੨. ਚਰਵਗ੍ਗੋ

੧. ਚਰਸੁਤ੍ਤਂ

੧੧. [ਇਤਿਵੁ. ੧੧੦] ‘‘ਚਰਤੋ ਚੇਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕੋ ਵਾ ਬ੍ਯਾਪਾਦਵਿਤਕ੍ਕੋ ਵਾ ਵਿਹਿਂਸਾਵਿਤਕ੍ਕੋ ਵਾ. ਤਂ ਚੇ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਧਿਵਾਸੇਤਿ, ਨਪ੍ਪਜਹਤਿ ਨ ਵਿਨੋਦੇਤਿ ਨ ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਕਰੋਤਿ [ਬ੍ਯਨ੍ਤਿਕਰੋਤਿ (ਪੀ.), ਬ੍ਯਨ੍ਤਿਂ ਕਰੋਤਿ (ਕ.)] ਨ ਅਨਭਾਵਂ ਗਮੇਤਿ, ਚਰਮ੍ਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਏਵਂਭੂਤੋ ‘ਅਨਾਤਾਪੀ ਅਨੋਤ੍ਤਾਪੀ ਸਤਤਂ ਸਮਿਤਂ ਕੁਸੀਤੋ ਹੀਨਵੀਰਿਯੋ’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.

‘‘ਠਿਤਸ੍ਸ ਚੇਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕੋ ਵਾ ਬ੍ਯਾਪਾਦਵਿਤਕ੍ਕੋ ਵਾ ਵਿਹਿਂਸਾਵਿਤਕ੍ਕੋ ਵਾ. ਤਂ ਚੇ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਧਿਵਾਸੇਤਿ, ਨਪ੍ਪਜਹਤਿ ਨ ਵਿਨੋਦੇਤਿ ਨ ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਕਰੋਤਿ ਨ ਅਨਭਾਵਂ ਗਮੇਤਿ, ਠਿਤੋਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਏਵਂਭੂਤੋ ‘ਅਨਾਤਾਪੀ ਅਨੋਤ੍ਤਾਪੀ ਸਤਤਂ ਸਮਿਤਂ ਕੁਸੀਤੋ ਹੀਨਵੀਰਿਯੋ’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.

‘‘ਨਿਸਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਚੇਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕੋ ਵਾ ਬ੍ਯਾਪਾਦਵਿਤਕ੍ਕੋ ਵਾ ਵਿਹਿਂਸਾਵਿਤਕ੍ਕੋ ਵਾ. ਤਂ ਚੇ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਧਿਵਾਸੇਤਿ, ਨਪ੍ਪਜਹਤਿ ਨ ਵਿਨੋਦੇਤਿ ਨ ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਕਰੋਤਿ ਨ ਅਨਭਾਵਂ ਗਮੇਤਿ, ਨਿਸਿਨ੍ਨੋਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਏਵਂਭੂਤੋ ‘ਅਨਾਤਾਪੀ ਅਨੋਤ੍ਤਾਪੀ ਸਤਤਂ ਸਮਿਤਂ ਕੁਸੀਤੋ ਹੀਨਵੀਰਿਯੋ’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.

‘‘ਸਯਾਨਸ੍ਸ ਚੇਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਜਾਗਰਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕੋ ਵਾ ਬ੍ਯਾਪਾਦਵਿਤਕ੍ਕੋ ਵਾ ਵਿਹਿਂਸਾਵਿਤਕ੍ਕੋ ਵਾ. ਤਂ ਚੇ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਧਿਵਾਸੇਤਿ, ਨਪ੍ਪਜਹਤਿ ਨ ਵਿਨੋਦੇਤਿ ਨ ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਕਰੋਤਿ ਨ ਅਨਭਾਵਂ ਗਮੇਤਿ, ਸਯਾਨੋਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਜਾਗਰੋ ਏਵਂਭੂਤੋ ‘ਅਨਾਤਾਪੀ ਅਨੋਤ੍ਤਾਪੀ ਸਤਤਂ ਸਮਿਤਂ ਕੁਸੀਤੋ ਹੀਨਵੀਰਿਯੋ’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.

‘‘ਚਰਤੋ ਚੇਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕੋ ਵਾ ਬ੍ਯਾਪਾਦਵਿਤਕ੍ਕੋ ਵਾ ਵਿਹਿਂਸਾਵਿਤਕ੍ਕੋ ਵਾ. ਤਂ ਚੇ ਭਿਕ੍ਖੁ ਨਾਧਿਵਾਸੇਤਿ, ਪਜਹਤਿ ਵਿਨੋਦੇਤਿ ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਕਰੋਤਿ ਅਨਭਾਵਂ ਗਮੇਤਿ, ਚਰਮ੍ਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਏਵਂਭੂਤੋ ‘ਆਤਾਪੀ ਓਤ੍ਤਾਪੀ ਸਤਤਂ ਸਮਿਤਂ ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯੋ ਪਹਿਤਤ੍ਤੋ’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.

‘‘ਠਿਤਸ੍ਸ ਚੇਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕੋ ਵਾ ਬ੍ਯਾਪਾਦਵਿਤਕ੍ਕੋ ਵਾ ਵਿਹਿਂਸਾਵਿਤਕ੍ਕੋ ਵਾ. ਤਂ ਚੇ ਭਿਕ੍ਖੁ ਨਾਧਿਵਾਸੇਤਿ, ਪਜਹਤਿ ਵਿਨੋਦੇਤਿ ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਕਰੋਤਿ ਅਨਭਾਵਂ ਗਮੇਤਿ, ਠਿਤੋਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਏਵਂਭੂਤੋ ‘ਆਤਾਪੀ ਓਤ੍ਤਾਪੀ ਸਤਤਂ ਸਮਿਤਂ ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯੋ ਪਹਿਤਤ੍ਤੋ’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.

‘‘ਨਿਸਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਚੇਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕੋ ਵਾ ਬ੍ਯਾਪਾਦਵਿਤਕ੍ਕੋ ਵਾ ਵਿਹਿਂਸਾਵਿਤਕ੍ਕੋ ਵਾ. ਤਂ ਚੇ ਭਿਕ੍ਖੁ ਨਾਧਿਵਾਸੇਤਿ, ਪਜਹਤਿ ਵਿਨੋਦੇਤਿ ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਕਰੋਤਿ ਅਨਭਾਵਂ ਗਮੇਤਿ, ਨਿਸਿਨ੍ਨੋਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਏਵਂਭੂਤੋ ‘ਆਤਾਪੀ ਓਤ੍ਤਾਪੀ ਸਤਤਂ ਸਮਿਤਂ ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯੋ ਪਹਿਤਤ੍ਤੋ’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.

‘‘ਸਯਾਨਸ੍ਸ ਚੇਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਜਾਗਰਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕੋ ਵਾ ਬ੍ਯਾਪਾਦਵਿਤਕ੍ਕੋ ਵਾ ਵਿਹਿਂਸਾਵਿਤਕ੍ਕੋ ਵਾ. ਤਂ ਚੇ ਭਿਕ੍ਖੁ ਨਾਧਿਵਾਸੇਤਿ, ਪਜਹਤਿ ਵਿਨੋਦੇਤਿ ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਕਰੋਤਿ ਅਨਭਾਵਂ ਗਮੇਤਿ, ਸਯਾਨੋਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਜਾਗਰੋ ਏਵਂਭੂਤੋ ‘ਆਤਾਪੀ ਓਤ੍ਤਾਪੀ ਸਤਤਂ ਸਮਿਤਂ ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯੋ ਪਹਿਤਤ੍ਤੋ’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਚਰਂ ਵਾ ਯਦਿ ਵਾ ਤਿਟ੍ਠਂ, ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਉਦ ਵਾ ਸਯਂ;

ਯੋ ਵਿਤਕ੍ਕਂ ਵਿਤਕ੍ਕੇਤਿ, ਪਾਪਕਂ ਗੇਹਨਿਸ੍ਸਿਤਂ.

‘‘ਕੁਮ੍ਮਗ੍ਗਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਸੋ, ਮੋਹਨੇਯ੍ਯੇਸੁ ਮੁਚ੍ਛਿਤੋ;

ਅਭਬ੍ਬੋ ਤਾਦਿਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ, ਫੁਟ੍ਠੁਂ ਸਮ੍ਬੋਧਿਮੁਤ੍ਤਮਂ.

‘‘ਯੋ ਚ ਚਰਂ ਵਾ ਤਿਟ੍ਠਂ ਵਾ, ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਉਦ ਵਾ ਸਯਂ;

ਵਿਤਕ੍ਕਂ ਸਮਯਿਤ੍ਵਾਨ, ਵਿਤਕ੍ਕੂਪਸਮੇ ਰਤੋ;

ਭਬ੍ਬੋ ਸੋ ਤਾਦਿਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ, ਫੁਟ੍ਠੁਂ ਸਮ੍ਬੋਧਿਮੁਤ੍ਤਮ’’ਨ੍ਤਿ. ਪਠਮਂ;

੨. ਸੀਲਸੁਤ੍ਤਂ

੧੨. ‘‘ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸੀਲਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵਿਹਰਥ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਾ, ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰਸਂਵੁਤਾ ਵਿਹਰਥ ਆਚਾਰਗੋਚਰਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਅਣੁਮਤ੍ਤੇਸੁ ਵਜ੍ਜੇਸੁ ਭਯਦਸ੍ਸਾਵਿਨੋ. ਸਮਾਦਾਯ ਸਿਕ੍ਖਥ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਸੁ. ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸੀਲਾਨਂ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵਿਹਰਤਂ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਾਨਂ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰਸਂਵੁਤਾਨਂ ਵਿਹਰਤਂ ਆਚਾਰਗੋਚਰਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਅਣੁਮਤ੍ਤੇਸੁ ਵਜ੍ਜੇਸੁ ਭਯਦਸ੍ਸਾਵੀਨਂ ਸਮਾਦਾਯ ਸਿਕ੍ਖਤਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਸੁ ਕਿਮਸ੍ਸ ਉਤ੍ਤਰਿ ਕਰਣੀਯਂ?

‘‘ਚਰਤੋ ਚੇਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਅਭਿਜ੍ਝਾਬ੍ਯਾਪਾਦੋ ਵਿਗਤੋ ਹੋਤਿ, ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਂ… ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਂ… ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਪਹੀਨਾ ਹੋਤਿ, ਆਰਦ੍ਧਂ ਹੋਤਿ ਵੀਰਿਯਂ ਅਸਲ੍ਲੀਨਂ, ਉਪਟ੍ਠਿਤਾ ਸਤਿ ਅਸਮ੍ਮੁਟ੍ਠਾ, ਪਸ੍ਸਦ੍ਧੋ ਕਾਯੋ ਅਸਾਰਦ੍ਧੋ, ਸਮਾਹਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਏਕਗ੍ਗਂ, ਚਰਮ੍ਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਏਵਂਭੂਤੋ ‘ਆਤਾਪੀ ਓਤ੍ਤਾਪੀ ਸਤਤਂ ਸਮਿਤਂ ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯੋ ਪਹਿਤਤ੍ਤੋ’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.

‘‘ਠਿਤਸ੍ਸ ਚੇਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਅਭਿਜ੍ਝਾਬ੍ਯਾਪਾਦੋ ਵਿਗਤੋ ਹੋਤਿ, ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਂ… ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਂ… ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਪਹੀਨਾ ਹੋਤਿ, ਆਰਦ੍ਧਂ ਹੋਤਿ ਵੀਰਿਯਂ ਅਸਲ੍ਲੀਨਂ, ਉਪਟ੍ਠਿਤਾ ਸਤਿ ਅਸਮ੍ਮੁਟ੍ਠਾ, ਪਸ੍ਸਦ੍ਧੋ ਕਾਯੋ ਅਸਾਰਦ੍ਧੋ, ਸਮਾਹਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਏਕਗ੍ਗਂ, ਠਿਤੋਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਏਵਂਭੂਤੋ ‘ਆਤਾਪੀ ਓਤ੍ਤਾਪੀ ਸਤਤਂ ਸਮਿਤਂ ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯੋ ਪਹਿਤਤ੍ਤੋ’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.

‘‘ਨਿਸਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਚੇਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਅਭਿਜ੍ਝਾਬ੍ਯਾਪਾਦੋ ਵਿਗਤੋ ਹੋਤਿ, ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਂ… ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਂ… ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਪਹੀਨਾ ਹੋਤਿ, ਆਰਦ੍ਧਂ ਹੋਤਿ ਵੀਰਿਯਂ ਅਸਲ੍ਲੀਨਂ, ਉਪਟ੍ਠਿਤਾ ਸਤਿ ਅਸਮ੍ਮੁਟ੍ਠਾ, ਪਸ੍ਸਦ੍ਧੋ ਕਾਯੋ ਅਸਾਰਦ੍ਧੋ, ਸਮਾਹਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਏਕਗ੍ਗਂ, ਨਿਸਿਨ੍ਨੋਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਏਵਂਭੂਤੋ ‘ਆਤਾਪੀ ਓਤ੍ਤਾਪੀ ਸਤਤਂ ਸਮਿਤਂ ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯੋ ਪਹਿਤਤ੍ਤੋ’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.

‘‘ਸਯਾਨਸ੍ਸ ਚੇਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਜਾਗਰਸ੍ਸ ਅਭਿਜ੍ਝਾਬ੍ਯਾਪਾਦੋ ਵਿਗਤੋ ਹੋਤਿ, ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਂ… ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਂ… ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਪਹੀਨਾ ਹੋਤਿ, ਆਰਦ੍ਧਂ ਹੋਤਿ ਵੀਰਿਯਂ ਅਸਲ੍ਲੀਨਂ, ਉਪਟ੍ਠਿਤਾ ਸਤਿ ਅਸਮ੍ਮੁਟ੍ਠਾ, ਪਸ੍ਸਦ੍ਧੋ ਕਾਯੋ ਅਸਾਰਦ੍ਧੋ, ਸਮਾਹਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਏਕਗ੍ਗਂ, ਸਯਾਨੋਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਜਾਗਰੋ ਏਵਂਭੂਤੋ ‘ਆਤਾਪੀ ਓਤ੍ਤਾਪੀ ਸਤਤਂ ਸਮਿਤਂ ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯੋ ਪਹਿਤਤ੍ਤੋ’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਯਤਂ [ਯਥਾ (ਕ.) ਇਤਿਵੁ. ੧੧੧] ਚਰੇ ਯਤਂ [ਯਥਾ (ਕ.) ਇਤਿਵੁ. ੧੧੧] ਤਿਟ੍ਠੇ, ਯਤਂ [ਯਥਾ (ਕ.) ਇਤਿਵੁ. ੧੧੧] ਅਚ੍ਛੇ ਯਤਂ [ਯਥਾ (ਕ.) ਇਤਿਵੁ. ੧੧੧] ਸਯੇ;

ਯਤਂ [ਯਥਾ (ਕ.) ਇਤਿਵੁ. ੧੧੧] ਸਮਿਞ੍ਜਯੇ [ਸਮ੍ਮਿਞ੍ਜਯੇ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਭਿਕ੍ਖੁ, ਯਤਮੇਨਂ [ਯਤਮੇਵ ਨਂ (ਸੀ.), ਯਤਮੇਤਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.), ਯਤਮੇਵ (?)] ਪਸਾਰਯੇ.

‘‘ਉਦ੍ਧਂ ਤਿਰਿਯਂ ਅਪਾਚੀਨਂ, ਯਾਵਤਾ ਜਗਤੋ ਗਤਿ;

ਸਮਵੇਕ੍ਖਿਤਾ ਚ ਧਮ੍ਮਾਨਂ, ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਉਦਯਬ੍ਬਯਂ.

‘‘ਚੇਤੋਸਮਥਸਾਮੀਚਿਂ, ਸਿਕ੍ਖਮਾਨਂ ਸਦਾ ਸਤਂ;

ਸਤਤਂ ਪਹਿਤਤ੍ਤੋਤਿ, ਆਹੁ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਤਥਾਵਿਧ’’ਨ੍ਤਿ. ਦੁਤਿਯਂ;

੩. ਪਧਾਨਸੁਤ੍ਤਂ

੧੩. ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਾਨਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਪਾਪਕਾਨਂ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਾਯ ਛਨ੍ਦਂ ਜਨੇਤਿ ਵਾਯਮਤਿ ਵੀਰਿਯਂ ਆਰਭਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ ਪਦਹਤਿ; ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਪਾਪਕਾਨਂ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਹਾਨਾਯ ਛਨ੍ਦਂ ਜਨੇਤਿ ਵਾਯਮਤਿ ਵੀਰਿਯਂ ਆਰਭਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ ਪਦਹਤਿ; ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦਾਯ ਛਨ੍ਦਂ ਜਨੇਤਿ ਵਾਯਮਤਿ ਵੀਰਿਯਂ ਆਰਭਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ ਪਦਹਤਿ; ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਠਿਤਿਯਾ ਅਸਮ੍ਮੋਸਾਯ ਭਿਯ੍ਯੋਭਾਵਾਯ ਵੇਪੁਲ੍ਲਾਯ ਭਾਵਨਾਯ ਪਾਰਿਪੂਰਿਯਾ ਛਨ੍ਦਂ ਜਨੇਤਿ ਵਾਯਮਤਿ ਵੀਰਿਯਂ ਆਰਭਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ ਪਦਹਤਿ. ਇਮਾਨਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਾਨੀ’’ਤਿ.

‘‘ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਾ ਮਾਰਧੇਯ੍ਯਾਭਿਭੂਤਾ,

ਤੇ ਅਸਿਤਾ ਜਾਤਿਮਰਣਭਯਸ੍ਸ ਪਾਰਗੂ;

ਤੇ ਤੁਸਿਤਾ ਜੇਤ੍ਵਾ ਮਾਰਂ ਸਵਾਹਿਨਿਂ [ਸਵਾਹਨਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ. ਕ.)] ਤੇ ਅਨੇਜਾ,

ਸਬ੍ਬਂ ਨਮੁਚਿਬਲਂ ਉਪਾਤਿਵਤ੍ਤਾ ਤੇ ਸੁਖਿਤਾ’’ਤਿ. ਤਤਿਯਂ;

੪. ਸਂਵਰਸੁਤ੍ਤਂ

੧੪. ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਧਾਨਾਨਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ? ਸਂਵਰਪ੍ਪਧਾਨਂ, ਪਹਾਨਪ੍ਪਧਾਨਂ, ਭਾਵਨਾਪ੍ਪਧਾਨਂ, ਅਨੁਰਕ੍ਖਣਾਪ੍ਪਧਾਨਂ. ਕਤਮਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਂਵਰਪ੍ਪਧਾਨਂ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਨ ਨਿਮਿਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹੀ ਹੋਤਿ ਨਾਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨਗ੍ਗਾਹੀ. ਯਤ੍ਵਾਧਿਕਰਣਮੇਨਂ ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਅਸਂਵੁਤਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤਂ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦੋਮਨਸ੍ਸਾ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨ੍ਵਾਸ੍ਸਵੇਯ੍ਯੁਂ, ਤਸ੍ਸ ਸਂਵਰਾਯ ਪਟਿਪਜ੍ਜਤਿ, ਰਕ੍ਖਤਿ ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ, ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇ ਸਂਵਰਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਸੋਤੇਨ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ… ਘਾਨੇਨ ਗਨ੍ਧਂ ਘਾਯਿਤ੍ਵਾ… ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਰਸਂ ਸਾਯਿਤ੍ਵਾ… ਕਾਯੇਨ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਫੁਸਿਤ੍ਵਾ… ਮਨਸਾ ਧਮ੍ਮਂ ਵਿਞ੍ਞਾਯ ਨ ਨਿਮਿਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹੀ ਹੋਤਿ ਨਾਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨਗ੍ਗਾਹੀ, ਯਤ੍ਵਾਧਿਕਰਣਮੇਨਂ ਮਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਅਸਂਵੁਤਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤਂ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦੋਮਨਸ੍ਸਾ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨ੍ਵਾਸ੍ਸਵੇਯ੍ਯੁਂ, ਤਸ੍ਸ ਸਂਵਰਾਯ ਪਟਿਪਜ੍ਜਤਿ, ਰਕ੍ਖਤਿ ਮਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ, ਮਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇ ਸਂਵਰਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਂਵਰਪ੍ਪਧਾਨਂ.

‘‘ਕਤਮਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਹਾਨਪ੍ਪਧਾਨਂ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕਂ ਨਾਧਿਵਾਸੇਤਿ ਪਜਹਤਿ ਵਿਨੋਦੇਤਿ ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਕਰੋਤਿ ਅਨਭਾਵਂ ਗਮੇਤਿ; ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਬ੍ਯਾਪਾਦਵਿਤਕ੍ਕਂ…ਪੇ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਵਿਹਿਂਸਾਵਿਤਕ੍ਕਂ…ਪੇ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਪਾਪਕੇ ਅਕੁਸਲੇ ਧਮ੍ਮੇ ਨਾਧਿਵਾਸੇਤਿ ਪਜਹਤਿ ਵਿਨੋਦੇਤਿ ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਕਰੋਤਿ ਅਨਭਾਵਂ ਗਮੇਤਿ. ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਹਾਨਪ੍ਪਧਾਨਂ.

‘‘ਕਤਮਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਾਵਨਾਪ੍ਪਧਾਨਂ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਤਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਂ ਭਾਵੇਤਿ ਵਿਵੇਕਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਵਿਰਾਗਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਨਿਰੋਧਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਪਰਿਣਾਮਿਂ, ਧਮ੍ਮਵਿਚਯਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਂ ਭਾਵੇਤਿ… ਵੀਰਿਯਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਂ ਭਾਵੇਤਿ… ਪੀਤਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਂ ਭਾਵੇਤਿ… ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਂ ਭਾਵੇਤਿ… ਸਮਾਧਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਂ ਭਾਵੇਤਿ… ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਂ ਭਾਵੇਤਿ ਵਿਵੇਕਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਵਿਰਾਗਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਨਿਰੋਧਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਪਰਿਣਾਮਿਂ. ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਾਵਨਾਪ੍ਪਧਾਨਂ.

‘‘ਕਤਮਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨੁਰਕ੍ਖਣਾਪ੍ਪਧਾਨਂ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਭਦ੍ਦਕਂ ਸਮਾਧਿਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਅਨੁਰਕ੍ਖਤਿ ਅਟ੍ਠਿਕਸਞ੍ਞਂ ਪੁਲ਼ਵਕਸਞ੍ਞਂ ਵਿਨੀਲਕਸਞ੍ਞਂ ਵਿਚ੍ਛਿਦ੍ਦਕਸਞ੍ਞਂ ਉਦ੍ਧੁਮਾਤਕਸਞ੍ਞਂ. ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨੁਰਕ੍ਖਣਾਪ੍ਪਧਾਨਂ. ਇਮਾਨਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਪਧਾਨਾਨੀ’’ਤਿ.

‘‘ਸਂਵਰੋ ਚ ਪਹਾਨਞ੍ਚ, ਭਾਵਨਾ ਅਨੁਰਕ੍ਖਣਾ;

ਏਤੇ ਪਧਾਨਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ, ਦੇਸਿਤਾਦਿਚ੍ਚਬਨ੍ਧੁਨਾ;

ਯੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁ ਇਧਾਤਾਪੀ, ਖਯਂ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਪਾਪੁਣੇ’’ਤਿ. ਚਤੁਤ੍ਥਂ;

੫. ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਸੁਤ੍ਤਂ

੧੫. ‘‘ਚਤਸ੍ਸੋ ਇਮਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਗ੍ਗਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯੋ. ਕਤਮਾ ਚਤਸ੍ਸੋ? ਏਤਦਗ੍ਗਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਤ੍ਤਭਾਵੀਨਂ ਯਦਿਦਂ – ਰਾਹੁ ਅਸੁਰਿਨ੍ਦੋ. ਏਤਦਗ੍ਗਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਾਮਭੋਗੀਨਂ ਯਦਿਦਂ – ਰਾਜਾ ਮਨ੍ਧਾਤਾ. ਏਤਦਗ੍ਗਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਧਿਪਤੇਯ੍ਯਾਨਂ ਯਦਿਦਂ – ਮਾਰੋ ਪਾਪਿਮਾ. ਸਦੇਵਕੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਲੋਕੇ ਸਮਾਰਕੇ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਕੇ ਸਸ੍ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਿਯਾ ਪਜਾਯ ਸਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਯ ਤਥਾਗਤੋ ਅਗ੍ਗਮਕ੍ਖਾਯਤਿ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ. ਇਮਾ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤਸ੍ਸੋ ਅਗ੍ਗਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯੋ’’ਤਿ.

‘‘ਰਾਹੁਗ੍ਗਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵੀਨਂ, ਮਨ੍ਧਾਤਾ ਕਾਮਭੋਗਿਨਂ;

ਮਾਰੋ ਆਧਿਪਤੇਯ੍ਯਾਨਂ, ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਯਸਸਾ ਜਲਂ.

‘‘ਉਦ੍ਧਂ ਤਿਰਿਯਂ ਅਪਾਚੀਨਂ, ਯਾਵਤਾ ਜਗਤੋ ਗਤਿ;

ਸਦੇਵਕਸ੍ਸ ਲੋਕਸ੍ਸ, ਬੁਦ੍ਧੋ ਅਗ੍ਗੋ ਪਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ. ਪਞ੍ਚਮਂ;

੬. ਸੋਖੁਮ੍ਮਸੁਤ੍ਤਂ

੧੬. ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੋਖੁਮ੍ਮਾਨਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਰੂਪਸੋਖੁਮ੍ਮੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ ਪਰਮੇਨ; ਤੇਨ ਚ ਰੂਪਸੋਖੁਮ੍ਮੇਨ ਅਞ੍ਞਂ ਰੂਪਸੋਖੁਮ੍ਮਂ ਉਤ੍ਤਰਿਤਰਂ ਵਾ ਪਣੀਤਤਰਂ ਵਾ ਨ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ; ਤੇਨ ਚ ਰੂਪਸੋਖੁਮ੍ਮੇਨ ਅਞ੍ਞਂ ਰੂਪਸੋਖੁਮ੍ਮਂ ਉਤ੍ਤਰਿਤਰਂ ਵਾ ਪਣੀਤਤਰਂ ਵਾ ਨ ਪਤ੍ਥੇਤਿ. ਵੇਦਨਾਸੋਖੁਮ੍ਮੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ ਪਰਮੇਨ; ਤੇਨ ਚ ਵੇਦਨਾਸੋਖੁਮ੍ਮੇਨ ਅਞ੍ਞਂ ਵੇਦਨਾਸੋਖੁਮ੍ਮਂ ਉਤ੍ਤਰਿਤਰਂ ਵਾ ਪਣੀਤਤਰਂ ਵਾ ਨ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ; ਤੇਨ ਚ ਵੇਦਨਾਸੋਖੁਮ੍ਮੇਨ ਅਞ੍ਞਂ ਵੇਦਨਾਸੋਖੁਮ੍ਮਂ ਉਤ੍ਤਰਿਤਰਂ ਵਾ ਪਣੀਤਤਰਂ ਵਾ ਨ ਪਤ੍ਥੇਤਿ. ਸਞ੍ਞਾਸੋਖੁਮ੍ਮੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ ਪਰਮੇਨ; ਤੇਨ ਚ ਸਞ੍ਞਾਸੋਖੁਮ੍ਮੇਨ ਅਞ੍ਞਂ ਸਞ੍ਞਾਸੋਖੁਮ੍ਮਂ ਉਤ੍ਤਰਿਤਰਂ ਵਾ ਪਣੀਤਤਰਂ ਵਾ ਨ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ; ਤੇਨ ਚ ਸਞ੍ਞਾਸੋਖੁਮ੍ਮੇਨ ਅਞ੍ਞਂ ਸਞ੍ਞਾਸੋਖੁਮ੍ਮਂ ਉਤ੍ਤਰਿਤਰਂ ਵਾ ਪਣੀਤਤਰਂ ਵਾ ਨ ਪਤ੍ਥੇਤਿ. ਸਙ੍ਖਾਰਸੋਖੁਮ੍ਮੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ ਪਰਮੇਨ; ਤੇਨ ਚ ਸਙ੍ਖਾਰਸੋਖੁਮ੍ਮੇਨ ਅਞ੍ਞਂ ਸਙ੍ਖਾਰਸੋਖੁਮ੍ਮਂ ਉਤ੍ਤਰਿਤਰਂ ਵਾ ਪਣੀਤਤਰਂ ਵਾ ਨ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ; ਤੇਨ ਚ ਸਙ੍ਖਾਰਸੋਖੁਮ੍ਮੇਨ ਅਞ੍ਞਂ ਸਙ੍ਖਾਰਸੋਖੁਮ੍ਮਂ ਉਤ੍ਤਰਿਤਰਂ ਵਾ ਪਣੀਤਤਰਂ ਵਾ ਨ ਪਤ੍ਥੇਤਿ. ਇਮਾਨਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸੋਖੁਮ੍ਮਾਨੀ’’ਤਿ.

‘‘ਰੂਪਸੋਖੁਮ੍ਮਤਂ ਞਤ੍ਵਾ, ਵੇਦਨਾਨਞ੍ਚ ਸਮ੍ਭਵਂ;

ਸਞ੍ਞਾ ਯਤੋ ਸਮੁਦੇਤਿ, ਅਤ੍ਥਂ ਗਚ੍ਛਤਿ ਯਤ੍ਥ ਚ;

ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਪਰਤੋ ਞਤ੍ਵਾ, ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਨੋ ਚ ਅਤ੍ਤਤੋ.

‘‘ਸ ਵੇ ਸਮ੍ਮਦ੍ਦਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ, ਸਨ੍ਤੋ ਸਨ੍ਤਿਪਦੇ ਰਤੋ;

ਧਾਰੇਤਿ ਅਨ੍ਤਿਮਂ ਦੇਹਂ, ਜੇਤ੍ਵਾ ਮਾਰਂ ਸਵਾਹਿਨਿ’’ਨ੍ਤਿ. ਛਟ੍ਠਂ;

੭. ਪਠਮਅਗਤਿਸੁਤ੍ਤਂ

੧੭. ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਗਤਿਗਮਨਾਨਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ? ਛਨ੍ਦਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਦੋਸਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਮੋਹਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਭਯਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ – ਇਮਾਨਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਗਤਿਗਮਨਾਨੀ’’ਤਿ.

‘‘ਛਨ੍ਦਾ ਦੋਸਾ ਭਯਾ ਮੋਹਾ, ਯੋ ਧਮ੍ਮਂ ਅਤਿਵਤ੍ਤਤਿ;

ਨਿਹੀਯਤਿ ਤਸ੍ਸ ਯਸੋ, ਕਾਲ਼ਪਕ੍ਖੇਵ ਚਨ੍ਦਿਮਾ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਤਮਂ;

੮. ਦੁਤਿਯਅਗਤਿਸੁਤ੍ਤਂ

੧੮. ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਾਗਤਿਗਮਨਾਨਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ? ਨ ਛਨ੍ਦਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਨ ਦੋਸਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਨ ਮੋਹਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਨ ਭਯਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ – ਇਮਾਨਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਨਾਗਤਿਗਮਨਾਨੀ’’ਤਿ.

‘‘ਛਨ੍ਦਾ ਦੋਸਾ ਭਯਾ ਮੋਹਾ, ਯੋ ਧਮ੍ਮਂ ਨਾਤਿਵਤ੍ਤਤਿ;

ਆਪੂਰਤਿ ਤਸ੍ਸ ਯਸੋ, ਸੁਕ੍ਕਪਕ੍ਖੇਵ ਚਨ੍ਦਿਮਾ’’ਤਿ. ਅਟ੍ਠਮਂ;

੯. ਤਤਿਯਅਗਤਿਸੁਤ੍ਤਂ

੧੯. ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਗਤਿਗਮਨਾਨਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ? ਛਨ੍ਦਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਦੋਸਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਮੋਹਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਭਯਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ – ਇਮਾਨਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਗਤਿਗਮਨਾਨਿ.

‘‘ਚਤ੍ਤਾਰਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਾਗਤਿਗਮਨਾਨਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ? ਨ ਛਨ੍ਦਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਨ ਦੋਸਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਨ ਮੋਹਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਨ ਭਯਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ – ਇਮਾਨਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਨਾਗਤਿਗਮਨਾਨੀ’’ਤਿ.

‘‘ਛਨ੍ਦਾ ਦੋਸਾ ਭਯਾ ਮੋਹਾ, ਯੋ ਧਮ੍ਮਂ ਅਤਿਵਤ੍ਤਤਿ;

ਨਿਹੀਯਤਿ ਤਸ੍ਸ ਯਸੋ, ਕਾਲ਼ਪਕ੍ਖੇਵ ਚਨ੍ਦਿਮਾ.

‘‘ਛਨ੍ਦਾ ਦੋਸਾ ਭਯਾ ਮੋਹਾ, ਯੋ ਧਮ੍ਮਂ ਨਾਤਿਵਤ੍ਤਤਿ;

ਆਪੂਰਤਿ ਤਸ੍ਸ ਯਸੋ, ਸੁਕ੍ਕਪਕ੍ਖੇਵ ਚਨ੍ਦਿਮਾ’’ਤਿ. ਨਵਮਂ;

੧੦. ਭਤ੍ਤੁਦ੍ਦੇਸਕਸੁਤ੍ਤਂ

੨੦. ‘‘ਚਤੂਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਤ੍ਤੁਦ੍ਦੇਸਕੋ ਯਥਾਭਤਂ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਏਵਂ ਨਿਰਯੇ. ਕਤਮੇਹਿ ਚਤੂਹਿ? ਛਨ੍ਦਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਦੋਸਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਮੋਹਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਭਯਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ – ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤੂਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਤ੍ਤੁਦ੍ਦੇਸਕੋ ਯਥਾਭਤਂ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਏਵਂ ਨਿਰਯੇ.

‘‘ਚਤੂਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਤ੍ਤੁਦ੍ਦੇਸਕੋ ਯਥਾਭਤਂ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਏਵਂ ਸਗ੍ਗੇ. ਕਤਮੇਹਿ ਚਤੂਹਿ? ਨ ਛਨ੍ਦਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਨ ਦੋਸਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਨ ਮੋਹਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਨ ਭਯਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ – ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤੂਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਤ੍ਤੁਦ੍ਦੇਸਕੋ ਯਥਾਭਤਂ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਏਵਂ ਸਗ੍ਗੇ’’ਤਿ.

‘‘ਯੇ ਕੇਚਿ ਕਾਮੇਸੁ ਅਸਞ੍ਞਤਾ ਜਨਾ,

ਅਧਮ੍ਮਿਕਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਅਧਮ੍ਮਗਾਰਵਾ;

ਛਨ੍ਦਾ ਦੋਸਾ ਮੋਹਾ ਚ ਭਯਾ ਗਾਮਿਨੋ [ਛਨ੍ਦਾ ਚ ਦੋਸਾ ਚ ਭਯਾ ਚ ਗਾਮਿਨੋ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ)],

ਪਰਿਸਾਕਸਟੋ [ਪਰਿਸਕ੍ਕਸਾਵੋ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਚ ਪਨੇਸ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.

‘‘ਏਵਞ੍ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਮਣੇਨ ਜਾਨਤਾ,

ਤਸ੍ਮਾ ਹਿ ਤੇ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਾ ਪਸਂਸਿਯਾ;

ਧਮ੍ਮੇ ਠਿਤਾ ਯੇ ਨ ਕਰੋਨ੍ਤਿ ਪਾਪਕਂ,

ਨ ਛਨ੍ਦਾ ਨ ਦੋਸਾ ਨ ਮੋਹਾ ਨ ਭਯਾ ਚ ਗਾਮਿਨੋ [ਨ ਛਨ੍ਦਦੋਸਾ ਨ ਭਯਾ ਚ ਗਾਮਿਨੋ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)];

‘‘ਪਰਿਸਾਯ ਮਣ੍ਡੋ ਚ ਪਨੇਸ ਵੁਚ੍ਚਤਿ,

ਏਵਞ੍ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਮਣੇਨ ਜਾਨਤਾ’’ਤਿ. ਦਸਮਂ;

ਚਰਵਗ੍ਗੋ ਦੁਤਿਯੋ.