੫. ਕੇਸਮੁਤ੍ਤਿਸੁਤ੍ਤਂ

੬੬. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਕੋਸਲੇਸੁ ਚਾਰਿਕਂ ਚਰਮਾਨੋ ਮਹਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਯੇਨ ਕੇਸਮੁਤ੍ਤਂ [ਕੇਸਪੁਤ੍ਤਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਨਾਮ ਕਾਲਾਮਾਨਂ ਨਿਗਮੋ ਤਦਵਸਰਿ. ਅਸ੍ਸੋਸੁਂ ਖੋ ਕੇਸਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਕਾਲਾਮਾ – ‘‘ਸਮਣੋ ਖਲੁ, ਭੋ, ਗੋਤਮੋ ਸਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤੋ ਸਕ੍ਯਕੁਲਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਕੇਸਮੁਤ੍ਤਂ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ. ਤਂ ਖੋ ਪਨ ਭਵਨ੍ਤਂ ਗੋਤਮਂ ਏਵਂ ਕਲ੍ਯਾਣੋ ਕਿਤ੍ਤਿਸਦ੍ਦੋ ਅਬ੍ਭੁਗ੍ਗਤੋ – ‘ਇਤਿਪਿ ਸੋ ਭਗਵਾ…ਪੇ… ਸਾਧੁ ਖੋ ਪਨ ਤਥਾਰੂਪਾਨਂ ਅਰਹਤਂ ਦਸ੍ਸਨਂ ਹੋਤੀ’’’ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਕੇਸਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਕਾਲਾਮਾ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਅਪ੍ਪੇਕਚ੍ਚੇ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ, ਅਪ੍ਪੇਕਚ੍ਚੇ ਭਗਵਤਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿਂਸੁ, ਸਮ੍ਮੋਦਨੀਯਂ ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ ਵੀਤਿਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ, ਅਪ੍ਪੇਕਚ੍ਚੇ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨਞ੍ਜਲਿਂ ਪਣਾਮੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ, ਅਪ੍ਪੇਕਚ੍ਚੇ ਨਾਮਗੋਤ੍ਤਂ ਸਾਵੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ, ਅਪ੍ਪੇਕਚ੍ਚੇ ਤੁਣ੍ਹੀਭੂਤਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ ਖੋ ਤੇ ਕੇਸਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਕਾਲਾਮਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ –

‘‘ਸਨ੍ਤਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਏਕੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਕੇਸਮੁਤ੍ਤਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਤੇ ਸਕਂਯੇਵ ਵਾਦਂ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ ਜੋਤੇਨ੍ਤਿ, ਪਰਪ੍ਪਵਾਦਂ ਪਨ ਖੁਂਸੇਨ੍ਤਿ ਵਮ੍ਭੇਨ੍ਤਿ ਪਰਿਭਵਨ੍ਤਿ ਓਮਕ੍ਖਿਂ [ਓਪਪਕ੍ਖਿਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.), ਓਮਕ੍ਖਿਕਂ (ਕ.)] ਕਰੋਨ੍ਤਿ. ਅਪਰੇਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਏਕੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਕੇਸਮੁਤ੍ਤਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਤੇਪਿ ਸਕਂਯੇਵ ਵਾਦਂ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ ਜੋਤੇਨ੍ਤਿ, ਪਰਪ੍ਪਵਾਦਂ ਪਨ ਖੁਂਸੇਨ੍ਤਿ ਵਮ੍ਭੇਨ੍ਤਿ ਪਰਿਭਵਨ੍ਤਿ ਓਮਕ੍ਖਿਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ. ਤੇਸਂ ਨੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਹੋਤੇਵ ਕਙ੍ਖਾ ਹੋਤਿ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ – ‘ਕੋ ਸੁ ਨਾਮ ਇਮੇਸਂ ਭਵਤਂ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਸਚ੍ਚਂ ਆਹ, ਕੋ ਮੁਸਾ’’’ਤਿ? ‘‘ਅਲਞ੍ਹਿ ਵੋ, ਕਾਲਾਮਾ, ਕਙ੍ਖਿਤੁਂ ਅਲਂ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਿਤੁਂ. ਕਙ੍ਖਨੀਯੇਵ ਪਨ [ਕਙ੍ਖਨੀਯੇਵ ਚ ਪਨ (ਸਂਯੁਤ੍ਤਨਿਕਾਯੇ)] ਵੋ ਠਾਨੇ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ’’.

‘‘ਏਥ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਕਾਲਾਮਾ, ਮਾ ਅਨੁਸ੍ਸਵੇਨ, ਮਾ ਪਰਮ੍ਪਰਾਯ, ਮਾ ਇਤਿਕਿਰਾਯ, ਮਾ ਪਿਟਕਸਮ੍ਪਦਾਨੇਨ, ਮਾ ਤਕ੍ਕਹੇਤੁ, ਮਾ ਨਯਹੇਤੁ, ਮਾ ਆਕਾਰਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕੇਨ, ਮਾ ਦਿਟ੍ਠਿਨਿਜ੍ਝਾਨਕ੍ਖਨ੍ਤਿਯਾ, ਮਾ ਭਬ੍ਬਰੂਪਤਾਯ, ਮਾ ਸਮਣੋ ਨੋ ਗਰੂਤਿ. ਯਦਾ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਕਾਲਾਮਾ, ਅਤ੍ਤਨਾਵ ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਥ – ‘ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਕੁਸਲਾ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਸਾਵਜ੍ਜਾ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਵਿਞ੍ਞੁਗਰਹਿਤਾ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮਤ੍ਤਾ ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਾ [ਸਮਾਦਿਣ੍ਣਾ (ਕ.)] ਅਹਿਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀ’’’ਤਿ, ਅਥ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਕਾਲਾਮਾ, ਪਜਹੇਯ੍ਯਾਥ.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਥ, ਕਾਲਾਮਾ, ਲੋਭੋ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਹਿਤਾਯ ਵਾ ਅਹਿਤਾਯ ਵਾ’’ਤਿ?

‘‘ਅਹਿਤਾਯ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਲੁਦ੍ਧੋ ਪਨਾਯਂ, ਕਾਲਾਮਾ, ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ ਲੋਭੇਨ ਅਭਿਭੂਤੋ ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਪਾਣਮ੍ਪਿ ਹਨਤਿ, ਅਦਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਆਦਿਯਤਿ, ਪਰਦਾਰਮ੍ਪਿ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਮੁਸਾਪਿ ਭਣਤਿ, ਪਰਮ੍ਪਿ ਤਥਤ੍ਤਾਯ [ਤਦਤ੍ਥਾਯ (ਕ.)] ਸਮਾਦਪੇਤਿ, ਯਂ ਸ [ਯਂ ਤਸ੍ਸ (ਕ.) ਅਨਨ੍ਤਰਸੁਤ੍ਤੇ ਪਨ ‘‘ਯਂ’ ਸ’’ ਇਤ੍ਵੇਵ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਪਿ ਦਿਸ੍ਸਤਿ] ਹੋਤਿ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਅਹਿਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯਾ’’ਤਿ.

‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਥ, ਕਾਲਾਮਾ, ਦੋਸੋ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਹਿਤਾਯ ਵਾ ਅਹਿਤਾਯ ਵਾ’’ਤਿ?

‘‘ਅਹਿਤਾਯ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਦੁਟ੍ਠੋ ਪਨਾਯਂ, ਕਾਲਾਮਾ, ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ ਦੋਸੇਨ ਅਭਿਭੂਤੋ ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਪਾਣਮ੍ਪਿ ਹਨਤਿ [ਹਨ੍ਤਿ (ਸੀ. ਪੀ.)], ਅਦਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਆਦਿਯਤਿ, ਪਰਦਾਰਮ੍ਪਿ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਮੁਸਾਪਿ ਭਣਤਿ, ਪਰਮ੍ਪਿ ਤਥਤ੍ਤਾਯ ਸਮਾਦਪੇਤਿ, ਯਂ ਸ ਹੋਤਿ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਅਹਿਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯਾ’’ਤਿ.

‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਥ, ਕਾਲਾਮਾ, ਮੋਹੋ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਹਿਤਾਯ ਵਾ ਅਹਿਤਾਯ ਵਾ’’ਤਿ?

‘‘ਅਹਿਤਾਯ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਮੂਲ਼੍ਹੋ ਪਨਾਯਂ, ਕਾਲਾਮਾ, ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ ਮੋਹੇਨ ਅਭਿਭੂਤੋ ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਪਾਣਮ੍ਪਿ ਹਨਤਿ, ਅਦਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਆਦਿਯਤਿ, ਪਰਦਾਰਮ੍ਪਿ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਮੁਸਾਪਿ ਭਣਤਿ, ਪਰਮ੍ਪਿ ਤਥਤ੍ਤਾਯ ਸਮਾਦਪੇਤਿ, ਯਂ ਸ ਹੋਤਿ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਅਹਿਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯਾ’’ਤਿ.

‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਥ, ਕਾਲਾਮਾ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਕੁਸਲਾ ਵਾ ਅਕੁਸਲਾ ਵਾ’’ਤਿ?

‘‘ਅਕੁਸਲਾ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਸਾਵਜ੍ਜਾ ਵਾ ਅਨਵਜ੍ਜਾ ਵਾ’’ਤਿ?

‘‘ਸਾਵਜ੍ਜਾ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਵਿਞ੍ਞੁਗਰਹਿਤਾ ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਪ੍ਪਸਤ੍ਥਾ ਵਾ’’ਤਿ?

‘‘ਵਿਞ੍ਞੁਗਰਹਿਤਾ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਸਮਤ੍ਤਾ ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਾ ਅਹਿਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਨੋ ਵਾ? ਕਥਂ ਵਾ [ਕਥਂ ਵਾ ਵੋ (?)] ਏਤ੍ਥ ਹੋਤੀ’’ਤਿ?

‘‘ਸਮਤ੍ਤਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਾ ਅਹਿਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ. ਏਵਂ ਨੋ ਏਤ੍ਥ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਇਤਿ ਖੋ, ਕਾਲਾਮਾ, ਯਂ ਤਂ ਅਵੋਚੁਮ੍ਹਾ [ਅਵੋਚੁਮ੍ਹ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.) ਅ. ਨਿ. ੪.੧੯੩] – ‘ਏਥ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਕਾਲਾਮਾ! ਮਾ ਅਨੁਸ੍ਸਵੇਨ, ਮਾ ਪਰਮ੍ਪਰਾਯ, ਮਾ ਇਤਿਕਿਰਾਯ, ਮਾ ਪਿਟਕਸਮ੍ਪਦਾਨੇਨ, ਮਾ ਤਕ੍ਕਹੇਤੁ, ਮਾ ਨਯਹੇਤੁ, ਮਾ ਆਕਾਰਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕੇਨ, ਮਾ ਦਿਟ੍ਠਿਨਿਜ੍ਝਾਨਕ੍ਖਨ੍ਤਿਯਾ, ਮਾ ਭਬ੍ਬਰੂਪਤਾਯ, ਮਾ ਸਮਣੋ ਨੋ ਗਰੂਤਿ. ਯਦਾ ਤੁਮ੍ਹੇ ਕਾਲਾਮਾ ਅਤ੍ਤਨਾਵ ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਥ – ‘ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਕੁਸਲਾ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਸਾਵਜ੍ਜਾ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਵਿਞ੍ਞੁਗਰਹਿਤਾ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮਤ੍ਤਾ ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਾ ਅਹਿਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ, ਅਥ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਕਾਲਾਮਾ, ਪਜਹੇਯ੍ਯਾਥਾ’ਤਿ, ਇਤਿ ਯਂ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਇਦਮੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ.

‘‘ਏਥ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਕਾਲਾਮਾ, ਮਾ ਅਨੁਸ੍ਸਵੇਨ, ਮਾ ਪਰਮ੍ਪਰਾਯ, ਮਾ ਇਤਿਕਿਰਾਯ, ਮਾ ਪਿਟਕਸਮ੍ਪਦਾਨੇਨ, ਮਾ ਤਕ੍ਕਹੇਤੁ, ਮਾ ਨਯਹੇਤੁ, ਮਾ ਆਕਾਰਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕੇਨ, ਮਾ ਦਿਟ੍ਠਿਨਿਜ੍ਝਾਨਕ੍ਖਨ੍ਤਿਯਾ, ਮਾ ਭਬ੍ਬਰੂਪਤਾਯ, ਮਾ ਸਮਣੋ ਨੋ ਗਰੂਤਿ. ਯਦਾ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਕਾਲਾਮਾ, ਅਤ੍ਤਨਾਵ ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਥ – ‘ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਕੁਸਲਾ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨਵਜ੍ਜਾ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਵਿਞ੍ਞੁਪ੍ਪਸਤ੍ਥਾ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮਤ੍ਤਾ ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਾ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀ’ਤਿ, ਅਥ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਕਾਲਾਮਾ, ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯਾਥ.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਥ, ਕਾਲਾਮਾ, ਅਲੋਭੋ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਹਿਤਾਯ ਵਾ ਅਹਿਤਾਯ ਵਾ’’ਤਿ?

‘‘ਹਿਤਾਯ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਅਲੁਦ੍ਧੋ ਪਨਾਯਂ, ਕਾਲਾਮਾ, ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ ਲੋਭੇਨ ਅਨਭਿਭੂਤੋ ਅਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਨੇਵ ਪਾਣਂ ਹਨਤਿ, ਨ ਅਦਿਨ੍ਨਂ ਆਦਿਯਤਿ, ਨ ਪਰਦਾਰਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਨ ਮੁਸਾ ਭਣਤਿ, ਨ ਪਰਮ੍ਪਿ ਤਥਤ੍ਤਾਯ ਸਮਾਦਪੇਤਿ, ਯਂ ਸ ਹੋਤਿ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯਾ’’ਤਿ.

‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਥ, ਕਾਲਾਮਾ, ਅਦੋਸੋ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ…ਪੇ… ਅਮੋਹੋ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ…ਪੇ… ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯਾ’’ਤਿ.

‘‘ਏਵਂ ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਥ, ਕਾਲਾਮਾ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਕੁਸਲਾ ਵਾ ਅਕੁਸਲਾ ਵਾ’’ਤਿ?

‘‘ਕੁਸਲਾ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਸਾਵਜ੍ਜਾ ਵਾ ਅਨਵਜ੍ਜਾ ਵਾ’’ਤਿ?

‘‘ਅਨਵਜ੍ਜਾ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਵਿਞ੍ਞੁਗਰਹਿਤਾ ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਪ੍ਪਸਤ੍ਥਾ ਵਾ’’ਤਿ?

‘‘ਵਿਞ੍ਞੁਪ੍ਪਸਤ੍ਥਾ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਸਮਤ੍ਤਾ ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਾ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਨੋ ਵਾ? ਕਥਂ ਵਾ ਏਤ੍ਥ ਹੋਤੀ’’ਤਿ?

‘‘ਸਮਤ੍ਤਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਾ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਨੋ ਏਤ੍ਥ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਇਤਿ ਖੋ, ਕਾਲਾਮਾ, ਯਂ ਤਂ ਅਵੋਚੁਮ੍ਹਾ – ‘ਏਥ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਕਾਲਾਮਾ! ਮਾ ਅਨੁਸ੍ਸਵੇਨ, ਮਾ ਪਰਮ੍ਪਰਾਯ, ਮਾ ਇਤਿਕਿਰਾਯ, ਮਾ ਪਿਟਕਸਮ੍ਪਦਾਨੇਨ, ਮਾ ਤਕ੍ਕਹੇਤੁ, ਮਾ ਨਯਹੇਤੁ, ਮਾ ਆਕਾਰਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕੇਨ, ਮਾ ਦਿਟ੍ਠਿਨਿਜ੍ਝਾਨਕ੍ਖਨ੍ਤਿਯਾ, ਮਾ ਭਬ੍ਬਰੂਪਤਾਯ, ਮਾ ਸਮਣੋ ਨੋ ਗਰੂਤਿ. ਯਦਾ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਕਾਲਾਮਾ, ਅਤ੍ਤਨਾਵ ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਥ – ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਕੁਸਲਾ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨਵਜ੍ਜਾ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਵਿਞ੍ਞੁਪ੍ਪਸਤ੍ਥਾ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮਤ੍ਤਾ ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਾ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ, ਅਥ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਕਾਲਾਮਾ, ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯਾਥਾ’ਤਿ, ਇਤਿ ਯਂ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਇਦਮੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ.

‘‘ਸ ਖੋ ਸੋ [ਯੋ ਖੋ (ਕ.)], ਕਾਲਾਮਾ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਏਵਂ ਵਿਗਤਾਭਿਜ੍ਝੋ ਵਿਗਤਬ੍ਯਾਪਾਦੋ ਅਸਮ੍ਮੂਲ਼੍ਹੋ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਪਤਿਸ੍ਸਤੋ [ਸਤੋ (ਕ.)] ਮੇਤ੍ਤਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਏਕਂ ਦਿਸਂ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ, ਤਥਾ ਦੁਤਿਯਂ, ਤਥਾ ਤਤਿਯਂ, ਤਥਾ ਚਤੁਤ੍ਥਂ, ਇਤਿ ਉਦ੍ਧਮਧੋ ਤਿਰਿਯਂ ਸਬ੍ਬਧਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਤਤਾਯ ਸਬ੍ਬਾਵਨ੍ਤਂ ਲੋਕਂ ਮੇਤ੍ਤਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਵਿਪੁਲੇਨ ਮਹਗ੍ਗਤੇਨ ਅਪ੍ਪਮਾਣੇਨ ਅਵੇਰੇਨ ਅਬ੍ਯਾਪਜ੍ਝੇਨ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ. ਕਰੁਣਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ…ਪੇ… ਮੁਦਿਤਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ…ਪੇ… ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਏਕਂ ਦਿਸਂ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ, ਤਥਾ ਦੁਤਿਯਂ, ਤਥਾ ਤਤਿਯਂ, ਤਥਾ ਚਤੁਤ੍ਥਂ, ਇਤਿ ਉਦ੍ਧਮਧੋ ਤਿਰਿਯਂ ਸਬ੍ਬਧਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਤਤਾਯ ਸਬ੍ਬਾਵਨ੍ਤਂ ਲੋਕਂ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਵਿਪੁਲੇਨ ਮਹਗ੍ਗਤੇਨ ਅਪ੍ਪਮਾਣੇਨ ਅਵੇਰੇਨ ਅਬ੍ਯਾਪਜ੍ਝੇਨ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ.

‘‘ਸ [ਸਚੇ (ਕ.)] ਖੋ ਸੋ, ਕਾਲਾਮਾ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਏਵਂ ਅਵੇਰਚਿਤ੍ਤੋ ਏਵਂ ਅਬ੍ਯਾਪਜ੍ਝਚਿਤ੍ਤੋ ਏਵਂ ਅਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਚਿਤ੍ਤੋ ਏਵਂ ਵਿਸੁਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤੋ. ਤਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਅਸ੍ਸਾਸਾ ਅਧਿਗਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ‘ਸਚੇ ਖੋ ਪਨ ਅਤ੍ਥਿ ਪਰੋ ਲੋਕੋ, ਅਤ੍ਥਿ ਸੁਕਤਦੁਕ੍ਕਟਾਨਂ [ਸੁਕਟਦੁਕ੍ਕਟਾਨਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਫਲਂ ਵਿਪਾਕੋ, ਅਥਾਹਂ [ਠਾਨਮਹਂ (ਸੀ. ਪੀ.), ਠਾਨਮੇਤਂ ਯੇਨਾਹਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ, ਅਯਮਸ੍ਸ ਪਠਮੋ ਅਸ੍ਸਾਸੋ ਅਧਿਗਤੋ ਹੋਤਿ.

‘‘‘ਸਚੇ ਖੋ ਪਨ ਨਤ੍ਥਿ ਪਰੋ ਲੋਕੋ, ਨਤ੍ਥਿ ਸੁਕਤਦੁਕ੍ਕਟਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਫਲਂ ਵਿਪਾਕੋ, ਅਥਾਹਂ [ਇਧਾਹਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਅਵੇਰਂ ਅਬ੍ਯਾਪਜ੍ਝਂ ਅਨੀਘਂ ਸੁਖਿਂ [ਸੁਖਂ (ਸੀ.), ਸੁਖੀ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰਿਹਰਾਮੀ’ਤਿ, ਅਯਮਸ੍ਸ ਦੁਤਿਯੋ ਅਸ੍ਸਾਸੋ ਅਧਿਗਤੋ ਹੋਤਿ.

‘‘‘ਸਚੇ ਖੋ ਪਨ ਕਰੋਤੋ ਕਰੀਯਤਿ ਪਾਪਂ, ਨ ਖੋ ਪਨਾਹਂ ਕਸ੍ਸਚਿ ਪਾਪਂ ਚੇਤੇਮਿ. ਅਕਰੋਨ੍ਤਂ ਖੋ ਪਨ ਮਂ ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਕੁਤੋ ਦੁਕ੍ਖਂ ਫੁਸਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ, ਅਯਮਸ੍ਸ ਤਤਿਯੋ ਅਸ੍ਸਾਸੋ ਅਧਿਗਤੋ ਹੋਤਿ.

‘‘‘ਸਚੇ ਖੋ ਪਨ ਕਰੋਤੋ ਨ ਕਰੀਯਤਿ ਪਾਪਂ, ਅਥਾਹਂ ਉਭਯੇਨੇਵ ਵਿਸੁਦ੍ਧਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ, ਅਯਮਸ੍ਸ ਚਤੁਤ੍ਥੋ ਅਸ੍ਸਾਸੋ ਅਧਿਗਤੋ ਹੋਤਿ.

‘‘ਸ ਖੋ ਸੋ, ਕਾਲਾਮਾ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਏਵਂ ਅਵੇਰਚਿਤ੍ਤੋ ਏਵਂ ਅਬ੍ਯਾਪਜ੍ਝਚਿਤ੍ਤੋ ਏਵਂ ਅਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਚਿਤ੍ਤੋ ਏਵਂ ਵਿਸੁਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤੋ. ਤਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਇਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਅਸ੍ਸਾਸਾ ਅਧਿਗਤਾ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਏਵਮੇਤਂ, ਭਗਵਾ, ਏਵਮੇਤਂ, ਸੁਗਤ! ਸ ਖੋ ਸੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਏਵਂ ਅਵੇਰਚਿਤ੍ਤੋ ਏਵਂ ਅਬ੍ਯਾਪਜ੍ਝਚਿਤ੍ਤੋ ਏਵਂ ਅਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਚਿਤ੍ਤੋ ਏਵਂ ਵਿਸੁਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤੋ. ਤਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਅਸ੍ਸਾਸਾ ਅਧਿਗਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ‘ਸਚੇ ਖੋ ਪਨ ਅਤ੍ਥਿ ਪਰੋ ਲੋਕੋ, ਅਤ੍ਥਿ ਸੁਕਤਦੁਕ੍ਕਟਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਫਲਂ ਵਿਪਾਕੋ, ਅਥਾਹਂ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ, ਅਯਮਸ੍ਸ ਪਠਮੋ ਅਸ੍ਸਾਸੋ ਅਧਿਗਤੋ ਹੋਤਿ.

‘‘‘ਸਚੇ ਖੋ ਪਨ ਨਤ੍ਥਿ ਪਰੋ ਲੋਕੋ, ਨਤ੍ਥਿ ਸੁਕਤਦੁਕ੍ਕਟਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਫਲਂ ਵਿਪਾਕੋ, ਅਥਾਹਂ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਅਵੇਰਂ ਅਬ੍ਯਾਪਜ੍ਝਂ ਅਨੀਘਂ ਸੁਖਿਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰਿਹਰਾਮੀ’ਤਿ, ਅਯਮਸ੍ਸ ਦੁਤਿਯੋ ਅਸ੍ਸਾਸੋ ਅਧਿਗਤੋ ਹੋਤਿ.

‘‘ਸਚੇ ਖੋ ਪਨ ਕਰੋਤੋ ਕਰੀਯਤਿ ਪਾਪਂ, ਨ ਖੋ ਪਨਾਹਂ – ਕਸ੍ਸਚਿ ਪਾਪਂ ਚੇਤੇਮਿ, ਅਕਰੋਨ੍ਤਂ ਖੋ ਪਨ ਮਂ ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਕੁਤੋ ਦੁਕ੍ਖਂ ਫੁਸਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ, ਅਯਮਸ੍ਸ ਤਤਿਯੋ ਅਸ੍ਸਾਸੋ ਅਧਿਗਤੋ ਹੋਤਿ.

‘‘‘ਸਚੇ ਖੋ ਪਨ ਕਰੋਤੋ ਨ ਕਰੀਯਤਿ ਪਾਪਂ, ਅਥਾਹਂ ਉਭਯੇਨੇਵ ਵਿਸੁਦ੍ਧਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ, ਅਯਮਸ੍ਸ ਚਤੁਤ੍ਥੋ ਅਸ੍ਸਾਸੋ ਅਧਿਗਤੋ ਹੋਤਿ.

‘‘ਸ ਖੋ ਸੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਏਵਂ ਅਵੇਰਚਿਤ੍ਤੋ ਏਵਂ ਅਬ੍ਯਾਪਜ੍ਝਚਿਤ੍ਤੋ ਏਵਂ ਅਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਚਿਤ੍ਤੋ ਏਵਂ ਵਿਸੁਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤੋ. ਤਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਇਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਅਸ੍ਸਾਸਾ ਅਧਿਗਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ.

‘‘ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ…ਪੇ… ਏਤੇ ਮਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਸਰਣਂ ਗਚ੍ਛਾਮ ਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਞ੍ਚ. ਉਪਾਸਕੇ ਨੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਧਾਰੇਤੁ ਅਜ੍ਜਤਗ੍ਗੇ ਪਾਣੁਪੇਤੇ ਸਰਣਂ ਗਤੇ’’ਤਿ. ਪਞ੍ਚਮਂ.