਪਿ ਦਣ੍ਡਤਜ੍ਜਿਤਾ ਭਯਤਜ੍ਜਿਤਾ ਅਸ੍ਸੁਮੁਖਾ ਰੁਦਮਾਨਾ ਪਰਿਕਮ੍ਮਾਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਤ੍ਤਨ੍ਤਪੋ ਚ ਹੋਤਿ ਅਤ੍ਤਪਰਿਤਾਪਨਾਨੁਯੋਗਮਨੁਯੁਤ੍ਤੋ ਪਰਨ੍ਤਪੋ ਚ ਪਰਪਰਿਤਾਪਨਾਨੁਯੋਗਮਨੁਯੁਤ੍ਤੋ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਨੇਵਤ੍ਤਨ੍ਤਪੋ ਹੋਤਿ ਨਾਤ੍ਤਪਰਿਤਾਪਨਾਨੁਯੋਗਮਨੁਯੁਤ੍ਤੋ ਨ ਪਰਨ੍ਤਪੋ ਨ ਪਰਪਰਿਤਾਪਨਾਨੁਯੋਗਮਨੁਯੁਤ੍ਤੋ? ਸੋ ਅਨਤ੍ਤਨ੍ਤਪੋ ਅਪਰਨ੍ਤਪੋ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਨਿਚ੍ਛਾਤੋ ਨਿਬ੍ਬੁਤੋ ਸੀਤੀਭੂਤੋ ਸੁਖਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਬ੍ਰਹ੍ਮਭੂਤੇਨ ਅਤ੍ਤਨਾ ਵਿਹਰਤਿ. ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤੋ ਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਵਿਜ੍ਜਾਚਰਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਸੁਗਤੋ ਲੋਕਵਿਦੂ ਅਨੁਤ੍ਤਰੋ ਪੁਰਿਸਦਮ੍ਮਸਾਰਥਿ ਸਤ੍ਥਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ. ਸੋ ਇਮਂ ਲੋਕਂ ਸਦੇਵਕਂ ਸਮਾਰਕਂ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਕਂ ਸਸ੍ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਿਂ ਪਜਂ ਸਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਂ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਪਵੇਦੇਤਿ. ਸੋ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ ਆਦਿਕਲ੍ਯਾਣਂ ਮਜ੍ਝੇਕਲ੍ਯਾਣਂ ਪਰਿਯੋਸਾਨਕਲ੍ਯਾਣਂ ਸਾਤ੍ਥਂ ਸਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ, ਕੇਵਲਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਪਕਾਸੇਤਿ. ਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਣਾਤਿ ਗਹਪਤਿ ਵਾ ਗਹਪਤਿਪੁਤ੍ਤੋ ਵਾ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਕੁਲੇ ਪਚ੍ਚਾਜਾਤੋ. ਸੋ ਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਤਥਾਗਤੇ ਸਦ੍ਧਂ ਪਟਿਲਭਤਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਾਪਟਿਲਾਭੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤਿ – ‘ਸਮ੍ਬਾਧੋ ਘਰਾਵਾਸੋ ਰਜਾਪਥੋ, ਅਬ੍ਭੋਕਾਸੋ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾ; ਨਯਿਦਂ ਸੁਕਰਂ ਅਗਾਰਂ ਅਜ੍ਝਾਵਸਤਾ ਏਕਨ੍ਤਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਏਕਨ੍ਤਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਸਙ੍ਖਲਿਖਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਿਤੁਂ; ਯਂਨੂਨਾਹਂ ਕੇਸਮਸ੍ਸੁਂ ਓਹਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਾਸਾਯਾਨਿ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਅਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜੇਯ੍ਯ’ਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਅਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨ ਅਪ੍ਪਂ ਵਾ ਭੋਗਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਪਹਾਯ, ਮਹਨ੍ਤਂ ਵਾ ਭੋਗਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਪਹਾਯ, ਅਪ੍ਪਂ ਵਾ ਞਾਤਿਪਰਿਵਟ੍ਟਂ ਪਹਾਯ, ਮਹਨ੍ਤਂ ਵਾ ਞਾਤਿਪਰਿਵਟ੍ਟਂ ਪਹਾਯ, ਕੇਸਮਸ੍ਸੁਂ ਓਹਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਾਸਾਯਾਨਿ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਅਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਤਿ.

‘‘ਸੋ ਏਵਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਸਮਾਨੋ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਸਿਕ੍ਖਾਸਾਜੀਵਸਮਾਪਨ੍ਨੋ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਂ ਪਹਾਯ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ ਨਿਹਿਤਦਣ੍ਡੋ ਨਿਹਿਤਸਤ੍ਥੋ ਲਜ੍ਜੀ ਦਯਾਪਨ੍ਨੋ, ਸਬ੍ਬਪਾਣਭੂਤਹਿਤਾਨੁਕਮ੍ਪੀ ਵਿਹਰਤਿ. ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਂ ਪਹਾਯ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ ਦਿਨ੍ਨਾਦਾਯੀ ਦਿਨ੍ਨਪਾਟਿਕਙ੍ਖੀ, ਅਥੇਨੇਨ ਸੁਚਿਭੂਤੇਨ ਅਤ੍ਤਨਾ ਵਿਹਰਤਿ. ਅਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਪਹਾਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਹੋਤਿ ਆਰਾਚਾਰੀ ਵਿਰਤੋ ਅਸਦ੍ਧਮ੍ਮਾ ਗਾਮਧਮ੍ਮਾ. ਮੁਸਾਵਾਦਂ ਪਹਾਯ ਮੁਸਾਵਾਦਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ ਸਚ੍ਚਵਾਦੀ ਸਚ੍ਚਸਨ੍ਧੋ ਥੇਤੋ ਪਚ੍ਚਯਿਕੋ ਅਵਿਸਂਵਾਦਕੋ ਲੋਕਸ੍ਸ. ਪਿਸੁਣਂ ਵਾਚਂ ਪਹਾਯ ਪਿਸੁਣਾਯ ਵਾਚਾਯ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਇਤੋ ਸੁਤ੍ਵਾ ਅਮੁਤ੍ਰ ਅਕ੍ਖਾਤਾ ਇਮੇਸਂ ਭੇਦਾਯ, ਨ ਅਮੁਤ੍ਰ ਵਾ ਸੁਤ੍ਵਾ ਇਮੇਸਂ ਅਕ੍ਖਾਤਾ ਅਮੂਸਂ ਭੇਦਾਯ; ਇਤਿ ਭਿਨ੍ਨਾਨਂ ਵਾ ਸਨ੍ਧਾਤਾ, ਸਹਿਤਾਨਂ ਵਾ ਅਨੁਪ੍ਪਦਾਤਾ, ਸਮਗ੍ਗਾਰਾਮੋ ਸਮਗ੍ਗਰਤੋ ਸਮਗ੍ਗਨਨ੍ਦੀ ਸਮਗ੍ਗਕਰਣਿਂ ਵਾਚਂ ਭਾਸਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਫਰੁਸਂ ਵਾਚਂ ਪਹਾਯ ਫਰੁਸਾਯ ਵਾਚਾਯ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ; ਯਾ ਸਾ ਵਾਚਾ ਨੇਲਾ ਕਣ੍ਣਸੁਖਾ ਪੇਮਨੀਯਾ ਹਦਯਙ੍ਗਮਾ ਪੋਰੀ ਬਹੁਜਨਕਨ੍ਤਾ ਬਹੁਜਨਮਨਾਪਾ ਤਥਾਰੂਪਿਂ ਵਾਚਂ ਭਾਸਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪਂ ਪਹਾਯ ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ ਕਾਲਵਾਦੀ ਭੂਤਵਾਦੀ ਅਤ੍ਤਵਾਦੀ ਧਮ੍ਮਵਾਦੀ ਵਿਨਯਵਾਦੀ; ਨਿਧਾਨਵਤਿਂ ਵਾਚਂ ਭਾਸਿਤਾ ਹੋਤਿ ਕਾਲੇਨ ਸਾਪਦੇਸਂ ਪਰਿਯਨ੍ਤਵਤਿਂ ਅਤ੍ਥਸਂਹਿਤਂ.

‘‘ਸੋ ਬੀਜਗਾਮਭੂਤਗਾਮਸਮਾਰਮ੍ਭਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਏਕਭਤ੍ਤਿਕੋ ਹੋਤਿ ਰਤ੍ਤੂਪਰਤੋ ਵਿਰਤੋ ਵਿਕਾਲਭੋਜਨਾ. ਨਚ੍ਚਗੀਤਵਾਦਿਤਵਿਸੂਕਦਸ੍ਸਨਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਮਾਲਾਗਨ੍ਧਵਿਲੇਪਨਧਾਰਣਮਣ੍ਡਨਵਿਭੂਸਨਟ੍ਠਾਨਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਉਚ੍ਚਾਸਯਨਮਹਾਸਯਨਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਜਾਤਰੂਪਰਜਤਪਟਿਗ੍ਗਹਣਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਆਮਕਧਞ੍ਞਪਟਿਗ੍ਗਹਣਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਆਮਕਮਂਸਪਟਿਗ੍ਗਹਣਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਇਤ੍ਥਿਕੁਮਾਰਿਕਪਟਿਗ੍ਗਹਣਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਦਾਸਿਦਾਸਪਟਿਗ੍ਗਹਣਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਅਜੇਲ਼ਕਪਟਿਗ੍ਗਹਣਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਕੁਕ੍ਕੁਟਸੂਕਰਪਟਿਗ੍ਗਹਣਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਹਤ੍ਥਿਗਵਾਸ੍ਸਵਲ਼ਵਪਟਿਗ੍ਗਹਣਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਖੇਤ੍ਤਵਤ੍ਥੁਪਟਿਗ੍ਗਹਣਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਦੂਤੇਯ੍ਯਪਹਿਣਗਮਨਾਨੁਯੋਗਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਕਯਵਿਕ੍ਕਯਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਤੁਲਾਕੂਟਕਂਸਕੂਟਮਾਨਕੂਟਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਉਕ੍ਕੋਟਨਵਞ੍ਚਨਨਿਕਤਿਸਾਚਿਯੋਗਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਛੇਦਨਵਧਬਨ੍ਧਨਵਿਪਰਾਮੋਸਆਲੋਪਸਹਸਾਕਾਰਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ.

‘‘ਸੋ ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠੋ ਹੋਤਿ ਕਾਯਪਰਿਹਾਰਿਕੇਨ ਚੀਵਰੇਨ ਕੁਚ੍ਛਿਪਰਿਹਾਰਿਕੇਨ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤੇਨ. ਸੋ ਯੇਨ ਯੇਨੇਵ ਪਕ੍ਕਮਤਿ ਸਮਾਦਾਯੇਵ ਪਕ੍ਕਮਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਨਾਮ ਪਕ੍ਖੀ ਸਕੁਣੋ ਯੇਨ ਯੇਨੇਵ ਡੇਤਿ, ਸਪਤ੍ਤਭਾਰੋਵ ਡੇਤਿ; ਏਵਮੇਵਂ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠੋ ਹੋਤਿ ਕਾਯਪਰਿਹਾਰਿਕੇਨ ਚੀਵਰੇਨ ਕੁਚ੍ਛਿਪਰਿਹਾਰਿਕੇਨ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤੇਨ. ਸੋ ਯੇਨ ਯੇਨੇਵ ਪਕ੍ਕਮਤਿ, ਸਮਾਦਾਯੇਵ ਪਕ੍ਕਮਤਿ. ਸੋ ਇਮਿਨਾ ਅਰਿਯੇਨ ਸੀਲਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਅਨਵਜ੍ਜਸੁਖਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ.

‘‘ਸੋ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਨ ਨਿਮਿਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹੀ ਹੋਤਿ ਨਾਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨਗ੍ਗਾਹੀ. ਯਤ੍ਵਾਧਿਕਰਣਮੇਨਂ ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਅਸਂਵੁਤਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤਂ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦੋਮਨਸ੍ਸਾ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨ੍ਵਾਸ੍ਸਵੇਯ੍ਯੁਂ, ਤਸ੍ਸ ਸਂਵਰਾਯ ਪਟਿਪਜ੍ਜਤਿ; ਰਕ੍ਖਤਿ ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ; ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇ ਸਂਵਰਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਸੋਤੇਨ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ… ਘਾਨੇਨ ਗਨ੍ਧਂ ਘਾਯਿਤ੍ਵਾ… ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਰਸਂ ਸਾਯਿਤ੍ਵਾ… ਕਾਯੇਨ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਫੁਸਿਤ੍ਵਾ… ਮਨਸਾ ਧਮ੍ਮਂ ਵਿਞ੍ਞਾਯ ਨ ਨਿਮਿਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹੀ ਹੋਤਿ ਨਾਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨਗ੍ਗਾਹੀ. ਯਤ੍ਵਾਧਿਕਰਣਮੇਨਂ ਮਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਅਸਂਵੁਤਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤਂ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦੋਮਨਸ੍ਸਾ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨ੍ਵਾਸ੍ਸਵੇਯ੍ਯੁਂ, ਤਸ੍ਸ ਸਂਵਰਾਯ ਪਟਿਪਜ੍ਜਤਿ; ਰਕ੍ਖਤਿ ਮਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ; ਮਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇ ਸਂਵਰਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਸੋ ਇਮਿਨਾ ਅਰਿਯੇਨ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਂਵਰੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਅਬ੍ਯਾਸੇਕਸੁਖਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ.

‘‘ਸੋ ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤੇ ਪਟਿਕ੍ਕਨ੍ਤੇ ਸਮ੍ਪਜਾਨਕਾਰੀ ਹੋਤਿ, ਆਲੋਕਿਤੇ ਵਿਲੋਕਿਤੇ ਸਮ੍ਪਜਾਨਕਾਰੀ ਹੋਤਿ, ਸਮਿਞ੍ਜਿਤੇ ਪਸਾਰਿਤੇ ਸਮ੍ਪਜਾਨਕਾਰੀ ਹੋਤਿ, ਸਙ੍ਘਾਟਿਪਤ੍ਤਚੀਵਰਧਾਰਣੇ ਸਮ੍ਪਜਾਨਕਾਰੀ ਹੋਤਿ, ਅਸਿਤੇ ਪੀਤੇ ਖਾਯਿਤੇ ਸਾਯਿਤੇ ਸਮ੍ਪਜਾਨਕਾਰੀ ਹੋਤਿ, ਉਚ੍ਚਾਰਪਸ੍ਸਾਵਕਮ੍ਮੇ ਸਮ੍ਪਜਾਨਕਾਰੀ ਹੋਤਿ, ਗਤੇ ਠਿਤੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੇ ਸੁਤ੍ਤੇ ਜਾਗਰਿਤੇ ਭਾਸਿਤੇ ਤੁਣ੍ਹੀਭਾਵੇ ਸਮ੍ਪਜਾਨਕਾਰੀ ਹੋਤਿ.

‘‘ਸੋ ਇਮਿਨਾ ਚ ਅਰਿਯੇਨ ਸੀਲਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ, (ਇਮਾਯ ਚ ਅਰਿਯਾਯ ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਿਯਾ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ,) [( ) ਨਤ੍ਥਿ ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਪੋਤ੍ਥਕੇਸੁ. ਮ. ਨਿ. ੧.੨੯੬; ਮ. ਨਿ. ੨.੧੩ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ] ਇਮਿਨਾ ਚ ਅਰਿਯੇਨ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਂਵਰੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ, ਇਮਿਨਾ ਚ ਅਰਿਯੇਨ ਸਤਿਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ [ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ. ਸੋ (ਕ.)] ਵਿਵਿਤ੍ਤਂ ਸੇਨਾਸਨਂ ਭਜਤਿ ਅਰਞ੍ਞਂ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਂ ਪਬ੍ਬਤਂ ਕਨ੍ਦਰਂ ਗਿਰਿਗੁਹਂ ਸੁਸਾਨਂ ਵਨਪ੍ਪਤ੍ਥਂ ਅਬ੍ਭੋਕਾਸਂ ਪਲਾਲਪੁਞ੍ਜਂ. ਸੋ ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਂ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਪਟਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋ ਨਿਸੀਦਤਿ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕਂ ਆਭੁਜਿਤ੍ਵਾ ਉਜੁਂ ਕਾਯਂ ਪਣਿਧਾਯ ਪਰਿਮੁਖਂ ਸਤਿਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ. ਸੋ ਅਭਿਜ੍ਝਂ ਲੋਕੇ ਪਹਾਯ ਵਿਗਤਾਭਿਜ੍ਝੇਨ ਚੇਤਸਾ ਵਿਹਰਤਿ, ਅਭਿਜ੍ਝਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਸੋਧੇਤਿ. ਬ੍ਯਾਪਾਦਪਦੋਸਂ ਪਹਾਯ ਅਬ੍ਯਾਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਵਿਹਰਤਿ ਸਬ੍ਬਪਾਣਭੂਤਹਿਤਾਨੁਕਮ੍ਪੀ, ਬ੍ਯਾਪਾਦਪਦੋਸਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਸੋਧੇਤਿ. ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਂ ਪਹਾਯ ਵਿਗਤਥਿਨਮਿਦ੍ਧੋ ਵਿਹਰਤਿ ਆਲੋਕਸਞ੍ਞੀ ਸਤੋ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ, ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਸੋਧੇਤਿ. ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਂ ਪਹਾਯ ਅਨੁਦ੍ਧਤੋ ਵਿਹਰਤਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਵੂਪਸਨ੍ਤਚਿਤ੍ਤੋ, ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਸੋਧੇਤਿ. ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਂ ਪਹਾਯ ਤਿਣ੍ਣਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛੋ ਵਿਹਰਤਿ ਅਕਥਂਕਥੀ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ, ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਸੋਧੇਤਿ. ਸੋ ਇਮੇ ਪਞ੍ਚ ਨੀਵਰਣੇ ਪਹਾਯ ਚੇਤਸੋ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸੇ ਪਞ੍ਞਾਯ ਦੁਬ੍ਬਲੀਕਰਣੇ ਵਿਵਿਚ੍ਚੇਵ ਕਾਮੇਹਿ…ਪੇ… ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ.

‘‘ਸੋ ਏਵਂ ਸਮਾਹਿਤੇ ਚਿਤ੍ਤੇ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧੇ ਪਰਿਯੋਦਾਤੇ ਅਨਙ੍ਗਣੇ ਵਿਗਤੂਪਕ੍ਕਿਲੇਸੇ ਮੁਦੁਭੂਤੇ ਕਮ੍ਮਨਿਯੇ ਠਿਤੇ ਆਨੇਞ੍ਜਪ੍ਪਤ੍ਤੇ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਾਨੁਸ੍ਸਤਿਞਾਣਾਯ…ਪੇ… ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਚੁਤੂਪਪਾਤਞਾਣਾਯ…ਪੇ… (ਸੋ ਏਵਂ ਸਮਾਹਿਤੇ ਚਿਤ੍ਤੇ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧੇ ਪਰਿਯੋਦਾਤੇ ਅਨਙ੍ਗਣੇ ਵਿਗਤੂਪਕ੍ਕਿਲੇਸੇ ਮੁਦੁਭੂਤੇ ਕਮ੍ਮਨਿਯੇ ਠਿਤੇ ਆਨੇਞ੍ਜਪ੍ਪਤ੍ਤੇ) ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਞਾਣਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਭਿਨਿਨ੍ਨਾਮੇਤਿ. ਸੋ ‘ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ‘ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯੋ’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ‘ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧੋ’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ‘ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾ’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ‘ਇਮੇ ਆਸਵਾ’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ‘ਅਯਂ ਆਸਵਸਮੁਦਯੋ’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ‘ਅਯਂ ਆਸਵਨਿਰੋਧੋ’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ‘ਅਯਂ ਆਸਵਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾ’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ.

‘‘ਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਜਾਨਤੋ ਏਵਂ ਪਸ੍ਸਤੋ ਕਾਮਾਸਵਾਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਮੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਵਾਸਵਾਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਮੁਚ੍ਚਤਿ, ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਵਾਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਮੁਚ੍ਚਤਿ; ਵਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਿਮੁਤ੍ਤਮਿਤਿ ਞਾਣਂ ਹੋਤਿ. ‘ਖੀਣਾ ਜਾਤਿ, ਵੁਸਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ, ਕਤਂ ਕਰਣੀਯਂ, ਨਾਪਰਂ ਇਤ੍ਥਤ੍ਤਾਯਾ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਨੇਵਤ੍ਤਨ੍ਤਪੋ ਹੋਤਿ ਨਾਤ੍ਤਪਰਿਤਾਪਨਾਨੁਯੋਗਮਨੁਯੁਤ੍ਤੋ ਨ ਪਰਨ੍ਤਪੋ ਨ ਪਰਪਰਿਤਾਪਨਾਨੁਯੋਗਮਨੁਯੁਤ੍ਤੋ. ਸੋ ਨ ਅਤ੍ਤਨ੍ਤਪੋ ਨ ਪਰਨ੍ਤਪੋ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਨਿਚ੍ਛਾਤੋ ਨਿਬ੍ਬੁਤੋ ਸੀਤੀਭੂਤੋ ਸੁਖਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਬ੍ਰਹ੍ਮਭੂਤੇਨ ਅਤ੍ਤਨਾ ਵਿਹਰਤਿ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਸਨ੍ਤੋ ਸਂਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾ ਲੋਕਸ੍ਮਿ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠਮਂ.

੯. ਤਣ੍ਹਾਸੁਤ੍ਤਂ

੧੯੯. ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਤਣ੍ਹਂ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੇਸੇਸ੍ਸਾਮਿ ਜਾਲਿਨਿਂ ਸਰਿਤਂ ਵਿਸਟਂ ਵਿਸਤ੍ਤਿਕਂ, ਯਾਯ ਅਯਂ ਲੋਕੋ ਉਦ੍ਧਸ੍ਤੋ ਪਰਿਯੋਨਦ੍ਧੋ ਤਨ੍ਤਾਕੁਲਕਜਾਤੋ ਗੁਲਾਗੁਣ੍ਠਿਕਜਾਤੋ [ਕੁਲਾਗੁਣ੍ਠਿਕਜਾਤੋ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.) ਅ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੪.੧੯੯] ਮੁਞ੍ਜਪਬ੍ਬਜਭੂਤੋ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਸਂਸਾਰਂ ਨਾਤਿਵਤ੍ਤਤਿ. ਤਂ ਸੁਣਾਥ, ਸਾਧੁਕਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਥ; ਭਾਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਖੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤੋ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸੁਂ. ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਕਤਮਾ ਚ ਸਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਣ੍ਹਾ ਜਾਲਿਨੀ ਸਰਿਤਾ ਵਿਸਟਾ ਵਿਸਤ੍ਤਿਕਾ, ਯਾਯ ਅਯਂ ਲੋਕੋ ਉਦ੍ਧਸ੍ਤੋ ਪਰਿਯੋਨਦ੍ਧੋ ਤਨ੍ਤਾਕੁਲਕਜਾਤੋ ਗੁਲਾਗੁਣ੍ਠਿਕਜਾਤੋ ਮੁਞ੍ਜਪਬ੍ਬਜਭੂਤੋ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਸਂਸਾਰਂ ਨਾਤਿਵਤ੍ਤਤਿ? ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਖੋ ਪਨਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਣ੍ਹਾਵਿਚਰਿਤਾਨਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਸ੍ਸ ਉਪਾਦਾਯ, ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਤਣ੍ਹਾਵਿਚਰਿਤਾਨਿ ਬਾਹਿਰਸ੍ਸ ਉਪਾਦਾਯ.

‘‘ਕਤਮਾਨਿ ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਤਣ੍ਹਾਵਿਚਰਿਤਾਨਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਸ੍ਸ ਉਪਾਦਾਯ? ਅਸ੍ਮੀਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤਿ ਇਤ੍ਥਸ੍ਮੀਤਿ ਹੋਤਿ, ਏਵਂਸ੍ਮੀਤਿ [ਏਵਮਸ੍ਮਿ (ਸੀ.), ਏਵਸ੍ਮਿ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.) ਵਿਭ. ੯੭੩ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ] ਹੋਤਿ, ਅਞ੍ਞਥਾਸ੍ਮੀਤਿ ਹੋਤਿ, ਅਸਸ੍ਮੀਤਿ ਹੋਤਿ, ਸਤਸ੍ਮੀਤਿ ਹੋਤਿ, ਸਨ੍ਤਿ ਹੋਤਿ, ਇਤ੍ਥਂ ਸਨ੍ਤਿ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਤਿ ਹੋਤਿ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਸਨ੍ਤਿ ਹੋਤਿ, ਅਪਿਹਂ [ਅਪਿਹ (ਸੀ. ਪੀ.), ਅਪਿ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਸਨ੍ਤਿ ਹੋਤਿ, ਅਪਿਹਂ [ਅਪਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਇਤ੍ਥਂ ਸਨ੍ਤਿ ਹੋਤਿ, ਅਪਿਹਂ [ਅਪਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਏਵਂ ਸਨ੍ਤਿ ਹੋਤਿ, ਅਪਿਹਂ [ਅਪਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਅਞ੍ਞਥਾ ਸਨ੍ਤਿ ਹੋਤਿ, ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਹੋਤਿ, ਇਤ੍ਥਂ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਹੋਤਿ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਹੋਤਿ. ਇਮਾਨਿ ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਤਣ੍ਹਾਵਿਚਰਿਤਾਨਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਸ੍ਸ ਉਪਾਦਾਯ.

‘‘ਕਤਮਾਨਿ ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਤਣ੍ਹਾਵਿਚਰਿਤਾਨਿ ਬਾਹਿਰਸ੍ਸ ਉਪਾਦਾਯ? ਇਮਿਨਾਸ੍ਮੀਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤਿ ਇਮਿਨਾ ਇਤ੍ਥਸ੍ਮੀਤਿ ਹੋਤਿ, ਇਮਿਨਾ ਏਵਂਸ੍ਮੀਤਿ ਹੋਤਿ, ਇਮਿਨਾ ਅਞ੍ਞਥਾਸ੍ਮੀਤਿ ਹੋਤਿ, ਇਮਿਨਾ ਅਸਸ੍ਮੀਤਿ ਹੋਤਿ, ਇਮਿਨਾ ਸਤਸ੍ਮੀਤਿ ਹੋਤਿ, ਇਮਿਨਾ ਸਨ੍ਤਿ ਹੋਤਿ, ਇਮਿਨਾ ਇਤ੍ਥਂ ਸਨ੍ਤਿ ਹੋਤਿ, ਇਮਿਨਾ ਏਵਂ ਸਨ੍ਤਿ ਹੋਤਿ, ਇਮਿਨਾ ਅਞ੍ਞਥਾ ਸਨ੍ਤਿ ਹੋਤਿ, ਇਮਿਨਾ ਅਪਿਹਂ ਸਨ੍ਤਿ ਹੋਤਿ, ਇਮਿਨਾ ਅਪਿਹਂ ਇਤ੍ਥਂ ਸਨ੍ਤਿ ਹੋਤਿ, ਇਮਿਨਾ ਅਪਿਹਂ ਏਵਂ ਸਨ੍ਤਿ ਹੋਤਿ, ਇਮਿਨਾ ਅਪਿਹਂ ਅਞ੍ਞਥਾ ਸਨ੍ਤਿ ਹੋਤਿ, ਇਮਿਨਾ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਹੋਤਿ, ਇਮਿਨਾ ਇਤ੍ਥਂ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਹੋਤਿ, ਇਮਿਨਾ ਏਵਂ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਹੋਤਿ, ਇਮਿਨਾ ਅਞ੍ਞਥਾ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਹੋਤਿ. ਇਮਾਨਿ ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਤਣ੍ਹਾਵਿਚਰਿਤਾਨਿ ਬਾਹਿਰਸ੍ਸ ਉਪਾਦਾਯ.

‘‘ਇਤਿ ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਤਣ੍ਹਾਵਿਚਰਿਤਾਨਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਸ੍ਸ ਉਪਾਦਾਯ, ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਤਣ੍ਹਾਵਿਚਰਿਤਾਨਿ ਬਾਹਿਰਸ੍ਸ ਉਪਾਦਾਯ. ਇਮਾਨਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਛਤ੍ਤਿਂਸ ਤਣ੍ਹਾਵਿਚਰਿਤਾਨਿ. ਇਤਿ ਏਵਰੂਪਾਨਿ ਅਤੀਤਾਨਿ ਛਤ੍ਤਿਂਸ ਤਣ੍ਹਾਵਿਚਰਿਤਾਨਿ, ਅਨਾਗਤਾਨਿ ਛਤ੍ਤਿਂਸ ਤਣ੍ਹਾਵਿਚਰਿਤਾਨਿ, ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਿ ਛਤ੍ਤਿਂਸ ਤਣ੍ਹਾਵਿਚਰਿਤਾਨਿ. ਏਵਂ ਅਟ੍ਠਸਤਂ ਤਣ੍ਹਾਵਿਚਰਿਤਂ ਹੋਨ੍ਤਿ.

‘‘ਅਯਂ ਖੋ ਸਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਣ੍ਹਾ ਜਾਲਿਨੀ ਸਰਿਤਾ ਵਿਸਟਾ ਵਿਸਤ੍ਤਿਕਾ, ਯਾਯ ਅਯਂ ਲੋਕੋ ਉਦ੍ਧਸ੍ਤੋ ਪਰਿਯੋਨਦ੍ਧੋ ਤਨ੍ਤਾਕੁਲਕਜਾਤੋ ਗੁਲਾਗੁਣ੍ਠਿਕਜਾਤੋ ਮੁਞ੍ਜਪਬ੍ਬਜਭੂਤੋ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਸਂਸਾਰਂ ਨਾਤਿਵਤ੍ਤਤੀ’’ਤਿ. ਨਵਮਂ.

੧੦. ਪੇਮਸੁਤ੍ਤਂ

੨੦੦. ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, (ਪੇਮਾਨਿ) [( ) ਨਤ੍ਥਿ ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ. ਪੋਤ੍ਥਕੇਸੁ] ਜਾਯਨ੍ਤਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ? ਪੇਮਾ ਪੇਮਂ ਜਾਯਤਿ, ਪੇਮਾ ਦੋਸੋ ਜਾਯਤਿ, ਦੋਸਾ ਪੇਮਂ ਜਾਯਤਿ, ਦੋਸਾ ਦੋਸੋ ਜਾਯਤਿ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੇਮਾ ਪੇਮਂ ਜਾਯਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਇਟ੍ਠੋ ਹੋਤਿ ਕਨ੍ਤੋ ਮਨਾਪੋ. ਤਂ ਪਰੇ ਇਟ੍ਠੇਨ ਕਨ੍ਤੇਨ ਮਨਾਪੇਨ ਸਮੁਦਾਚਰਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਯੋ ਖੋ ਮ੍ਯਾਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਇਟ੍ਠੋ ਕਨ੍ਤੋ ਮਨਾਪੋ, ਤਂ ਪਰੇ ਇਟ੍ਠੇਨ ਕਨ੍ਤੇਨ ਮਨਾਪੇਨ ਸਮੁਦਾਚਰਨ੍ਤੀ’ਤਿ. ਸੋ ਤੇਸੁ ਪੇਮਂ ਜਨੇਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੇਮਾ ਪੇਮਂ ਜਾਯਤਿ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੇਮਾ ਦੋਸੋ ਜਾਯਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਇਟ੍ਠੋ ਹੋਤਿ ਕਨ੍ਤੋ ਮਨਾਪੋ. ਤਂ ਪਰੇ ਅਨਿਟ੍ਠੇਨ ਅਕਨ੍ਤੇਨ ਅਮਨਾਪੇਨ ਸਮੁਦਾਚਰਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਯੋ ਖੋ ਮ੍ਯਾਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਇਟ੍ਠੋ ਕਨ੍ਤੋ ਮਨਾਪੋ, ਤਂ ਪਰੇ ਅਨਿਟ੍ਠੇਨ ਅਕਨ੍ਤੇਨ ਅਮਨਾਪੇਨ ਸਮੁਦਾਚਰਨ੍ਤੀ’ਤਿ. ਸੋ ਤੇਸੁ ਦੋਸਂ ਜਨੇਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੇਮਾ ਦੋਸੋ ਜਾਯਤਿ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੋਸਾ ਪੇਮਂ ਜਾਯਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਅਨਿਟ੍ਠੋ ਹੋਤਿ ਅਕਨ੍ਤੋ ਅਮਨਾਪੋ. ਤਂ ਪਰੇ ਅਨਿਟ੍ਠੇਨ ਅਕਨ੍ਤੇਨ ਅਮਨਾਪੇਨ ਸਮੁਦਾਚਰਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਯੋ ਖੋ ਮ੍ਯਾਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਨਿਟ੍ਠੋ ਅਕਨ੍ਤੋ ਅਮਨਾਪੋ, ਤਂ ਪਰੇ ਅਨਿਟ੍ਠੇਨ ਅਕਨ੍ਤੇਨ ਅਮਨਾਪੇਨ ਸਮੁਦਾਚਰਨ੍ਤੀ’ਤਿ. ਸੋ ਤੇਸੁ ਪੇਮਂ ਜਨੇਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੋਸਾ ਪੇਮਂ ਜਾਯਤਿ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੋਸਾ ਦੋਸੋ ਜਾਯਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਅਨਿਟ੍ਠੋ ਹੋਤਿ ਅਕਨ੍ਤੋ ਅਮਨਾਪੋ. ਤਂ ਪਰੇ ਇਟ੍ਠੇਨ ਕਨ੍ਤੇਨ ਮਨਾਪੇਨ ਸਮੁਦਾਚਰਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਯੋ ਖੋ ਮ੍ਯਾਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਨਿਟ੍ਠੋ ਅਕਨ੍ਤੋ ਅਮਨਾਪੋ, ਤਂ ਪਰੇ ਇਟ੍ਠੇਨ ਕਨ੍ਤੇਨ ਮਨਾਪੇਨ ਸਮੁਦਾਚਰਨ੍ਤੀ’ਤਿ. ਸੋ ਤੇਸੁ ਦੋਸਂ ਜਨੇਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੋਸਾ ਦੋਸੋ ਜਾਯਤਿ. ਇਮਾਨਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਪੇਮਾਨਿ ਜਾਯਨ੍ਤਿ.

‘‘ਯਸ੍ਮਿਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮਯੇ ਭਿਕ੍ਖੁ ਵਿਵਿਚ੍ਚੇਵ ਕਾਮੇਹਿ…ਪੇ… ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ, ਯਮ੍ਪਿਸ੍ਸ ਪੇਮਾ ਪੇਮਂ ਜਾਯਤਿ ਤਮ੍ਪਿਸ੍ਸ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਨ ਹੋਤਿ, ਯੋਪਿਸ੍ਸ ਪੇਮਾ ਦੋਸੋ ਜਾਯਤਿ ਸੋਪਿਸ੍ਸ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਨ ਹੋਤਿ, ਯਮ੍ਪਿਸ੍ਸ ਦੋਸਾ ਪੇਮਂ ਜਾਯਤਿ ਤਮ੍ਪਿਸ੍ਸ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਨ ਹੋਤਿ, ਯੋਪਿਸ੍ਸ ਦੋਸਾ ਦੋਸੋ ਜਾਯਤਿ ਸੋਪਿਸ੍ਸ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਨ ਹੋਤਿ.

‘‘ਯਸ੍ਮਿਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮਯੇ ਭਿਕ੍ਖੁ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਾਨਂ ਵੂਪਸਮਾ…ਪੇ… ਦੁਤਿਯਂ ਝਾਨਂ…ਪੇ… ਤਤਿਯਂ ਝਾਨਂ…ਪੇ… ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ, ਯਮ੍ਪਿਸ੍ਸ ਪੇਮਾ ਪੇਮਂ ਜਾਯਤਿ ਤਮ੍ਪਿਸ੍ਸ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਨ ਹੋਤਿ, ਯੋਪਿਸ੍ਸ ਪੇਮਾ ਦੋਸੋ ਜਾਯਤਿ ਸੋਪਿਸ੍ਸ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਨ ਹੋਤਿ, ਯਮ੍ਪਿਸ੍ਸ ਦੋਸਾ ਪੇਮਂ ਜਾਯਤਿ ਤਮ੍ਪਿਸ੍ਸ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਨ ਹੋਤਿ, ਯੋਪਿਸ੍ਸ ਦੋਸਾ ਦੋਸੋ ਜਾਯਤਿ ਸੋਪਿਸ੍ਸ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਨ ਹੋਤਿ.

‘‘ਯਸ੍ਮਿਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮਯੇ ਭਿਕ੍ਖੁ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਾ ਅਨਾਸਵਂ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ, ਯਮ੍ਪਿਸ੍ਸ ਪੇਮਾ ਪੇਮਂ ਜਾਯਤਿ ਤਮ੍ਪਿਸ੍ਸ ਪਹੀਨਂ ਹੋਤਿ ਉਚ੍ਛਿਨ੍ਨਮੂਲਂ ਤਾਲਾਵਤ੍ਥੁਕਤਂ ਅਨਭਾਵਂਕਤਂ ਆਯਤਿਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਧਮ੍ਮਂ, ਯੋਪਿਸ੍ਸ ਪੇਮਾ ਦੋਸੋ ਜਾਯਤਿ ਸੋਪਿਸ੍ਸ ਪਹੀਨੋ ਹੋਤਿ ਉਚ੍ਛਿਨ੍ਨਮੂਲੋ ਤਾਲਾਵਤ੍ਥੁਕਤੋ ਅਨਭਾਵਂਕਤੋ ਆਯਤਿਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਧਮ੍ਮੋ, ਯਮ੍ਪਿਸ੍ਸ ਦੋਸਾ ਪੇਮਂ ਜਾਯਤਿ ਤਮ੍ਪਿਸ੍ਸ ਪਹੀਨਂ ਹੋਤਿ ਉਚ੍ਛਿਨ੍ਨਮੂਲਂ ਤਾਲਾਵਤ੍ਥੁਕਤਂ ਅਨਭਾਵਂਕਤਂ ਆਯਤਿਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਧਮ੍ਮਂ, ਯੋਪਿਸ੍ਸ ਦੋਸਾ ਦੋਸੋ ਜਾਯਤਿ ਸੋਪਿਸ੍ਸ ਪਹੀਨੋ ਹੋਤਿ ਉਚ੍ਛਿਨ੍ਨਮੂਲੋ ਤਾਲਾਵਤ੍ਥੁਕਤੋ ਅਨਭਾਵਂਕਤੋ ਆਯਤਿਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਧਮ੍ਮੋ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਨੇਵ ਉਸ੍ਸੇਨੇਤਿ ਨ ਪਟਿਸੇਨੇਤਿ [ਨ ਪਟਿਸ੍ਸੇਨੇਤਿ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਨ ਧੂਪਾਯਤਿ ਨ ਪਜ੍ਜਲਤਿ ਨ ਸਮ੍ਪਜ੍ਝਾਯਤਿ [ਨ ਅਪਜ੍ਝਾਯਤਿ (ਸੀ.), ਨ ਪਜ੍ਝਾਯਤਿ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)].

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਉਸ੍ਸੇਨੇਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਰੂਪਂ ਅਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਰੂਪਵਨ੍ਤਂ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ, ਅਤ੍ਤਨਿ ਵਾ ਰੂਪਂ, ਰੂਪਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ; ਵੇਦਨਂ ਅਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਵੇਦਨਾਵਨ੍ਤਂ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ, ਅਤ੍ਤਨਿ ਵਾ ਵੇਦਨਂ, ਵੇਦਨਾਯ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ; ਸਞ੍ਞਂ ਅਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਸਞ੍ਞਾਵਨ੍ਤਂ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ, ਅਤ੍ਤਨਿ ਵਾ ਸਞ੍ਞਂ, ਸਞ੍ਞਾਯ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ; ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਅਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਸਙ੍ਖਾਰਵਨ੍ਤਂ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ, ਅਤ੍ਤਨਿ ਵਾ ਸਙ੍ਖਾਰੇ, ਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ; ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਵਨ੍ਤਂ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ, ਅਤ੍ਤਨਿ ਵਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਉਸ੍ਸੇਨੇਤਿ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਨ ਉਸ੍ਸੇਨੇਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਨ ਰੂਪਂ ਅਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਰੂਪਵਨ੍ਤਂ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ, ਨ ਅਤ੍ਤਨਿ ਵਾ ਰੂਪਂ, ਨ ਰੂਪਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ; ਨ ਵੇਦਨਂ ਅਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਵੇਦਨਾਵਨ੍ਤਂ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ, ਨ ਅਤ੍ਤਨਿ ਵਾ ਵੇਦਨਂ, ਨ ਵੇਦਨਾਯ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ; ਨ ਸਞ੍ਞਂ ਅਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਸਞ੍ਞਾਵਨ੍ਤਂ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ, ਨ ਅਤ੍ਤਨਿ ਵਾ ਸਞ੍ਞਂ, ਨ ਸਞ੍ਞਾਯ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ; ਨ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਅਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਸਙ੍ਖਾਰਵਨ੍ਤਂ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ, ਨ ਅਤ੍ਤਨਿ ਵਾ ਸਙ੍ਖਾਰੇ, ਨ ਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ; ਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਵਨ੍ਤਂ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ, ਨ ਅਤ੍ਤਨਿ ਵਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਨ ਉਸ੍ਸੇਨੇਤਿ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਟਿਸੇਨੇਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਕ੍ਕੋਸਨ੍ਤਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਕੋਸਤਿ, ਰੋਸਨ੍ਤਂ ਪਟਿਰੋਸਤਿ, ਭਣ੍ਡਨ੍ਤਂ ਪਟਿਭਣ੍ਡਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਟਿਸੇਨੇਤਿ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਨ ਪਟਿਸੇਨੇਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਕ੍ਕੋਸਨ੍ਤਂ ਨ ਪਚ੍ਚਕ੍ਕੋਸਤਿ, ਰੋਸਨ੍ਤਂ ਨ ਪਟਿਰੋਸਤਿ, ਭਣ੍ਡਨ੍ਤਂ ਨ ਪਟਿਭਣ੍ਡਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਨ ਪਟਿਸੇਨੇਤਿ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਧੂਪਾਯਤਿ? ਅਸ੍ਮੀਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤਿ ਇਤ੍ਥਸ੍ਮੀਤਿ ਹੋਤਿ, ਏਵਂਸ੍ਮੀਤਿ ਹੋਤਿ, ਅਞ੍ਞਥਾਸ੍ਮੀਤਿ ਹੋਤਿ, ਅਸਸ੍ਮੀਤਿ ਹੋਤਿ, ਸਤਸ੍ਮੀਤਿ ਹੋਤਿ, ਸਨ੍ਤਿ ਹੋਤਿ, ਇਤ੍ਥਂ ਸਨ੍ਤਿ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਤਿ ਹੋਤਿ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਸਨ੍ਤਿ ਹੋਤਿ, ਅਪਿਹਂ ਸਨ੍ਤਿ ਹੋਤਿ, ਅਪਿਹਂ ਇਤ੍ਥਂ ਸਨ੍ਤਿ ਹੋਤਿ, ਅਪਿਹਂ ਏਵਂ ਸਨ੍ਤਿ ਹੋਤਿ, ਅਪਿਹਂ ਅਞ੍ਞਥਾ ਸਨ੍ਤਿ ਹੋਤਿ, ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਹੋਤਿ, ਇਤ੍ਥਂ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਹੋਤਿ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਧੂਪਾਯਤਿ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਨ ਧੂਪਾਯਤਿ? ਅਸ੍ਮੀਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸਤਿ ਇਤ੍ਥਸ੍ਮੀਤਿ ਨ ਹੋਤਿ, ਏਵਂਸ੍ਮੀਤਿ ਨ ਹੋਤਿ, ਅਞ੍ਞਥਾਸ੍ਮੀਤਿ ਨ ਹੋਤਿ, ਅਸਸ੍ਮੀਤਿ ਨ ਹੋਤਿ, ਸਤਸ੍ਮੀਤਿ ਨ ਹੋਤਿ, ਸਨ੍ਤਿ ਨ ਹੋਤਿ, ਇਤ੍ਥਂ ਸਨ੍ਤਿ ਨ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਤਿ ਨ ਹੋਤਿ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਸਨ੍ਤਿ ਨ ਹੋਤਿ, ਅਪਿਹਂ ਸਨ੍ਤਿ ਨ ਹੋਤਿ, ਅਪਿਹਂ ਇਤ੍ਥਂ ਸਨ੍ਤਿ ਨ ਹੋਤਿ, ਅਪਿਹਂ ਏਵਂ ਸਨ੍ਤਿ ਨ ਹੋਤਿ, ਅਪਿਹਂ ਅਞ੍ਞਥਾ ਸਨ੍ਤਿ ਨ ਹੋਤਿ, ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਨ ਹੋਤਿ, ਇਤ੍ਥਂ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਨ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਨ ਹੋਤਿ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਨ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਨ ਧੂਪਾਯਤਿ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਜ੍ਜਲਤਿ? ਇਮਿਨਾ ਅਸ੍ਮੀਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤਿ ਇਮਿਨਾ ਇਤ੍ਥਸ੍ਮੀਤਿ ਹੋਤਿ, ਇਮਿਨਾ ਏਵਂਸ੍ਮੀਤਿ ਹੋਤਿ, ਇਮਿਨਾ ਅਞ੍ਞਥਾਸ੍ਮੀਤਿ ਹੋਤਿ, ਇਮਿਨਾ ਅਸਸ੍ਮੀਤਿ ਹੋਤਿ, ਇਮਿਨਾ ਸਤਸ੍ਮੀਤਿ ਹੋਤਿ, ਇਮਿਨਾ ਸਨ੍ਤਿ ਹੋਤਿ, ਇਮਿਨਾ ਇਤ੍ਥਂ ਸਨ੍ਤਿ ਹੋਤਿ, ਇਮਿਨਾ ਏਵਂ ਸਨ੍ਤਿ ਹੋਤਿ, ਇਮਿਨਾ ਅਞ੍ਞਥਾ ਸਨ੍ਤਿ ਹੋਤਿ, ਇਮਿਨਾ ਅਪਿਹਂ ਸਨ੍ਤਿ ਹੋਤਿ, ਇਮਿਨਾ ਅਪਿਹਂ ਇਤ੍ਥਂ ਸਨ੍ਤਿ ਹੋਤਿ, ਇਮਿਨਾ ਅਪਿਹਂ ਏਵਂ ਸਨ੍ਤਿ ਹੋਤਿ, ਇਮਿਨਾ ਅਪਿਹਂ ਅਞ੍ਞਥਾ ਸਨ੍ਤਿ ਹੋਤਿ, ਇਮਿਨਾ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਹੋਤਿ, ਇਮਿਨਾ ਇਤ੍ਥਂ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਹੋਤਿ, ਇਮਿਨਾ ਏਵਂ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਹੋਤਿ, ਇਮਿਨਾ ਅਞ੍ਞਥਾ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਜ੍ਜਲਤਿ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਨ ਪਜ੍ਜਲਤਿ? ਇਮਿਨਾ ਅਸ੍ਮੀਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸਤਿ ਇਮਿਨਾ ਇਤ੍ਥਸ੍ਮੀਤਿ ਨ ਹੋਤਿ, ਇਮਿਨਾ ਏਵਂਸ੍ਮੀਤਿ ਨ ਹੋਤਿ, ਇਮਿਨਾ ਅਞ੍ਞਥਾਸ੍ਮੀਤਿ ਨ ਹੋਤਿ, ਇਮਿਨਾ ਅਸਸ੍ਮੀਤਿ ਨ ਹੋਤਿ, ਇਮਿਨਾ ਸਤਸ੍ਮੀਤਿ ਨ ਹੋਤਿ, ਇਮਿਨਾ ਸਨ੍ਤਿ ਨ ਹੋਤਿ, ਇਮਿਨਾ ਇਤ੍ਥਂ ਸਨ੍ਤਿ ਨ ਹੋਤਿ, ਇਮਿਨਾ ਏਵਂ ਸਨ੍ਤਿ ਨ ਹੋਤਿ, ਇਮਿਨਾ ਅਞ੍ਞਥਾ ਸਨ੍ਤਿ ਨ ਹੋਤਿ, ਇਮਿਨਾ ਅਪਿਹਂ ਸਨ੍ਤਿ ਨ ਹੋਤਿ, ਇਮਿਨਾ ਅਪਿਹਂ ਇਤ੍ਥਂ ਸਨ੍ਤਿ ਨ ਹੋਤਿ, ਇਮਿਨਾ ਅਪਿਹਂ ਏਵਂ ਸਨ੍ਤਿ ਨ ਹੋਤਿ, ਇਮਿਨਾ ਅਪਿਹਂ ਅਞ੍ਞਥਾ ਸਨ੍ਤਿ ਨ ਹੋਤਿ, ਇਮਿਨਾ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਨ ਹੋਤਿ, ਇਮਿਨਾ ਇਤ੍ਥਂ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਨ ਹੋਤਿ, ਇਮਿਨਾ ਏਵਂ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਨ ਹੋਤਿ, ਇਮਿਨਾ ਅਞ੍ਞਥਾ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਨ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਨ ਪਜ੍ਜਲਤਿ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਮ੍ਪਜ੍ਝਾਯਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਅਸ੍ਮਿਮਾਨੋ ਪਹੀਨੋ ਨ ਹੋਤਿ ਉਚ੍ਛਿਨ੍ਨਮੂਲੋ ਤਾਲਾਵਤ੍ਥੁਕਤੋ ਅਨਭਾਵਂਕਤੋ ਆਯਤਿਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਧਮ੍ਮੋ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਮ੍ਪਜ੍ਝਾਯਤਿ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਨ ਸਮ੍ਪਜ੍ਝਾਯਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਅਸ੍ਮਿਮਾਨੋ ਪਹੀਨੋ ਹੋਤਿ ਉਚ੍ਛਿਨ੍ਨਮੂਲੋ ਤਾਲਾਵਤ੍ਥੁਕਤੋ ਅਨਭਾਵਂਕਤੋ ਆਯਤਿਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਧਮ੍ਮੋ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਨ ਸਮ੍ਪਜ੍ਝਾਯਤੀ’’ਤਿ. ਦਸਮਂ.

ਮਹਾਵਗ੍ਗੋ ਪਞ੍ਚਮੋ.