੧੦. ਯੋਗਸੁਤ੍ਤਂ

੧੦. ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯੋਗਾ. ਕਤਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ? ਕਾਮਯੋਗੋ, ਭਵਯੋਗੋ, ਦਿਟ੍ਠਿਯੋਗੋ, ਅਵਿਜ੍ਜਾਯੋਗੋ. ਕਤਮੋ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਾਮਯੋਗੋ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਕਾਮਾਨਂ ਸਮੁਦਯਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਞ੍ਚ [ਅਤ੍ਥਗਮਞ੍ਚ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਅਸ੍ਸਾਦਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਚ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਕਾਮਾਨਂ ਸਮੁਦਯਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਞ੍ਚ ਅਸ੍ਸਾਦਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਚ ਯਥਾਭੂਤਂ ਅਪ੍ਪਜਾਨਤੋ [ਨਪ੍ਪਜਾਨਤੋ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.)] ਯੋ ਕਾਮੇਸੁ ਕਾਮਰਾਗੋ ਕਾਮਨਨ੍ਦੀ [ਕਾਮਨਨ੍ਦਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਕਾਮਸ੍ਨੇਹੋ ਕਾਮਮੁਚ੍ਛਾ ਕਾਮਪਿਪਾਸਾ ਕਾਮਪਰਿਲ਼ਾਹੋ ਕਾਮਜ੍ਝੋਸਾਨਂ ਕਾਮਤਣ੍ਹਾ ਸਾਨੁਸੇਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਾਮਯੋਗੋ. ਇਤਿ ਕਾਮਯੋਗੋ.

‘‘ਭਵਯੋਗੋ ਚ ਕਥਂ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਭਵਾਨਂ ਸਮੁਦਯਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਞ੍ਚ ਅਸ੍ਸਾਦਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਚ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਭਵਾਨਂ ਸਮੁਦਯਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਞ੍ਚ ਅਸ੍ਸਾਦਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਚ ਯਥਾਭੂਤਂ ਅਪ੍ਪਜਾਨਤੋ ਯੋ ਭਵੇਸੁ ਭਵਰਾਗੋ ਭਵਨਨ੍ਦੀ ਭਵਸ੍ਨੇਹੋ ਭਵਮੁਚ੍ਛਾ ਭਵਪਿਪਾਸਾ ਭਵਪਰਿਲ਼ਾਹੋ ਭਵਜ੍ਝੋਸਾਨਂ ਭਵਤਣ੍ਹਾ ਸਾਨੁਸੇਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਵਯੋਗੋ. ਇਤਿ ਕਾਮਯੋਗੋ ਭਵਯੋਗੋ.

‘‘ਦਿਟ੍ਠਿਯੋਗੋ ਚ ਕਥਂ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਦਿਟ੍ਠੀਨਂ ਸਮੁਦਯਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਞ੍ਚ ਅਸ੍ਸਾਦਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਚ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠੀਨਂ ਸਮੁਦਯਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਞ੍ਚ ਅਸ੍ਸਾਦਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਚ ਯਥਾਭੂਤਂ ਅਪ੍ਪਜਾਨਤੋ ਯੋ ਦਿਟ੍ਠੀਸੁ ਦਿਟ੍ਠਿਰਾਗੋ ਦਿਟ੍ਠਿਨਨ੍ਦੀ ਦਿਟ੍ਠਿਸ੍ਨੇਹੋ ਦਿਟ੍ਠਿਮੁਚ੍ਛਾ ਦਿਟ੍ਠਿਪਿਪਾਸਾ ਦਿਟ੍ਠਿਪਰਿਲ਼ਾਹੋ ਦਿਟ੍ਠਿਜ੍ਝੋਸਾਨਂ [ਦਿਟ੍ਠਿਅਜ੍ਝੋਸਾਨਂ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਦਿਟ੍ਠਿਤਣ੍ਹਾ ਸਾਨੁਸੇਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦਿਟ੍ਠਿਯੋਗੋ. ਇਤਿ ਕਾਮਯੋਗੋ ਭਵਯੋਗੋ ਦਿਟ੍ਠਿਯੋਗੋ.

‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਯੋਗੋ ਚ ਕਥਂ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਛਨ੍ਨਂ ਫਸ੍ਸਾਯਤਨਾਨਂ ਸਮੁਦਯਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਞ੍ਚ ਅਸ੍ਸਾਦਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਚ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਛਨ੍ਨਂ ਫਸ੍ਸਾਯਤਨਾਨਂ ਸਮੁਦਯਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਞ੍ਚ ਅਸ੍ਸਾਦਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਚ ਯਥਾਭੂਤਂ ਅਪ੍ਪਜਾਨਤੋ ਯਾ ਛਸੁ ਫਸ੍ਸਾਯਤਨੇਸੁ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਅਞ੍ਞਾਣਂ ਸਾਨੁਸੇਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਵਿਜ੍ਜਾਯੋਗੋ. ਇਤਿ ਕਾਮਯੋਗੋ ਭਵਯੋਗੋ ਦਿਟ੍ਠਿਯੋਗੋ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯੋਗੋ, ਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਪਾਪਕੇਹਿ ਅਕੁਸਲੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਂਕਿਲੇਸਿਕੇਹਿ ਪੋਨੋਭਵਿਕੇਹਿ [ਪੋਨੋ ਬ੍ਭਵਿਕੇਹਿ (ਸ੍ਯਾ. ਕ.)] ਸਦਰੇਹਿ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕੇਹਿ ਆਯਤਿਂ ਜਾਤਿਜਰਾਮਰਣਿਕੇਹਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਯੋਗਕ੍ਖੇਮੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਯੋਗਾ.

‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵਿਸਂਯੋਗਾ. ਕਤਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ? ਕਾਮਯੋਗਵਿਸਂਯੋਗੋ, ਭਵਯੋਗਵਿਸਂਯੋਗੋ, ਦਿਟ੍ਠਿਯੋਗਵਿਸਂਯੋਗੋ, ਅਵਿਜ੍ਜਾਯੋਗਵਿਸਂਯੋਗੋ. ਕਤਮੋ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਾਮਯੋਗਵਿਸਂਯੋਗੋ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਕਾਮਾਨਂ ਸਮੁਦਯਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਞ੍ਚ ਅਸ੍ਸਾਦਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਚ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਕਾਮਾਨਂ ਸਮੁਦਯਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਞ੍ਚ ਅਸ੍ਸਾਦਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਚ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਤੋ ਯੋ ਕਾਮੇਸੁ ਕਾਮਰਾਗੋ ਕਾਮਨਨ੍ਦੀ ਕਾਮਸ੍ਨੇਹੋ ਕਾਮਮੁਚ੍ਛਾ ਕਾਮਪਿਪਾਸਾ ਕਾਮਪਰਿਲ਼ਾਹੋ ਕਾਮਜ੍ਝੋਸਾਨਂ ਕਾਮਤਣ੍ਹਾ ਸਾ ਨਾਨੁਸੇਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਾਮਯੋਗਵਿਸਂਯੋਗੋ. ਇਤਿ ਕਾਮਯੋਗਵਿਸਂਯੋਗੋ.

‘‘ਭਵਯੋਗਵਿਸਂਯੋਗੋ ਚ ਕਥਂ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਭਵਾਨਂ ਸਮੁਦਯਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਞ੍ਚ ਅਸ੍ਸਾਦਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਚ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਭਵਾਨਂ ਸਮੁਦਯਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਞ੍ਚ ਅਸ੍ਸਾਦਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਚ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਤੋ ਯੋ ਭਵੇਸੁ ਭਵਰਾਗੋ ਭਵਨਨ੍ਦੀ ਭਵਸ੍ਨੇਹੋ ਭਵਮੁਚ੍ਛਾ ਭਵਪਿਪਾਸਾ ਭਵਪਰਿਲ਼ਾਹੋ ਭਵਜ੍ਝੋਸਾਨਂ ਭਵਤਣ੍ਹਾ ਸਾ ਨਾਨੁਸੇਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਵਯੋਗਵਿਸਂਯੋਗੋ. ਇਤਿ ਕਾਮਯੋਗਵਿਸਂਯੋਗੋ ਭਵਯੋਗਵਿਸਂਯੋਗੋ.

‘‘ਦਿਟ੍ਠਿਯੋਗਵਿਸਂਯੋਗੋ ਚ ਕਥਂ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਦਿਟ੍ਠੀਨਂ ਸਮੁਦਯਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਞ੍ਚ ਅਸ੍ਸਾਦਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਚ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠੀਨਂ ਸਮੁਦਯਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਞ੍ਚ ਅਸ੍ਸਾਦਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਚ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਤੋ ਯੋ ਦਿਟ੍ਠੀਸੁ ਦਿਟ੍ਠਿਰਾਗੋ ਦਿਟ੍ਠਿਨਨ੍ਦੀ ਦਿਟ੍ਠਿਸ੍ਨੇਹੋ ਦਿਟ੍ਠਿਮੁਚ੍ਛਾ ਦਿਟ੍ਠਿਪਿਪਾਸਾ ਦਿਟ੍ਠਿਪਰਿਲ਼ਾਹੋ ਦਿਟ੍ਠਿਜ੍ਝੋਸਾਨਂ ਦਿਟ੍ਠਿਤਣ੍ਹਾ ਸਾ ਨਾਨੁਸੇਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦਿਟ੍ਠਿਯੋਗਵਿਸਂਯੋਗੋ. ਇਤਿ ਕਾਮਯੋਗਵਿਸਂਯੋਗੋ ਭਵਯੋਗਵਿਸਂਯੋਗੋ ਦਿਟ੍ਠਿਯੋਗਵਿਸਂਯੋਗੋ.

‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਯੋਗਵਿਸਂਯੋਗੋ ਚ ਕਥਂ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਛਨ੍ਨਂ ਫਸ੍ਸਾਯਤਨਾਨਂ ਸਮੁਦਯਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਞ੍ਚ ਅਸ੍ਸਾਦਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਚ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਛਨ੍ਨਂ ਫਸ੍ਸਾਯਤਨਾਨਂ ਸਮੁਦਯਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਞ੍ਚ ਅਸ੍ਸਾਦਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਚ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਤੋ ਯਾ ਛਸੁ ਫਸ੍ਸਾਯਤਨੇਸੁ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਅਞ੍ਞਾਣਂ ਸਾ ਨਾਨੁਸੇਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਵਿਜ੍ਜਾਯੋਗਵਿਸਂਯੋਗੋ. ਇਤਿ ਕਾਮਯੋਗਵਿਸਂਯੋਗੋ ਭਵਯੋਗਵਿਸਂਯੋਗੋ ਦਿਟ੍ਠਿਯੋਗਵਿਸਂਯੋਗੋ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯੋਗਵਿਸਂਯੋਗੋ, ਵਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਪਾਪਕੇਹਿ ਅਕੁਸਲੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਂਕਿਲੇਸਿਕੇਹਿ ਪੋਨੋਭਵਿਕੇਹਿ ਸਦਰੇਹਿ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕੇਹਿ ਆਯਤਿਂ ਜਾਤਿਜਰਾਮਰਣਿਕੇਹਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਯੋਗਕ੍ਖੇਮੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਵਿਸਂਯੋਗਾ’’ਤਿ.

‘‘ਕਾਮਯੋਗੇਨ ਸਂਯੁਤ੍ਤਾ, ਭਵਯੋਗੇਨ ਚੂਭਯਂ;

ਦਿਟ੍ਠਿਯੋਗੇਨ ਸਂਯੁਤ੍ਤਾ, ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਪੁਰਕ੍ਖਤਾ.

‘‘ਸਤ੍ਤਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਸਂਸਾਰਂ, ਜਾਤਿਮਰਣਗਾਮਿਨੋ;

ਯੇ ਚ ਕਾਮੇ ਪਰਿਞ੍ਞਾਯ, ਭਵਯੋਗਞ੍ਚ ਸਬ੍ਬਸੋ.

‘‘ਦਿਟ੍ਠਿਯੋਗਂ ਸਮੂਹਚ੍ਚ, ਅਵਿਜ੍ਜਞ੍ਚ ਵਿਰਾਜਯਂ;

ਸਬ੍ਬਯੋਗਵਿਸਂਯੁਤ੍ਤਾ, ਤੇ ਵੇ ਯੋਗਾਤਿਗਾ ਮੁਨੀ’’ਤਿ. ਦਸਮਂ;

ਭਣ੍ਡਗਾਮਵਗ੍ਗੋ ਪਠਮੋ.